BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH YZ TRẦN KIM HIỂN GIẢI PHÁP HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRÊN ĐNA BÀN TỈNH SÓC TRĂNG Chuyên ngành : Kinh tế Tài chính - Ngân hàng Mã số : 60.12 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TRẦN HOÀNG NGÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NĂM 2009 MôC LôC Trang Më ®Çu. 1 Ch−¬ng 1: TÝN DôNG Vµ RñI RO TÝN DôNG .1 Tæng quan vÒ tÝn dông .1 Kh¸i niÖm tÝn dông .3 Chøc n¨ng cña tÝn dông.4 C¸c lo¹i tÝn dông ng©n hµng.6 Quy tr×nh tÝn dông.2 Rñi ro tÝn dông .1 Kh¸i niÖm rñi ro tÝn dông.2 Ph©n lo¹i rñi ro tÝn dông.3 Nguyªn nh©n g©y ra rñi ro tÝn dông .1 Nguyªn nh©n ph¸t sinh tõ kh¸ch hµng vay vèn .2 Nguyªn nh©n ph¸t sinh tõ phÝa ng©n hµng .3 Nguyªn nh©n kh¸ch quan vµ nguyªn nh©n kh¸c.4 NhËn d¹ng rñi ro tÝn dông .5 C¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ rñi ro tÝn dông.6 ThiÖt h¹i do rñi ro tÝn dông g©y ra .7 Qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông .8 Nh÷ng kinh nghiÖm h¹n chÕ rñi ro trong ho¹t ®éng tÝn dông t¹i mét sè NHTM trªn thÕ giíi .9 ý nghÜa cña viÖc h¹n chÕ rñi ro tÝn dông. 25 Ch−¬ng 2 : THùC TR¹NG HO¹T §éNG TÝN DôNG Vµ RñI RO TÝN DôNG T¹I C¸C NHTM TØNH SãC TR¡NG .1 T×nh h×nh kinh tÕ - x· héi vµ HÖ thèng Ng©n hµng th−¬ng m¹i trªn ®Þa bµn TØnh Sãc Tr¨ng. T×nh h×nh kinh tÕ - x· héi tØnh Sãc Tr¨ng.
HÖ thèng NHTM trªn ®Þa bµn TØnh Sãc Tr¨ng .2 Thùc tr¹ng ho¹t ®éng tÝn dông cña NHTM trªn ®Þa bµn.1 Thùc tr¹ng nguån vèn huy ®éng .2 Thùc tr¹ng vÒ tÝn dông .1 T×nh h×nh cho vay cña c¸c NHTM trªn ®Þa bµn .2 C¬ cÊu tÝn dông cña c¸c NHTM trªn ®Þa bµn.3 HiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông c¸c NHTM trªn ®Þa bµn.4 T×nh h×nh hç trî l·i suÊt theo QuyÕt ®Þnh 131/Q§-TTg ngµy 23/01/2009 vµ QuyÕt ®Þnh sè 443/2009/Q§-TTg cña thñ t−íng chÝnh phñ .3 Thùc tr¹ng rñi ro tÝn dông .1 T×nh h×nh nî xÊu, nî qu¸ h¹n cña c¸c NHTM trªn ®Þa bµn .1 T×nh h×nh nî xÊu .2 T×nh h×nh nî qu¸ h¹n .2 §¸nh gi¸ rñi ro tÝn dông qua viÖc ph©n nhãm nî vµ trÝch lËp, sö dông dù phßng rñi ro tÝn dông cña c¸c NHTM trªn ®Þa bµn .3 C¸c nguyªn nh©n chñ yÕu g©y ra rñi ro tÝn dông .1 Do biÕn ®éng cña nÒn kinh tÕ vµ b¶n chÊt chøa ®ùng rñi ro cña nÒn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp: thiªn tai, dÞch bÖnh, gi¸ c¶ ®Çu vµo, ®Çu ra .2 Do ®Þnh gi¸, xö lý tµi s¶n ®¶m b¶o gÆp khã kh¨n.3 Do kh¸ch hµng sö dông vèn vay kh«ng ®óng môc ®Ých .4 Do c¸n bé ng©n hµng vi ph¹m ®¹o ®øc nghÒ nghiÖp .5 Do hµnh lang ph¸p lý trong ho¹t ®éng ng©n hµng thiÕu ®ång bé, bÊt cËp.6 Do th«ng tin bÊt c©n xøng gi÷a Ng©n hµng vµ kh¸ch hµng. 68 Ch−¬ng 3: MéT Sè GI¶I PH¸P NH»M H¹N CHÕ RñI RO TÝN DôNG T¹I C¸C NHTM TØNH SãC TR¡NG.1 §Þnh h−íng ph¸t triÓn hÖ thèng ng©n hµng th−¬ng m¹i TØnh Sãc Tr¨ng.1 C¸c môc tiªu kinh tÕ - x· héi cña tØnh .2 §Þnh h−íng ph¸t triÓn hÖ thèng ng©n hµng th−¬ng m¹i TØnh Sãc Tr¨ng.2 C¸c gi¶i ph¸p h¹n chÕ rñi ro tÝn dông .1 C¸c gi¶i ph¸p vÜ m« ®Ó qu¶n lý rñi ro tÝn dông.1 ChÝnh phñ cÇn x©y dùng chÝnh s¸ch hç trî tháa ®¸ng cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp .2 ChÝnh phñ cÇn x©y dùng hµnh lang ph¸p lý ®ång bé, hîp lý.3 UBND tØnh cÇn kÞp thêi x©y dùng vµ ®iÒu chØnh quy ho¹ch ph¸t triÓn n«ng nghiÖp phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña tØnh .4 UBND tØnh cÇn kÞp thêi ®iÒu chØnh khung gi¸ ®Êt phï hîp víi gi¸ thÞ tr−êng.2 Nhãm gi¶i ph¸p cña chÝnh c¸c Ng©n hµng th−¬ng m¹i .1 Tæ chøc bé phËn qu¶n trÞ rñi ro chuyªn biÖt ë mçi NHTM .2 T¨ng c−êng c¬ chÕ kiÓm tra, gi¸m s¸t tr−íc, trong vµ sau khi cho vay .3 C¸c gi¶i ph¸p liªn quan tíi chÊt l−îng c¸n bé lµm c«ng t¸c tÝn dông .4 Xö lý nghiªm vµ b¾t båi th−êng thiÖt h¹i cho Ng©n hµng b»ng tµi s¶n c¸ nh©n ®èi víi nh÷ng c¸n bé thiÕu tr¸ch nhiÖm hoÆc ®¹o ®øc kÐm ®Ó kh¸ch hµng lõa ®¶o.5 KiÓm tra chÆt chÏ vµ xö lý triÖt ®Ó nî ®Õn h¹n vµ nî nhãm 2. 86 Phô lôc Tµi liÖu tham kh¶o DANH MỤC CÁC BẢNG - BIỂU TRONG LUẬN VĂN Trang DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Cơ cấu tổng sản phNm tỉnh Sóc Trăng .2: Diện tích, năng suất, sản lượng lúa qua các năm .3: Tình hình huy động vốn các N HTM trên địa bàn .4: Cơ cấu nguồn vốn huy động của các N HTM trên địa bàn.5: Tình hình dư nợ của các N HTM trên địa bàn .6: Tình hình doanh số cho vay, thu nợ giai đoạn 2006 - 2008.7 : Cơ cấu dư nợ theo thời gian và theo nội ngoại tệ .8: Cơ cấu dư nợ theo thành phần kinh tế và ngành kinh tế .9: Tỷ trọng vốn vay N H so với GDP của địa phương .10: Kết quả kinh doanh .11: Tình hình hỗ trợ lãi suất theo Quyết định 131/QĐ-TTg .12: Tình hình nợ xấu của các N HTM ở Sóc Trăng .13: Tình hình nợ quá hạn của các N HTM ở Sóc Trăng .14: Tình hình phân nhóm nợ .15: Tình hình trích lập và sử dụng dự phòng rủi ro. 57 DANH MỤC CÁC BIỂU Biểu đồ 2.1: Tình hình huy động vốn các N HTM trên địa bàn .2: Tình hình dư nợ của các N HTM trên địa bàn .3: Cơ cấu dư nợ theo thành phần kinh tế.4: Cơ cấu dư nợ theo ngành kinh tế .5: Tình hình nợ xấu của các N HTM trên địa bàn.6: Cơ cấu nợ xấu theo thành phần kinh tế .7: Cơ cấu nợ xấu theo ngành phần kinh tế .8: Tình hình nợ quá hạn của các N HTM trên địa bàn.9: Tình hình phân nhóm nợ.
57 1 Më §ÇU Lý do chän ®Ò tµi: NÒn kinh tÕ thÞ tr−êng víi xu h−íng toµn cÇu ho¸ kinh tÕ vµ quèc tÕ ho¸ c¸c luång tµi chÝnh ®· lµm thay ®æi c¨n b¶n hÖ thèng ng©n hµng, ho¹t ®éng kinh doanh ngµy cµng trë nªn phøc t¹p. N¨m 2008 cã rÊt nhiÒu khã kh¨n ®èi víi ho¹t ®éng cña ngµnh Ng©n hµng: l·i suÊt t¨ng cao, tû gi¸, gi¸ vµng, thÞ tr−êng tiÒn tÖ diÔn biÕn phøc t¹p. ChÝnh phñ vµ NHNN ®· sö dông nhiÒu biÖn ph¸p ®Ó ®iÒu hµnh nÒn kinh tÕ, ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ quèc gia nh»m kiÒm chÕ l¹m ph¸t, æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«. ThÞ tr−êng tiÒn tÖ diÔn biÕn bÊt th−êng cïng víi nh÷ng t¸c ®éng xÊu cña khñng ho¶ng tµi chÝnh thÕ giíi vµ hiÖu øng cña viÖc t¨ng tr−ëng tÝn dông nãng, t¨ng qui m« vµ m¹ng l−íi ho¹t ®éng qu¸ nhanh cña nh÷ng n¨m tr−íc ®· ¶nh h−ëng lín ®Õn ho¹t ®éng cña c¸c ng©n hµng th−¬ng m¹i.
HiÖn nay, ho¹t ®éng tÝn dông cña c¸c Ng©n hµng th−¬ng m¹i ViÖt Nam vÉn chiÕm tû träng lín nhÊt trong danh môc tµi s¶n cã, c¸c dÞch vô phi tÝn dông cßn yÕu, kinh doanh tÝn dông lµ ho¹t ®éng t¹o ra thu nhËp chñ yÕu cña c¸c NHTM ViÖt Nam, trong khi ®ã m«i tr−êng kinh doanh tÝn dông cßn nhiÒu rñi ro, chÊt l−îng tÝn dông ch−a cao, tû lÖ nî xÊu, nî qu¸ h¹n cßn ë møc cao, rñi ro tÝn dông vÉn lµ lo¹i rñi ro chiÕm tû träng lín nhÊt vµ mang l¹i hËu qu¶ nghiªm träng nhÊt cho c¸c Ng©n hµng. Do ®ã viÖc n©ng cao chÊt l−îng tÝn dông vµ h¹n chÕ rñi ro tÝn dông lµ vÊn ®Ò sèng cßn cña c¸c NHTM. Ho¹t ®éng qu¶n trÞ rñi ro tÝn dông lu«n ®−îc quan t©m, lu«n lµ vÊn ®Ò cÇn thiÕt vµ cÊp b¸ch. V× lÏ ®ã, t«i chän ®Ò tµi nghiªn cøu: "Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p h¹n chÕ rñi ro tÝn dông t¹i c¸c ng©n hµng th−¬ng m¹i trªn ®Þa bµn TØnh Sãc Tr¨ng" Môc ®Ých, ý nghÜa khoa häc vµ thùc tiÔn cña ®Ò tµi nghiªn cøu: - NhËn thøc c¸c vÊn ®Ò lý luËn vÒ tÝn dông, rñi ro tÝn dông, nguyªn nh©n vµ biÖn ph¸p phßng ngõa vµ h¹n chÕ rñi ro tÝn dông.
2 - Thu thËp d÷ liÖu ®iÒu tra, ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ vÒ thùc tr¹ng ho¹t ®éng vµ qu¶n lý rñi ro tÝn dông ®Ó tõ ®ã x¸c ®Þnh nh÷ng nguyªn nh©n rñi ro tÝn dông. - §Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p qu¶n lý rñi ro tÝn dông trªn c¬ së kÕt qu¶ ®iÒu tra t¹i c¸c ng©n hµng th−¬ng m¹i trªn ®Þa bµn TØnh Sãc Tr¨ng. §èi t−îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu: Ho¹t ®éng tÝn dông cña c¸c Ng©n hµng Th−¬ng m¹i trªn ®Þa bµn tØnh Sãc Tr¨ng tõ n¨m 2006 – 2008. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu: Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu ®−îc sö dông chñ yÕu trong luËn v¨n lµ ph−¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng, duy vËt lÞch sö, ph−¬ng ph¸p ®iÒu tra, thèng kª, ph−¬ng ph¸p so s¸nh, ph©n tÝch tæng hîp kÕt hîp víi nh÷ng lý luËn khoa häc ®Ó lµm râ nh÷ng vÊn ®Ò cÇn nghiªn cøu cña luËn v¨n.
--------- *** -------- 3 Ch−¬ng 1: TÝN DôNG Vµ RñI RO TÝN DôNG -------YZ------- 1.1 Tæng quan vÒ tÝn dông: 1.1 Kh¸i niÖm tÝn dông: TÝn dông, theo tiÕng Latinh gäi lµ creditium, tiÕng Anh gäi lµ credit, cã nghÜa lµ tin t−ëng vµ tÝn nhiÖm. Theo ng«n ng÷ d©n gian ViÖt Nam, tÝn dông cã nghÜa lµ sù vay m−în. VÒ mÆt tµi chÝnh, tÝn dông lµ quan hÖ chuyÓn nh−îng quyÒn sö dông vèn tõ ng−êi së h÷u sang cho ng−êi sö dông trong mét thêi h¹n nhÊt ®Þnh víi mét kho¶n chi phÝ nhÊt ®Þnh. Mét quan hÖ ®−îc xem lµ quan hÖ tÝn dông khi nµo chøa ®ùng ®Çy ®ñ ba néi dung: 1.
Cã sù chuyÓn nh−îng quyÒn sö dông vèn tõ ng−êi së h÷u sang cho ng−êi sö dông. Sù chuyÓn nh−îng nµy cã thêi h¹n. Sù chuyÓn nh−îng nµy cã kÌm theo chi phÝ. NÕu thiÕu mét trong c¸c néi dung trªn th× kh«ng cßn lµ quan hÖ tÝn dông hay quan hÖ cho vay.
Ch¼ng h¹n, trong ba néi dung trªn, nÕu chóng ta bá bít ®i néi dung thø ba th× quan hÖ kh«ng cßn lµ quan hÖ cho vay mµ chØ lµ quan hÖ cho m−în, v× kh«ng cã chi phÝ nghÜa lµ kh«ng cã kÌm theo l·i. NÕu thiÕu c¶ néi dung thø hai th× quan hÖ còng kh«ng ph¶i lµ quan hÖ cho vay hay quan hÖ cho m−în mµ lµ quan hÖ cho lu«n. Cßn nÕu thiÕu c¶ néi dung thø nhÊt th× ch¼ng cã quan hÖ g× x¶y ra c¶, v× kh«ng cã chuyÓn nh−îng vèn cã nghÜa lµ kh«ng x¶y ra quan hÖ g× gi÷a hai bªn. Trong ho¹t ®éng kinh doanh ng©n hµng th× tÝn dông ®−îc xem nh− mét chøc n¨ng c¬ b¶n.
HÇu hÕt d− nî tÝn dông ë c¸c NHTM chiÕm tû lÖ rÊt cao, h¬n 50%/tæng tµi s¶n cã vµ thu nhËp cña ng©n hµng tõ ho¹t ®éng tÝn dông còng lµ chñ yÕu trong tæng thu nhËp cña NHTM.