HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VƯƠNG QUANG THIÊN GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BẢO LÂM, TỈNH CAO BẰNG Ngành : Quản lý kinh tế Mã số : 8 34 04 10 Người hướng dẫn khoa học: TS. Quyền Đình Hà NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2020 ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, nội dung, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi cũng xin cam kết chắc chắn rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc, bản luận văn này là nỗ lực, kết quả làm việc của cá nhân tôi (ngoài phần đã trích dẫn). Hà Nội, ngày 20 tháng 05 năm 2020 Tác giả luận văn Vương Quang Thiên i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc TS. Quyền Đình Hà đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Phát triển nông thôn - Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin trân trọng cảm ơn PGS.
Trần Đình Thao và nhóm nghiên cứu của đề tài khoa học cấp quốc gia: “Giải pháp cơ bản nhằm giảm nghèo bền vững ở vùng DTTS và miền núi đến năm 2030”, đã tạo điều kiện cho tôi được tham gia nghiên cứu và đã chia sẻ một phần cơ sở dữ liệu và thông tin nhằm phục vụ cho nghiên cứu của luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ và nhân dân huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng cũng như gia đình và bạn bè đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 20 tháng 05 năm 2020 Tác giả luận văn Vương Quang Thiên ii MỤC LỤC Lời cam đoan.
ii Lời cảm ơn. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.
vii Danh mục biểu đồ. viii Danh mục hình. viii Danh mục hộp. viii Trích yếu luận văn.
ix Thesis abstract. Tính cấp thiết. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung.
Mục tiêu cụ thể. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phạm vi về nội dung.
Phạm vi không gian. Phạm vi về thời gian. Ý nghĩa khoa học của đề tài. Cơ sở lý luận và thực tiễn về giảm nghèo bền vững.
Một số khái niệm về giảm nghèo bền vững. Đặc điểm về nghèo và giảm nghèo bền vững. Nội dung nghiên cứu của giảm nghèo bền vững. Các yếu tố ảnh hưởng đến giảm nghèo bền vững.
Cơ sở thực tiễn về giảm nghèo bền vững. Kinh nghiệm giảm nghèo của một số quốc gia trên thế giới. Kinh nghiệm về giảm nghèo bền vững ở Việt Nam. Bài học kinh nghiệm rút ra đối với huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng trong công tác giảm nghèo bền vững.
Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Đặc điểm tự nhiên. Điều kiện kinh tế xã hội, dân số.
Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp xử lý và phân tích thông tin.
Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng giảm nghèo bền vững tại huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng. Tình hình nghèo đói trên địa bàn huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng.
Kết quả thực hiện chương trình giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng. Tài sản sinh kế của người dân trong giảm nghèo bền vững. Năng lực của chính quyền và các tổ chức đoàn thể. Thực trạng an toàn và phòng ngừa rủi ro trong giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng.
Mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản của người dân trên địa bàn huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng. Khả năng tiếp cận thị trường của người nghèo trên địa bàn huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng. Đánh giá chung về giảm nghèo bền vững trên địa huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng. Các yếu tố ảnh hưởng tới giảm nghèo bền vững ở huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng.
Chính sách giảm nghèo của Nhà nước. Nguồn lực xóa đói giảm nghèo. Năng lực tổ chức, quản lý của chính quyền địa phương. Điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức trong giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng.
Một số giải pháp giảm nghèo bền vững ở huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng. Định hướng và căn cứ đề xuất giải pháp. Một số giải pháp giảm nghèo bền vững tại huyện Bảo Lâm. Kết luận và kiến nghị.
102 Tài liệu tham khảo. 108 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa đầy đủ BHTN Bảo hiểm tự nguyện BHYT Bảo hiểm y tế CC Cơ cấu CP Chính phủ CSHT Cơ sở hạ tầng ĐVT Đơn vị tính KT – XH Kinh tế - xã hội NQ Nghị quyết SL Số lượng UBND Ủy ban nhân dân XĐGN Xóa đói giảm nghèo vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Thông tin thứ cấp dự kiến thu thập. Thông tin sơ cấp đã thu thập.
Phân tổ thống kê số mẫu điều tra theo nhóm hộ. Ma trận SWOT. Tổng số hộ nghèo tại huyện Bảo Lâm đến hết năm 2018. Phân loại nghèo theo nhóm đối tượng tại huyện Bảo Lâm.
Kết quả giảm số hộ cận nghèo năm 2019 của huyện Bảo Lâm. Kết quả giảm số hộ nghèo năm 2019 của huyện Bảo Lâm. Kết quả giảm nghèo so với kế hoạch được giao của huyện năm 2019. Đánh giá của người nghèo về mức độ tiếp cận một số chính sách và dịch vụ giảm nghèo.
Tình hình đất đai, lao động bình quân của các nhóm hộ năm 2019. Những rủi ro biến cố người nghèo gặp phải. Kết quả giảm nghèo qua các năm ở xã điều tra. Tỷ lệ hộ gia đình có thu nhập từ lao động làm thuê.
Sự tham gia của người nghèo vào thị trường đất đai và nhu cầu mở rộng diện tích đất nông nghiệp 2019. Tỷ lệ hộ có bán sản phẩm và mua vật tư nông nghiệp. Điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức trong giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng. 87 vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 4.
Nhóm hộ cận nghèo theo mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản. Nhận thức về nhiệm vụ giảm nghèo. Định hướng về chính sách giảm nghèo. Phân tích hộ nghèo theo mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản tại 2 xã điều tra.
Cơ cấu dân tộc tại huyện Bảo Lâm. 62 DANH MỤC HÌNH Hình 2. Bốn trụ cột đảm bảo giảm nghèo bền vững. Bản đồ hành chính tỉnh Cao Bằng.
29 DANH MỤC HỘP Hộp 4. Ơn Đảng, ơn Nhà nước. Hiệu quả chương trình giảm nghèo bền vững. Đánh giá của người dân về hoạt động của các tổ chức đoàn thể trên địa bàn gắn với hoạt động giảm nghèo bền vững.
Người nghèo sợ vay vốn ưu đãi. Khơi gợi ý chí thoát nghèo. 84 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Vương Quang Thiên Tên Luận văn: Giải pháp giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 8.10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở đánh giá thực trạng giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng. từ đó đưa ra một số giải pháp giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng trong thời gian tới.
Phương pháp nghiên cứu Đề tài chọn điểm nghiên cứu là huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng. Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập số liệu thứ cấp để thu thập thông tin về thực trạng giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng. Kết hợp phương pháp thu thập số liệu sơ cấp thông qua điều tra các đối tượng có liên quan như hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ thoát nghèo, hộ giàu và các cán bộ làm công tác giảm nghèo tại địa phương nhằm phục vụ cho nghiên cứu. Ngoài ra, nghiên cứu còn sử dụng một số phương pháp phân tích số liệu truyền thống như thống kê kinh tế và so sánh để làm rõ nội dung nghiên cứu về giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng.
Kết quả chính và kết luận Thực trạng giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng cho thấy: Theo điều tra tháng 1 năm 2020, tổng số hộ nghèo là 4.937 hộ (giảm 654 hộ) với tỉ lệ là 40,08% , tổng số hộ cận nghèo là 3.394 hộ (tăng 597 hộ) với tỉ lệ là 27,55%. Đây là số liệu được phê duyệt để thực hiện các chế độ, chính sách giảm nghèo, an sinh xã hội và kinh tế - xã hội năm 2020 trên địa bàn toàn huyện. Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo đã thực sự đi vào cuộc sống làm chuyển biến đáng kể tình hình kinh tế xã hội của địa phương. Các dự án hỗ trợ từ chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo đều triển khai đến tận các thôn đã góp phần cải thiện và nâng cao đời sống vật chất tinh thần của đồng bào các dân tộc, năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ cấp xã, xóm từng bước được nâng lên, thông qua việc tiếp cận về công tác đào tạo và trực tiếp làm chủ đầu tư một số nội dung hợp phần của chương trình.
Năm 2020, Cao bằng đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 3% trở lên.