LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Nền hành chính của mỗi quốc gia phụ thuộc vào đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức vì hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước, hệ thống hành chính được quyết định bởi năng lực của đội ngũ này. Chính vì vậy, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức là vấn đề luôn được quan tâm giải quyết. Mục tiêu của bồi dưỡng cán bộ công chức là bồi dưỡng nâng cao năng lực cán bộ công chức đáp ứng tốt yêu cầu thực thi công vụ.
Do đó nhiệm vụ này được giao cho các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng trực thuộc Bộ. Trường Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức Lao động - Xã hội (sau đây gọi tắt là trường bồi dưỡng cán bộ LĐXH) là đơn vị sự nghiệp thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội có nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ, công chức, viên chức thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội nói riêng và cán bộ ngành Lao động - Thương binh và Xã hội nói chung. Trong đó, Trường được phép triển khai các khóa đào tạo bằng nguồn ngân sách nhà nước và nguồn ngoài ngân sách nhà nước, kể từ khi được thành lập đến nay, trường đã triển khai lớp/khóa đào tạo trong ngân sách, đó là các lớp/khóa đào tạo bồi dưỡng cho cán bộ, công chức, viên chức của Bộ theo kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng hàng năm Bộ phê duyệt. Bên cạnh đó, trường cũng đã tổ chức lớp/khóa đào tạo ngoài ngân sách, đó là các lớp/khóa đào tạo bồi dưỡng liên kết với địa phương, tổ chức theo nhu cầu của cơ quan, cá nhân.
Theo số liệu thống kê của trường, thời gian qua trường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức lao động – xã hội chủ yếu thực hiện các lớp/khóa đào tạo bồi dưỡng trong ngân sách (chiếm 60% tổng số khóa đào tạo đã triển khai). Tuy nhiên, các khóa đào tạo bồi dưỡng này tập trung chủ yếu vào các tiêu chuẩn ngạch công chức, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức, bồi dưỡng theo yêu cầu vị trí việc làm, kỹ năng chuyên ngành bắt buộc hàng năm. Trong khi đó, những kiến thức, kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp cần thiết quyết định đến sự sáng tạo và năng suất cán bộ, công chức, viên chức để thực thi hiệu quả nhiệm vụ chưa được thực hiện. 2 Có hai lý do khiến cho việc này bị chậm trễ đó là: (i) do hoạt động đào tạo bồi dưỡng của Trường vẫn đang tập trung vào các khóa bồi dưỡng theo tiêu chuẩn ngạch công chức, chức danh nghề nghiệp viên chức, trong khi các khóa học này chủ yếu là thực hiện theo nội dung quy định chung của Bộ Nội vụ; (ii) hoạt động đào tạo bồi dưỡng ngoài ngân sách chưa được chú trọng đẩy mạnh.
Chính điều này đã dẫn đến tình trạng hoạt động đào tạo bồi dưỡng của Trường mang nặng thực hiện nhiệm vụ chính trị hơn là thực hiện nhiệm vụ nâng cao năng lực của công chức, viên chức đáp ứng được tốt vị trí công việc của họ. vì vậy, yêu cầu đặt ra cho nhà trường cần đổi mới đào tạo bồi dưỡng để thực hiện tốt mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức. Bên cạnh đó, Bộ Nội vụ đang xây dựng “Đề án sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức thuộc các cơ quan trong hệ thống chính trị” với mục tiêu tổ chức, sắp xếp lại hệ thống các cơ sở bồi dưỡng theo hướng tinh gọn, khắc phục tình trạng manh mún, phân tán, chồng chéo và trùng lắp, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính và hội nhập quốc tế. Xây dựng và thực hiện cơ chế tự chủ của các cơ sở bồi dưỡng.
Trong bối cảnh đó, trường Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức Lao động - Xã hội cũng cần tìm ra hướng đi mới cho mình sao cho vừa đảm bảo thực hiện tốt nhiệm vụ của một cơ sở bồi dưỡng cán bộ của ngành vừa đảm bảo thu hút được các đối tượng có nhu cầu đào tạo các vấn đề liên quan ngành lao động xã hội. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra cho Trường cần đổi mới đào tạo bồi dưỡng để thực hiện tốt mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức. Chính vì vậy, rất cần những nghiên cứu sâu về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức ở các cơ sở đào tạo bồi dưỡng trực thuộc Bộ nói chung và trường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức lao động – xã hội nói riêng. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan 2.
Một số công trình nghiên cứu điển hình Nghiên cứu về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức được nhiều nhà khoa học quan tâm. Trong khuôn khổ bài viết này, một số công trình nghiên 3 cứu có liên quan trực tiếp đến hướng nghiên cứu của luận văn sẽ được lựa chọn để tổng quan. Một nghiên cứu có tính chất khái quát liên quan đến qui trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức của tác giả Ngô Thành Can thực hiện năm 2011, đó là “Cải cách quy trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức nhằm nâng cao năng lực thực thi công vụ”. Trong nghiên cứu này, tác giả tập trung làm rõ các vấn đề liên quan đến đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức như: (i) khái niệm về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức.
Trong đó, tác giả đã khẳng định đào tạo, bồi dưỡng là hoạt động nhằm: Trang bị, bổ sung, nâng cao kiến thức, kỹ năng liên quan đến công việc; Thay đổi thái độ và hành vi; Nâng cao hiệu quả thực hiện công việc; Hoàn thành những mục tiêu của cá nhân và của tổ chức; (ii) Qui trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cũng được tác giả đề cập đến trong nghiên cứu của mình. Theo tác giả qui trình đào tạo, bồi dưỡng gồm 4 bước cơ bản đó là xác định nhu cầu đào tạo, lập kế hoạch đào tạo, thực hiện kế hoạch đào tạo và đánh giá đào tạo. Trong đó, xác định nhu cầu đào tạo là bước quan trọng nhất trong qui trình đào tạo, bồi dưỡng. Ngoài ra, trong nghiên cứu của mình, Ngô Thành Can cũng nhấn mạnh, đào tạo bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức là hoạt động đào tạo với đối tượng đặc biệt đó là người lớn.
Vì vậy, trong đào tạo, bồi dưỡng đối tượng này cần tôn trọng mô hình học tập của người trưởng thành. Nếu tác giả Ngô Thành Can tập trung vào qui trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức thì Vũ Đức Anh (2011) trong “Đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức - qua thực tiễn Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam” đã phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn về đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức trong lĩnh vực khoa học, công nghệ. Trong nghiên cứu của mình, tác giả cũng đã tập trung làm rõ các khái niệm liên quan đến đào tạo, bồi dưỡng công chức viên chức. Đặc biệt tác giả cũng nhấn mạnh “Đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức là quá trình truyền thụ kiến thức, kỹ năng về chuyên môn, nghiệp vụ dưới các hình thức khác nhau cho công chức, viên chức phù hợp với yêu cầu giải quyết có chất lượng công việc được các cơ quan nhà nước giao, do các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng công chức, 4 viên chức thực hiện”.
Tiếp đến, tác giả cũng xác định mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức là: (i) trang bị kiến thức, kỹ năng và phương pháp thực hiện nhiệm vụ, công vụ (ii) xây dựng đội ngũ công chức, viên chức chuyên nghiệp có đủ năng lực xây dựng nền hành chính tiên tiến, hiện đại”. Ngoài ra, nghiên cứu đã chỉ ra nội dung đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức gồm có: Thứ nhất, đối với đào tạo, bồi dưỡng ở trong nước: nội dung đào tạo, bồi dưỡng bao gồm: Đào tạo, bồi dưỡng về lý luận chính trị; Chuyên môn, nghiệp vụ; Kiến thức pháp luật; kiến thức, kỹ năng quản lý nhà nước và quản lý chuyên ngành; Tin học, ngoại ngữ, tiếng dân tộc; Thứ hai, đối với bồi dưỡng ở ngoài nước: Kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng quản lý hành chính nhà nước và quản lý chuyên ngành và Kiến thức, kinh nghiệm hội nhập quốc tế. Cuối cùng, tác giả chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động đào tạo, công chức, viên chức bao gồm: quản lý nhà nước về đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức; hệ thống đánh giá, báo cáo trong đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức; chương trình đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức; giáo trình, tài liệu và đội ngũ giảng viên; cơ sở vật chất và trang thiết bị; hợp tác quốc tế. Tác giả đã vận dụng khung lý thuyết trên trong đánh giá thực trạng công tác đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức ở Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam, đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức cho đơn vị này.
Ở một nghiên cứu khác, năm 2013, Đào Minh Phúc, Lê Văn Hinh đã thực hiện đề tài “Đổi mới phương pháp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đáp ứng yêu cầu quy hoạch và phát triển nguồn nhân lực ngân hàng. Các tác giả cũng đề cập đến khái niệm về đào tạo, phương pháp đào tạo cán bộ. Trong đó, các tác giả cũng nhấn mạnh đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức phải áp dụng phương pháp đào tạo cho người lớn. Theo đó, quá trình đào tạo, bồi dưỡng phải tôn trọng các nguyên tắc đào tạo người lớn.
Trên cơ sở đó, nhóm tác giả cũng khẳng định có ba phương pháp đào tạo cho cán bộ cần phải được lưu ý khi thiết kế chương trình đào tạo, bồi dưỡng. Đó là nhóm phương pháp dạy học một chiều, nhóm phương pháp dạy học hai chiều và nhóm phương pháp dạy học thực nghiệm. Cuối cùng trong 5 nghiên cứu của mình, các tác giả đã đưa ra các nguyên tắc cần phải tuân thủ khi lựa chọn phương pháp đào tạo, bồi dưỡng đó chính là việc lựa chọn phương pháp phải phù hợp với mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng. Khi đề cập đến hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức một điểm đáng lưu ý đó là chú ý đối tượng đào tạo, bồi dưỡng là người lớn.
Vấn đề này đã được đề cập trong “Phương pháp đào tạo người lớn là khoa học và nghệ thuật giúp người lớn học tập” (2005) Richard A.