CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU VỀ MÁY LỐC TÔN VÀ SẢN PHẨM CỦA MÁY 1. Giới thiệu về máy lốc tôn 1.1 Khái niệm - Máy lốc tôn là loại máy chuyên dụng để gia công tạo hình từ các phôi tấm kim loại máy có thể uốn cong tấm kim loại thành hình trụ tròn, hình vòng cung, hình côn và theo biên dạng cho trước dựa trên các dưỡng mẫu được gia công trước, sau đó lốc tốn tấm theo biên dạng mẫu này.[10] - Máy lốc tôn được ứng dụng rộng rãi trong nhiều ngành công nghiệp nặng như đóng tàu, nồi hơi, bồn bể áp lựa, nhiệt điện, thủy điện, dầu khí, hóa chất, gia công kết cấu thép.2 Vai trò - Là loại máy có nhiều đặc điểm phù hợp với nhiều môi trường làm việc, do đó dễ hiểu khi công cụ này là bắt buộc phải có trong nhiều ngành công nghiệp sản xuất. Dưới đây là một số đặc điểm nổi bật của máy lốc tôn:[10] + Đa dạng về mẫu mã: Trên thị trường có mẫu mã rất đa dạng và đáp ứng tốt hầu hết các loại nhu cầu của người sử dụng + Thiết kế chắc chắn: Máy có thiết kế khá chắn chắn, giúp tuổi thọ kéo dài, hiệu quả làm việc nâng cao, đồng thời đảm bảo an toàn cho người sử dụng. + Khả năng lốc: Một số dòng máy có trang bị hệ thống thủy lực hoặc hệ thống điện.
Do đó, người sử dụng không cần phải sử dụng sức nhiều, ngoài ra còn làm việc nhanh chóng, tiết kiệm chi phí lao động + Sử dụng dễ dàng: Tuy rằng máy không hoàn toàn tự động và cần người vận hành có chuyên môn nhất định. Tuy nhiên, cách sử dụng máy khá đơn giản khiến bất kì ai cũng có thể nắm chỉ với vài bước 1.3 Phân loại - Có rất nhiều loại máy lốc tôn đang được kinh doanh trên thị trường. Các mẫu mã luôn được các nhà sản xuất cập nhật liên tục. Về cơ bản, ta có thể phân loại máy dựa trên: +Cách vận hành: bằng tay, thủy lực, điện.
+Cấu tạo:2 trục, 3 trục, 4 trục Loại máy Máy lốc tôn 3 trục Máy lốc tôn 4 trục Tiêu trí so sánh Cấu tạo 3 trục lốc 4 trục lốc Kết cấu Đơn giản hơn Phức tạp Nguyên lý hoạt động Đơn giản Phức tạp Chất lượng sản phẩm Khá tốt gần với thành phẩm Tốt gần như thành phẩm Bảng 1. 1 So sánh máy lốc tôn 3 trục và máy lóc tôn 4 trục 9 SVTH: Nguyễn Đình Tú MSSV: 20171866 Đồ án tốt nghiệp GVHD: Hán Lê Duy +Chức năng: Máy lốc tôn bẻ mép, máy lốc tôn bẻ mép, máy lốc tôn có khả năng uốn nón,. +Độ dày tấm cần lốc: Máy lốc tôn 6mm, máy lốc tôn 200mm,.4 Một số nhà cung cấp máy lốc tôn uy tín hiên nay - Tên sản phẩm: Máy lốc tôn tay 1250mm DBK LTT-1612 • Mã sản phẩm: LTT-1612 • Xuất xứ: Trung Quốc • Tên thương hiệu: DBK • Khổ tôn: 1250mm • Độ dày tôn: 3mm • Số trục: 3 - Máy lốc tôn điện 3 trục 1250mm DBK LTT-1612 • Mã sản phẩm: LTD-2515A • Xuất xứ: Trung Quốc • Tên thương hiệu: DBK • Điện áp: 220V/380V • Đường kính lốc Min: 80mm • Độ dày tôn: 0,2-1,5mm 10 SVTH: Nguyễn Đình Tú MSSV: 20171866 Đồ án tốt nghiệp GVHD: Hán Lê Duy - Tên sản phẩm: Máy lốc tôn thủy lực AHS30/10 • Xuất xứ Đài Loan • Tên thương hiệu: AKYAPAK • Khổ tôn: 3100mm • Độ dày tôn: 13mm • Số trục : 4 Bảng 1. 2 Giới thiệu một số máy lốc tôn 1.
Giới thiệu máy lốc tôn 3 trục 1. Khái niệm - Máy lốc tôn 3 trục là môt loại máy lốc tôn có 3 trục lốc, chuyên dụng để gia công tạo hình từ các phôi tấm kim loại ,máy có thể uốn cong tấm kim loại thành hình trụ tròn, hình vòng cung , hình côn và theo biên dạng cho trước dựa trên các dưỡng mẫu được gia công trước, sau đó lốc tốn tấm theo biên dạng mẫu này. Nguyên lý hoạt động - Máy lốc tôn 3 trục có cơ chế hoạt động khá tương đồng với máy uốn ống 3 trục. - Các tấm kim loại được đưa vào máy để uốn mép.
Sau đó, tấm kim loại này được đưa vào để tiến hành uốn tròn. - Tiếp theo, 2 trục dưới tiến hành quay cùng chiều với nhau để giúp cho tấm được uốn thành đường tròn. - Và cứ thế, quá trình uốn được diễn ra hoàn tất, thành phẩm là vòng tròn gần như hoàn hảo về mặt kỹ thuật. 11 SVTH: Nguyễn Đình Tú MSSV: 20171866 Đồ án tốt nghiệp GVHD: Hán Lê Duy Hình 1.
1 Nguyên lý hoạt động của 3 trục lốc 1. Phân loại - Có rất nhiều loại máy 3 trục, nhưng nhìn chung thì máy được chia thành 2 loại cơ bản là: máy lốc tôn 3 trục bằng tay và máy lốc tôn 3 trục thủy lực. - Máy khá dễ để vận hành và hoạt động khá hiệu quả. - Cấu trúc máy nhỏ gọn, giúp cho quá trình vận hành và bảo trì diễn ra thuận lợi.
- Thiết kế 3 con lăn giúp máy có khả năng uốn để tạo thành đường cong có độ chính xác cao. Ưu nhược điểm - Ưu điểm: + Dễ dàng sử dụng + Tiết kiệm thời gian tạo sản phẩm hơn các phương pháp khác như tiên, đúc,… + Tạo ra được hầu hết các dạng tròn xoay như trụ, nón, côn,… + Cho sản phẩm có độ cong mềm mại - Nhược điểm + Độ chính xác phụ thuộc vào tay nghề người thợ + Khả năng uốn mép hạn chế 1. Sản phẩm thực tế Hình 1. 2 Các đường ống Hình 1.
3 Bồn đựng hóa chất 12 SVTH: Nguyễn Đình Tú MSSV: 20171866 Đồ án tốt nghiệp GVHD: Hán Lê Duy Hình 1. 4 Đóng tàu Hình 1. 5 Bình ga 13 SVTH: Nguyễn Đình Tú MSSV: 20171866 Đồ án tốt nghiệp GVHD: Hán Lê Duy CHƯƠNG II: LÝ THUYẾT QUÁ TRÌNH GIA CÔNG BIẾN DẠNG VÀ KỸ THUẬT CÁN UỐN THÉP TÂM[11] 2. Lý thuyết quá trình gia công biến dạng 2.
Biến dạng của kim loại. - Dưới tác dụng của ngoại lực vật thể bị biến dạng theo các giai đoạn: Biến dạng đàn hồi, biến dạng dẻo và phá huỷ. 1 Biểu đồ quan hệ giữa lực và biến dạng a) Biến dạng đàn hồi. - Là biến dạng bị mất đi ngay sau khi bỏ tải trọng, nếu giá trị của tải trọng đặt vào P ≤ Pa ở trên biểu đồ thì khi tải trọng đặt vào mẫu bị kéo dài ra nhưng khi bỏ tải trọng thì nó trở về trạng thái ban đầu.
b) Biến dạng dẻo. - Là biến dạng vẫn còn lại sau khi bỏ tải trọng, khi ta đặt tải trọng P > PA thì kim loại sẽ bị biến dạng nhưng khi ta bỏ tải trọng này thì kim loại vẫn giữ nguyên hình dáng mới bị biến dạng chứ không trở về hình dáng ban đầu được. - Là sự đứt rời giữa các phần tử của tinh thể khi biến dạng. khi ta đặt tải trọng 14 SVTH: Nguyễn Đình Tú MSSV: 20171866 Đồ án tốt nghiệp GVHD: Hán Lê Duy P > Pb thì mạng tinh thể của kim loại bị xô lệch, vỡ vụn phá hủy mạng tinh thể của kim loại.
Biến dạng dèo của kim loại. Biến dạng dẻo trong đơn tinh thể. - Được thể hiện bằng sự xê dịch của một phần đơn tinh thể so với phần kia của nó. - Xê dịch do ứng xuất tiếp gây ra khi nó vượt quá một giá trị tới hạn حk.
- Có hai dạng xê dịch: trượt và song tinh. + Theo hình thức trượt. • Một phần tinh thể xê dịch song song với phần kia dọc theo một mặt phẳng gọi là mặt trượt hay là mặt xê dịch.2a ) Trượt là một dạng xê dịch cơ bản của kim loại và trong hợp kim.Trên mặt trượt các nguyên tử kim loại dịch chuyển tương đối với nhau một khoảng đúng bằng số nguyên lần thông số mạng, sau dịch chuyển các nguyên tử kim loại ở vị trí cân bằng mới, bởi vậy sau khi thôi tác dụng lực kim loại không trở về vị trí ban đầu. + Theo hình thức song tinh (H 1.2b) Là sự xắp xếp một phần tinh thể vào vị trí đối xứng gương với phần không biến dạng của nó.
Mặt phẳng đối xứng gương được gọi là mặt phẳng song tinh. Khi tạo song tinh, các mặt phẳng nguyên tử của tinh thể xê dịch song song với mặt phẳng song tinh đi các khoảng cách khác nhau. 2 Sơ đồ biến dạng dẻo của trượt và song tinh b. Biến dạng dẻo trong đa tinh thể - Biến dạng dẻo xảy ra trong nội bộ hạt và biến dạng ở vùng tinh giới hạt, sự biến dạng trong nội bộ hạt do trượt và song tinh.
Đầu tiên sự trượt xảy ra ở các hạt có mặt trượt tạo với hướng của ứng suất chính một góc bằng hoặc xấp xỉ 45 độ sau đó mới đến các mặt khác. - Như vậy, biến dạng dẻo trong kim loại đa tinh thể xảy ra không đông thời và 15 SVTH: Nguyễn Đình Tú MSSV: 20171866 Đồ án tốt nghiệp GVHD: Hán Lê Duy không đều. Dưới tác dụng của ngoại lực biên giới hạt của các tinh thể cũng bị biến dạng, khi đó các hạt trượt và quay tương đối với nhau, do sự trượt và quay của các hạt trong các hạt lại xuất hiện các mặt thuận lợi mới giúp cho biến dạng trong kim loại tiếp tục phát triển. Các yếu tố ảnh hưởng đến tính dẻo và biến dạng của kim loại i.
Ảnh hưởng của thành phần và tổ chức kim loại. - Các kim loại khác nhau có các kiểu mạng tinh thể, lực liên kết giữa các nguyên tử khác nhau, do đó tính dẻo của chúng cũng khác nhau. Đối với các hợp kim kiểu mạng thường phức tạp, xô lệch mạng lớn, một số các nguyên tố tạo các hạt cứng trong tổ chức cản trở sự biến dạng do đó tính dẻo giảm. Thông thường kim loại sạch và hợp kim có cấu trúc một pha dẻo hơn kim loại có cấu trúc nhiều pha, các tạp chất thường tập trung ở biên giới hạt làm tăng xô lệch mạng cũng làm giảm tính dẻo của kim loại.
Ảnh hưởng của nhiệt độ - Tính dẻo của kim loại phụ thuộc rất lớn vào nhiệt độ hầu hết các kim loại khi tăng nhiệt độ tính dẻo tăng. Khi tăng nhiệt độ, dao động nhiệt của các nguyên tử tăng đồng thời xô lệch mạng giảm, khả năng khuếch tán của các nguyên tử làm cho tổ chức đồng đều hơn. Một số kim loại và hợp kim ở nhiệt độ thường, tồn tại ở các pha kém dẻo, khi ở nhiệt độ cao chuyển biến thù hình thành pha có độ dẻo cao. Ảnh hưởng của ứng suất dư.
- Khi kim loại bị biến dạng nhiều, các hạt tinh thể bị vỡ vụn, xô lệch mạng tăng, ứng suất dư lớn làm cho tính dẻo của kim loại bị giảm mạnh (hiện tượng biến cứng).