Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Thương mại điện tử tại Việt Nam đang duy trì tốc độ phát triển mạnh mẽ. Báo cáo e-Conomy SEA 2023 chỉ ra rằng Việt Nam là quốc gia có tốc độ tăng trưởng kinh tế số nhanh nhất khu vực Đông Nam Á trong hai năm liên tiếp (2022 và 2023) và được dự báo tiếp tục duy trì vị thế này đến năm 2025. Trong giai đoạn 2022–2023, quy mô thương mại điện tử tại Việt Nam tăng trưởng 11%, tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) kỳ vọng đạt 22% vào năm 2025, hướng tới tổng giá trị hàng hóa (GMV) đạt 24 tỷ USD.

Song song với sự bùng nổ của kinh tế số, ngành hàng nến thơm và sản phẩm chăm sóc không gian sống ghi nhận sự gia tăng về nhu cầu tiêu dùng. Dữ liệu từ nền tảng Metric cho thấy tính đến tháng 5/2024, tổng doanh thu ngành hàng tiêu dùng nhanh trên các sàn bán lẻ trực tuyến tại Việt Nam ước đạt 37 nghìn tỷ đồng, tăng 60% so với cùng kỳ năm trước. Trong 6 tháng đầu năm 2024, doanh thu trên 5 sàn thương mại điện tử lớn ước đạt 156.000 tỷ đồng, tăng 78% so với cùng kỳ năm 2023. Riêng ngành hàng nến thơm ghi nhận doanh thu 70,9 tỷ đồng trong 12 tháng; trên sàn Shopee, doanh thu trong 3 tháng đạt trên 13 tỷ đồng với 1.238 gian hàng phát sinh đơn và hơn 173.000 sản phẩm được tiêu thụ.

Mặc dù thị trường mở ra nhiều tiềm năng, các doanh nghiệp nến thơm nội địa tại Việt Nam đối mặt với áp lực cạnh tranh lớn từ các thương hiệu ngoại nhập đã định hình vị thế (như Yankee Candle, Bath & Body Works), rào cản trong vận hành chuỗi cung ứng sản phẩm cá nhân hóa và sự thiếu hụt chiến lược số hóa bài bản. Đề tài "Thực hiện chiến lược kinh doanh thương mại điện tử cho thương hiệu nến thơm Candle&Soul" được thực hiện nhằm giải quyết các yêu cầu thực tiễn sau:

  1. Mục tiêu nghiên cứu: Đề xuất và xây dựng chiến lược kinh doanh thương mại điện tử toàn diện cho website Candle&Soul; phân tích nhu cầu thị trường và hành vi tiêu dùng đối với nến thơm; đánh giá hiện trạng cạnh tranh và đề xuất lộ trình triển khai cùng kế hoạch tài chính - công nghệ khả thi.
  2. Đối tượng nghiên cứu: Chiến lược kinh doanh thương mại điện tử cho thương hiệu nến thơm Candle&Soul; nhu cầu thị trường, hành vi mua sắm trực tuyến và mức độ sẵn sàng chi trả của nhóm khách hàng mục tiêu đối với nến thơm và sản phẩm quà tặng thư giãn.
  3. Phạm vi nghiên cứu:
    • Không gian: Các đô thị lớn tại Việt Nam, trọng tâm là khu vực Thành phố Hồ Chí Minh.
    • Thời gian: Dữ liệu thứ cấp về hành vi thị trường thu thập giai đoạn 2021–2023; dữ liệu khảo sát và phỏng vấn sơ cấp thực hiện vào đầu năm 2024; kế hoạch tài chính và lộ trình kinh doanh hoạch định cho giai đoạn 3 năm (2024–2026).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Đồ án ứng dụng các khung phân tích kinh doanh, tiếp thị và công nghệ thông tin trong thương mại điện tử:

  • Khung phân tích môi trường: Mô hình PEST (phân tích môi trường vĩ mô gồm Kinh tế, Pháp luật, Tự nhiên, Công nghệ) và ma trận SWOT (phân tích Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội, Thách thức).
  • Mô hình chuỗi cung ứng và vận hành: Chiến lược chuỗi cung ứng phối hợp Đẩy - Kéo (Push - Pull Strategy).
  • Khung phân tích tài chính dự án: Đánh giá dòng tiền chiết khấu (DCF), tính toán chi phí vốn bình quân gia quyền (WACC), giá trị hiện tại thuần (NPV), và xác định thời gian hòa vốn / thời gian thu hồi vốn đầu tư.
  • Công cụ mô hình hóa phần mềm: Ngôn ngữ mô hình hóa thống nhất (UML) gồm sơ đồ trường hợp sử dụng (Use Case Diagram) và sơ đồ hoạt động (Activity Diagram).

Nhóm nghiên cứu kết hợp hai phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu:

  • Thu thập dữ liệu thứ cấp: Trích xuất báo cáo từ e-Conomy SEA, nền tảng số liệu Metric, số liệu thống kê từ Hiệp hội Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và các văn bản quy phạm pháp luật (Luật Doanh nghiệp, Luật Thương mại, Luật Quảng cáo, Luật Bảo vệ môi trường, Nghị định 52/2013/NĐ-CP, Nghị định 81/2018/NĐ-CP).
  • Thu thập dữ liệu sơ cấp:
    • Nghiên cứu định lượng: Khảo sát người tiêu dùng qua bảng hỏi trực tuyến nhằm xác định cơ cấu độ tuổi, hành vi mua sắm trực tuyến, ngân sách chi trả và mục đích sử dụng nến thơm.
    • Nghiên cứu định tính: Phỏng vấn chuyên sâu khách hàng hiện tại và tiềm năng để xác định rào cản tâm lý, tiêu chí lựa chọn mùi hương và kỳ vọng về dịch vụ tùy biến cá nhân hóa.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về chiến lược kinh doanh thương mại điện tử

Chương này thiết lập lý do lựa chọn đề tài dựa trên dữ liệu tăng trưởng kinh tế số Việt Nam và dung lượng ngành hàng nến thơm toàn cầu (dự báo đạt 5,64 tỷ USD vào năm 2033 với CAGR 4,10% từ mức 3,76 tỷ USD năm 2023). Tác giả xác định rõ mục tiêu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu và phân công nhiệm vụ cụ thể cho 6 thành viên trong nhóm thực hiện đồ án.

Chương 2: Phân tích hiện trạng của doanh nghiệp

Nội dung chương tập trung giới thiệu thương hiệu Candle&Soul (kinh doanh nến thơm từ sáp thiên nhiên, nến custom, tinh dầu, set quà tặng; tên miền chính thức www.vn) và đánh giá chi tiết môi trường kinh doanh:

  • Môi trường vĩ mô: Phân tích các điều kiện kinh tế (GDP, lạm phát, thu nhập gia tăng), khung pháp lý TMĐT (Nghị định 52/2013/NĐ-CP, hóa đơn điện tử, bảo hộ sở hữu trí tuệ), điều kiện tự nhiên (khí hậu nhiệt đới gió mùa, nguồn nguyên liệu thảo mộc bản địa) và công nghệ số (nền tảng sàn TMĐT, công nghệ thanh toán, AI/Analytics).
  • Môi trường vi mô: Đánh giá nhu cầu thị trường, phân tích hệ thống nhà cung cấp nguyên liệu trong nước (CandleFusion, Little Sam Store, làng nghề sáp ong Lâm Đồng/Đắk Lắk, gốm Bát Tràng, nông trại tinh dầu Nghệ An/Lâm Đồng) và nguồn hàng quốc tế (chợ Nghĩa Ô, Quảng Châu qua sàn 1688/Taobao/Tmall).
Nhóm đối thủ Thương hiệu / Sản phẩm Đặc điểm chính Điểm hạn chế chính
Trực tiếp NOTE - The Scent Lab Nghệ nhân sáng lập, chính sách refill, có workshop Giá cao (279.000 - 489.000 VNĐ), phụ thuộc online
First Sight Nến handmade 100%, thiết kế quà tặng lễ Tết Giá cao (299.000 VNĐ trở lên), chỉ có cửa hàng tại TP.HCM
Cochine Dòng cao cấp, thời gian cháy lâu Giá rất cao (>1.000.000 VNĐ), kén khách hàng phổ thông
Nóe Studio Thiết kế trẻ trung, nhiều ưu đãi Giá khá cao (169.000 VNĐ trở lên), chưa có chuỗi cửa hàng
Candle Cup - AGAYA Bấc gỗ lách cách, mùi hương ký ức Kênh phân phối vật lý giới hạn tại TP.HCM
Gián tiếp Tinh dầu thiên nhiên / Máy khuếch tán Đa dạng mùi hương, khuếch tán diện rộng Không có tính thẩm mỹ và ánh sáng ấm như ngọn lửa nến
Đèn trang trí (muối Himalaya, LED) Tạo không gian thư giãn, thẩm mỹ Không có mùi hương, yêu cầu nguồn điện

Ma trận SWOT của Candle&Soul tổng hợp điểm mạnh về dòng sản phẩm tự nhiên, giá thành tầm trung và dịch vụ custom; điểm yếu về độ nhận diện thương hiệu trực tuyến; cơ hội từ xu hướng tiêu dùng quà tặng và chăm sóc sức khỏe tinh thần; cùng thách thức cạnh tranh từ các thương hiệu lớn.

Chương 3: Xây dựng chiến lược kinh doanh thương mại điện tử

Chương này trình bày chi tiết các trụ cột chiến lược của Candle&Soul:

  • Định vị và Marketing: Định vị thương hiệu với slogan "Thắp sáng tâm hồn, lan tỏa yêu thương", giá trị độc nhất (USP) dựa trên nến sáp tự nhiên (sáp đậu nành, sáp ong), bấc gỗ/tre và thông điệp ẩn hiện sau khi đốt nến. Phân khúc khách hàng mục tiêu tập trung vào độ tuổi 25–40, sinh sống tại các đô thị lớn, thu nhập từ 4,5 – 30 triệu đồng/tháng. Kênh truyền thông tích hợp mạng xã hội (Facebook, Instagram, TikTok, Pinterest), Google Ads và Email marketing.
  • Chiến lược chuỗi cung ứng: Ứng dụng mô hình Đẩy (Push) cho các dòng sản phẩm nến tiêu chuẩn và mô hình Kéo (Pull) đối với dòng nến custom theo yêu cầu riêng của khách hàng.
  • Kế hoạch tài chính giai đoạn 3 năm:
    • Tổng vốn đầu tư ban đầu: 2.500.000.000 VNĐ (Vốn chủ sở hữu: 1.000.000.000 VNĐ - chiếm 40%; Vốn vay ngân hàng Vietinbank: 1.500.000.000 VNĐ - chiếm 60%, lãi suất 5%/năm, thời hạn 36 tháng).
    • Đầu tư ban đầu: Tài sản cố định 570.000.000 VNĐ (dài hạn 300 triệu, tạo lập dự án 30 triệu, mặt bằng 240 triệu); Tài sản lưu động gồm chi phí làm website 50 triệu và vốn lưu động khác 200 triệu đồng.
    • Dự toán doanh thu và chi phí 3 năm:
Chỉ tiêu tài chính (Đơn vị: 1.000 VNĐ) Năm 1 Năm 2 Năm 3
Doanh thu dự kiến 1.487.500 4.450.000 8.175.000
- Nến thơm (dòng tiêu chuẩn & cao cấp) 750.000 (3.000 sp) 1.250.000 (5.000 sp) 2.500.000 (10.000 sp)
- Tinh dầu thiên nhiên 287.500 (3.000 sp) 2.300.000 (4.000 sp) 4.025.000 (7.000 sp)
- Set quà tặng 300.000 (2.000 sp) 450.000 (3.000 sp) 900.000 (6.000 sp)
- Sản phẩm khác 150.000 (1.000 sp) 450.000 (3.000 sp) 750.000 (5.000 sp)
Giá vốn hàng bán (COGS) 880.000 Đang cập nhật Đang cập nhật
Tổng chi phí hoạt động dự toán 1.180.000 1.186.000 1.246.000
- Chi phí sản xuất (nhân công, điện nước, KH) 360.000 420.000 480.000
- Nguyên liệu & Bao bì 250.000 250.000 250.000
- Chi phí mặt bằng 240.000 240.000 240.000
- Chi phí Marketing 100.000 80.000 80.000
- Bảo trì website & thiết bị CNTT (thuộc lập web 50tr) 36.000 36.000
- Dự phòng rủi ro & Chi phí khác 200.000 200.000 200.000

Chương 4: Lộ trình triển khai chiến lược

Lộ trình thực hiện được chia làm 3 giai đoạn rõ rệt:

  1. Giai đoạn 1 (Nghiên cứu và lên kế hoạch): Phân tích thị trường, nghiên cứu hành vi khách hàng, xác định nhà cung cấp nguyên liệu và lập kế hoạch ngân sách.
  2. Giai đoạn 2 (Xây dựng website và triển khai bán hàng): Thiết kế và kiểm thử hệ thống website thương mại điện tử, thiết lập quy trình quản lý kho vận và hậu cần, chạy chiến dịch marketing đa kênh, tối ưu trải nghiệm khách hàng trực tuyến.
  3. Giai đoạn 3 (Đánh giá hiệu quả và cải tiến): Đánh giá doanh số, phân tích phản hồi của người mua, tối ưu hóa chi phí vận hành và thực hiện các chương trình tương tác nâng cao tỷ lệ giữ chân khách hàng.

Chương 5: Kết luận và đề xuất hướng phát triển

Đề tài xác định hai định hướng trọng tâm nhằm mở rộng hoạt động của thương hiệu trong tương lai:

  • Xây dựng cộng đồng khách hàng: Phát triển các nhóm người dùng quan tâm đến lối sống chữa lành, phong cách sống xanh và tổ chức các sự kiện trải nghiệm hương thơm trực tiếp kết hợp trực tuyến.
  • Đổi mới sản phẩm: Liên tục nghiên cứu các tầng hương mới phù hợp theo mùa, ứng dụng bao bì tái chế bền vững và thiết kế các bộ sưu tập quà tặng doanh nghiệp độc quyền.

Thiết kế và triển khai hệ thống công nghệ thông tin

Hệ thống công nghệ thông tin của Candle&Soul đóng vai trò là kênh bán hàng và quản trị cốt lõi, được thiết kế với các thành phần kỹ thuật cụ thể:

  • Phân tích yêu cầu và mô hình hóa Use Case:
    • Tác nhân Quản lý (Admin): Thực hiện quản lý danh mục sản phẩm, quản lý kho hàng, quản lý đơn hàng, theo dõi báo cáo doanh thu và phân quyền nhân viên.
    • Tác nhân Nhân viên: Tiếp nhận và xử lý đơn đặt hàng, kiểm tra tình trạng tồn kho, cập nhật trạng thái vận chuyển và hỗ trợ khách hàng qua cổng thông tin.
    • Tác nhân Khách hàng: Tìm kiếm và lọc sản phẩm (theo mùi hương, mức giá, dịp tặng), tùy chỉnh thông điệp nến custom, quản lý giỏ hàng, thực hiện thanh toán trực tuyến và tra cứu lịch sử đơn hàng.
  • Mô hình hóa quy trình hoạt động (Activity Diagram):
    • Chuẩn hóa quy trình đặt hàng từ bước khách hàng duyệt sản phẩm, thêm vào giỏ hàng, nhập thông tin giao hàng, lựa chọn phương thức thanh toán (chuyển khoản, ví điện tử, thanh toán khi nhận hàng - COD) đến khi hệ thống xác thực đơn hàng, ghi nhận vào cơ sở dữ liệu và gửi thông báo xác nhận tự động.
  • Thiết kế giao diện người dùng (UI/UX Website):
    • Hệ thống giao diện trực quan bao gồm các màn hình chính: Trang chủ (bố cục 6 phần), Trang đăng nhập/đăng ký tài khoản, Trang chi tiết sản phẩm (bố cục 5 phần hiển thị thông tin thành phần, tầng hương, tùy chọn bấc gỗ/tre và lời nhắn custom), Trang giỏ hàng, Trang thanh toán và Trang hoàn tất đơn hàng.

Kết quả và đóng góp của đồ án

Kết quả tính toán chỉ số tài chính

Dựa trên cấu trúc vốn vay ngân hàng Vietinbank (lãi suất 5%/năm, tỷ trọng 60%) và chi phí cơ hội vốn chủ sở hữu (10%/năm, tỷ trọng 40%), đồ án xác định:

  • Chi phí sử dụng vốn bình quân: $r = (60% \times 5%) + (40% \times 10%) = 7%$.
  • Tổng doanh thu dự kiến sau 3 năm hoạt động đạt 14.112.500.000 VNĐ.
  • Thời gian hòa vốn và thu hồi vốn đầu tư của dự án được tính toán là 2 năm 3 tháng.

Đóng góp thực tiễn của đồ án

  • Xây dựng một bản kế hoạch kinh doanh thương mại điện tử hoàn chỉnh cho thương hiệu nến thơm nội địa, kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu thị trường, chiến lược tiếp thị số, thiết kế hệ thống CNTT và hoạch định tài chính chi tiết.
  • Đề xuất mô hình kết hợp giữa chuỗi cung ứng Đẩy và Kéo, giúp tối ưu hóa chi phí lưu kho đối với sản phẩm tiêu chuẩn đồng thời đáp ứng nhu cầu cá nhân hóa (nến custom) của người tiêu dùng hiện đại.
  • Cung cấp tài liệu phân tích đối thủ cạnh tranh trực tiếp và nhà cung cấp nguyên liệu thực tế tại thị trường Việt Nam (từ các đơn vị phân phối chuyên nghiệp đến các làng nghề truyền thống).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

  • Hạn chế: Các số liệu dự toán tài chính và dòng tiền doanh thu trong 3 năm được xây dựng trên giả định tỷ lệ lạm phát kiểm soát ở mức tối đa 4,1% và biên độ sai lệch chi phí 10%, chưa phản ánh đầy đủ các biến động kinh tế vĩ mô đột xuất. Khảo sát sơ cấp chủ yếu tập trung tại khu vực đô thị lớn (đặc biệt TP.HCM), chưa mở rộng phạm vi ra các thị trường cấp tỉnh.
  • Hướng phát triển: Mở rộng nghiên cứu hành vi khách hàng trên các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới (Amazon, Etsy); nghiên cứu tích hợp công nghệ thực tế ảo (AR) trên website để tăng trải nghiệm trực quan về kích thước và không gian bài trí nến trước khi mua hàng.

Giá trị tham khảo

Đồ án là tài liệu học thuật và thực tiễn hữu ích cho:

  • Sinh viên chuyên ngành Thương mại điện tử, Hệ thống thông tin quản lý, Quản trị kinh doanh và Marketing đang thực hiện đồ án tốt nghiệp hoặc báo cáo môn học về lập kế hoạch kinh doanh trực tuyến.
  • Các cá nhân, doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực sản phẩm thủ công, quà tặng và chăm sóc không gian sống muốn tham khảo mô hình phân tích đối thủ, lựa chọn nhà cung cấp nguyên liệu tại Việt Nam và phương pháp thiết kế giao diện website bán hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu nguồn vốn thực hiện dự án Candle&Soul được phân bổ như thế nào?
Tổng vốn đầu tư ban đầu của dự án là 2,5 tỷ đồng, trong đó vốn chủ sở hữu chiếm 40% (1 tỷ đồng) và vốn vay từ ngân hàng Vietinbank chiếm 60% (1,5 tỷ đồng) với mức lãi suất 5%/năm trong thời hạn 36 tháng.

2. Điểm khác biệt độc nhất (USP) của sản phẩm nến thơm Candle&Soul là gì?
Sản phẩm sử dụng nguyên liệu sáp tự nhiên (sáp đậu nành, sáp ong), bấc gỗ hoặc tre tạo tiếng lách cách khi đốt, bao bì thân thiện môi trường và đặc biệt có tính năng cá nhân hóa với lời nhắn ẩn hiện ra sau khi đốt nến.

3. Đối tượng khách hàng mục tiêu của Candle&Soul có đặc điểm nhân khẩu học ra sao?
Khách hàng mục tiêu là nam và nữ (tập trung chủ yếu vào nữ giới) trong độ tuổi từ 25 đến 40 tuổi, sinh sống tại các đô thị lớn (TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng), có mức thu nhập ổn định từ trung bình đến cao (4,5 - 30 triệu đồng/tháng), quan tâm đến sức khỏe tinh thần và trang trí không gian sống.

4. Chuỗi cung ứng của Candle&Soul được tổ chức theo mô hình nào?
Doanh nghiệp áp dụng chiến lược chuỗi cung ứng kết hợp Đẩy - Kéo: mô hình Đẩy (Push) áp dụng cho các dòng nến thơm và tinh dầu sản xuất đại trà theo dự báo nhu cầu; mô hình Kéo (Pull) áp dụng cho các đơn hàng nến custom và set quà tặng theo yêu cầu riêng của khách.

5. Thời gian thu hồi vốn và điểm hòa vốn của dự án được tính toán là bao lâu?
Theo mô hình dòng tiền chiết khấu với chi phí vốn $r = 7%$, dự án Candle&Soul đạt điểm hòa vốn và thu hồi toàn bộ vốn đầu tư ban đầu sau thời gian 2 năm 3 tháng.


Kết luận

Đồ án học phần "Thực hiện chiến lược kinh doanh thương mại điện tử cho thương hiệu nến thơm Candle&Soul" đã hoàn thành việc xây dựng một mô hình kinh doanh trực tuyến bài bản, logic từ khâu phân tích thị trường đến thiết kế hệ thống và hoạch định tài chính. Bằng việc tận dụng tiềm năng tăng trưởng của thương mại điện tử Việt Nam và xu hướng tiêu dùng sản phẩm chăm sóc tinh thần, dự án chứng minh tính khả thi với thời gian hoàn vốn 2 năm 3 tháng. Đây là công trình tham khảo có giá trị ứng dụng cao cho việc số hóa và phát triển các thương hiệu bán lẻ chuyên biệt tại thị trường nội địa.