Giải Pháp Chống Gian Lận Thuế GTGT Tại Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Luận văn một số giải pháp chống gian lận trong khấu trừ hoàn thuế giá trị gia tăng ở việt nam hiện, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Người hướng dẫn: TS. Phan Mỹ Hạnh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TPHCM
• Chuyên ngành: Tài Chính, Lưu Thông Tiền Tệ
• Đề tài: Giải Pháp Chống Gian Lận Thuế GTGT Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2003
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG ĐỀ TÀI
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THUẾ GTGT VÀ HÀNH VI GIAN LẬN TRONG KHẤU TRỪ, HOÀN THUẾ
• 1.1. MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THUẾ GTGT
• 1.1.1. Khái niệm và đặc điểm của thuế GTGT
• 1.1.1.1. Khái niệm
• 1.1.1.2. Quá trình ra đời và phát triển của thuế GTGT
• 1.1.1.3. Đặc điểm của thuế GTGT
• 1.1.2. Sự cần thiết của thuế GTGT ở Việt Nam
• 1.1.2.1. Những hạn chế khó khắc phục của thuế doanh thu trước yêu cầu của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.1.2.2. Ưu điểm của thuế GTGT so với thuế doanh thu
• 1.1.3. Điều kiện để áp dụng thuế GTGT có hiệu quả
• 1.1.3.1. Yêu cầu của chính sách thuế GTGT
• 1.1.3.2. Trình độ phát triển kinh tế - xã hội phải đạt được mức độ nhất định
• 1.1.3.3. Bộ máy quản lý và kiểm soát thuế
• 1.2. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA LUẬT THUẾ GTGT HIỆN HÀNH
• 1.2.1. Những quy định chung
• 1.2.1.1. Đối tượng chịu thuế, nộp thuế
• 1.2.1.2. Đối tượng không chịu thuế
• 1.2.2. Căn cứ và phương pháp tính thuế GTGT
• 1.2.2.1. Giá tính thuế
• 1.2.2.2. Phương pháp tính thuế GTGT
• 1.2.2.3. Hóa đơn chứng từ
• 1.2.3. Đăng ký, kê khai, nộp, quyết toán thuế
• 1.2.3.1. Đăng ký nộp thuế
• 1.2.3.2. Kê khai nộp thuế GTGT
• 1.2.3.3. Quyết toán thuế GTGT
• 1.3. GIAN LẬN TRONG KHẤU TRỪ, HOÀN THUẾ
• 1.3.1. Khái niệm và các hành vi gian lận trong khấu trừ, hoàn thuế
• 1.3.1.1. Khái niệm hành vi gian lận
• 1.3.1.2. Các hành vi gian lận trong khấu trừ, hoàn thuế GTGT
• 1.3.2. Những quy định về khấu trừ, hoàn thuế GTGT
• 1.3.2.1. Đối tượng hoàn thuế GTGT
• 1.3.2.2. Trách nhiệm của đối tượng được hoàn thuế
• 1.3.2.3. Thẩm quyền và trình tự giải quyết hoàn thuế GTGT
• 1.3.3. Tác hại của gian lận khấu trừ, hoàn thuế đối với kinh tế - xã hội
• 1.3.3.1. Tác hại đối với kinh tế
• 1.3.3.2. Tác hại đối với xã hội
• 1.3.4. Xử lý vi phạm
• 1.3.4.1. Một số trường hợp xử lý vi phạm về thuế GTGT
• 1.3.4.2. Xử phạt vi phạm về hóa đơn
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ VẤN NẠN GIAN LẬN TRONG KHẤU TRỪ, HOÀN THUẾ GTGT Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
• 2.1. TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI THỰC HIỆN LUẬT THUẾ GTGT
• 2.1.1. Tình hình chung
• 2.1.2. Một số kết quả đạt được sau 4 năm thực hiện Luật thuế GTGT
• 2.1.2.1. Thuế GTGT góp phần khuyến khích đầu tư và phát triển sản xuất kinh doanh trong nước ổn định
• 2.1.2.2. Góp phần khuyến khích xuất khẩu, bảo hộ sản xuất trong nước
• 2.1.2.3. Việc áp dụng thuế GTGT không gây biến động lớn về giá, không ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống
• 2.1.2.4. Thuế GTGT góp phần quan trọng cho nguồn thu NSNN
• 2.1.2.5. Thúc đẩy tăng cường hạch toán kinh doanh và nâng cao ý thức chấp hành luật thuế của các DN, tăng cường quản lý thuế của các cơ quan thuế
• 2.1.2.6. Góp phần hoàn thiện hệ thống chính sách thuế Việt Nam phù hợp với thông lệ quốc tế, tạo điều kiện chủ động hội nhập với khu vực và thế giới
• 2.1.3. Tình hình hoàn thuế GTGT trong thời gian qua
• 2.1.3.1. Cơ chế hoàn thuế
• 2.1.3.2. Tình hình hoàn thuế và vi phạm hoàn thuế GTGT
• 2.2. THỰC TRẠNG VỀ VẤN NẠN GIAN LẬN TRONG KHẤU TRỪ, HOÀN THUẾ GTGT Ở NƯỚC TA TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.2.1. Những thuận lợi và khó khăn trong công tác chống gian lận khấu trừ, hoàn thuế
• 2.2.2. Thực trạng về vấn nạn gian lận khấu trừ, hoàn thuế GTGT
• 2.2.2.1. Thành lập các DN ma
• 2.2.2.2. Mua bán hóa đơn
• 2.2.2.3. Ghi giá trên hóa đơn không đúng thực tế
• 2.2.2.4. Lập hồ sơ mua bán khống chiếm đoạt tiền hoàn thuế
• 2.2.3. Nguyên nhân dẫn đến gian lận trong khấu trừ, hoàn thuế GTGT ở nước ta thời gian qua
• 2.2.3.1. Đối với chính sách thuế GTGT
• 2.2.3.2. Về quản lý thuế
• 2.2.3.3. Sự phối hợp giữa cơ quan thuế và cơ quan chức năng
• 2.2.3.4. Các yếu tố về con người
• 2.3. MỘT SỐ BẤT CẬP CỦA LUẬT THUẾ GTGT DẪN ĐẾN GIAN LẬN TRONG KHẤU TRỪ, HOÀN THUẾ
• 2.3.1. Một số bất cập của chính sách thuế GTGT
• 2.3.1.1. Vài trường hợp về đối tượng không chịu thuế, đối tượng chịu thuế và thuế suất của đối tượng chịu thuế chưa rõ ràng
• 2.3.1.2. Giá tính thuế đối với hàng nhập khẩu chưa phù hợp
• 2.3.1.3. Khấu trừ khống thuế GTGT đầu vào theo bảng kê tạo kẽ hở pháp lý
• 2.3.2. Một số bất cập của quy định pháp luật khấu trừ, hoàn thuế
• 2.3.2.1. Phương pháp tính thuế, đăng ký kê khai nộp thuế
• 2.3.2.2. Về các quy định trong hoàn thuế
• 2.3.3. Vấn đề xử lý vi phạm hành chính thuế GTGT
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỐNG GIAN LẬN TRONG KHẤU TRỪ, HOÀN THUẾ GTGT Ở NƯỚC TA
• 3.1. SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC CHỐNG GIAN LẬN TRONG KHẤU TRỪ, HOÀN THUẾ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
• 3.2. ĐỊNH HƯỚNG CHUNG THỰC HIỆN CHỐNG GIAN LẬN TRONG KHẤU TRỪ, HOÀN THUẾ GTGT
• 3.3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỐNG GIAN LẬN TRONG KHẤU TRỪ, HOÀN THUẾ GTGT
• 3.3.1. Hoàn thiện chính sách thuế GTGT
• 3.3.1.1. Sửa đổi bổ sung một số đối tượng chịu thuế, không chịu thuế
• 3.3.1.2. Cần thay đổi giá hàng nhập khẩu để tính thuế nhập khẩu và thuế GTGT ở khâu nhập khẩu
• 3.3.1.3. Vấn đề khấu trừ khống thuế GTGT đầu vào
• 3.3.1.4. Thống nhất một phương pháp tính thuế GTGT
• 3.3.1.5. Bổ sung điều chỉnh một số vấn đề về kê khai nộp thuế
• 3.3.1.6. Về vấn đề hoàn thuế
• 3.3.1.7. Xử lý vi phạm hành chính thuế
• 3.3.2. Một số giải pháp quản lý hóa đơn chứng từ
• 3.3.2.1. Biện pháp tuyên truyền giáo dục
• 3.3.2.2. Xử lý vi phạm về hóa đơn chứng từ
• 3.3.2.3. Cải tiến hình thức phát hành và quản lý hóa đơn thuế
• 3.3.2.4. Khuyến khích sử dụng hóa đơn tự in
• 3.3.2.5. Vấn đề bán hóa đơn lẻ
• 3.3.3. Nâng cao hiệu quả trong quản lý thu thuế GTGT
• 3.3.3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin vào thu nộp thuế
• 3.3.3.2. Vấn đề quản lý thuế
• 3.3.3.3. Hoàn thiện Luật DN theo hướng thông thoáng nhưng chặt chẽ
• 3.3.3.4. Phối hợp chặt chẽ cơ quan thuế với cơ quan chức năng
• 3.3.3.5. Một số giải pháp từ con người
• KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thuế GTGT và Gian Lận Khấu Trừ Hoàn Thuế

Thuế GTGT (Giá trị gia tăng) là một loại thuế gián thu, đánh vào phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ trong quá trình sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng. Gian lận thuế GTGT là hành vi cố ý trốn tránh nghĩa vụ thuế, gây thất thu cho ngân sách nhà nước. Các hình thức gian lận phổ biến bao gồm: kê khai sai lệch, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, và khai khống chi phí. Việc chống gian lận thuế GTGT là vô cùng quan trọng để đảm bảo nguồn thu ngân sách và tạo môi trường kinh doanh công bằng. Theo nghiên cứu, thuế GTGT đóng góp phần lớn vào ngân sách nhà nước, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, tình trạng gian lận VAT diễn biến phức tạp, gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực cho nền kinh tế. Vì vậy, việc nghiên cứu và đưa ra các giải pháp chống gian lận VAT là cấp thiết.

1.1. Bản Chất và Vai Trò của Thuế Giá Trị Gia Tăng

Thuế GTGT được tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ ở từng khâu. Giá trị tăng thêm này được xác định bằng phương pháp khấu trừ hoặc phương pháp trực tiếp. Theo phương pháp khấu trừ, số thuế GTGT phải nộp là số thuế GTGT đầu ra trừ đi số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ. Thuế GTGT có vai trò quan trọng trong việc ổn định nguồn thu ngân sách, thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu. Nó khuyến khích doanh nghiệp sử dụng hóa đơn chứng từ hợp lệ, tăng cường tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh. Việc áp dụng thuế GTGT cũng góp phần hoàn thiện hệ thống chính sách thuế của Việt Nam, phù hợp với thông lệ quốc tế.

1.2. Các Hình Thức Gian Lận Thuế GTGT Phổ Biến Hiện Nay

Các hình thức gian lận thuế GTGT ngày càng tinh vi và đa dạng. Một số hình thức phổ biến bao gồm: sử dụng hóa đơn khống, mua bán hóa đơn trái phép, khai sai thuế suất, và tạo dựng hồ sơ giả mạo. Doanh nghiệp có thể nâng khống giá trị hàng hóa, dịch vụ, khai man số lượng, hoặc che giấu doanh thu để trốn thuế. Việc gian lận thuế GTGT không chỉ gây thất thu cho ngân sách nhà nước mà còn tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp làm ăn chân chính chịu thiệt thòi vì phải cạnh tranh với các doanh nghiệp gian lận.

II. Thực Trạng Gian Lận Thuế GTGT Vấn Đề Nhức Nhối Hiện Nay

Tình trạng gian lận thuế GTGT tại Việt Nam đang diễn biến phức tạp và ngày càng trở nên nhức nhối. Mặc dù đã có nhiều biện pháp được triển khai, song tình hình vẫn chưa được cải thiện đáng kể. Các doanh nghiệp gian lận sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để trốn thuế, gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước. Theo thống kê, số vụ gian lận thuế GTGT bị phát hiện ngày càng tăng, với giá trị tiền thuế gian lận lên đến hàng nghìn tỷ đồng. Điều này cho thấy sự yếu kém trong công tác quản lý thuế và sự thiếu ý thức tuân thủ pháp luật của một bộ phận doanh nghiệp.

2.1. Phân Tích Chi Tiết Các Vụ Gian Lận Thuế GTGT Điển Hình

Nhiều vụ gian lận thuế GTGT lớn đã được phanh phui trong thời gian gần đây. Các vụ việc này thường liên quan đến các doanh nghiệp ma, các công ty trung gian, và các đường dây mua bán hóa đơn trái phép. Doanh nghiệp thường thành lập nhiều công ty con để chuyển giá, trốn thuế. Một số vụ việc còn có sự tiếp tay của cán bộ thuế biến chất, gây bức xúc trong dư luận. Việc xử lý các vụ gian lận thuế GTGT còn gặp nhiều khó khăn do tính chất phức tạp của các hành vi gian lận và sự thiếu hợp tác của các đối tượng liên quan.

2.2. Ảnh Hưởng Tiêu Cực Của Gian Lận Thuế GTGT Đến Kinh Tế Xã Hội

Gian lận thuế GTGT gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực cho nền kinh tế - xã hội. Thứ nhất, nó làm thất thu ngân sách nhà nước, ảnh hưởng đến nguồn lực để đầu tư vào các công trình công cộng, giáo dục, y tế. Thứ hai, nó tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh, làm méo mó thị trường. Thứ ba, nó gây mất niềm tin của người dân vào hệ thống thuế và pháp luật. Thứ tư, nó có thể dẫn đến các hành vi phạm tội khác như rửa tiền, tham nhũng. Gian lận thuế GTGT là một vấn nạn cần phải được giải quyết triệt để.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Chính Sách Thuế GTGT Chống Gian Lận

Để chống gian lận thuế GTGT hiệu quả, cần phải có một hệ thống giải pháp đồng bộ và toàn diện. Một trong những giải pháp quan trọng nhất là hoàn thiện chính sách thuế GTGT. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định còn bất cập, chồng chéo, hoặc dễ bị lợi dụng để gian lận. Chính sách thuế GTGT cần phải đơn giản, minh bạch, dễ hiểu, và dễ thực hiện. Cần tăng cường tính tự giác tuân thủ pháp luật của người nộp thuế bằng cách tuyên truyền, giáo dục, và cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời.

3.1. Rà Soát và Sửa Đổi Các Quy Định Về Đối Tượng Chịu Thuế và Thuế Suất

Cần rà soát lại danh mục hàng hóa, dịch vụ chịu thuế và không chịu thuế GTGT, đảm bảo tính thống nhất và phù hợp với thực tế. Cần xem xét lại các mức thuế suất GTGT, đảm bảo tính hợp lý và cạnh tranh. Cần hạn chế tối đa việc miễn, giảm thuế GTGT, trừ trường hợp thực sự cần thiết và có lợi cho nền kinh tế. Việc miễn, giảm thuế GTGT cần phải được thực hiện một cách minh bạch, công khai, và có sự giám sát chặt chẽ.

3.2. Đơn Giản Hóa Thủ Tục Khai Thuế Nộp Thuế và Hoàn Thuế GTGT

Thủ tục khai thuế, nộp thuế và hoàn thuế GTGT cần phải được đơn giản hóa tối đa, giảm bớt gánh nặng cho doanh nghiệp. Cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế. Cần tăng cường tính minh bạch trong quy trình hoàn thuế GTGT, đảm bảo hoàn thuế đúng đối tượng, đúng thời hạn. Cần có cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo hiệu quả, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người nộp thuế.

IV. Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Thuế Chìa Khóa Chống Gian Lận

Quản lý thuế hiệu quả là yếu tố then chốt để chống gian lận thuế GTGT. Cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thuế, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi gian lận. Cần nâng cao năng lực của cán bộ thuế, đảm bảo có đủ trình độ chuyên môn và phẩm chất đạo đức. Cần tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng như thuế, hải quan, công an, để đấu tranh chống gian lận thuế GTGT.

4.1. Tăng Cường Thanh Tra Kiểm Tra Thuế Đối Với Các Doanh Nghiệp Rủi Ro Cao

Cần xác định các doanh nghiệp có rủi ro cao về gian lận thuế GTGT, dựa trên các tiêu chí như: ngành nghề kinh doanh, quy mô hoạt động, tình hình tuân thủ pháp luật thuế. Cần tăng cường tần suất và phạm vi thanh tra, kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp này. Cần sử dụng các biện pháp nghiệp vụ hiện đại để phát hiện các hành vi gian lận tinh vi. Cần xử lý nghiêm các hành vi gian lận thuế GTGT, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

4.2. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Quản Lý và Chống Gian Lận Thuế

Cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế, từ khâu khai thuế, nộp thuế, đến khâu thanh tra, kiểm tra thuế. Cần xây dựng cơ sở dữ liệu thuế tập trung, kết nối với các cơ sở dữ liệu khác như hải quan, ngân hàng, để quản lý rủi ro và phát hiện gian lận. Cần sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu lớn (Big Data) để phát hiện các dấu hiệu bất thường trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Cần ứng dụng công nghệ blockchain để quản lý hóa đơn điện tử, đảm bảo tính minh bạch và an toàn.

4.3. Tăng Cường Phối Hợp Liên Ngành Trong Chống Gian Lận Thuế GTGT

Chống gian lận thuế GTGT là một nhiệm vụ phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng. Cơ quan thuế cần phối hợp với cơ quan hải quan để kiểm soát hàng hóa nhập khẩu, xuất khẩu, ngăn chặn việc gian lận thuế GTGT qua biên giới. Cơ quan thuế cần phối hợp với cơ quan công an để điều tra, xử lý các vụ án gian lận thuế GTGT có dấu hiệu hình sự. Cơ quan thuế cần phối hợp với cơ quan ngân hàng để kiểm soát các giao dịch tài chính của doanh nghiệp, phát hiện các giao dịch bất thường.

V. Giải Pháp Về Con Người Xây Dựng Đội Ngũ Cán Bộ Thuế Liêm Chính

Để chống gian lận thuế hiệu quả thì cần xây dựng đội ngũ cán bộ thuế liêm chính, có trình độ chuyên môn cao. Cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ thuế, cập nhật kiến thức mới về quản lý thuế, công nghệ thông tin, và pháp luật. Cần thực hiện nghiêm công tác đánh giá cán bộ thuế, đảm bảo lựa chọn được những người có đủ năng lực và phẩm chất đạo đức để giao trọng trách. Cần có cơ chế bảo vệ cán bộ thuế làm việc trung thực, dũng cảm, dám đấu tranh chống tiêu cực.

5.1. Nâng Cao Trình Độ Chuyên Môn và Đạo Đức Công Vụ Của Cán Bộ Thuế

Cần có chương trình đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên cho cán bộ thuế, tập trung vào các kiến thức chuyên môn về thuế, kế toán, tài chính, và pháp luật. Cần tổ chức các khóa đào tạo về kỹ năng thanh tra, kiểm tra thuế, kỹ năng phát hiện gian lận, và kỹ năng xử lý tình huống. Cần tăng cường giáo dục về đạo đức công vụ, tinh thần trách nhiệm, và ý thức phục vụ nhân dân. Cần xây dựng văn hóa liêm chính trong ngành thuế, tạo môi trường làm việc trong sạch và minh bạch.

5.2. Kiểm Soát Quyền Lực Ngăn Ngừa Tham Nhũng Trong Ngành Thuế

Cần tăng cường kiểm soát quyền lực của cán bộ thuế, đặc biệt là những người có chức vụ cao. Cần thực hiện nghiêm quy trình luân chuyển cán bộ, tránh tình trạng cán bộ làm việc quá lâu ở một vị trí. Cần có cơ chế giám sát chặt chẽ hoạt động của cán bộ thuế, từ khâu tiếp nhận hồ sơ, đến khâu thanh tra, kiểm tra, và xử lý vi phạm. Cần công khai, minh bạch thông tin về hoạt động của cơ quan thuế, tạo điều kiện cho người dân giám sát.

VI. Tăng Cường Tuyên Truyền và Nâng Cao Ý Thức Tuân Thủ Thuế

Để chống gian lận thuế GTGT một cách bền vững, cần phải nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế của người dân và doanh nghiệp. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật thuế, giúp người dân hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Cần xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật thuế trong xã hội, coi việc nộp thuế là trách nhiệm công dân. Cần tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận thông tin về thuế, giải đáp thắc mắc, và được hỗ trợ khi cần thiết.

6.1. Đa Dạng Hóa Hình Thức Tuyên Truyền về Thuế GTGT

Sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng như báo chí, truyền hình, radio, internet để tuyên truyền về thuế GTGT. Tổ chức các hội nghị, hội thảo, tập huấn về thuế GTGT cho doanh nghiệp và người dân. Phát tờ rơi, poster, banner, khẩu hiệu tuyên truyền về thuế GTGT tại các địa điểm công cộng. Sử dụng mạng xã hội để lan tỏa thông tin về thuế GTGT. Xây dựng các ứng dụng di động cung cấp thông tin về thuế GTGT.

6.2. Xây Dựng Văn Hóa Tuân Thủ Pháp Luật Thuế Trong Cộng Đồng

Đưa nội dung về thuế vào chương trình giáo dục phổ thông, giúp học sinh hiểu về vai trò của thuế đối với sự phát triển của đất nước. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ về thuế cho học sinh, sinh viên. Tôn vinh các doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật thuế. Phê phán các hành vi trốn thuế, gian lận thuế. Tạo ra một môi trường xã hội mà mọi người đều ý thức được trách nhiệm nộp thuế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kể từ ngày 01/01/1999 khi Luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT) chính thức có hiệu lực thi hành tại Việt Nam, sắc thuế gián thu tiến bộ này đã nhanh chóng trở thành nguồn thu trụ cột, đóng góp ổn định trên 20% tổng thu ngân sách nhà nước (NSNN). Tính đến ngày 30/06/2002, tổng số thu thuế GTGT sau khi trừ số tiền hoàn thuế đã đạt mức 69.000 tỷ đồng, duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân trên 12%/năm. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cơ chế quản lý sang phương thức hoàn thuế trước, kiểm tra sau kết hợp với sự bùng nổ của hơn 53.000 doanh nghiệp mới sau Luật Doanh nghiệp năm 2000 đã phát sinh nhiều kẽ hở nghiêm trọng. Vấn nạn gian lận hoàn thuế và mua bán hóa đơn bất hợp pháp gia tăng nhanh chóng, đe dọa trực tiếp đến an ninh tài chính quốc gia.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về thuế GTGT, bóc tách toàn diện các phương thức và thủ đoạn gian lận trong khâu khấu trừ, hoàn thuế, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm bịt kín các lỗ hổng pháp lý và nâng cao hiệu lực quản lý thu thuế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thực tiễn thực thi chính sách thuế GTGT trên phạm vi cả nước, trong đó đi sâu phân tích dữ liệu trọng điểm tại Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 1999 - 2003. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc kiểm soát thất thoát ngân sách (ước tính chiếm khoảng 3,2% tổng số tiền hoàn thuế), góp phần minh bạch hóa việc lưu thông của hơn 56,8 triệu tờ hóa đơn phát hành hàng năm và kiến tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho toàn bộ nền kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết đánh thuế tiêu dùng hiện đại khởi nguồn từ ý tưởng của Carl Friedrich von Siemens và kinh nghiệm áp dụng thuế GTGT thành công tại Cộng hòa Pháp từ năm 1954. Mô hình này sau đó đã được chuẩn hóa theo Nghị quyết số 6 của Cộng đồng Châu Âu năm 1977 và nhân rộng ra hơn 130 quốc gia trên toàn thế giới tính đến đầu những năm 2000. Khung lý thuyết của luận văn tập trung vào 4 khái niệm cốt lõi:

Thứ nhất, bản chất thuế GTGT là sắc thuế gián thu chỉ đánh vào phần giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh qua từng khâu từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng cuối cùng.

Thứ hai, cơ chế vận hành mắc xích thông qua phương pháp khấu trừ thuế đầu vào (Input VAT) và thuế đầu ra (Output VAT), tạo nên sự kiểm soát chéo tự nhiên giữa các chủ thể kinh doanh.

Thứ ba, chính sách thuế suất 0% áp dụng cho hàng xuất khẩu nhằm hoàn lại toàn bộ thuế đầu vào, giúp hạ giá thành và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế theo tinh thần của Hiệp định thương mại tự do AFTA và lộ trình gia nhập WTO.

Thứ tư, lý thuyết về hành vi bất tuân thủ thuế, phân định rõ ranh giới giữa tránh thuế (Tax Avoidance) và trốn thuế, gian lận thuế (Tax Evasion) thông qua việc cố ý làm sai lệch chứng từ kế toán. Tại Việt Nam, sắc thuế này được cụ thể hóa thông qua Luật Thuế GTGT năm 1997, Nghị định số 79/2000/NĐ-CP và Thông tư số 122/2000/TT-BTC với 4 mức thuế suất ban đầu là 0%, 5%, 10% (thuế suất phổ thông) và 20%.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Niên giám thống kê Việt Nam, các báo cáo tổng kết giai đoạn 1999 - 2003 của Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế, Tổng cục Hải quan, Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh và hồ sơ điều tra kinh tế từ Bộ Công an. Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là so sánh đối chiếu giữa mô hình thuế GTGT lý thuyết chuẩn tắc với mô hình thực tế đang triển khai tại Việt Nam, kết hợp phân tích thống kê mô tả và tổng hợp định lượng.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Luận văn tiến hành khảo sát toàn diện trên mẫu dữ liệu gồm 3.311 doanh nghiệp đã được kiểm tra sau hoàn thuế với tổng số tiền hoàn là 3.505 tỷ đồng (chiếm 22,5% tổng số đơn vị và 26,3% tổng số tiền hoàn thuế trên cả nước tính đến ngày 30/06/2002). Đồng thời, nghiên cứu chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) đối với 231 vụ án gian lận thuế điển hình với số tiền chiếm đoạt 480 tỷ đồng do Bộ Công an xử lý. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm làm rõ các sai phạm mang tính hệ thống tại các nhóm đối tượng có rủi ro cao: doanh nghiệp kinh doanh hàng nông lâm thủy sản xuất khẩu qua đường biên giới đất liền, doanh nghiệp tư nhân mới thành lập dưới 1 năm và các đầu mối mua bán hóa đơn trôi nổi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng về thực trạng thực thi chính sách và vấn nạn gian lận thuế GTGT trong giai đoạn 1999 - 2003:

Thứ nhất, tỷ lệ hồ sơ xin hoàn thuế hợp lệ sụt giảm liên tục qua các năm do các dấu hiệu gian lận gia tăng. Tại Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh, tỷ lệ hồ sơ được giải quyết hoàn thuế đã giảm mạnh từ 77,3% năm 2000 xuống 68% năm 2001 và chỉ còn 49,1% trong năm 2002, cho thấy hơn 50% hồ sơ nộp vào tiềm ẩn sai phạm hoặc không đủ điều kiện khấu trừ.

Thứ hai, mức độ thất thoát ngân sách qua công tác kiểm tra sau hoàn thuế là rất lớn. Trong tổng số 3.311 doanh nghiệp được thanh tra đến giữa năm 2002, cơ quan thuế đã phát hiện 1.215 trường hợp vi phạm hành chính với số thuế hoàn sai quy định là 140 tỷ đồng (đã thu hồi 78 tỷ đồng); đặc biệt đã phát hiện 325 doanh nghiệp vi phạm đặc biệt nghiêm trọng (chiếm 2,2% số đơn vị được hoàn) và phải chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra hình sự với số tiền sai phạm lên tới 476,6 tỷ đồng.

Thứ ba, sự bùng phát dữ dội của tình trạng thành lập doanh nghiệp "ma" và thị trường mua bán hóa đơn trôi nổi. Số lượng hóa đơn GTGT phát hành trên toàn quốc tăng vọt từ 33 triệu tờ năm 1999 lên 56,8 triệu tờ năm 2002 (tăng 72,1%). Riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh, có tới 27% doanh nghiệp mới thành lập biến mất khỏi địa chỉ đăng ký, với khoảng 1.500 doanh nghiệp bỏ trốn hoặc chuyên xuất hóa đơn khống với doanh số hàng nghìn tỷ đồng. Điển hình như vụ Hợp tác xã Vạn Lợi đã phát hành 1.056 tờ hóa đơn khống cho hơn 100 doanh nghiệp tại 16 tỉnh thành, chiếm đoạt 4,36 tỷ đồng tiền thuế.

Thứ tư, thủ đoạn làm giả hồ sơ xuất khẩu khống qua biên giới nhằm chiếm đoạt tiền hoàn thuế 0% diễn biến hết sức phức tạp. Điển hình như Công ty IDC lập hồ sơ xuất khẩu khống trị giá 60 tỷ đồng để chiếm đoạt 6 tỷ đồng tiền hoàn thuế, hay vụ án tại Công ty Thương mại Tổng hợp tỉnh Phú Thọ cấu kết với cán bộ hải quan để hợp thức hóa hàng hóa sang Lào và Trung Quốc.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng trên bắt nguồn từ việc áp dụng cơ chế "hoàn trước, kiểm sau" trong thời hạn 5 năm khi nền tảng quản lý chưa đồng bộ. Sự thông thoáng của Luật Doanh nghiệp năm 2000 thiếu vắng các chế tài hậu kiểm đã bị các đối tượng xấu lợi dụng để thuê người mất năng lực hành vi dân sự, người nghiện ma túy đứng tên giám đốc nhằm mua bán hóa đơn. Bên cạnh đó, kẽ hở cho phép khấu trừ thuế GTGT đầu vào theo bảng kê thu mua nông sản chưa chế biến (tỷ lệ 1% đến 2% theo Thông tư 122/2000/TT-BTC) đã tạo điều kiện cho doanh nghiệp hợp thức hóa hàng lậu và nâng khống chi phí.

Về mặt quản lý, cơ quan thuế chịu áp lực quá tải nghiêm trọng khi khoảng 3.300 biên chế tại Thành phố Hồ Chí Minh phải quản lý hơn 5 triệu hóa đơn giao dịch mỗi năm. Việc đối chiếu hóa đơn liên tỉnh chủ yếu làm bằng văn thư thủ công khiến tỷ lệ kiểm tra thực tế chỉ đạt xấp xỉ 1% tổng khối lượng giao dịch. Toàn bộ diễn biến này có thể được mô hình hóa qua biểu đồ đường thể hiện sự suy giảm tỷ lệ hồ sơ hoàn thuế tại Thành phố Hồ Chí Minh (từ 77,3% xuống 49,1%) tương ứng với biểu đồ cột phản ánh sự gia tăng của số vụ án gian lận (từ 3 vụ năm 1999 lên 147 vụ trong 8 tháng đầu năm 2002) và bảng cơ cấu thu ngân sách duy trì tỷ trọng thuế GTGT luôn trên 31% - 36%.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể nhằm ngăn chặn triệt để hành vi gian lận khấu trừ và hoàn thuế GTGT:

Thứ nhất, hoàn thiện khung chính sách và thể chế pháp luật thuế GTGT.

• Cơ quan thực hiện: Bộ Tài chính và Quốc hội.
• Lộ trình thực hiện: Hoàn thành trong giai đoạn 2003 - 2005.
• Hành động cụ thể: Bãi bỏ hoàn toàn quy định khấu trừ thuế đầu vào theo bảng kê đối với hàng nông, lâm, thủy sản chưa qua chế biến (đã bước đầu xử lý tại Thông tư số 116/2002/TT-BTC); thu hẹp danh mục 26 nhóm đối tượng không chịu thuế; thống nhất áp dụng một phương pháp khấu trừ thuế duy nhất cho khu vực doanh nghiệp; siết chặt quy định chuyển sang diện "kiểm tra trước, hoàn thuế sau" đối với 100% doanh nghiệp thành lập dưới 1 năm và doanh nghiệp kinh doanh hàng nông sản qua biên giới đất liền.
• Mục tiêu định lượng: Giảm tỷ lệ thất thoát tiền hoàn thuế xuống dưới 0,5% tổng số thu thuế GTGT.

Thứ hai, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin và quản trị cơ sở dữ liệu hóa đơn.

• Cơ quan thực hiện: Tổng cục Thuế phối hợp cùng Cục Tin học Thống kê tài chính.
• Lộ trình thực hiện: Triển khai diện rộng từ năm 2004 đến 2006.
• Hành động cụ thể: Xây dựng hệ thống mạng cục bộ liên thông giữa cơ quan Thuế, Hải quan và Kho bạc Nhà nước; triển khai phần mềm tự động đối chiếu chéo số liệu hóa đơn giữa các địa phương; khuyến khích và hướng dẫn doanh nghiệp chuyển đổi sang sử dụng hóa đơn tự in có mã bảo mật thay cho hóa đơn viết tay mua từ cơ quan thuế.
• Mục tiêu định lượng: Nâng tỷ lệ xác minh hóa đơn liên tỉnh tự động lên trên 90% và rút ngắn thời gian tra cứu từ 30 ngày xuống dưới 48 giờ.

Thứ ba, tăng cường phối hợp liên ngành siết chặt quản lý thành lập doanh nghiệp và lưu thông hóa đơn.

• Cơ quan thực hiện: Cơ quan Thuế, Sở Kế hoạch & Đầu tư và Công an kinh tế.
• Lộ trình thực hiện: Thực hiện thường xuyên từ Quý 4/2003.
• Hành động cụ thể: Thiết lập quy trình kiểm tra thực địa trụ sở doanh nghiệp trong vòng 10 ngày sau khi cấp mã số thuế; tiến hành rà soát định kỳ nhằm phát hiện và đình chỉ kịp thời việc sử dụng hóa đơn của các doanh nghiệp bỏ trốn; triệt phá các tụ điểm mua bán hóa đơn bất hợp pháp tại các khu vực chợ trời đô thị.
• Mục tiêu định lượng: Xóa bỏ 100% tình trạng doanh nghiệp "ma" hoạt động công khai và giảm 80% lượng hóa đơn trôi nổi trên thị trường.

Thứ tư, nâng cao năng lực thanh tra, kiểm soát nội bộ và hoàn thiện chế tài hình sự.

• Cơ quan thực hiện: Thanh tra Bộ Tài chính, Viện Kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân các cấp.
• Lộ trình thực hiện: Giai đoạn 2004 - 2005.
• Hành động cụ thể: Trao quyền điều tra ban đầu cho cơ quan thuế trong việc phát hiện tội phạm trốn thuế; áp dụng nghiêm ngặt khung xử phạt vi phạm hành chính từ 1 đến 5 lần số tiền thuế gian lận kết hợp biện pháp đình chỉ hoàn thuế 12 tháng đối với các sai phạm từ 5 triệu đồng trở lên (theo Công văn số 1582 TCT/CS); đẩy mạnh luân chuyển vị trí và xử lý nghiêm các cán bộ thuế, hải quan có hành vi móc ngoặc tiếp tay cho gian lận.
• Mục tiêu định lượng: Tăng tỷ lệ thu hồi tiền thuế bị gian lận sau thanh tra đạt trên 85%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và tính ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng trọng điểm sau:

Thứ nhất, lãnh đạo và cán bộ thanh tra, kiểm tra thuộc Tổng cục Thuế, Cục Thuế và Chi cục Thuế các cấp. Tài liệu cung cấp cẩm nang chi tiết về 5 phương thức gian lận phổ biến cùng quy trình 12 bước giải quyết và kiểm tra sau hoàn thuế, giúp cán bộ nghiệp vụ nâng cao khả năng nhận diện rủi ro và xác minh tính hợp pháp của hóa đơn chứng từ.

Thứ hai, các chuyên gia hoạch định chính sách tại Bộ Tài chính và Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội. Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm sâu sắc về những bất cập của Luật Thuế GTGT và Luật Doanh nghiệp giai đoạn đầu, làm cơ sở khoa học phục vụ quá trình sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật thuế trong giai đoạn hội nhập.

Thứ ba, Hội đồng quản trị, Giám đốc điều hành (CEO), Giám đốc tài chính (CFO) và Kế toán trưởng tại các doanh nghiệp. Nghiên cứu giúp doanh nghiệp nắm vững các chuẩn mực pháp lý về kê khai, sử dụng hóa đơn GTGT, kiểm soát rủi ro nhận phải hóa đơn bất hợp pháp từ các đối tác ma, từ đó tối ưu hóa công tác quyết toán thuế và đảm bảo 100% điều kiện được hoàn thuế hợp pháp.

Thứ tư, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính, Kế toán, Quản trị kinh doanh và Luật kinh tế. Đây là tài liệu tham khảo chuyên khảo mẫu mực kết hợp hài hòa giữa lý luận sắc thuế gián thu với phân tích dữ liệu lớn trên hơn 3.300 doanh nghiệp thực tế.

Câu hỏi thường gặp

Thuế GTGT có ưu điểm vượt trội gì so với thuế doanh thu trước đây?

Thuế GTGT khắc phục triệt để nhược điểm đánh thuế trùng lặp qua nhiều tầng nấc của thuế doanh thu (vốn có tới 11 mức thuế suất từ 0,5% đến 30%). Thuế GTGT có tính trung lập cao, chỉ thu trên phần giá trị gia tăng ở từng khâu luân chuyển, áp dụng mức thuế suất 0% cho hàng xuất khẩu giúp hạ giá thành sản phẩm và bảo hộ sản xuất trong nước theo chuẩn mực quốc tế.

Thủ đoạn gian lận hoàn thuế GTGT phổ biến nhất được luận văn vạch trần là gì?

Thủ đoạn điển hình nhất là thành lập các doanh nghiệp ma để xuất khống hóa đơn GTGT đầu vào nhằm nâng khống chi phí hoặc tạo dựng hồ sơ xuất khẩu khống (như vụ Công ty IDC khống 60 tỷ đồng doanh số). Bên cạnh đó là tình trạng mua gom nông lâm thủy sản trôi nổi rồi lập bảng kê khống để rút tiền hoàn thuế từ NSNN.

Tại sao cơ chế hoàn thuế trước, kiểm tra sau lại dễ bị các đối tượng xấu lợi dụng?

Do thời hạn giải quyết hoàn thuế ban đầu rất ngắn trong khi thời hạn kiểm tra sau kéo dài tới 5 năm. Lợi dụng việc cơ quan thuế thiếu công cụ đối chiếu hóa đơn điện tử liên tỉnh và quản trị cơ sở dữ liệu còn thủ công, các đối tượng đã nhanh chóng rút tiền hoàn thuế rồi tiến hành giải thể, bỏ trốn khỏi địa chỉ kinh doanh.

Mức xử phạt đối với hành vi gian lận thuế GTGT từ 5 triệu đồng trở lên được quy định ra sao?

Theo quy định tại Thông tư 122/2000/TT-BTC và Công văn số 1582 TCT/CS, cơ sở kinh doanh có hành vi gian lận từ 5 triệu đồng trở lên sẽ bị thu hồi toàn bộ số tiền thuế đã hoàn, bị phạt tiền từ 1 đến 5 lần số tiền thuế gian lận, đồng thời bị tước quyền xem xét hoàn thuế trong thời hạn 12 tháng liên tục.

Việc bãi bỏ khấu trừ thuế theo bảng kê đối với hàng nông sản mang lại tác động gì?

Quy định cho phép khấu trừ 1% đến 2% theo bảng kê trước đây đã bị nhiều doanh nghiệp lợi dụng để hợp thức hóa hàng lậu và gian lận hàng trăm tỷ đồng tiền thuế. Việc bãi bỏ hoàn toàn chính sách này theo Thông tư số 116/2002/TT-BTC đã giúp bịt kín kẽ hở pháp lý lớn nhất, bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa sâu sắc lý luận về thuế GTGT và khẳng định vai trò trụ cột của sắc thuế này khi chiếm trên 31% - 36% tổng thu từ các sắc thuế chính tại Thành phố Hồ Chí Minh.
• Làm rõ toàn diện 4 nhóm hành vi gian lận trọng điểm: lập doanh nghiệp ma, mua bán hóa đơn trôi nổi, khai sai giá trị thực tế và lập khống hồ sơ xuất khẩu.
• Phân tích thực chứng trên mẫu dữ liệu 3.311 doanh nghiệp sau hoàn thuế và 231 vụ án kinh tế với tổng thiệt hại hơn 480 tỷ đồng, chỉ rõ nguyên nhân từ kẽ hở chính sách và hạn chế công nghệ.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá kết hợp giữa hoàn thiện văn bản luật, số hóa quy trình quản lý hóa đơn và trao thẩm quyền điều tra chuyên ngành cho cơ quan thuế.
• Xác lập lộ trình hành động cụ thể cho giai đoạn 2003 - 2006 nhằm hiện đại hóa công tác quản lý thuế theo chuẩn mực quốc tế.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc phục vụ công cuộc cải cách hệ thống thuế gián thu tại Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh hội nhập kinh tế. Các cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp hãy khai thác và ứng dụng ngay những giải pháp từ luận văn để chung tay xây dựng một môi trường tài chính minh bạch, công bằng và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

j:tl ~ sO GIAO DUC VA DAO TAO ~TRUONG DJ:'!~2~"'KINH Tf TPHCM PHAN KIM THAI A All ") IT A. SO GIAI PHAP CHONG GIAN LAN MOT. THONG KHAU TRii, HOAN THUE GTGT 0 VIETNAM. HIEN CHUYEN NGANH: TAl CHINH, LUU TH6NG TIEN TE vA TIN Dl)NG MA SO : 5.09 LU~N vAN TH~c si KINH TE NGUOI Hu'dNG DAN KHOA HQC : TS.

PHAN MY H~NH r-GO.GIAO DVC VA 8_~0TAO TRlldNG fJH KINH TE TP.HCM TJ!lf VI:E;N tl%c:C1 THANH PHO HO CHI MINH - NAM 2003- rR, r!= 1 NHUNG CHU VIET TAT TRONG DE TAl GTGT: Gia trt gia tang. NSNN: Ngan sach Nha nu6"c. TTBB: Tieu th1:1 d~c bi~t. DN : Doanh nghi~p ? UBND: Uy Ban Nhan Dan AFTA: Khu vtjc m~u dtch tV do Asean BTNT: BO'i tliQ"ng nQp thue' EC : European Community HHDV : Hang h6a, dtch v1:1 MUC • LUC • Trang Ml:lC ll:lC Mil dflu CHUONG 1.

1 MOT so LY LU!N ,., y'f ' co BAN v-E THUE GTGT vA HANH VI GIAN L!N ,., TRONG KHAU TRu, HOAN THUE. MQT SO LY LU~N CO BAN VE THUE GTGT. n1~m 1em cua ? th ue""GTGT .2 Qua trlnh ra diJi va phdt tridn cua thud GTGT.3 EJ(lc didm cua thud GTGT. S\f can 11 ""t cua th ue""GTGT a? v·1~"t Nam .1 Nhflng hg_n chd kh6 khdc phl:lc cua thud DT trziCic yeu cdu cua tidn trlnh hf)i nhQ.2 lfu didm cua thud GTGT so vC!i thud doanh thu .ng th ue""GTGT co" h'" ?.

5 1~u qua 1 eu 1 •1 •3 •1 V " ~ cau d"'' '• ch,In h sac 01 Vdl , h th ue,. Trinh df) phdt tridn kinh td xd hf)i phdi dg_t dzir;Jc muc df) nhtft djnh. B Q may quan A ? 1' y va'k'-"? ' 1em soa'tth ueK. NOI co BAN CUA LUAT.

THUE GTGT HIEN. NhUng qui dfnh chung. 7 K• tui(lng ch 1u th ue, K nQ p th ue .2 EJ6i tlir;Jng khong chju thud. Can cu va phudng phap tinh thue" GTGT .1 Gid tfnh thud.3 Phlidng phdp tfnh thud GTGT .1 Phzidng phdp khtfu trli thud.2 Phlidng phdp trz;tc tidp tren GTGT.4 H6a ddn chung tu.

nQp, " quye"'t t oan , th ue,.1 Dang ky nf)p thud.2 Ke khai nf)p thud GTGT.3 Quydt toan thud GTGT. GIAN LAN KHAU TRU, HOAN THUE. Khai ni~m va cac hanh vi gian l~n trong kha'u tru, hoan thue' .1 Khai ni~m hanh vi gian l~n .2 Cac hanh vi gian l~n trong kha'u tru hoan thue' GTGT .1 Nhung qui dtnh v~ kha'u tru, hoan thue' GTGT d§.1 Dffi tliqng hoan thud GTGT .2 Trach nhi~m cua dffi tliqng dliqc hoan thud .3 Thdm quy§n va trinh tzj giai quydt hoan thud GTGT. Tac h~i cua gian l~n kha'u tru, hoan thue' dO'i voi KTXH .c h9i dO'i vdi kinh t8 .c h9-i dO'i vOi xa hQi.

XU ly vi phq.1 M()t s6 tn:iong hqp xil ly vi ph~m v~ thus' GTGT .2 Xu ph~t vi ph~m v~ h6a ddn .NG VE VAN Nl).N GIAN L!N TRONG KHAU TRU, HOAN ,., THUEGTGT (j? N uo " CTAHI~NNAY. TINH HINH TRIEN KHAI THljC HI~N LUi). Tinh hinh chung. M()t sO' ke't qua d~t duqc sau 4 nam thljc hi~n Lu~t thue' GTGT 24 2.1Thud GTGT g6p phdn khuydn khich ddu tli va phat tridn san xudt kinh doanh trong nude 6n djnh .2 G6p phdn khuydn khich xudt khdu, bao hf) san xudt trong nude .3 Vi~c ap d1;mg thud GTGT khong gay bidn df)ng ldn v§ gia, " an kh ong 7 h h ui'(J?ng d en ,.4 Thud GTGT g6p phdn quan trQng cho ngu6n thu NSNN 26 2.5 Thuc ddy tang cztiJng hg.ch toan kinh doanh va nemg cao y thuc cheip hanh luQ.t thud cua cdc DN, tang cztiJng quan ly thud ? , h ,.

cua cac cd quan t ue .6 G6p phdn hoan thi?n h? th6ng chinh sach thud Vi?t Nam phu hqp vdi thong 1? qu6c td, tg.o di~u ki?n chu d9ng h9i nhQ.p v{/i khu vljc va thd gidi. Tinh hinh hoan thue' GTGT trong thai gian qua .1 Cd chd hoan thud.2 Tinh hinh hoan thud va vi phg.m hoan thud GTGT .2 THljC TR~NG VE VAN N~N GIAN L~N TRONG KHAU TRU, HOAN ,., (j? TltR rl THUE GTGT NuuC TA TRONG THul GIAN QUA. Nhung thu~n lqi va kh6 khJ.n trong cong tac ch6ng gian l~n kh~u trU, ho8. Thljc trqng v~ v~n nqn gian l~n kh~u tru, hoan thue' GTGT .p cdc DN ma .2 Mua ban h6a ddn.

34 - Mua ban h6a ddn troi n6i. 34 - Mua h6a ddn tg.o dl/ng ddu vao xin kheiu tru thud .3 Ghi gia tren h6a ddn khong dung thzjc td.p h6 sd mua ban kh6ng chidm dog.t ti~n hoan thud 36 2. Nguyen nhan dcln de'n gian l~n trong kh~u tru, hoan thue' GTGT (J nliOc ta thOi gian qua .1 D6i vdi chinh sach thud GTGT.3 v~ quan ly thud .4 Cdc nguyen nhan khac .3 Szj pheii hqp giua cd quan thud va cd quan chuc nting43 A, ~ ' • 2.4 V""' 1 eu to ve con ngztd1. MQT SO BAT Ci).

T THUE GTGT DAN DEN GIAN Li).N ~ ' ' ~ TRONG KHA U TRU, HOAN THUE. 44 " t so~ b a~t cc;t" p cua ch'1nh sac 2 •3 •1 • M Q ' h th ue~ GTGT .1 Vai trztifng hqp v~ deii tztqng khong chju thud , deii tzt(lng chju thud va thud sudt cua deii tzt(lng chju thud chzta ro rang .2 Gid tinh thud deii vcJi hang nh{)p khdu chzta phil hqp .3 Khdu tru kheing thud GTGT ddu vao thea bang ke tq.o ke hCI phdp ly. M<]t sci b~t c~p cua qui djnh phap lu~t kh~u tnl, hoan thus' .1 p hui'dng p h,ap t'1nh th ue,., d~e k"e kh a1' nQp " th ue,.3 v~ cdc qui djnh trong hoan thud. V§n d~ xu ly vi phc;tm hanh chinh thus' GTGT ., ' ' MQT SO GIAI PHAP CHONG GIAN Ll).N TRONG KHAU TRU, HOAN ,., ? , THUE GTGT 0 NUOC TA .AP THrET cuA v1ec cHoNG GIAN t!N TRoNG KH., ? T-IA A HOAN THUE 0 N uuC TA HI:e;N NAY.

DJNH Hu'ONG CHUNG THl)'C HieN CHONG GIAN L!N TRONG ~ ' ' ~ KHAU TRU, HOAN THUE GTGT. MQT so GIAI PHAP CHONG GIAN L!N TRONG KHAU TRU, HOAN ~ THUE GTGT. Hoan thi~n chinh sach thus' GTGT .1 Si'ia deii b6 sung m9t sCi deii tzt(lng chju thud, khong chju th ue,.2 Cdn thay d6i gid hang nh{)p khdu dd tinh thud nh{)p khdu va thud GTGT Cl khau nh{)p khdu .3 Vdn d§ khdu tru kheing thud GTGT ddu vao .4 Theing nhdt ml)t phzidng phdp tinh thud GTGT .5 B6 sung di~u chlnh m9t sCi vdn d~ v~ ke khai n9p thud.6 v~ vdn d~ hoan thud.7 Xu ly vi phq.m hanh chinh thud. MQt sO gi8.1 Bi~n phdp tuyen truy~n gido dvc .3 Xu ly vi phg.m v~ h6a ddn chung tit .1nh th ue"' .5 Khuydn khich si'i dvng h6a ddn tl/ in .6 Va'n d~ ban h6a ddn le.

Nang cao hi~u qua trong quiin ly thu thus' GTGT .1 rlng dvng cong ngh~ thong tin vao thu n()p thud.2 Va'n d~ qudn ly thud .1 Hoan thi~n Lu{j.t DN thea hzidng thong thodng nhztng chij.3 Ph6i hqp chij.t che cd quan thud vdi cd quan chuc nang.4 M()t s6 gidi phdp tli con ngziai.n Phv lvc Tai li~u tham khiio.c trang 5 ' ? ~ LOI MO DAU 1.C lieu cua lui).n van : Vdn df: gian lgn trong khdu trit, hoan thud GTGT la hi~n tuqng vo cung bile xuc trong thai gian gdn day (J nude ta. Tit luc chua dp dl,lng thud GTGT, cdc hanh vi gian lgn thud n6i chung vdn c6 xay ra nhztng n6 con nilm trong tdm kidm sodt cua nganh thud. Ngay 1/1/1999 khi Lugt thud GTGT c6 hi~u thi hanh sau thai gian tht!c hi~n thi hanh vi gian lgn trong khdu trit hoan thud trCi thanh vdn df: rdt dang lo ngq.i, hdn baa giai hdt ngay bay gia cdc cd quan huu quan phai vao cu9c kjp thai nhilm ngan chij.n mqi thu doq.n bon rut ti&n cua Nha nude thong qua gian lgn kha'u trit hoan th ue' GTGT. Duqc nghien cilu, hqc tgp, lam vi~c hidu bidt vf: chinh sdch khdu trii hoan thud GTGT va qua cdc phudng ti~n thong tin dq.i chung toi xin dua ra m9t so' giai phdp dd hq.n chd hi~n tuqng gian lgn trong khfiu trii hoan thud GTGT dem lq.i slj cong bilng trong XQ h9i vf: vi~c thljc hi~n nghfa VlJ.

va quyf:n lqi cua nhung deii tuqng n9p thud Df: tai: " Mi)t sd giiii phap chii'ng gian li).n trong khdu tri(, hoan thud GTGT lJ nu'uc ta hi~n nay" se tim ra nguyen nhan va thljc trq.ng cua hi~n tliqng nay tren cd sCi d6 dlia m9t sei giai phdp g6p phdn hoan thi~n chinh sdch thud GTGT va t6 chile quan ly thud c6 hi~u qua. Phu'cJng phap nghien cri'u: Thong qua vi~c so sdnh giua mo hinh thud GTGT dang thljc hi~n tq.i Vi~t Nam vdi mo hinh thud GTGT teii liu (mang tinh ly thuydt) d§ tiin ra nhung bdt c(ip cua chinh sdch thud GTGT hi~n hanh. Tren cd siJ tinh hinh thljc hi~n thud GTGT, thljc trq.ng khdu trii hoan thud d nude ta d§ tit d6 df: xufit ra nhung giai phdp cheing gian lgn trong kha'u trit hoan thud. Ngu8n du li~u: - IMF - Cdc nien gidm theing ke Vi?t Nam Cdc bdo cdo cong bei cua BQ Tai Chinh, CIJ.c Thud TPHCM - Tai li~u nghien cilu sdch bdo, tq.C luqn van : LuQ.n van g6m 65 trang va phdn ph1;1 l1;1c.

Ngoai phdn md ddu va kdt luQ.n van dztqc kdt cdu nhzi sau: Chzidng 1: M()t s6 ly luQ.n cd ban v~ thud GTGT va hanh vi gian IQ.n trong khdu trii hoan thud Chzidng 2: Thtjc trq.ng v~ vdn nq.n trong khfiu trii hoan thud GTGT Ci nziac ta hi~n nay. Chzidng 3: M()t s6 giai phdp ch6ng gian IQ.n trong khdu trii hoan thud GTGT c1 nztac ta. TAC GIA CHUONG 1: 1 A A' IT A. Cit BAN VE THUE GTGT VA HANH.

SO LY LOAN MOT. THONG KHAU TRU HOAN THUE. VI GIAN LAN A ,. MQT SO LY LU~N CO BAN VE TRUE GTGT.1 Khai ni~m va d~c diim cua thue' GTGT 1.1 Khai niem - Gia tri gia tang: la gia tri tang them cua HHDV phat sinh trong qua trlnh san xufft, h.tu thong d~n tieu dung va n6 dtiqc xac dinh lam can cu tfnh thu~ GTGT GTGT c6 th~ tfnh b~ng phlidng phap c()ng ho~c phlidng phap tru.

• Theo phlidng phap c()ng, GTGT la gia tri cac y~u t6 cffu thanh gia tri tang them, bao g6m chu y~u la gia tri lao d()ng (thuong duqc tinh b~ng chi phi lao d()ng) va lqi nhu~n v~ ho~t d()ng san xufft kinh doanh, dich v~. • Theo phlidng phap tru, GTGT la khoan chenh l~ch giii'a gia ban dffu ra va gia mua dffu vao. - Thue" GTGT la thue" tfnh tren khoan gia tri tang them cua HHDV phat sinh trong qua trlnh til' san xufft, btu thong d~n tieu dung. San phffm HHDV du c6 qua nhi~u khau hay ft khau til' san xufft d~n tieu dung ciing d~u chiu m()t muc thu~ nhli nhau tren phffn gia tri tang them (J tung khau.