Khóa luận tốt nghiệp ngân hàng giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương việt nam chi nhánh hưng yên

Luận văn tốt nghiệp kinh tế nghiên cứu tốt nghiệp ngân hàng giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần ngoại, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề

• Tác giả: Phạm Thị Hảo
• Người hướng dẫn: ThS. Thân Thị Vi Linh
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Giải Pháp Hạn Chế Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Ngoại Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng là một trong những vấn đề quan trọng nhất trong hoạt động của ngân hàng thương mại. Rủi ro tín dụng xảy ra khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán gốc và lãi theo thỏa thuận. Theo các nghiên cứu, rủi ro tín dụng có thể được phân loại thành nhiều loại khác nhau, bao gồm rủi ro giao dịch, rủi ro danh mục, và rủi ro tập trung cho vay. Mỗi loại rủi ro này đều có những đặc điểm và nguyên nhân riêng, ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng của ngân hàng. Việc hiểu rõ về rủi ro tín dụng giúp ngân hàng có thể xây dựng các chiến lược quản lý hiệu quả hơn. Theo quan điểm của Timothy W. Koch, rủi ro tín dụng là sự thay đổi tiềm ẩn của thu nhập ròng khi khách hàng không thanh toán. Điều này cho thấy rằng quản lý rủi ro là một yếu tố thiết yếu trong hoạt động của ngân hàng thương mại.

1.1 Khái niệm rủi ro tín dụng

Khái niệm rủi ro tín dụng được hiểu là khả năng xảy ra tổn thất do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ tài chính. Theo thông tư 02/2013/TT-NHNN, rủi ro tín dụng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng. Điều này cho thấy rằng rủi ro tín dụng không chỉ ảnh hưởng đến ngân hàng mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế. Việc nhận diện và phân loại rủi ro tín dụng là bước đầu tiên trong việc xây dựng các giải pháp hạn chế hiệu quả. Các ngân hàng cần có các phương pháp đánh giá và phân tích để nhận diện rủi ro tín dụng từ sớm, từ đó có thể đưa ra các biện pháp phòng ngừa kịp thời.

1.2 Phân loại rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng có thể được phân loại thành nhiều loại khác nhau dựa trên nguyên nhân phát sinh. Rủi ro giao dịch liên quan đến từng khoản cho vay cụ thể, trong khi rủi ro danh mục liên quan đến toàn bộ danh mục cho vay của ngân hàng. Rủi ro lựa chọn và rủi ro nghiệp vụ cũng là những khía cạnh quan trọng cần được xem xét. Việc phân loại này giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quan về rủi ro tín dụng và từ đó xây dựng các chiến lược quản lý phù hợp. Các ngân hàng cần phải thường xuyên đánh giá và cập nhật các chỉ tiêu phản ánh mức độ rủi ro tín dụng để có thể đưa ra các quyết định chính xác trong hoạt động tín dụng.

II. Thực trạng hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam Chi nhánh Hưng Yên

Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Hưng Yên đã có những nỗ lực đáng kể trong việc hạn chế rủi ro tín dụng. Thực trạng cho thấy rằng ngân hàng đã áp dụng nhiều biện pháp quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, từ việc thẩm định khách hàng đến việc theo dõi và kiểm soát các khoản vay. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế trong công tác này. Theo báo cáo, tỷ lệ nợ xấu tại chi nhánh vẫn ở mức cao, cho thấy rằng cần có những giải pháp mạnh mẽ hơn để giảm thiểu rủi ro tín dụng. Việc củng cố hệ thống thông tin tín dụng và nâng cao chất lượng thẩm định là những yếu tố quan trọng để cải thiện tình hình. Ngân hàng cần phải tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để phát hiện sớm các dấu hiệu của rủi ro tín dụng.

2.1 Giới thiệu khái quát về ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam Chi nhánh Hưng Yên

Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Hưng Yên được thành lập với mục tiêu cung cấp dịch vụ tài chính chất lượng cao. Chi nhánh đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua, tuy nhiên, rủi ro tín dụng vẫn là một thách thức lớn. Ngân hàng đã thực hiện nhiều biện pháp để hạn chế rủi ro tín dụng, bao gồm việc nâng cao chất lượng dịch vụ và cải thiện quy trình thẩm định. Tuy nhiên, vẫn cần có những cải tiến trong công tác quản lý để đảm bảo an toàn tài chính cho ngân hàng.

2.2 Thực trạng công tác hạn chế rủi ro tín dụng

Thực trạng công tác hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Hưng Yên cho thấy rằng ngân hàng đã áp dụng nhiều biện pháp quản lý hiệu quả. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu vẫn còn cao, cho thấy rằng cần có những giải pháp mạnh mẽ hơn. Ngân hàng cần phải cải thiện quy trình thẩm định và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để phát hiện sớm các dấu hiệu của rủi ro tín dụng. Việc nâng cao chất lượng công tác thẩm định và phân tích tín dụng là rất cần thiết để giảm thiểu rủi ro tín dụng.

III. Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam Chi nhánh Hưng Yên

Để hạn chế rủi ro tín dụng, ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Hưng Yên cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Đầu tiên, ngân hàng cần hoàn thiện cơ chế, chính sách tín dụng để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong hoạt động cho vay. Thứ hai, việc củng cố và hoàn thiện hệ thống thông tin tín dụng là rất cần thiết để nâng cao khả năng thẩm định và phân tích tín dụng. Cuối cùng, ngân hàng cần tăng cường hoạt động kiểm tra, kiểm soát, giám sát tín dụng để phát hiện sớm các dấu hiệu của rủi ro tín dụng. Những giải pháp này không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro tín dụng mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.

3.1 Hoàn thiện cơ chế chính sách tín dụng

Hoàn thiện cơ chế, chính sách tín dụng là một trong những giải pháp quan trọng để hạn chế rủi ro tín dụng. Ngân hàng cần xây dựng các quy định rõ ràng về quy trình cho vay, từ việc thẩm định khách hàng đến việc theo dõi và kiểm soát các khoản vay. Điều này sẽ giúp ngân hàng giảm thiểu các rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng. Ngoài ra, việc nâng cao chất lượng dịch vụ và cải thiện quy trình thẩm định cũng là những yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn tài chính cho ngân hàng.

3.2 Tăng cường hoạt động kiểm tra kiểm soát giám sát tín dụng

Tăng cường hoạt động kiểm tra, kiểm soát, giám sát tín dụng là một trong những giải pháp cần thiết để hạn chế rủi ro tín dụng. Ngân hàng cần thực hiện các biện pháp kiểm tra định kỳ và đột xuất để phát hiện sớm các dấu hiệu của rủi ro tín dụng. Việc nâng cao chất lượng công tác thẩm định và phân tích tín dụng cũng là rất cần thiết để giảm thiểu rủi ro tín dụng. Ngân hàng cần phải có các chỉ tiêu đánh giá rõ ràng để theo dõi tình hình hoạt động tín dụng và đưa ra các quyết định kịp thời.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: LÝ THUYẾT VỀ HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về rủi ro tín dụng trong hoạt động của các ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm rủi ro tín dụng Trong nền kinh tế thị trường, cấp tín dụng là chức năng kinh tế cơ bản của ngân hàng. Rủi ro trong ngân hàng có xu hướng tập trung chủ yếu vào danh mục tín dụng. Đây là rủi ro lớn nhất và thường xuyên xảy ra.

Khi ngân hàng rơi vào trạng thái tài chính khó khăn nghiêm trọng, thì nguyên nhân thường phát sinh từ hoạt động tín dụng của ngân hàng. Rủi ro là khả năng xảy ra nguy cơ, điều phiến toái hay mất mát (theo từ điển Webster) hay theo cách hiểu truyền thống rủi ro mang tính tiêu cực. Vì vậy có rất nhiều cách hiểu rủi ro tín dụng khác nhau. Có ý kiến cho rằng, một khi nói đến rủi ro là nói đến điều gì đó đã xảy ra, nói rõ hơn là người ta cho rằng rủi ro là tổn thất hay là toàn bộ các thiệt hại đã xảy ra đối với chủ thể kinh doanh.

Có ý kiến khác lại cho rằng, dưới giác độ hoạt động kinh doanh và đầu tư tài chính, rủi ro là sự thay đổi không lường trước được về giá trị tài sản và khoản nợ. Với quan điểm này, rủi ro là những tổn thất có thể xảy ra ngoài dự kiến. Còn theo quan điểm của các nhà kinh tế học rủi ro tín dụng được hiểu như sau: - Quan điểm của Timothy W.Koch [1]: Khi một ngân hàng nắm giữ tài sản sinh lời, rủi ro xảy ra khi khách hàng sai hẹn, nghĩa là khách hhàng không thanh toán gốc và lãi theo thỏa thuận. RRTD là sự thay đổi tiềm ẩn của thu nhập ròng và giá trị thị trường của tài sản khi khách hàng không thanh toán hoặc thanh toán trễ hẹn.

- Quan điểm của Anthony Sauders [2]: “Rủi ro tín dụng là khoản lỗ tiềm năng khi ngân hàng cấp tín dụng cho một khách hàng, nghĩa là luồng thu 6 nhập dự tính mang lại từ khoản vay của ngân hàng không thể được thực hiện cả về số lượng và thời hạn - Quan điểm dưới góc nhìn của Basel [3]: Rủi ro tín dụng là rủi ro thất thoát tài sản có thể phát sinh khi một bên đối tác không thực hiện nghĩa vụ tài chính hoặc nghĩa vụ theo hợp đồngvới một ngân hàng, bao gồm cả việc không thực hiện thanh toán nợ cho dù đây là nợ gốc hay mở lại khi khoản nợ đến hạn. - Theo thông tư 02/2013/TT-NHNN ngày 21/01/2013 của Ngân hàng Nhà nước Việt nam đã nêu: “Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng (sau đây gọi tắt là rủi ro) là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết”. Vậy Rủi ro tín dụng là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của ngân hàng, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng không trả được nợ hoặc trả nợ không đúng hạn cho ngân hàng. Rủi ro tín dụng là một hiện tượng xảy ra tất yếu trong hoạt động kinh doanh ngân hàng tập trung chủ yếu trong hoạt động tín dụng, người ta không thể loại trừ nó mà chỉ có thể tìm ra phương pháp quản lý hạn chế nó.

Để làm được điều đó cần phải hiểu rõ tín dụng và nhận biết được rủi ro tín dụng mới có thể đề ra các phương pháp hạn chế rủi ro tín dụng một cách hiệu quả nhất.2 Phân loại rủi ro tín dụng Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro, rủi ro tín dụng được phân chia thành các loại sau: 7 Sơ đồ 1.1 Sơ đồ phân loại rủi ro tín dụng Rủi ro tín dụng Rủi ro giao dịch Rủi ro danh mục (Rủi ro liên quan đến một khoản cho vay) (Rủi ro liên quan đến danh mục các khoản cho vay) Rủi ro lựa chọn Rủi ro nghiệp vụ Rủi ro nội tại Rủi ro tập trung cho vay (liên quan đến (liên quan đến (liên quan đến việc đánh giá một việc theo dõi từng loại cho vay) (liên quan đến khoản cho vay) khoản cho vay) kém đa dạng hóa cho vay) Rủi ro bảo đảm (liên quan đến chính sách và hợp đồng cho vay) (Nguồn: Giáo trình Quản trị rủi ro trong ngân hàng – Joel Bessis – 2012) - Rủi ro giao dịch: Là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng. Rủi ro giao dịch bao gồm rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm và rủi ro nghiệp vụ. + Rủi ro lựa chọn: Là rủi ro có liên quan đến quá trình đánh giá và phân tích tín dụng, khi ngân hàng lựa chọn những phương án vay vốn có hiệu quả để ra quyết định cho vay. + Rủi ro bảo đảm: Phát sinh từ các tiêu chuẩn bảo đảm như các điều khoản trong hợp đồng cho vay, các loại tài sản đảm bảo, chủ thể bảo đảm, cách thức đảm bảo và mức cho vay trên giá trị của tài sản đảm bảo.

+ Rủi ro nghiệp vụ: Là rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt 8 động cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản cho vay có vấn đề. - Rủi ro danh mục: Là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quản lý danh mục cho vay của ngân hàng, được phân chia thành 02 loại: Rủi ro nội tại và rủi ro tập trung. + Rủi ro nội tại: Xuất phát từ các yếu tố, các đặc điểm riêng có, mang tính riêng biệt bên trong của mỗi chủ thể đi vay hoặc ngành, lĩnh vực kinh tế. Nó xuất phát từ đặc điểm hoạt động hoặc đặc điểm sử dụng vốn của khách hàng vay vốn.

+ Rủi ro tập trung: Là trường hợp ngân hàng tập trung vốn cho vay quá nhiều đối với một số khách hàng, cho vay quá nhiều khách hàng hoạt động trong cùng một ngành, lĩnh vực kinh tế; hoặc trong cùng một vùng địa lý nhất định; hoặc cùng một loại hình cho vay có rủi ro cao.1 Đặc điểm của rủi ro tín dụng Để giảm thiểu RRTD trong hoạt động kinh doanh việc nắm bắt đặc điểm RRTD giúp các nhà quản trị ngân hàng có biện pháp quản trị rủi ro nhằm hạn chế RRTD. Có thể thấy rằng RRTD thường có đặc điểm sau: + Rủi ro tín dụng có tính chất đa dạng và phức tạp. Tính chất đa dạng và phức tạp của rủi ro tín dụng biểu hiện ở sự đa dạng và phức tạp của nhiều nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng, cũng như các hậu quả do rủi ro tín dụng gây ra. Nhận thức và vận dụng đặc điểm này khi thực hiện phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng cần áp dụng đồng bộ nhiều biện pháp, không chủ quan với bất cứ một dấu hiệu rủi ro nào.

Bên cạnh đó, trong quá trình xử lý hậu quả rủi ro tín dụng cần xuất phát từ nguyên nhân, bản chất và hậu quả của rủi ro để đưa ra biện pháp phù hợp. + Rủi ro tín dụng có tính tất yếu Nói chung việc kinh doanh trong cơ chế thị trường các doanh nghiệp đều hiểu rằng lợi nhuận và rủi ro là hai mặt của một vấn đề, muốn có lợi nhuận phải chấp nhận 9 rủi ro, hoặc không chấp nhận rủi ro sẽ không bao giờ thu được lợi nhuận. Chính vậy các doanh nghiệp luôn phải đối mặt với rủi ro (trong đó có RRTD). Trong lĩnh vực kinh doanh ngân hàng rủi ro (nhất là RRTD) luôn rình rập ở mức cao hơn so với các lĩnh vực khác là do đối tượng kinh doanh của ngân hàng là tiền tệ - loại hàng hoá đặc biệt này rất nhạy cảm với rủi ro.

Rủi ro là đặc trưng trong kinh doanh ngân hàng, hay nói cách khác kinh doanh ngân hàng luôn chứa đựng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các chuyên gia kinh tế đều cho rằng hoạt động kinh doanh ngân hàng thực chất là quản lý rủi ro (chủ yếu là rủi ro tín dụng) ở mức độ phù hợp để đạt được mức lợi nhuận mong muốn. Do đó người ta thường nói ngân hàng là ngành kinh doanh rủi ro (lớn nhất là rủi ro tín dụng), hay nói cách khác rủi ro tín dụng là mang tính tất yếu. Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng Có bốn nguyên nhân cơ bản gây nên rủi ro tín dụng.

Đó là, nguyên nhân khách quan từ môi trường bên ngoài, nguyên nhân từ phía khách hàng, nguyên nhân từ chính ngân hàng tạo nên và nguyên nhân từ phía bảo đảm tín dụng.  Nguyên nhân khách quan từ môi trường bên ngoài - Rủi ro do các nguyên nhân bất khả kháng thuộc về thiên nhiên như: Thiên tai dịch họa, lũ lụt hạn hán, chiến tranh.… gây ra các biến động xấu ngoài dự kiến trong mối quan hệ tín dụng giữa ngân hàng và khách hàng, làm gia tăng khối lượng các khoản nợ quá hạn. - Rủi ro do môi trường kinh tế không ổn định: Bao gồm các yếu tố: Các giai đoạn của chu kỳ kinh tế (phát triển, hưng thịnh hay suy thoái), sự thay đổi cơ chế chính sách kinh tế, lãi suất, tỷ giá, CPI.… Trong thời kỳ nền kinh tế phát triển mạnh, hoạt động kinh doanh thuận lợi vì thế dẫn đến việc rủi ro vỡ nợ và rủi ro không trả được nợ thấp hơn do đó hoạt động tín dụng là tương đối an toàn. 10 Trong điều kiện nền kinh tế suy thoái, sản xuất bị đình trệ dẫn và ứ đọng vốn dẫn đến khả năng tài chính của khách hàng gặp nhiều khó khăn, khả năng trả nợ của khách hàng kém sẽ dẫn đến các khoản tín dụng gặp rủi ro gia tăng.

Trong điều kiện nền kinh tế phát triển quá nóng, Ngân hàng nhà nước sẽ áp dụng chính sách tiền tệ thắt chặt, lãi suất thị trường tăng, doanh nghiệp sẽ phải đi vay với lãi suất cao hơn dẫn đến chi phí tài chính tăng. Trong khi đó thì doanh thu của doanh nghiệp giảm một cách rõ rệt, vì vậy rủi ro tín dụng sẽ gia tăng. - Môi trường chính trị, pháp luật: Khi một quốc gia có nền chính trị không ổn định, luôn xảy ra các cuộc chiến tranh, bạo loạn, đình công, tranh chấp giữa các đảng phái.… thì việc kinh doanh trong giai đoạn đầu tư của các doanh nghiệp chắc chắn sẽ gặp nhiều khó khăn và cũng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các ngân hàng trong hoạt động tín dụng.