Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Tại Việt Nam, xe máy là phương tiện giao thông cá nhân phổ biến nhất. Xuất phát từ thực tế đó, nhu cầu đào tạo nghề sửa chữa xe gắn máy ngày càng gia tăng, đồng thời chương trình dạy nghề xe máy cũng đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai cho học sinh phổ thông. Để đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo, các cơ sở giáo dục kỹ thuật cần liên tục cập nhật những thành tựu khoa học công nghệ mới vào nội dung giảng dạy.

Phần lớn các dòng xe máy truyền thống lưu hành trên thị trường sử dụng hệ thống cung cấp nhiên liệu bằng bộ chế hòa khí kết hợp hệ thống đánh lửa điện tử CDI. Cấu trúc này bộc lộ nhiều nhược điểm như mức độ tiêu hao nhiên liệu cao, hiệu suất hòa trộn và sử dụng nhiên liệu chưa tối ưu, lượng khí thải độc hại gây ô nhiễm môi trường lớn. Việc ứng dụng hệ thống phun xăng điện tử (Electronic Fuel Injection - EFI / PGM-FI) điều khiển bằng vi xử lý (ECM - Engine Control Module) cho phép tính toán chính xác lượng nhiên liệu lý tưởng phun vào buồng đốt theo từng chế độ vận hành, giảm hao phí nhiên liệu, giảm phát thải ô nhiễm và hỗ trợ xe khởi động thuận lợi ngay cả khi nhiệt độ môi trường xuống thấp hoặc ắc quy yếu.

Để người học tiếp cận trực quan và hiểu rõ nguyên lý của hệ thống điện tử trên xe máy thế hệ mới, đề tài "Mô hình giảng dạy hệ thống phun xăng xe gắn máy" được thực hiện với các nhiệm vụ cụ thể:

  1. Chế tạo hoàn chỉnh sa bàn mô hình hệ thống phun xăng điện tử xe gắn máy Wave-i (sử dụng thân động cơ đốt trong kết hợp hệ thống phun xăng Wave-i).
  2. Xây dựng tài liệu thuyết minh chi tiết gồm:
    • Tổng quan về hệ thống phun xăng điện tử trên xe máy.
    • Phân tích sơ đồ và nguyên lý hoạt động của các mạch điện phun xăng điện tử trên một số dòng xe máy thương mại.
    • Thuyết minh kết cấu mô hình hệ thống điện phun xăng xe Wave-i.
    • Biên soạn bài giảng thực hành phục vụ kiểm tra, đo đạc và chẩn đoán hệ thống.
  • Đối tượng nghiên cứu: Cấu tạo, sơ đồ nguyên lý mạch điện, các cảm biến, cơ cấu chấp hành, khối điều khiển trung tâm ECM và sa bàn mô hình phục vụ giảng dạy hệ thống phun xăng điện tử xe máy (các dòng xe Wave-i, Future Neo FI, SH-i, PS-i, SCR).
  • Phạm vi nghiên cứu: Không gian thực hiện tại Xưởng thực hành Động cơ, Khoa Cơ khí Động lực, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh; thời gian hoàn thành vào tháng 07/2007.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết của đồ án dựa trên nguyên lý điều khiển động cơ đốt trong bằng hệ thống điện tử PGM-FI (Programmed Fuel Injection). Hệ thống bao gồm 3 khối chức năng chính:

  • Khối đầu vào (Sensors): Cảm biến vị trí trục khuỷu (CKP sensor), cảm biến nhiệt độ động cơ/nước làm mát (ECT/EOT sensor), cảm biến nhiệt độ khí nạp (IAT sensor), cảm biến áp suất tuyệt đối đường ống nạp (MAP sensor), cảm biến góc mở bướm ga (TP sensor), cảm biến nồng độ oxy (Oxy sensor), cảm biến góc nghiêng xe (Bank angle sensor).
  • Khối điều khiển trung tâm: Bộ ECM tiếp nhận tín hiệu xung điện áp từ các cảm biến, xử lý thông qua vi xử lý (CPU) và các chương trình nạp sẵn trong bộ nhớ bất biến PROM để tính toán lưu lượng phun nhiên liệu tối ưu và thời điểm đánh lửa.
  • Khối cơ cấu chấp hành (Actuators): Kim phun nhiên liệu (Injector), cuộn dây đánh lửa (Ignition Coil), bơm nhiên liệu (Fuel Pump), van điều khiển cầm chừng (IACV/ISCV), rơ le quạt làm mát (Fan Relay) và đèn cảnh báo chẩn đoán sự cố (MIL).
  • Tiêu chuẩn môi trường: Đối chiếu nồng độ khí xả CO (carbon monoxide) và HC (hydrocarbon) theo tiêu chuẩn Euro 2.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai bao gồm:

  • Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu kỹ thuật: Thu thập, dịch thuật và hệ thống hóa sơ đồ mạch điện, tài liệu sửa chữa chính hãng của Honda (các dòng xe Future Neo FI, SH-i, PS-i, SCR, Wave-i).
  • Phương pháp thiết kế và chế tạo kỹ thuật: Tính toán, gá đặt động cơ đốt trong lên khung chân đế; gia công lắp ghép họng ga, kim phun, bố trí các cảm biến, rơ le và hệ thống dây dẫn lên bảng sa bàn điều khiển; thiết kế mạch nguồn bảo vệ bằng diode và cầu chì.
  • Phương pháp thực nghiệm đo kiểm: Sử dụng đồng hồ đo điện đa năng (VOM) đo điện áp nguồn (12V, 5V VC), đo thông mạch, đo điện trở cuộn dây của các cảm biến và rơ le trên sa bàn để xác lập quy trình kiểm tra thực hành.
  • Phương pháp sư phạm kỹ thuật: Soạn thảo cấu trúc bài giảng thực hành theo 3 mục tiêu: kiến thức, kỹ năng và thái độ; xây dựng bảng quy trình từng bước phục vụ sinh viên thực tập xưởng.

Thiết kế và triển khai mô hình kỹ thuật

Sa bàn mô hình được thiết kế nhằm mục đích trực quan hóa toàn bộ hoạt động của hệ thống điện và cơ khí phun xăng điện tử trên xe máy, bao gồm các cụm bộ phận chính:

  1. Phần động cơ và cơ khí:
    • Sử dụng khối lốc máy động cơ đốt trong 4 kỳ (nguồn gốc Trung Quốc), tháo bỏ bộ chế hòa khí truyền thống để lắp ráp họng ga và kim phun điện tử của xe Wave-i.
    • Cơ cấu truyền động và phân phối khí gồm bánh răng trục khuỷu, bánh răng trục cam và cơ cấu căng xích cam.
    • Hệ thống bôi trơn dầu nhờn và cần khởi động cơ khí.
  2. Hệ thống điện tử và điều khiển:
    • Bộ điều khiển trung tâm ECM nhận diện và điều khiển toàn bộ chu trình nạp - phun - đốt.
    • Nguồn cấp điện: Ắc quy 12V kết hợp hệ thống máy phát điện xoay chiều và bộ tiết chế/chỉnh lưu sạc dòng.
    • Cụm rơ le chấp hành: Rơ le chính (Main Relay), rơ le ngắt động cơ (Engine Stop Relay), rơ le bơm nhiên liệu (Fuel Pump Relay) và rơ le quạt làm mát (Fan Motor Relay).
    • Diode ngăn dòng ngược được tích hợp trên đường dây sau công tắc máy nhằm bảo vệ tiếp điểm rơ le chính.
    • Cụm cảm biến gắn trên sa bàn: Cảm biến góc nghiêng, cảm biến MAP, IAT, TP tích hợp trên thân bướm ga, cảm biến ECT/EOT và cảm biến CKP.
    • Cổng kết nối dữ liệu chẩn đoán DLC (Data Link Connector) và đèn báo lỗi MIL (Malfunction Indicator Lamp).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về hệ thống phun xăng điện tử trên xe máy

Chương này khái quát cấu trúc hệ thống phun xăng điện tử, trình bày sơ đồ phân chia khối đầu vào (Input), bộ điều khiển ECM và khối cơ cấu chấp hành (Output).

Tác giả đi sâu giới thiệu các dòng xe thương mại trang bị hệ thống phun xăng điện tử tại thời điểm nghiên cứu:

  • Future Neo FI: Mẫu xe số đầu tiên sản xuất tại Việt Nam ứng dụng công nghệ PGM-FI (ra mắt ngày 20/04/2007).
  • SH-i 125: Dòng xe tay ga cao cấp trang bị động cơ làm mát bằng dung dịch, hệ thống cảm biến góc nghiêng an toàn, cảm biến oxy và hệ thống quạt giải nhiệt điều khiển qua ECM.
  • PS-i: Mẫu xe tay ga nhập khẩu nguyên chiếc (giá bán thời điểm đó khoảng 6.400 – 6.600 USD), thiết kế đồng hồ hiển thị hình hạt điều và tách riêng đèn báo hệ thống FI.

Bảng tổng hợp thông số kỹ thuật các dòng xe khảo sát trong Chương 1:

Thông số kỹ thuật Future Neo FI SH-i 125
Trọng lượng bản thân 105 kg 134 kg
Kích thước (Dài x Rộng x Cao) 1089 x 705 x 1075 mm 2020 x 700 x 1140 mm
Độ cao yên xe 767 mm 790 mm
Kiểu động cơ Xăng, 4 kỳ, làm mát bằng không khí Xăng, 4 kỳ, 1 xi lanh, làm mát bằng nước
Tỷ số nén Không nêu chi tiết 11:1

Chương 1 cũng phân tích các ưu điểm và hạn chế kỹ thuật:

  • Ưu điểm: Tiết kiệm nhiên liệu (Future Neo FI tiêu hao thấp hơn 6% so với bản dùng chế hòa khí); giảm phát thải độc hại (lượng khí thải CO và HC của Future Neo FI chỉ bằng 1/2 tiêu chuẩn Euro 2); khởi động tin cậy; lưu trữ mã lỗi hỗ trợ kỹ thuật viên giải mã hư hỏng qua máy đọc lỗi.
  • Hạn chế: Khó thu nhỏ kích thước chi tiết để lắp đặt trên xe phân khối nhỏ; độ nhạy cảm biến cao (hỏng một cảm biến có thể làm sai lệch dữ liệu toàn hệ thống); dễ tắc kim phun khi nhiên liệu kém chất lượng; khó can thiệp sửa chữa ECM do cấu trúc vi mạch đúc kín và nạp dữ liệu cố định trong bộ nhớ PROM.

Chương 2: Giới thiệu các mạch điện xe máy phun xăng điện tử

Chương 2 mô tả chi tiết sơ đồ mạch điện, vị trí chân giắc ECM và nguyên lý làm việc của từng dòng xe:

  • Mạch điện xe SH-i: Dòng điện từ ắc quy qua cầu chì chính 30A, công tắc máy (IG SW) cấp tới cuộn dây rơ le chính và cầu chì 10A nuôi cảm biến góc nghiêng. Khi góc nghiêng xe ở mức an toàn, transistor trong cảm biến dẫn làm cuộn dây rơ le Stop nối mass, đóng tiếp điểm rơ le Stop. Tiếp điểm này cấp nguồn cho chân 26 ECM, cuộn dây rơ le bơm (chân 21 ECM), cuộn kim phun (chân 20 ECM) và điện trở sấy cảm biến oxy (chân 23 ECM). Khi động cơ quá nhiệt, chân 22 ECM nối mass kích hoạt rơ le quạt làm mát.
  • Mạch điện xe SCR: Nguyên lý cấp nguồn tương tự SH-i nhưng khác biệt về bố trí chân ECM: chân 1 nhận nguồn cấp, chân 7 điều khiển rơ le bơm, chân 16 điều khiển kim phun, chân 8 nối rơ le đề, chân 18 cấp đèn MIL. Mạch có thêm đường dây chống trộm kết nối trực tiếp vào chân 13 ECM.
  • Mạch điện xe PS-i: Sử dụng rơ le bơm nối chân 12 ECM, nguồn cấp chân 7 ECM, kim phun chân 13 ECM, điện trở sấy oxy chân 10 ECM, rơ le quạt chân 11 ECM, đèn MIL chân 8 ECM.
  • Mạch điện xe Future Neo FI: Máy phát điện xoay chiều một pha nạp qua bộ tiết chế/chỉnh lưu vào ắc quy. Khi bật khóa điện, nguồn cấp vào chân Bl/Bu của ECM, cuộn dây kim phun (dây P/Bu) và bơm xăng; ECM điều khiển đóng ngắt mass cho các cơ cấu.

Bảng so sánh chân chức năng ECM giữa các dòng xe:

Chức năng điều khiển Xe SH-i Xe PS-i Xe SCR Xe Wave-i (Mô hình)
Nguồn cấp dương ECM Chân 26 Chân 7 Chân 1 Chân 26
Điều khiển Rơ le bơm Chân 21 Chân 12 Chân 7 Chân 21
Điều khiển Kim phun Chân 20 Chân 13 Chân 16 Chân 20
Điều khiển Rơ le quạt Chân 22 Chân 11 Không có Chân 22
Đèn báo lỗi chẩn đoán MIL Không nêu Chân 8 Chân 18 Chân 25
Cảm biến ECT (Nhiệt độ) Không nêu Không nêu Không nêu Chân 13 (Nguồn 5V)

Chương 3: Mô hình hệ thống điện phun xăng xe máy Wave-i

Chương này tập trung vào thiết kế thực tế của sa bàn và quy chuẩn vận hành an toàn:

  • Cấu trúc sa bàn: Thể hiện trực quan toàn bộ sơ đồ mạch điện xe Wave-i, bố trí các cổng đo điện áp, hộp rơ le và hệ thống cảm biến.
  • Nguyên lý đóng ngắt mạch điện Wave-i: Bật công tắc máy IG SW -> dòng điện qua cuộn dây rơ le chính (chân 22 ECM), đồng thời cấp nguồn tới cảm biến góc nghiêng. Transistor cảm biến dẫn -> cuộn dây rơ le Stop nối mass -> đóng tiếp điểm rơ le Stop. Tiếp điểm rơ le Stop đóng dòng điện cấp đến cuộn rơ le bơm (chân 21 ECM), chân nguồn 26 ECM, cuộn kim phun (chân 20 ECM) và đèn MIL (chân 25 ECM). Điểm đặc thù của mạch Wave-i là có diode ngăn dòng điện từ sau công tắc máy tác động ngược về tiếp điểm rơ le chính.
  • Mục đích sử dụng: Phục vụ giảng dạy lý thuyết gắn liền thực hành, rút ngắn thời gian tiếp thu kiến thức của sinh viên, tạo điều kiện cho người học trực tiếp đấu dây, đo kiểm và khảo sát thông số điện áp.
  • Yêu cầu an toàn khi sử dụng mô hình:
    • Nguồn điện 12V phải đấu đúng cực tính của ắc quy, xiết chặt cọc bình.
    • Sử dụng nhiên liệu xăng sạch, tuyệt đối không dùng xăng pha chì.
    • Phải kiểm tra bôi trơn động cơ trước khi vận hành nổ máy.
    • Khi động cơ đã nổ, tuyệt đối không bật lại công tắc sang vị trí Start để tránh phá hủy bộ khởi động.
    • Mọi thao tác đo đạc thông số liên quan đến ECM phải thực hiện dưới sự hướng dẫn của giáo viên nhằm tránh chập cháy ECM; tuân thủ nghiêm ngặt an toàn phòng chống cháy nổ.

Chương 4: Bài giảng hệ thống phun xăng điện tử xe máy Wave-i

Chương 4 biên soạn chi tiết các bài thực hành theo tiêu chuẩn sư phạm kỹ thuật:

Bài 1: Kiểm tra mạch cấp nguồn

Hướng dẫn quy trình sử dụng đồng hồ VOM kiểm tra:

  • Điện áp ắc quy giữa hai cực dương và âm (so sánh với điện áp chuẩn).
  • Kiểm tra hở mạch và sụt áp của dây dẫn nối từ ắc quy qua công tắc máy sang vị trí ON.
  • Kiểm tra nguồn cấp tới rơ le Stop (không xoay cảm biến góc nghiêng quá 60 độ).
  • Kiểm tra nguồn cấp rơ le bơm (bằng 2 cách: đo tại chân tiếp điểm rơ le và đo tại chân 21 ECM).
  • Kiểm tra mạch nguồn cấp đến chân 26 ECM (yêu cầu xấp xỉ bằng điện áp ắc quy).
  • Kiểm tra nguồn cấp cuộn dây rơ le chính (đo chân 22 ECM, đo cuộn dây, đo chân tiếp điểm 9 và 10).
  • Kiểm tra nguồn cấp rơ le quạt (đo chân 22 ECM và chân tiếp điểm).
  • Kiểm tra mạch cấp nguồn kim phun (đo chân 20 ECM và đo cực cuộn dây kim phun).
  • Kiểm tra nguồn cấp cuộn sơ cấp bobine đánh lửa (chân 17 ECM).
  • Kiểm tra nguồn cấp cảm biến ECT (đo chân 13 ECM và mass, tiêu chuẩn đạt xấp xỉ 5V).

Bài 2: Kiểm tra rơ le

Hướng dẫn phương pháp xác định tình trạng hoạt động của 4 rơ le:

  • Rơ le Stop: Kiểm tra thông mạch cuộn dây (chân 3 và 4) và kiểm tra cách điện tiếp điểm thường mở (chân 1 và 2) khi chưa kích hoạt. Khi lắp vào động cơ và bật ON, kiểm tra thông mạch từ chân 1 tới cảm biến góc nghiêng và tới sau công tắc máy.
  • Rơ le bơm: Kiểm tra thông mạch cuộn dây (chân 7 và 8), kiểm tra tiếp điểm (chân 5 và 6). Khi gắn vào mạch, kiểm tra thông mạch chân 5 với chân 21 ECM, với chân 26 ECM, kim phun, bobine, giắc DLC; kiểm tra chân 6 với cực dương bơm nhiên liệu.
  • Rơ le chính: Kiểm tra thông mạch cuộn dây (chân 11 và 12), tiếp điểm (chân 9 và 10). Khi gắn mạch, kiểm tra thông mạch chân 9 với nguồn dương và đầu âm diode; chân 10 với bộ tiết chế; cuộn dây với tiết chế, đầu dương diode, chân 22 ECM, chân 15 rơ le quạt.
  • Rơ le quạt: Kiểm tra cuộn dây (chân 15 và 16), tiếp điểm (chân 13 và 14). Khi gắn mạch, kiểm tra thông mạch chân 13 và 16 với tiếp điểm 10 rơ le chính; chân 15 với cuộn dây rơ le chính và chân 22 ECM; chân 14 với cực dương bơm nhiên liệu.

Bài 3: Kiểm tra cảm biến

  • Kiểm tra trực quan ngoại quan: tình trạng nứt vỡ, bám bụi bẩn hoặc ăn mòn hóa học tại các giắc cắm cảm biến.
  • Đo thông mạch giữa các chân cảm biến với mass.
  • Quy trình kiểm tra cảm biến góc nghiêng: đo thông mạch chân 1 và 2 với rơ le Stop; đo kiểm tra cách điện khi công tắc ở trạng thái ON để xác nhận transistor ngắt/dẫn tín hiệu chuẩn xác.

Kết quả và đóng góp

  • Kết quả thực nghiệm: Chế tạo thành công mô hình sa bàn hệ thống phun xăng điện tử xe máy Wave-i kết hợp động cơ đốt trong 4 kỳ thực tế. Hệ thống vận hành nổ máy ổn định, mạch điều khiển ECM, bơm xăng, kim phun và các rơ le hoạt động chính xác theo chu trình thiết kế.
  • Sản phẩm đào tạo: Xây dựng hoàn chỉnh hệ thống tài liệu kỹ thuật và bộ giáo án thực hành gồm 3 bài giảng chuẩn mực, cung cấp các bước đo đạc, thông số chuẩn xác (12V, 5V, giá trị thông mạch) để kiểm tra toàn diện mạch cấp nguồn, rơ le và cảm biến.
  • Đóng góp kỹ thuật và đào tạo:
    • Chuyển đổi thành công hệ thống cung cấp nhiên liệu từ bộ chế hòa khí cơ khí sang hệ thống phun xăng điện tử PGM-FI trên động cơ thực tế.
    • Cung cấp thiết bị trực quan giúp sinh viên ngành Cơ khí Động lực khắc phục hạn chế học "chay", trực tiếp tiếp cận cấu trúc vi xử lý và nguyên lý điều khiển điện tử ô tô - xe máy.
    • Chuẩn hóa phương pháp chẩn đoán mạch điện theo quy trình đo kiểm logic, thay thế phương pháp sửa chữa mò mẫm truyền thống.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế:
    • Mô hình thực hiện trên nền tảng hoán cải động cơ xe máy Trung Quốc kết hợp hệ thống điện Wave-i, chưa đồng bộ hoàn toàn với một dòng xe nguyên bản lắp ráp tại Việt Nam.
    • Sa bàn chưa tích hợp hộp tạo pan (hộp mô phỏng sự cố hư hỏng bằng công tắc chuyển mạch) để phục vụ thi kiểm tra tay nghề tự động.
    • Việc đọc và xóa mã lỗi trong tài liệu chủ yếu dựa trên đo kiểm tín hiệu điện áp/thông mạch thủ công, chưa kết nối trực tiếp thiết bị đọc lỗi chuyên dụng qua cổng DLC.
  • Hướng nghiên cứu tiếp:
    • Thiết kế và tích hợp thêm hộp tạo pan lỗi giả lập (đứt dây cảm biến, hỏng rơ le, chạm chập mass) để tăng tính thử thách trong giảng dạy thực hành.
    • Nghiên cứu kết nối và hiển thị dữ liệu hoạt động động cơ (Live Data) từ ECM thông qua máy chẩn đoán cầm tay hoặc máy tính kết nối cổng DLC.
    • Mở rộng mô hình nghiên cứu sang các dòng xe tay ga có cảm biến oxy và hệ thống dừng động cơ tạm thời (Idling Stop).

Giá trị tham khảo

Đồ án là nguồn tài liệu hữu ích cho:

  • Giảng viên và sinh viên ngành Cơ khí Động lực, Kỹ thuật Ô tô, Sư phạm Kỹ thuật Công nghiệp: Tham khảo cấu trúc thiết kế sa bàn dạy học và phương pháp biên soạn giáo án thực hành chuyên ngành điện - điện tử xe máy.
  • Kỹ thuật viên và thợ sửa chữa xe máy: Tham khảo sơ đồ chân giắc ECM, nguyên lý điều khiển rơ le Stop, rơ le bơm và quy trình chẩn đoán hư hỏng trên các dòng xe Honda Wave-i, Future Neo FI, SH-i, PS-i và SCR.
  • Các nội dung có giá trị tham khảo nổi bật: Bảng phân tích chi tiết chân điều khiển ECM ở Chương 2 và quy trình kiểm tra từng bước bằng đồng hồ VOM ở Chương 4.

Câu hỏi thường gặp

1. Cảm biến góc nghiêng (Bank Angle Sensor) trong mạch điện có chức năng gì và phối hợp với rơ le Stop như thế nào?
Cảm biến góc nghiêng phát hiện trạng thái nghiêng đổ của xe (vượt quá góc giới hạn 60 độ khi xảy ra tai nạn) để ngắt động cơ nhằm đảm bảo an toàn. Khi góc nghiêng nằm trong giới hạn cho phép, transistor bên trong cảm biến sẽ dẫn làm cuộn dây của rơ le Stop được nối mass. Khi đó tiếp điểm rơ le Stop đóng lại, cấp nguồn điện tới chân 26 ECM, cuộn dây rơ le bơm xăng, kim phun và cuộn sấy cảm biến oxy để hệ thống hoạt động.

2. Diode trên mạch điện mô hình Wave-i có tác dụng gì?
Diode được bố trí trong mạch để ngăn không cho dòng điện từ sau công tắc máy tác động ngược về tiếp điểm rơ le chính, qua đó bảo vệ tiếp điểm của rơ le chính không bị hư hỏng hoặc xung đột dòng điện trong quá trình vận hành.

3. Tiêu chuẩn điện áp khi kiểm tra nguồn cấp cho cảm biến nhiệt độ nước làm mát ECT tại ECM là bao nhiêu?
Theo quy trình kiểm tra ở Bài 1 (Chương 4), khi bật công tắc máy sang vị trí ON, điện áp đo được giữa chân 13 của ECM (chân cấp cho cảm biến ECT) và mass sườn đạt giá trị chuẩn xấp xỉ bằng 5V (điện áp chuẩn VC từ ECM cấp cho cảm biến). Nếu không có điện áp hoặc giá trị nhỏ hơn nhiều, cần kiểm tra lại dây dẫn từ ắc quy đến cảm biến ECT và ECM.

4. Khi nào chân 22 của ECM trên mô hình thực hiện nối mass cho rơ le quạt?
Chân 22 của ECM đóng vai trò điều khiển rơ le quạt giải nhiệt. Khi động cơ vận hành và nhiệt độ nước làm mát tăng cao vượt quá ngưỡng cho phép (tín hiệu do cảm biến nhiệt độ gửi về ECM), ECM sẽ xuất tín hiệu nối mass cho chân 22 để đóng tiếp điểm rơ le quạt, kích hoạt mô tơ quạt quay tản nhiệt. Khi nhiệt độ động cơ hạ xuống mức tiêu chuẩn, ECM sẽ ngắt mass chân 22 để quạt ngừng hoạt động.

5. Công nghệ PGM-FI trên xe Future Neo FI mang lại hiệu quả định lượng nào so với phiên bản dùng bộ chế hòa khí?
Theo số liệu công bố trong đồ án, Future Neo FI ứng dụng công nghệ PGM-FI có mức tiêu hao nhiên liệu thấp hơn 6% so với dòng xe Future Neo sử dụng bộ chế hòa khí. Đồng thời, lượng phát thải độc hại sạch hơn rõ rệt, nồng độ khí thải CO và HC chỉ bằng 1/2 so với giới hạn quy định của tiêu chuẩn Euro 2.

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Mô hình giảng dạy hệ thống phun xăng xe gắn máy" đã chế tạo thành công sa bàn thực hành hệ thống PGM-FI Wave-i trên nền tảng động cơ đốt trong thực tế. Công trình hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý thuyết và sơ đồ mạch điện của nhiều dòng xe máy phun xăng điện tử phổ biến (Future Neo FI, SH-i, PS-i, SCR, Wave-i). Việc xây dựng 3 bài giảng thực hành bài bản về kiểm tra mạch nguồn, rơ le và cảm biến mang lại giá trị ứng dụng cao trong công tác đào tạo chuyên ngành Cơ khí Động lực tại các trường kỹ thuật.