Đo Lường Mức Chấp Nhận Rủi Ro Tương Ứng Với Suất Sinh Lợi Mục Tiêu Và Suất Sinh Lợi Kỳ Vọng

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích mối quan hệ giữa mức chấp nhận rủi ro, suất sinh lợi mục tiêu và suất sinh lợi kỳ vọng từ cổ đông lớn.

• Tác giả: Nguyễn Duy Luân
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Đo Lường Mức Chấp Nhận Rủi Ro Tương Ứng Với Suất Sinh Lợi Mục Tiêu
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do nghiên cứu của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của bài nghiên cứu
• 1.6. Bố cục của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
• 2.1. Các lý thuyết tài chính hiện đại
• 2.1.1. Lý thuyết mô hình định giá tài sản vốn (CAPM)
• 2.1.2. Lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá (APT)
• 2.2. Lý thuyết tài chính hành vi
• 2.2.1. Hành vi không hợp lý
• 2.2.2. Tự tin quá mức
• 2.2.3. Lệch lạc do tình huống điển hình
• 2.2.4. Lý thuyết triển vọng
• 2.3. Các nghiên cứu quốc tế về mối quan hệ giữa suất sinh lợi và rủi ro
• 2.4. Mối quan hệ giữa rủi ro – suất sinh lợi và bản chất của cổ đông lớn
• 2.5. Các giả thiết trong mô hình nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU, MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Mô tả các biến
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả biến
• 4.1.1. Thống kê mô tả tổng quan
• 4.1.2. Thống kê mô tả theo bản chất sở hữu
• 4.2. Kiểm tra mức độ tương quan giữa các biến số
• 4.3. Kiểm tra t-test các nhóm cổ đông thuộc bản chất sở hữu
• 4.4. Kết quả hồi quy dữ liệu bảng theo hình GMM
• 4.5. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đo Lường Mức Chấp Nhận Rủi Ro Tương Ứng Với Suất Sinh Lợi

Đo lường mức chấp nhận rủi ro là một yếu tố quan trọng trong tài chính, đặc biệt là trong việc xác định suất sinh lợi mục tiêu. Nghiên cứu này tập trung vào mối quan hệ giữa mức độ chấp nhận rủi ro và suất sinh lợi kỳ vọng của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam. Việc hiểu rõ mối quan hệ này giúp các nhà đầu tư và doanh nghiệp đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả hơn.

1.1. Khái Niệm Mức Chấp Nhận Rủi Ro Trong Tài Chính

Mức chấp nhận rủi ro được định nghĩa là khả năng của một nhà đầu tư hoặc doanh nghiệp chấp nhận rủi ro để đạt được suất sinh lợi mong muốn. Điều này liên quan đến các yếu tố như tâm lý đầu tư và các biến động của thị trường.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Suất Sinh Lợi Mục Tiêu

Suất sinh lợi mục tiêu là mức lợi nhuận mà nhà đầu tư kỳ vọng đạt được từ khoản đầu tư. Việc xác định suất sinh lợi mục tiêu giúp nhà đầu tư có cái nhìn rõ ràng hơn về mức độ rủi ro mà họ sẵn sàng chấp nhận.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Đo Lường Mức Chấp Nhận Rủi Ro

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về mối quan hệ giữa rủi ro và suất sinh lợi, nhưng việc đo lường mức chấp nhận rủi ro vẫn gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như tâm lý đầu tư, thông tin không đầy đủ và sự biến động của thị trường có thể ảnh hưởng đến quyết định của nhà đầu tư.

2.1. Tâm Lý Đầu Tư Và Ảnh Hưởng Đến Quyết Định

Tâm lý đầu tư có thể dẫn đến những quyết định không hợp lý, ảnh hưởng đến mức độ chấp nhận rủi ro. Các nhà đầu tư thường có xu hướng e ngại rủi ro, dẫn đến việc không đạt được suất sinh lợi kỳ vọng.

2.2. Thông Tin Không Đầy Đủ Trong Quy Trình Ra Quyết Định

Thông tin không đầy đủ có thể dẫn đến những quyết định sai lầm trong việc đánh giá mức độ rủi ro. Các nhà đầu tư cần có thông tin chính xác để đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả.

III. Phương Pháp Đo Lường Mức Chấp Nhận Rủi Ro Hiệu Quả

Để đo lường mức chấp nhận rủi ro, các nhà nghiên cứu đã phát triển nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm phân tích hồi quy, mô hình CAPM và lý thuyết triển vọng. Mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm riêng.

3.1. Mô Hình CAPM Trong Đo Lường Rủi Ro

Mô hình CAPM (Capital Asset Pricing Model) là một trong những công cụ phổ biến nhất để đo lường rủi ro. Mô hình này giúp xác định mối quan hệ giữa rủi ro và suất sinh lợi kỳ vọng của tài sản.

3.2. Lý Thuyết Triển Vọng Và Ứng Dụng Trong Đo Lường Rủi Ro

Lý thuyết triển vọng cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách mà nhà đầu tư đánh giá rủi ro và suất sinh lợi. Nó giúp giải thích các hành vi không hợp lý của nhà đầu tư trong các tình huống có rủi ro.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Mức Chấp Nhận Rủi Ro Trong Doanh Nghiệp

Việc hiểu rõ mức chấp nhận rủi ro có thể giúp các doanh nghiệp đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn. Các doanh nghiệp có thể áp dụng các phương pháp đo lường để tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

4.1. Các Doanh Nghiệp Niêm Yết Tại Việt Nam

Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam có xu hướng chấp nhận rủi ro cao hơn để đạt được suất sinh lợi mục tiêu. Điều này phản ánh sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Mối Quan Hệ Giữa Rủi Ro Và Suất Sinh Lợi

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ phi tuyến tính giữa mức độ chấp nhận rủi ro và suất sinh lợi. Các doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng khi đưa ra quyết định đầu tư.

V. Kết Luận Về Mức Chấp Nhận Rủi Ro Và Tương Lai Của Nghiên Cứu

Mức chấp nhận rủi ro là một yếu tố quan trọng trong việc xác định suất sinh lợi mục tiêu. Nghiên cứu này mở ra hướng đi mới trong việc áp dụng tâm lý học vào tài chính, giúp các nhà đầu tư và doanh nghiệp có cái nhìn sâu sắc hơn về quyết định đầu tư.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Rủi Ro

Nghiên cứu về mức chấp nhận rủi ro sẽ tiếp tục phát triển, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường tài chính ngày càng biến động. Các nhà nghiên cứu cần tìm hiểu thêm về các yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến quyết định đầu tư.

5.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc áp dụng các mô hình mới và công nghệ phân tích dữ liệu để đo lường mức chấp nhận rủi ro một cách chính xác hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2007 đến năm 2017, với 248 doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam, mối quan hệ giữa mức độ chấp nhận rủi ro và suất sinh lợi của doanh nghiệp đã trở thành chủ đề nghiên cứu quan trọng. Số liệu thống kê cho thấy mức độ biến động rủi ro dao động từ 0% đến 12%, trong khi suất sinh lợi trung bình đạt khoảng 6%. Nghiên cứu tập trung vào việc đo lường mức chấp nhận rủi ro tương ứng với suất sinh lợi mục tiêu và suất sinh lợi kỳ vọng, đồng thời phân tích ảnh hưởng của cổ đông lớn, bao gồm cả cổ đông cá nhân và tổ chức, đến hành vi chấp nhận rủi ro của doanh nghiệp. Mục tiêu chính là xác định liệu có tồn tại mối quan hệ phi tuyến tính hình chữ U giữa rủi ro và suất sinh lợi, cũng như sự khác biệt trong hành vi chấp nhận rủi ro dựa trên bản chất sở hữu của cổ đông lớn. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên hai sàn HOSE và HNX, với dữ liệu tài chính được thu thập từ báo cáo tài chính hợp nhất và các nguồn tin cậy khác. Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp cơ sở thực nghiệm cho việc áp dụng lý thuyết tài chính hành vi, đặc biệt là lý thuyết triển vọng, vào việc ra quyết định tài chính và quản trị rủi ro trong doanh nghiệp Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết tài chính chủ đạo:

1. Mô hình định giá tài sản vốn (CAPM): Mô hình này mô tả mối quan hệ tuyến tính giữa rủi ro hệ thống (được đo bằng hệ số beta) và suất sinh lợi kỳ vọng, với giả định nhà đầu tư e ngại rủi ro và thị trường hiệu quả.

2. Lý thuyết tài chính hành vi: Phản biện các giả định hợp lý trong tài chính truyền thống, lý thuyết này giải thích các hành vi không hợp lý, tự tin quá mức và lệch lạc trong quyết định đầu tư, dựa trên các nghiên cứu của Kahneman, Tversky và Thaler.

3. Lý thuyết triển vọng (Prospect Theory): Đề xuất bởi Kahneman và Tversky, lý thuyết này cho rằng nhà đầu tư đánh giá lợi ích và tổn thất dựa trên điểm tham chiếu, có xu hướng e ngại thua lỗ hơn là tìm kiếm lợi nhuận, dẫn đến mối quan hệ phi tuyến tính giữa rủi ro và suất sinh lợi với hình dạng chữ U.

Các khái niệm chính bao gồm: mức chấp nhận rủi ro, suất sinh lợi mục tiêu và kỳ vọng, bản chất sở hữu cổ đông lớn (cá nhân/gia đình và tổ chức), đòn bẩy tài chính, quy mô doanh nghiệp, tốc độ tăng trưởng và tác động của khủng hoảng kinh tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ 248 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên sàn HOSE và HNX trong giai đoạn 2007-2017, với tổng cộng 2.480 quan sát. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính hợp nhất, báo cáo thường niên và các nguồn tin cậy như cafef.com. Các biến chính được xây dựng gồm: rủi ro (đo bằng độ lệch chuẩn suất sinh lợi trong 3 năm liền kề), suất sinh lợi (ROA), biến giả về bản chất sở hữu cổ đông lớn, đòn bẩy tài chính, quy mô doanh nghiệp, tốc độ tăng trưởng và biến giả về thời kỳ khủng hoảng.

Mô hình hồi quy sử dụng phương pháp Generalized Method of Moments (GMM) để xử lý vấn đề nội sinh và tự tương quan trong dữ liệu bảng. Các kiểm định Hansen, AR1 và AR2 được áp dụng để đánh giá tính phù hợp và hiệu lực của mô hình. Phân tích được thực hiện riêng biệt theo nhóm cổ đông lớn là cá nhân/gia đình và tổ chức nhằm làm rõ sự khác biệt trong hành vi chấp nhận rủi ro.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ hình chữ U giữa rủi ro và suất sinh lợi: Kết quả hồi quy GMM cho thấy mối quan hệ phi tuyến tính giữa rủi ro và suất sinh lợi với điểm đảo chiều tại mức suất sinh lợi khoảng 8,31%. Dưới mức này, doanh nghiệp có xu hướng tìm kiếm rủi ro để đạt mục tiêu suất sinh lợi, trong khi vượt mức này, doanh nghiệp trở nên e ngại rủi ro. Mối quan hệ này có ý nghĩa thống kê với p-value < 0,01.

2. Ảnh hưởng của bản chất sở hữu cổ đông lớn: Doanh nghiệp do nhà đầu tư tổ chức kiểm soát có mức độ chấp nhận rủi ro thấp hơn so với doanh nghiệp do cá nhân hoặc gia đình kiểm soát, với hệ số tương quan âm và ý nghĩa thống kê (p-value = 0,047). Nhà đầu tư tổ chức có khả năng đa dạng hóa danh mục và kiểm soát rủi ro hiệu quả hơn.

3. Tác động của đòn bẩy tài chính: Kết quả cho thấy đòn bẩy tài chính có mối quan hệ âm với rủi ro, trái ngược với kỳ vọng truyền thống, với ý nghĩa thống kê cao. Điều này được giải thích bởi việc các doanh nghiệp có đòn bẩy cao thường áp dụng các chính sách quản lý rủi ro chặt chẽ hơn để tránh nguy cơ phá sản.

4. Quy mô doanh nghiệp và tốc độ tăng trưởng: Quy mô doanh nghiệp có mối quan hệ âm với rủi ro (p-value = 0,027), phản ánh khả năng kiểm soát rủi ro tốt hơn ở các doanh nghiệp lớn. Tốc độ tăng trưởng doanh thu cũng ảnh hưởng tích cực đến việc giảm mức độ chấp nhận rủi ro.

Thảo luận kết quả

Mối quan hệ hình chữ U giữa rủi ro và suất sinh lợi phù hợp với lý thuyết triển vọng, cho thấy nhà đầu tư và doanh nghiệp có hành vi chấp nhận rủi ro khác nhau tùy thuộc vào việc suất sinh lợi kỳ vọng so với mục tiêu. Kết quả này mở rộng lý thuyết tài chính truyền thống vốn chỉ xem xét mối quan hệ tuyến tính như trong mô hình CAPM.

Sự khác biệt trong hành vi chấp nhận rủi ro giữa cổ đông cá nhân và tổ chức phản ánh thực tế quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam, nơi nhà đầu tư tổ chức thường có chiến lược quản lý rủi ro hiệu quả hơn nhờ đa dạng hóa và kiểm soát tốt hơn. Kết quả về đòn bẩy tài chính cho thấy các doanh nghiệp có tỷ lệ nợ cao thường có xu hướng thận trọng hơn trong việc chấp nhận rủi ro, phù hợp với các nghiên cứu về quản lý rủi ro tài chính.

Các kết quả này có thể được minh họa qua biểu đồ đường cong hình chữ U thể hiện mối quan hệ giữa suất sinh lợi và rủi ro, cũng như bảng so sánh các hệ số hồi quy theo nhóm cổ đông lớn để làm rõ sự khác biệt hành vi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản trị rủi ro theo bản chất sở hữu: Doanh nghiệp nên xây dựng các chính sách quản trị rủi ro phù hợp với đặc điểm cổ đông lớn, đặc biệt khuyến khích nhà đầu tư cá nhân áp dụng các công cụ quản lý rủi ro hiệu quả nhằm giảm thiểu rủi ro không cần thiết.

2. Xây dựng mục tiêu suất sinh lợi thực tế và linh hoạt: Các doanh nghiệp cần thiết lập mục tiêu suất sinh lợi phù hợp với điều kiện thị trường và năng lực nội tại, tránh áp lực quá mức dẫn đến hành vi tìm kiếm rủi ro không kiểm soát.

3. Tối ưu hóa cấu trúc vốn: Khuyến nghị doanh nghiệp cân nhắc sử dụng đòn bẩy tài chính hợp lý, đồng thời tăng cường các biện pháp phòng ngừa rủi ro tài chính để duy trì sự ổn định và bền vững trong hoạt động.

4. Phát triển năng lực quản lý rủi ro cho nhà đầu tư tổ chức: Các nhà đầu tư tổ chức cần tiếp tục nâng cao năng lực phân tích và quản lý rủi ro, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp trong việc xây dựng chiến lược phát triển bền vững.

5. Thời gian thực hiện: Các giải pháp trên nên được triển khai trong vòng 1-3 năm tới, với sự phối hợp giữa ban lãnh đạo doanh nghiệp, cổ đông lớn và các cơ quan quản lý thị trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa rủi ro và suất sinh lợi, từ đó xây dựng chiến lược quản trị rủi ro phù hợp với đặc điểm cổ đông lớn.

2. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Cung cấp cơ sở để đánh giá mức độ chấp nhận rủi ro và đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả dựa trên bản chất sở hữu và kỳ vọng lợi nhuận.

3. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách minh bạch và công bằng, đồng thời giám sát hoạt động của các doanh nghiệp niêm yết.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên kinh tế, tài chính: Là tài liệu tham khảo quý giá về ứng dụng lý thuyết tài chính hành vi và lý thuyết triển vọng trong bối cảnh thị trường Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Mối quan hệ giữa rủi ro và suất sinh lợi có phải luôn là tuyến tính?
   Không, nghiên cứu cho thấy mối quan hệ này có hình dạng chữ U, nghĩa là khi suất sinh lợi kỳ vọng thấp hơn mục tiêu, doanh nghiệp có xu hướng tìm kiếm rủi ro, ngược lại khi vượt mục tiêu, doanh nghiệp e ngại rủi ro hơn.

2. Bản chất sở hữu cổ đông lớn ảnh hưởng thế nào đến hành vi chấp nhận rủi ro?
   Cổ đông tổ chức thường có xu hướng chấp nhận rủi ro thấp hơn do khả năng đa dạng hóa và quản lý rủi ro tốt hơn so với cổ đông cá nhân hoặc gia đình.

3. Tại sao đòn bẩy tài chính lại có mối quan hệ âm với rủi ro trong nghiên cứu này?
   Doanh nghiệp có đòn bẩy cao thường áp dụng các biện pháp quản lý rủi ro chặt chẽ để tránh nguy cơ phá sản, dẫn đến mối quan hệ âm giữa đòn bẩy và rủi ro.

4. Lý thuyết triển vọng giúp gì cho việc ra quyết định tài chính?
   Lý thuyết này giải thích hành vi nhà đầu tư dựa trên điểm tham chiếu và sự e ngại thua lỗ, giúp hiểu rõ hơn về các quyết định chấp nhận hoặc né tránh rủi ro trong thực tế.

5. Nghiên cứu có áp dụng được cho các doanh nghiệp ngoài Việt Nam không?
   Mặc dù tập trung vào thị trường Việt Nam, các kết quả và phương pháp nghiên cứu có thể tham khảo và điều chỉnh để áp dụng cho các thị trường mới nổi có đặc điểm tương tự.

Kết luận

• Nghiên cứu xác nhận mối quan hệ phi tuyến tính hình chữ U giữa rủi ro và suất sinh lợi trong doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam.
• Bản chất sở hữu cổ đông lớn ảnh hưởng đáng kể đến hành vi chấp nhận rủi ro, với nhà đầu tư tổ chức có xu hướng e ngại rủi ro hơn.
• Đòn bẩy tài chính và quy mô doanh nghiệp là các yếu tố quan trọng tác động đến mức độ rủi ro.
• Kết quả nghiên cứu mở rộng ứng dụng lý thuyết tài chính hành vi và lý thuyết triển vọng trong quản trị tài chính doanh nghiệp.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp quản trị rủi ro phù hợp và nghiên cứu sâu hơn về tác động của các yếu tố bên ngoài trong bối cảnh kinh tế biến động.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản trị và nhà đầu tư nên áp dụng các kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa chiến lược quản lý rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN DUY LUÂN ĐO LƯỜNG MỨC CHẤP NHẬN RỦI RO TƯƠNG ỨNG VỚI SUẤT SINH LỢI MỤC TIÊU VÀ SUẤT SINH LỢI KỲ VỌNG ĐƯỢC CHI PHỐI BỞI CỔ ĐÔNG LỚN LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN DUY LUÂN ĐO LƯỜNG MỨC CHẤP NHẬN RỦI RO TƯƠNG ỨNG VỚI SUẤT SINH LỢI MỤC TIÊU VÀ SUẤT SINH LỢI KỲ VỌNG ĐƯỢC CHI PHỐI BỞI CỔ ĐÔNG LỚN Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng Mã số: 8340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN THỊ NGỌC TRANG TP. HỒ CHÍ MINH - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng Luận văn nghiên cứu “Đo lường mức chấp nhận rủi ro tương ứng với suất sinh lợi mục tiêu và suất sinh lợi kỳ vọng được chi phối bởi cổ đông lớn” là công trình nghiên cứu của riêng tôi với sự hỗ trợ của Giảng viên hướng dẫn là PGS. Nguyễn Thị Ngọc Trang. Nội dung của bài luận văn có tham khảo và sử dụng dữ liệu, thông tin được đăng tải trên các tài liệu bằng Tiếng Anh, Tiếng Việt và các trang Web theo danh mục tài liệu tham khảo.HCM, ngày 20 tháng 02 năm 2019 Tác giả NGUYỄN DUY LUÂN LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU TÓM TẮT ABSTRACT CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI .1 Lý do nghiên cứu của đề tài.2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Đối tượng nghiên cứu .4 Phương pháp nghiên cứu .5 Ý nghĩa của bài nghiên cứu.6 Bố cục của đề tài . 3 CHƯƠNG II: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT.1 Các lý thuyết tài chính hiện đại .1 Lý thuyết mô hình định giá tài sản vốn (CAPM) .2 Lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá (APT) .2 Lý thuyết tài chính hành vi .1 Hành vi không hợp lý .2 Tự tin quá mức.3 Lệch lạc do tình huống điển hình .4 Lý thuyết triển vọng.3 Các nghiên cứu quốc tế về mối quan hệ giữa suất sinh lợi và rủi ro.4 Mối quan hệ giữa rủi ro – suất sinh lợi và bản chất của cổ đông lớn.5 Các giả thiết trong mô hình nghiên cứu. 18 CHƯƠNG III: DỮ LIỆU, MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Dữ liệu nghiên cứu.2 Mô hình nghiên cứu. 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Mô tả các biến . 21 CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Thống kê mô tả biến .1 Thống kê mô tả tổng quan .2 Thống kê mô tả theo bản chất sở hữu .2 Kiểm tra mức độ tương quan giữa các biến số .3 Kiểm tra t-test các nhóm cổ đông thuộc bản chất sở hữu .4 Kết quả hồi quy dữ liệu bảng theo hình GMM . Kết quả hồi quy dữ liệu bảng theo hình GMM cho toàn bộ mẫu thu thập . Kết quả hồi quy dữ liệu bảng theo hình GMM phân nhóm theo bản chất sở hữu của cổ đông lớn.2 Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo . 49 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT APT Mô hình lý thuyết định giá kinh doanh chênh lệch giá CAPM Mô hình định giá tài sản vốn GMM Mô hình hồi quy ước lượng Generalized Method of Moments HNX Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội HOSE Sở giao dịch chứng khoán Tp. Hồ Chí Minh ROA Tỷ suất lợi nhuận trên tài sản ROE Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu UBCKNN Ủy ban chứng khoán nhà nước LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Bảng tóm tắt các biến trong mô hình .2: Bảng kỳ vọng về dấu của biến tác động .1: Thống kê mô tả.2: Thống kê mô tả theo bản chất sở hữu.3: Ma trận hệ số tương quan .4: Bảng tổng hợp kiểm tra t-test phân loại theo nhóm sở hữu.5: Kết quả hồi quy mô hình GMM cho toàn bộ mẫu .6: Kết quả kiểm định hiện tượng tự tương quan bậc 1 .7: Kết quả kiểm định hiện tượng tự tương quan bậc 2 .8: Kết quả kiểm định biến công cụ.9: Kết quả tổng hồi hồi quy theo mô hình GMM .10: Kết quả hồi quy mô hình GMM phân nhóm theo bản chất sở hữu của cổ đông lớn . 45 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TÓM TẮT Bài nghiên cứu này phân tích mối quan hệ giữa mức độ chấp nhận rủi ro và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp cho các ví dụ tại các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2007 đến năm 2017. Tác giả tìm kiếm mối liên hệ giữa hai quan điểm chấp nhận rủi ro khi kỳ vọng thấp hơn mức sinh lợi mục tiêu và kỳ vọng vượt ngưỡng sinh lợi mục tiêu. Tác giả xem xét mô hình thể hiện mối quan hệ giữa các biến số rủi ro, suất sinh lợi, biến giả về sở hữu (cá nhân và tổ chức), đòn bẩy, quy mô, tốc độ tăng trưởng và kỳ khủng hoảng và dùng phương pháp hồi quy GMM, các kiểm định Hansen, AR1, AR2 để đo lường mô hình. Như vậy, thông qua mô hình bài nghiên cứu đã thể hiện được các dữ liệu có ý nghĩa về mặt dự báo. Cùng với việc phân tích cụ thể đối với một số doanh nghiệp thực tế được niêm yết, tác giả đưa ra bằng chứng thực nghiệm đem lại góc nhìn cụ thể hơn về mô hình dự báo khi áp dụng thực tiễn. Từ khóa: Rủi ro, lý thuyết triển vọng, cổ đông lớn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT This research analyzes the relationship between risk-taking and firms performance for examples in firms listed on Viet Nam stock exchange from 2007 to 2017. The author looks for the relationship between two perspectives of risk-taking when investors’ expectation is lower than the target profitability level and expectation of exceeding the target profit threshold. The author examines the model showing the relationship between risk variables, profitability, dummy variables of ownership (individuals and institutions), leverage, firm size, growth rate and crisis period. Using GMM regression method, Hansen, AR1, AR2 test to measure this model. Thus, through the research model, it is possible to show significant predictive data. Along with the specific analysis for some actually listed firms, the author provides empirical evidence that gives a more specific perspective on the forecasting model when the practical application. Keywords: Risk, prospect theory, major shareholders. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI 1.1 Lý do nghiên cứu của đề tài. Mối quan hệ giữa hiệu quả hoạt động và mức độ chấp nhận rủi ro của doanh nghiệp là một đề tài phổ biến và được trao đổi sôi nổi trên các ấn phẩm tài chính quốc tế và trong nước.Tuy nhiên việc giải thích mối quan hệ giữa hiệu quả hoạt động và rủi ro phần lớn đứng trên góc độ lý thuyết truyền thống về đánh đổi rủi ro là mô hình CAPM được giới thiệu bởi Treynor (1962); Sharpe (1964) nghiên cứu lý thuyết tài chính về mối quan hệ tuyến tính khi doanh nghiệp luôn đòi hỏi suất sinh lợi cao tương ứng với rủi ro và mô hình CAPM được phát triển trên các góc độ khác không bao gồm giả định về sự tồn tại của tài sản phi rủi ro là zero-beta CAPM được nghiên cứu bởi Fisher Black (1972). Mặc dù các nhà nghiên cứu luôn cố gắng tìm kiếm quy luật chung của nền kinh tế để giải thích các sự kiện kinh tế, những sự kiện được xác định kết hợp bởi các biến ảnh hưởng về tâm lý để phản ánh mô tả đúng những dữ liệu tài chính cho việc ra quyết định. Tâm lý học được đưa vào các nghiên cứu về tài chính trong thời gian gần đây và phát triển nhanh chóng để tìm hiểu các thức và hành vi của con người ảnh hưởng đến các quyết định của nhà đầu tư trên thị trường tài chính, giải thích các biến số tài chính thông qua các các ảnh hưởng của tâm lý trong việc ra quyết định. Cùng với những áp lực mục tiêu về kết quả hoạt động trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt như hiện nay, các doanh nghiệp có khuynh hướng đánh đổi nhiều rủi ro hơn để đạt được mục tiêu đã đề ra. Nghiên cứu về rủi ro và suất sinh lợi đã được rất nhiều tác giả thực hiện ở Việt Nam và trên thế giới, nhưng việc áp dụng tâm lý hành vi để giải thích các sự kiện kinh tế vẫn chưa được nghiên cứu rộng rãi, đây là một hướng đi mới để xác định tác động của tâm lý nhà đầu tư khi đưa ra các quyết định tài chính. Bên cạnh đó, lý thuyết triển vọng sẽ giải thích đầy đủ việc ra quyết định trong điều kiện có rủi ro dựa trên bằng chứng thực nghiệm của những hành vi trái ngược với lý thuyết hữu dụng kỳ vọng. Tại Việt Nam, mô hình sở hữu và quản trị tại các công ty niêm yết khá tương LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 đồng với các nước trong khu vực và các nước trong nền kinh tế mới nổi, các thông tin được công bố còn hạn chế về thông tin, tính sai lệch trong thông tin, tỷ lệ sở hữu phần lớn bị chi phối và hạn chế giao dịch tại các doanh nghiệp sở hữu bởi cá nhân hoặc gia đình. Nhiều công ty quản lý quỹ ra đời và phát triển mạnh mẽ từ năm 2013 cùng với lộ trình cổ phần hóa và thoái vốn của các doanh nghiệp được sở hữu phần lớn bởi nhà nước làm cho tính sở hữu dần thay đổi. Để làm rõ hơn vấn đề này, tác giả chọn đề tài “Đo lường mức chấp nhận rủi ro tương ứng với suất sinh lợi mục tiêu và suất sinh lợi kỳ vọng được chi phối bởi cổ đông lớn” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn cao học để tiếp cận lý thuyết tài chính trên góc nhìn tương đối về tâm lý học hành vi.2 Mục tiêu nghiên cứu Đề tài nghiên cứu ngưỡng chấp nhận rủi ro thông qua các biến số đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp để xem xét hành vi tìm kiếm rủi ro hay e ngại rủi ro của cổ đông lớn công ty, việc đưa ra quyết định phụ thuộc vào mục tiêu, kỳ vọng hay một mốc tham chiếu cụ thể trong chiến lược ngắn và dài hạn của doanh nghiệp. Thông qua mô hình với giả định mối quan hệ giữa rủi ro và suất sinh lợi có dạng hình chữ U, mô hình mô tả bản chất của độ dốc của tiếp tuyến đường cong tại mỗi điểm (được kiểm tra thông qua các thực nghiệm phức tạp) trên quan điểm e ngại tổn thất.