CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ PYTHON DJANGO I. Giới thiệu về web framework django Django Giới thiệu về web framework django. Django là một web framework khá nổi tiếng được viết hoàn toàn bằng ngôn ngữ Python. Nó là một framework với đầy đủ các thư viện, module hỗ trợ các web-developer.
Mục tiêu chính của Django là đơn giản hóa việc tạo các website phức tạp có sử dụng cơ sở dữ liệu. Django tập trung vào tính năng “có thể tái sử dụng” và “có thể tự chạy”, tính năng phát triển nhanh, không làm lại những gì đã làm. Django tập trung vào tính năng “có thể tái sử dụng” và “có thể tự chạy”, tính năng phát triển nhanh, không làm lại những gì đã làm. Django được thiết kế với triết lý làm sao để các lập trình viên đưa các ý tưởng trở thành một sản phẩm nhanh nhất có thể.
Với sự kết hợp hoàn hảo đó chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng một website bán hàng hay quản lý hàng hóa với độ chi tiết và chính xác cao. Một số ưu điểm khi dùng Django là : Nhanh: Django được thiết kế với triết lý làm sao để các lập trình viên đưa các ý tưởng trở thành một sản phẩm nhanh nhất có thể. Có đầy đủ các thư viện/module cần thiết: Django có sẵn các thư viện về user authentication, content admin, site maps… Đảm bảo về tính bảo mật: Không còn các nỗi lo về các lỗi bảo mật thông thường. Django cũng cung cấp cả phương pháp để lưu mật khẩu an toàn.
Khả năng mở rộng tốt: Django có thể đáp ứng lượng traffic lớn. Cài đặt django Django là framework giúp cho việc xây dựng các website và phát triển ứng dụng web một cách dễ dàng nhanh chóng hơn, và ít code hơn. Đầu tiên chúng ta truy cập vào trang chủ của django https://www.com/download/ để tìm hiểu và download. Đầu tiên cần tải pip về để cài đặt Django.
Chúng ta tải pips tại https://pip. Tiến hành download file get-pip. Tiếp theo chúng ta bật cửa sổ CMD lên và chạy file get-pip. 3 Cài đặt pip Sau khi cài xong pips ta tiến hành download Django bằng cách gõ câu lệnh: “ pip install Django” để cài đặt django.
Tạo project Bật của sổ CMD trên máy tính và gõ lệnh django-admin startproject mysite Trong đó django-admin startproject là lệnh để tạo project , mysite là tên của project Chúng ta cũng có thể sử dụng môi trường lập trình PyCharm để làm việc .Sau khi đã cài đặt được django trên máy tính, trong cửa sổ terminal của PyCharm chúng ta sẽ tiến hành tạo project bằng lệnh “django- admin startproject mysite”.1 Tạo project Lệnh startproject sẽ tạo một thư mục có tên là mysite, cấu trúc bên trong thư mục sẽ gồm các file , mỗi file sẽ để làm một số công việc khác nhau như chạy server hay cài đặt cấu hình server.2 Cấu trúc project 1. Chạy server Sử dụng môi trường lập trình pycharm.Trong của sổ terminal chúng ta chạy sever bằng file manage.py với tham số là runserver. Chúng ta chuyển đến thư mục có chứa file manage.py (hoặc dùng lệnh cd [địa chỉ thư mục ] và gõ lệnh: “python manage.py runserver” để chạy server 5 Sau đó chúng ta truy cập vào đường dẫn http://127.8000/ hoặc http://localhost:8000/ để xem chúng ta đã chạy server thành công chưa. Tạo web app Web App là một project bao gồm nhiều app, trong đó mỗi app thực hiện một công việc riêng biệt và thư mục này chứa các file chuẩn của một ứng dụng web Django.
Tạo web app bằng lệnh “python manage.py startapp polls” Trong đó “python manage.py startapp” là lệnh để tạp web app. “polls” là tên app. Một thư mục với tên polls sẽ được tạo ra và có cấu trúc như sau: myproject\mysite\polls Hình 4.1 Cấu trúc App 1. Model Model là phần ánh xạ giữa CSDL và python để python lấy được CSDL thông qua model.1 Ví dụ CSDL Chúng ta tiến hành xây dựng một mô hình thăm dò ý kiến đơn giản có 2 trường là Question(câu hỏi) và Choice (lựa chọn) dựa trên mô hình CSDL hình 5.
7 Trong file models.py ta viết lệnh để xây dựng một mô hình thăm dò ý kiến đơn giản với 2 class question và choice Với trường Question có kiểu mà text với 200 kí tự và thêm định dang thời gian Choice câu trả lời có kiểu text và có thể tích vào câu trả lời để bình chọn (vote). myproject\mysite\models.py Sau đó ta cấu hình trong file url.py của app polls để hiển thị view thăm dò ý kiến (list) chạy với đường dẫn là http://localhost:8000/polls/list.py Truy cập đường dẫn http://localhost:8000/polls/list và bình chọn cho các câu hỏi. kết quả bình chọn sẽ được gửi lên và lưu lại. Đây là một ví dụ đơn giản về 1 cuộc thăm dò ý kiến với câu hỏi là “bạn thích màu gì” nếu thích màu đỏ thì tích vào ô màu đỏ và gửi, nếu thích màu xanh thì tích vào màu xanh và gửi, kết quả sẽ được gửi lên trên server và sẽ hiển thị bình chọn (VOTE) xem kết quả mà chúng ta vừa chọn.
Sau mỗi lần ấn gửi chúng ta có thể xem được số lượng bình chọn của kết quả là bao nhiêu và thực hiện vòng lặp vote tiếp hoặc kết thúc. Hệ thống ADMIN 9 Khi viết một ứng dụng nào đó, chẳng hạn như website bán hàng, blog, web tin tức, diễn đàn…v. ngoài các trang hiển thị thông tin thì chúng ta còn phải xây dựng một trang nữa là trang admin để quản lí mọi thứ, trong đó lại bao gồm nhiều trang nhỏ hơn như thêm, sửa, xóa bài viết, cài đặt trang web.Và Django cung cấp sẵn một trang admin cho riêng chúng ta bằng cách truy cập vào đường dẫn http://localhost:8000/admin Hình 6.1 Giao diện admin Tại trang admin chúng ta có thể thao tác với 2 bảng là User và Group. Ta sẽ thêm hai bảng Question và Choice (đã làm ở phần 5) mà chúng ta đã tạo .lí do hai bảng đó chưa được hiển thị ở đây là vì chúng ta chưa đăng ký các bảng đó với trang admin của django nên chỉ hiển thị mặc định có hai bảng user và group.
Để đăng kí các bảng (hay các mô hình) với trang admin thì chúng ta cần dùng phương thúc admin.register() trong file admin.py mà Django đã tạo cho chúng ta Sau khi đã đăng kí xong thì 2 bảng Question và Choice sẽ hiện ra trong giao diện admin. Giao diện admin mặc định của Django rất đơn giản, bạn có thể thực hiện thêm, sửa, xóa hoặc phân quyền hạn cho các user một cách dễ dàng. Nếu chúng ta có tài khoản admin của django thì chúng ta có thể được quyền thêm, xóa người dừng, phân quyền người dùng cho các tài khoản.2 Giao diện người dùng của Django Hình 6.3 Bảng chia quyền cho user của Django Với quyền hạn admin chúng ta có thể cấp phép, phân quyền cho những user trong quyền hạn nhất định. Như ở đây chúng ta chỉ cho người dùng có quyền được xem câu hỏi và câu trả lời của cuộc thăm dò ý kiến, tức là người dùng này không được quyền bình chọn cũng như thêm sửa xóa.
View và Templates a. View Trong Django thì một View là một hàm / phương thức làm một công việc cụ thể nào đó, một view thường đi kèm với một Template. 13 Trong ứng dựng polls mà chúng ta đã tạo ở trên, chúng ta sẽ xây dựng các view sau: Index – Hiển thị các câu hỏi mới. Detail – Hiển thị một câu hỏi nhất định nào đó và đưa các câu trả lời để người dùng chọn.
Result – Hiển thị kết quả bầu chọn của người dùng. Vote – Xử lý việc trả lời của người dùng. Trong Django, một trang web được tạo ra bởi các hàm View, Django sẽ chọn View nào tùy thuộc vào URL mà chúng ta đã thiết lập. Có thể bạn đã từng thấy những đường dẫn URL nhìn rất “không đẹp mắt” như : “ME2/Sites/dirmod.asp?sid=&type=gen&mod=Core+Pages&gid=A6CD4967 199A42D9B65B1B” do website tự tạo ra, Django cho phép chúng ta tạo những đường dẫn dễ nhìn hơn.
Để từ một đường dẫn URL đến một View thì Django sử dụng khái niệm URLConf, đây là một module Python của Django làm nhiệm vụ phân tích đường dẫn và chuyển đến một hàm View nhất định. Chúng ta sẽ viết thêm một số hàm View trong file views.py “polls/views.py” Tiếp theo chúng ta tạo thêm các url dẫn đến từng view này ở trong file urls.py “polls/urls.py” Khi gõ địa chỉ lên thanh URL của trình duyệt, Django sẽ đọc biến urlpatterns trong file mysite.urls vì mặc định file này được trỏ tới trong biến ROOT_URLCONF trong file mysite/settings.py, các đối tượng url sẽ được đọc dần dần từ trên xuống dưới cho đến khi có một đường dẫn vừa khít với URL mà bạn nhập vào.Templates Templates là một layout được thiết kế các khung web có sẵn, ta chỉ cần thêm nội dung chính của nó vào, và nhờ các template ta mới tiết kiệm thời gian trong việc phát triển website. Trình duyệt chỉ hiểu code HTML chứ không hiểu code Python, để có thể sử dụng code Python thì Django cung cấp cho chúng ta các thẻ template, thẻ template bắt đầu và kết thúc bằng cặp kí tự {% %} hoặc {{ }}, Các câu lệnh Python nằm trong cặp dấu {% %}, còn các biến thì nằm trong cặp {{ }}. Ngôn ngữ Template của Django được thiết kế với mục đích chính là hỗ trợ những người đã từng làm việc với HTML, do đó nếu đã từng học HTML thì sẽ không quá khó khăn để làm quen với Template.
Ở đây trong file base.1) được dùng để hiển thị những phần ’tĩnh’. Một templates đơn giản để hiển thị dòng chữ “chào mừng đến với website’….1 cấu trúc template File index.html được kế thừa (extends) từ base.html để hiển thị các nội dung(phần động) mà chúng ta muốn hiển thị lên cũng như tương tác với nó.2 Lệnh kế thừa Sau đó chúng ta truy cập vào đường dẫn http://localhost:8000/polls/ để xem kết quả cho templates chúng ta vừa viết. Nếu đã từng làm việc với các ngôn ngữ như Javascript, PHP, JSP… hay các ngôn ngữ có thể trộn chung với code HTML thì cũng nên phân biệt là Template của Django không giống các ngôn ngữ đó. Các ngôn ngữ như Javascript, PHP… là ngôn ngữ lập trình, dùng để thực hiện các công việc mang tính logic, còn HTML chỉ là ngôn ngữ đánh dấu, tức là chỉ dùng để hiển thị giao diện chứ không mang nặng phần tính toán, Template cũng vậy, đây chỉ là ngôn ngữ hỗ trợ hiển thị giao diện.
Đặt namespace cho URL Khi dùng đến URL động thì lại phát sinh một vấn đề nữa, mặc định thì Django tự động tìm các file template bên trong thư mục template, vậy thì giả sử khi chúng ta có thêm nhiều ứng dụng khác ngoài polls, chẳng hạn như một ứng dụng blog, trong đó cũng có hàm view detail(), và hàm view này cũng sử dụng một template tên là detail.