Luận Văn Thạc Sĩ Về Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Trong Công Nghiệp Hóa và Hiện Đại Hóa Tại Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích doanh nghiệp nhỏ và vừa trong công nghiệp hóa hiện đại hóa ở hà nội, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Bùi Kinh Luân
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lại Ngọc Hải
• Trường học: Học viện Chính trị
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Trong Công Nghiệp Hóa, Hiện Đại Hóa Ở Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở HÀ NỘI - CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, vai trò của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Hà Nội
• 1.2. Những dấu hiệu phản ánh vai trò và những vấn đề đặt ra cần giải quyết của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở thủ đô Hà Nội
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở HÀ NỘI THỜI GIAN TỚI
• 2.1. Những định hướng và quan điểm cơ bản phát huy vai trò các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Hà Nội thời gian tới
• 2.2. Các giải pháp phát huy vai trò các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Hà Nội thời gian tới
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Doanh nghiệp nhỏ và vừa vai trò của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong công nghiệp hóa hiện đại hóa ở Hà Nội

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa (CNH, HĐH) tại Hà Nội. Chúng không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững. Theo thống kê, DNNVV chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số doanh nghiệp tại Hà Nội, thể hiện sự năng động và linh hoạt trong việc thích ứng với thị trường. Các doanh nghiệp này thường có khả năng đổi mới sáng tạo cao, giúp thúc đẩy sự phát triển của các ngành kinh tế khác. Tuy nhiên, DNNVV cũng phải đối mặt với nhiều thách thức như tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường. Để phát huy vai trò của DNNVV, cần có chính sách hỗ trợ phù hợp từ chính phủ và các cơ quan chức năng.

1.1. Những dấu hiệu phản ánh vai trò và những vấn đề đặt ra cần giải quyết của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong công nghiệp hóa hiện đại hóa ở thủ đô Hà Nội

Các dấu hiệu phản ánh vai trò của DNNVV trong CNH, HĐH bao gồm sự gia tăng số lượng doanh nghiệp, sự đóng góp vào GDP và tạo ra việc làm. Tuy nhiên, nhiều DNNVV vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn và công nghệ. Các chính sách hỗ trợ hiện tại chưa đủ mạnh để giúp DNNVV vượt qua những thách thức này. Cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV phát triển. Việc cải cách hành chính và nâng cao năng lực cạnh tranh cho DNNVV là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho nền kinh tế Hà Nội.

II. Phương hướng giải pháp phát huy vai trò các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong công nghiệp hóa hiện đại hóa ở Hà Nội thời gian tới

Để phát huy vai trò của DNNVV trong CNH, HĐH ở Hà Nội, cần xác định rõ các phương hướng và giải pháp cụ thể. Trước hết, cần tăng cường hỗ trợ tài chính cho DNNVV thông qua các chương trình tín dụng ưu đãi. Thứ hai, cần cải cách thủ tục hành chính để giảm bớt gánh nặng cho các doanh nghiệp. Thứ ba, khuyến khích đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất. Cuối cùng, cần xây dựng mạng lưới hỗ trợ doanh nghiệp, kết nối DNNVV với các tổ chức nghiên cứu và phát triển để nâng cao năng lực cạnh tranh.

2.1. Những định hướng và quan điểm cơ bản phát huy vai trò các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong công nghiệp hóa hiện đại hóa ở Hà Nội thời gian tới

Định hướng phát triển DNNVV cần tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tiếp cận thị trường. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực cho DNNVV. Đồng thời, cần tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi, giảm thiểu rào cản cho các doanh nghiệp. Việc xây dựng các chương trình hỗ trợ cụ thể cho DNNVV sẽ giúp họ phát triển mạnh mẽ hơn trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

2.2. Các giải pháp phát huy vai trò các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong công nghiệp hóa hiện đại hóa ở Hà Nội thời gian tới

Các giải pháp cần thiết để phát huy vai trò của DNNVV bao gồm việc tăng cường hợp tác giữa các doanh nghiệp, chính phủ và các tổ chức tài chính. Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho DNNVV để nâng cao năng lực sản xuất và quản lý. Ngoài ra, việc phát triển các kênh phân phối và tiếp thị cho sản phẩm của DNNVV cũng rất quan trọng. Tất cả những giải pháp này sẽ giúp DNNVV khẳng định vai trò của mình trong CNH, HĐH Hà Nội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) đang là mục tiêu trọng tâm của nền kinh tế Việt Nam, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt tại Thủ đô Hà Nội. Tính đến năm 2012, Hà Nội có khoảng 116.000 doanh nghiệp, trong đó DNNVV chiếm hơn 90%, đóng góp khoảng 21,3% vào tổng sản phẩm nội địa (GDP) của thành phố và tạo ra hơn 50% việc làm cho lao động trong khu vực doanh nghiệp. Tuy nhiên, các DNNVV đang phải đối mặt với nhiều khó khăn như hạn chế về vốn, công nghệ, thị trường tiêu thụ và năng lực quản trị, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn cầu từ năm 2008 kéo dài.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ vai trò của các DNNVV trong quá trình CNH, HĐH ở Hà Nội, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp phát huy hiệu quả vai trò của nhóm doanh nghiệp này trong giai đoạn 2011-2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các DNNVV trên địa bàn Hà Nội trong khoảng 10 năm trở lại đây, dựa trên số liệu thống kê của thành phố và các báo cáo ngành liên quan.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách hỗ trợ phát triển DNNVV, góp phần thúc đẩy CNH, HĐH Thủ đô, đồng thời tạo điều kiện nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững cho khu vực doanh nghiệp này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên quan điểm kinh tế chính trị Mác - Lênin, kết hợp với các lý thuyết về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế thị trường. Hai mô hình nghiên cứu chính được áp dụng gồm:

1. Mô hình vai trò DNNVV trong CNH, HĐH: Nhấn mạnh tính năng động, linh hoạt của DNNVV trong việc thích ứng với biến động thị trường, tạo việc làm, huy động nguồn lực xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

2. Mô hình phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển DNNVV: Bao gồm các yếu tố nội tại như vốn, công nghệ, quản trị, và các yếu tố bên ngoài như chính sách hỗ trợ, môi trường kinh doanh, thị trường tiêu thụ.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, năng lực cạnh tranh, vốn đầu tư, thị trường lao động, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ Niên giám Thống kê Hà Nội, báo cáo của Cục Thống kê Hà Nội, Bộ Tài chính, các nghị quyết và chính sách của Chính phủ và UBND Thành phố Hà Nội; các tài liệu nghiên cứu khoa học, báo cáo chuyên ngành và khảo sát thực tế tại các DNNVV trên địa bàn.

• Phương pháp phân tích: Phân tích thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm, phân tích SWOT về điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của DNNVV; phương pháp phân tích chuyên gia để đánh giá chính sách và đề xuất giải pháp.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Sử dụng số liệu tổng hợp từ toàn bộ DNNVV trên địa bàn Hà Nội (khoảng 116.000 doanh nghiệp tính đến năm 2012), tập trung phân tích các nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa theo quy định hiện hành.

• Timeline nghiên cứu: Dữ liệu được thu thập và phân tích trong khoảng thời gian từ năm 2008 đến 2013, nhằm phản ánh thực trạng và xu hướng phát triển của DNNVV trong giai đoạn hậu khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Số lượng và cơ cấu DNNVV tăng nhanh, chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế Hà Nội
   Tính đến năm 2012, DNNVV chiếm hơn 90% tổng số doanh nghiệp trên địa bàn, với hơn 116.000 doanh nghiệp đăng ký hoạt động. Trong đó, doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ chiếm khoảng 70%, doanh nghiệp vừa chiếm khoảng 5%. Các DNNVV tập trung chủ yếu vào các ngành công nghiệp (15,7%), xây dựng (10%), thương mại (4,5%) và dịch vụ khoa học công nghệ (9%).

2. Đóng góp quan trọng vào GDP và tạo việc làm
   DNNVV đóng góp khoảng 21,3% vào GDP của Hà Nội năm 2012, tạo ra hơn 50% việc làm trong khu vực doanh nghiệp. Cụ thể, trong ngành công nghiệp, các cơ sở sản xuất thuộc kinh tế tư nhân (chủ yếu là DNNVV) thu hút hơn 527.000 lao động; trong ngành xây dựng, tỷ lệ lao động thuộc DNNVV chiếm 80,3%; trong thương mại và dịch vụ lưu trú, tỷ lệ này lên tới 77,9%.

3. Khó khăn về vốn và thị trường tiêu thụ
   Khoảng 33% DNNVV phải sử dụng nhà ở làm địa điểm kinh doanh, chỉ 0,8% có mặt bằng tại khu công nghiệp. Năm 2012, có hơn 5.300 doanh nghiệp ngừng hoạt động hoặc giải thể do khó khăn về vốn và thị trường. Hàng tồn kho tăng cao, đặc biệt trong ngành vật liệu xây dựng, gây áp lực lớn lên dòng tiền của doanh nghiệp.

4. Năng suất lao động và công nghệ còn thấp
   Mức doanh thu bình quân trên một lao động của DNNVV Hà Nội là 781,2 triệu đồng, cao hơn mức trung bình cả nước (651,8 triệu đồng), nhưng tỷ lệ nộp ngân sách so với doanh thu thấp hơn 4,2% so với mức 5,4% của cả nước. Công nghệ lạc hậu, trình độ quản lý và lao động chưa đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy DNNVV là lực lượng chủ đạo trong phát triển kinh tế Hà Nội, góp phần quan trọng vào việc thực hiện mục tiêu CNH, HĐH. Sự gia tăng nhanh về số lượng và đa dạng ngành nghề kinh doanh giúp nền kinh tế Thủ đô trở nên năng động và linh hoạt hơn. Tuy nhiên, các khó khăn về vốn, công nghệ và thị trường tiêu thụ đang hạn chế khả năng phát triển bền vững của DNNVV.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, các vấn đề về tiếp cận vốn và công nghệ là thách thức phổ biến đối với DNNVV tại các nước đang phát triển. Việc Hà Nội có tỷ lệ doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ chiếm đa số cũng tương đồng với xu hướng chung, nhưng thiếu nhóm doanh nghiệp vừa có quy mô trung bình là điểm hạn chế cần khắc phục.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố quy mô doanh nghiệp, bảng so sánh tỷ lệ đóng góp GDP và lao động theo ngành, cũng như biểu đồ thể hiện tỷ lệ doanh nghiệp ngừng hoạt động qua các năm để minh họa xu hướng và thách thức.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ tiếp cận vốn cho DNNVV

   • Động từ hành động: Triển khai các gói tín dụng ưu đãi, giảm lãi suất, mở rộng các quỹ bảo lãnh tín dụng.
   • Target metric: Tăng tỷ lệ DNNVV tiếp cận vốn vay ưu đãi lên 50% trong 3 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước, UBND Thành phố Hà Nội, các ngân hàng thương mại.

2. Phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng và mặt bằng sản xuất kinh doanh

   • Động từ hành động: Xây dựng và mở rộng các khu công nghiệp, cụm công nghiệp dành riêng cho DNNVV, hỗ trợ thuê mặt bằng với giá ưu đãi.
   • Target metric: Tăng tỷ lệ DNNVV có mặt bằng sản xuất kinh doanh tại khu công nghiệp lên 10% trong 5 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công Thương Hà Nội, các nhà đầu tư hạ tầng.

3. Nâng cao năng lực quản trị và đổi mới công nghệ

   • Động từ hành động: Tổ chức các khóa đào tạo, tư vấn quản trị, hỗ trợ chuyển giao công nghệ hiện đại.
   • Target metric: 70% DNNVV tham gia các chương trình đào tạo và đổi mới công nghệ trong 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Hiệp hội DNNVV Hà Nội, các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức đào tạo.

4. Thúc đẩy liên kết giữa DNNVV và các doanh nghiệp lớn

   • Động từ hành động: Xây dựng các chương trình liên kết sản xuất, chuỗi cung ứng, hỗ trợ tiếp cận thị trường.
   • Target metric: Tăng số lượng hợp tác liên doanh, liên kết lên 30% trong 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: UBND Thành phố, Hiệp hội DNNVV, các tập đoàn kinh tế lớn.

5. Tăng cường công tác quản lý, giám sát và xử lý vi phạm

   • Động từ hành động: Áp dụng chế tài nghiêm khắc đối với các doanh nghiệp vi phạm pháp luật, gian lận thương mại, trốn thuế.
   • Target metric: Giảm 50% số vụ vi phạm trong cộng đồng DNNVV trong 2 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Cơ quan thuế, công an kinh tế, các cơ quan quản lý nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về kinh tế và doanh nghiệp

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng và điều chỉnh chính sách phát triển DNNVV phù hợp với thực tiễn Hà Nội.
   • Use case: Xây dựng chương trình hỗ trợ vốn, đào tạo và phát triển doanh nghiệp.

2. Hiệp hội và tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng, thách thức và nhu cầu của DNNVV để tổ chức các hoạt động hỗ trợ hiệu quả.
   • Use case: Tổ chức hội thảo, đào tạo, kết nối doanh nghiệp.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế, quản trị kinh doanh

   • Lợi ích: Nắm bắt kiến thức chuyên sâu về vai trò và phát triển DNNVV trong bối cảnh CNH, HĐH tại đô thị lớn.
   • Use case: Tham khảo cho luận văn, nghiên cứu chuyên sâu về phát triển doanh nghiệp.

4. Chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hà Nội

   • Lợi ích: Hiểu rõ vị trí, vai trò và các thách thức của mình trong quá trình phát triển, từ đó chủ động tìm kiếm giải pháp và cơ hội.
   • Use case: Lập kế hoạch phát triển, tiếp cận các chính sách hỗ trợ.

Câu hỏi thường gặp

1. DNNVV được định nghĩa như thế nào tại Việt Nam?
   DNNVV là các doanh nghiệp có quy mô về vốn và lao động giới hạn theo quy định pháp luật, cụ thể theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP, doanh nghiệp siêu nhỏ có dưới 10 lao động, doanh nghiệp nhỏ từ 10 đến dưới 200 lao động, doanh nghiệp vừa từ 200 đến 300 lao động.

2. Vai trò chính của DNNVV trong CNH, HĐH ở Hà Nội là gì?
   DNNVV góp phần tạo việc làm hơn 50% lao động trong khu vực doanh nghiệp, đóng góp khoảng 21,3% GDP thành phố, thúc đẩy phát triển kinh tế ngoại thành và hỗ trợ các tập đoàn lớn thông qua hoạt động gia công, liên kết.

3. Những khó khăn lớn nhất mà DNNVV Hà Nội đang gặp phải?
   Khó khăn chủ yếu gồm hạn chế về vốn, công nghệ lạc hậu, năng lực quản trị thấp, thị trường tiêu thụ hạn chế và thiếu mặt bằng sản xuất kinh doanh phù hợp.

4. Chính sách hỗ trợ nào đã được Hà Nội triển khai cho DNNVV?
   Hà Nội đã thực hiện các gói tín dụng ưu đãi, hỗ trợ lãi suất sau đầu tư, xây dựng các chương trình đào tạo, xúc tiến thương mại, đồng thời giảm thuế, giãn nộp thuế cho doanh nghiệp.

5. Làm thế nào để DNNVV nâng cao năng lực cạnh tranh?
   DNNVV cần chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao trình độ quản trị, tăng cường liên kết với các doanh nghiệp lớn, đồng thời tận dụng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước và địa phương.

Kết luận

• DNNVV chiếm tỷ trọng lớn trong cộng đồng doanh nghiệp Hà Nội, đóng góp quan trọng vào GDP và tạo việc làm cho hàng trăm nghìn lao động.
• Các DNNVV có vai trò thiết yếu trong thúc đẩy CNH, HĐH, đặc biệt tại khu vực ngoại thành và trong các ngành công nghiệp, xây dựng, dịch vụ.
• Hạn chế lớn nhất của DNNVV hiện nay là khó khăn về vốn, công nghệ, năng lực quản trị và thị trường tiêu thụ.
• Cần có các giải pháp đồng bộ, bao gồm hỗ trợ vốn, phát triển hạ tầng, nâng cao năng lực quản trị và thúc đẩy liên kết doanh nghiệp.
• Đề nghị các cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp cùng phối hợp thực hiện các chính sách nhằm phát huy tối đa vai trò của DNNVV trong CNH, HĐH Hà Nội giai đoạn 2011-2020.

Next steps: Tăng cường khảo sát thực tế, đánh giá hiệu quả các chính sách hỗ trợ, mở rộng nghiên cứu sang các địa phương khác để hoàn thiện chiến lược phát triển DNNVV toàn quốc.

Các nhà quản lý và doanh nghiệp cần chủ động hợp tác, đổi mới sáng tạo và tận dụng tối đa các nguồn lực hỗ trợ để thúc đẩy sự phát triển bền vững của DNNVV, góp phần vào sự nghiệp CNH, HĐH Thủ đô và đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận v n được kết cấu thành 2 chương, 4 tiết. Luan van 13 C ƣơ 1 DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở HÀ NỘI - CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, vai trò của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong công nghiệp hóa, hiệ đại hóa ở Hà Nội. u n ni v h n ại nh nghi nh v v * Quan niệm về doanh nghiệp nhỏ và vừa Để có nhận th c đúng đắn về DNNVV, trước hết cần có sự nhận th c đúng đắn về DN nói chung.

Tiếp cận vấn đề từ góc độ của kinh tế chính trị, theo cách hiểu phổ quát nhất thì DN - dù tính chất là gì (DN nhà nước hay DN tư nhân, DN trong lĩnh vực sản xuất hay thương mại - dịch vụ.); dù ở quy mô nào, DN lớn hay DNNVV, khi được quan niệm là một DN thì đều có những dấu hiệu chung, theo đó chúng đều là những đơn vị tài chính và pháp l , đều có quyền tự quyết định kế hoạch sản xuất, kinh doanh của mình và phấn đấu đạt mục ti u tối đa hóa lợi nhuận. Tuy nhi n giữa các DN có một sự khác nhau nhất định và cần phải có sự phân biệt trong nhận diện. Sự khác nhau theo đó hoặc là: chúng là DN lớn (các tập đoàn kinh tế, các tổng công ty), hoặc là các DNNVV. Sự phân biệt trong nhận diện này là cần thiết.

Có nhiều cách để nhận diện DNNVV, song cách nhận diện phổ biến là phân theo theo quy mô, trình độ SX, KD. DNNVV là những DN có quy mô nhỏ b về vốn, lao động, hay doanh thu. DNNVV có thể chia thành ba nhóm, cũng c n c vào các dấu hiệu nói tr n. Đó là DN si u nhỏ (micro), DN nhỏ và DN vừa [2, tr.

Hiện nay trên thế giới còn có nhiều bàn cãi, tranh luận và có nhiều ý kiến, quan điểm khác nhau khi đánh giá, phân loại DNNVV nhưng thường tập trung vào các dấu hiệu nhận biết chủ yếu như: vốn, doanh thu, lao động, lợi nhuận, thị phần. Luan van 14 Theo Ngân hàng Thế giới, về quy mô, có thể phân DN thành các loại và dấu hiệu để nhận biết như sau: DN si u nhỏ là DN có số lượng lao động dưới 10 lao động, DN nhỏ có số lượng lao động từ 10 đến dưới 50 lao động, còn DN vừa có từ 50 đến 300 lao động. Còn ở mỗi quốc gia, người ta cũng có ti u chí ri ng để xác định DNNVV ở quốc gia mình. Ở Việt Nam, nhiều chuy n gia kinh tế và pháp luật cho rằng khái niệm DNNVV và sau đó khái niệm DN nhỏ và cực nhỏ được du nhập từ b n ngoài vào Việt Nam.

Vấn đề dấu hiệu nhận biết DNNVV và cực nhỏ là trung tâm của nhiều cuộc tranh luận về sự phát triển của khu vực này trong nhiều n m qua. Định nghĩa về DNNVV, doanh nghiệp cực nhỏ rõ ràng phải dựa trước ti n vào quy mô doanh nghiệp. Thông thường đó là các dấu hiệu về số nhân công, vốn đ ng kí, doanh thu., các dấu hiệu này thay đổi theo từng quốc gia, từng chương trình phát triển khác nhau. Quan niệm về DNNVV ở nước ta đã từng bước được giải quyết.

N m 1998, tại công v n số 681/CP-KTN của Chính phủ ban hành ngày 20 tháng 6 n m 1998 về "Định hướng chiến lược và chính sách phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ", theo đó, DNNVV được quan niệm là DN có số công nhân dưới 200 người và số vốn kinh doanh dưới 5 tỷ đồng (tương đương 378.000 USD - theo tỷ giá giữa VND và USD tại thời điểm ban hành công v n). Xác định của công v n này nhằm xây dựng một b c tranh chung về các DNNVV ở Việt Nam phục vụ cho việc hoạch định chính sách. Tr n thực tế quan niệm này không cho ph p phân biệt các doanh nghiệp vừa, nhỏ và cực nhỏ. Vì vậy, 3 n m sau, sự ra đời của Nghị định số 90/2001/NĐ - CP đã có những thay đổi nhất định về quan niệm thế nào là DNNVV.

Nghị định đưa ra chính th c định nghĩa DNNVV, theo cách vừa là quan niệm và là dấu hiệu phân định. Nghị định 90/2001/NĐ - CP xác định: “Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc l p, đã đăng ký kinh doanh theo pháp lu t Luan van 15 hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người”. Các DN cực nhỏ được quy định là có từ 1 đến 9 nhân công, DN có từ 10 đến 49 nhân công được coi là DN nhỏ. 8 n m sau, ngày 30/6/2009 Chính phủ ban hành Nghị định số 56/2009/NĐ-CP, đưa ra qui định mới, theo đó, số lượng lao động trung bình hàng n m từ 10 người trở xuống được coi là DN si u nhỏ, từ 10 đến dưới 200 người lao động được coi là DN nhỏ và từ 200 đến 300 người lao động thì được coi là DN vừa.

Những quy định trong Quyết định 56/2009/NĐ-CP hiện đang có hiệu lực sử dụng. Điều 3, Quyết định 56/2009/NĐ-CP ghi rõ: DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đ ng k kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: si u nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của DN) hoặc số lao động bình quân n m (tổng nguồn vốn là ti u chí ưu ti n) [12] * Phân loại doanh nghiệp vừa và nhỏ DNNVV luôn có tính lịch sử, bởi một DN trước đây được coi là lớn, nhưng với quy mô như vậy, hiện tại hoặc tương lai có thể được coi là vừa hoặc nhỏ. Như vậy trong việc xác định quy mô DN cần tính thêm hệ số t ng trưởng quy mô DN trung bình trong từng giai đoạn. Hệ số này chỉ được sử dụng khi xác định quy mô DN cho các thời kì khác nhau.

Sự phân loại doanh nghiệp thường chỉ mang tính tương đối Song sự phân loại là cần thiết vì nó phục vụ cho công tác quản l. Hiện nay trên thế giới còn có nhiều bàn cãi, tranh luận và có nhiều ý kiến, quan điểm khác nhau khi đánh giá, phân loại DNNVV nhưng thường tập trung vào các tiêu chí chủ yếu như: vốn, doanh thu, lao động, lợi nhuận, thị phần. Nói chung, người ta sử dụng 3 dấu hiệu phổ biến để đánh giá và phân loại DN, theo đó xác định những dấu hiệu cùng loại của các DNNVV: Luan van 16 (1) Phân loại DNNVV gắn với đặc điểm từng ngành và tính đến số lượng vốn và lao động được thu hút vào hoạt động SX, KD. Các nước theo quan điểm này gồm Nhật Bản, Malayxia, Thái Lan.Trong bộ luật cơ bản về DN ở Nhật Bản qui định: Trong lĩnh vực công nghiệp và chế biến khai thác, các DNNVV là những DN thu hút vốn kinh doanh dưới 100 triệu Yên (tương đương với khoảng 1 triệu USD).

Ở Malayxia DNNVV là những doanh nghiệp có vốn cố định hơn 500.000 USD) và dưới 50 lao động. (2) DN được phân loại theo đặc điểm kinh tế kỹ thuật của ngành tính đến 3 yếu tố: vốn, lao động và doanh thu. Đài Loan phân chia DN có m c vốn dưới 4 triệu tệ Đài Loan (tương đương 1.5 triệu USD), tổng tài sản không vượt quá 120 triệu tệ và thu hút dưới 50 lao động là những DNNVV. (3) DN được phân loại dựa vào nghành nghề kinh doanh và số lượng lao động.

Theo quan điểm này, ngoài tính đặc thù của ngành cần đến lượng lao động thu hút. Các nước thuộc khối EC, Hàn Quốc, Hồng Kông v. Ở Cộng hoà Liên bang Đ c các DN có dưới 9 lao động được gọi là DN nhỏ, có từ 10 đến 499 lao động gọi là DN vừa và trên 500 lao động là DN lớn [ph. D n ra tình hình tr n để thấy sự phong phú trong các cách phân loại DNNVV ở hiện nay.

Còn đối với nước ta, sự phân loại DNNVV như đã n u ở tr n, được tiến hành dựa tr n những quy định của Chính phủ [12, tr. Trong kinh tế thị trường, hộ kinh doanh và hộ ti u dùng là hai lực lượng chủ thể cùng quyết định thị trường. Do vai trò của mình, họ trở thành s c cung và s c cầu tr n các thị trường khác nhau. Cả l luận và thực ti n đều cho thấy, các DN (trong đó có các DNNVV) vừa đóng vai trò là hộ kinh doanh, lại vừa đóng vai trò hộ ti u dùng.

Để tiến hành sản xuất, DN phải tìm và mua tr n thị trường các yếu tố đầu vào đáp ng mục ti u SX, KD của họ. Khi đó họ là hộ ti u dùng. Khi tiến hành sản xuất và sau đó cung ng sản Luan van 17 phẩm cho thị trường, họ là hộ kinh doanh. Điều đó nói l n vai trò quan trọng của DN nói chung, DNNVV nói ri ng trong kinh tế thị trường.

Tuy nhi n ở mỗi quốc gia, vùng lãnh thổ, do các điều kiện lịch sử, kinh tế và v n hóa khác nhau, các DNNVV có thể giữ những vai trò với m c độ khác nhau trong sự phát triển kinh tế. Nhận th c được tầm quan trọng của các DN, Đảng và Nhà nước ta coi “Phát triển DNNVV là một nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước” [11, tr. Phát huy vai trò của các DNNVV không những góp phần vào sự phát triển kinh tế, mà còn tạo sự ổn định chính trị, xã hội trong nước. Ở một nước mà phần lớn lao động làm nông nghiệp như nước ta thì chính DNNVV là tác nhân và động lực thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH.

Ở nước ta, các DNNVV tuy cũng đã có môi trường để đầu tư phát triển khá thuận lợi và đạt được những kết quả nhất định, song những kết quả ấy chưa tương x ng với vai trò của các DN loại này. Nguy n nhân chính của tình hình trên là do phần lớn các DNNVV mới hình thành, còn yếu kém, sự phát triển của chúng mang tính tự nhiên, chưa theo một chiến lược với những bước đi phù hợp. Do đó nó cần tiếp tục nhận được sự khuyến khích và những hỗ trợ từ phía nhà nước để tiếp tục phát triển.