Nghiên Cứu Định Giá Thấp IPO Tại Thị Trường Việt Nam - Nguyễn Thị Kim Tuyến, Trường Đại Học Kinh ...

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu định giá thấp ipo bằng chứng thực nghiệm tại thị trường việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Tuyến
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Thị Lanh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Định Giá Thấp IPO Bằng Chứng Thực Nghiệm Tại Thị Trường Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Khung lý thuyết liên quan đến vấn đề định giá thấp IPO
• 2.2. Các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới về định giá thấp IPO
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Nguồn thu thập dữ liệu
• 3.2. Các giả thiết nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp và mô hình nghiên cứu
• 3.3.1. Đo lường định giá thấp IPO
• 3.3.2. Cách tính các biến trong mô hình
• 3.3.3. Thống kê mô tả
• 3.3.4. Hồi quy tuyến tính - phương pháp bình phương nhỏ nhất (OLS)
• 3.3.5. Phương pháp kiểm định các giả thiết OLS
• 3.3.5.1. Kiểm định hiện tượng phương sai thay đổi
• 3.3.5.2. Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến
• 3.3.5.3. Kiểm định hiện tượng tự tương quan
• 3.3.5.4. Kiểm định tính đầy đủ của mô hình
• 3.3.5.5. Kiểm định sự phù hợp của mô hình
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thực trạng IPO tại thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 01/2005 - 08/2014
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 4.2.1. Phân tích thống kê mô tả các biến trong mô hình
• 4.2.1.1. Thống kê mô tả biến phụ thuộc
• 4.2.1.2. Thống kê mô tả biến độc lập
• 4.2.2. Thực hiện kiểm định và phân tích kết quả hồi quy
• 4.2.2.1. Kiểm định các giả thiết OLS
• 4.2.2.2. Phân tích kết quả hồi quy mô hình tỷ suất sinh lợi vượt trội thị trường điều chỉnh
• 4.2.3. Mở rộng kết quả nghiên cứu
• 4.2.4. Tổng hợp kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết quả nghiên cứu
• 5.2. Hạn chế của bài nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Định Giá Thấp IPO Tại Việt Nam

Định giá thấp IPO là một hiện tượng phổ biến trong thị trường chứng khoán, đặc biệt là tại Việt Nam. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc định giá thấp trong các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Việc hiểu rõ về định giá thấp IPO không chỉ giúp các nhà đầu tư có cái nhìn sâu sắc hơn về thị trường mà còn giúp các công ty chuẩn bị cho các đợt IPO thành công hơn.

1.1. Định Nghĩa Và Tầm Quan Trọng Của Định Giá Thấp IPO

Định giá thấp IPO được hiểu là việc giá cổ phiếu trong ngày đầu giao dịch thấp hơn giá trị thực tế của nó. Hiện tượng này có thể gây ra những tác động tiêu cực đến niềm tin của nhà đầu tư và sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam.

1.2. Lịch Sử Và Xu Hướng Định Giá Thấp IPO Tại Việt Nam

Trong những năm qua, thị trường chứng khoán Việt Nam đã chứng kiến nhiều đợt IPO với mức định giá thấp. Các nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ định giá thấp tại Việt Nam có xu hướng cao hơn so với các thị trường phát triển khác.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Định Giá Thấp IPO

Mặc dù định giá thấp IPO có thể mang lại lợi ích ngắn hạn cho nhà đầu tư, nhưng nó cũng đặt ra nhiều thách thức cho các công ty và nhà đầu tư. Các vấn đề như thông tin bất cân xứng, rủi ro đầu tư và sự thiếu minh bạch trong quy trình IPO cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.1. Thông Tin Bất Cân Xứng Trong Quy Trình IPO

Thông tin bất cân xứng giữa nhà đầu tư và công ty phát hành có thể dẫn đến việc định giá thấp. Các nhà đầu tư nhỏ lẻ thường không có đủ thông tin để đưa ra quyết định đầu tư chính xác.

2.2. Rủi Ro Đầu Tư Và Chiến Lược Đầu Tư IPO

Rủi ro đầu tư trong các đợt IPO là rất cao, đặc biệt là khi giá cổ phiếu bị định giá thấp. Các nhà đầu tư cần có chiến lược rõ ràng để giảm thiểu rủi ro này.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Định Giá Thấp IPO Tại Việt Nam

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến định giá thấp IPO. Các biến số như tỷ số P/E, số cổ phần IPO và tỷ lệ sở hữu quản lý sẽ được xem xét để đưa ra kết luận chính xác.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập từ các công ty IPO trong giai đoạn 01/2005 - 08/2014. Các số liệu này sẽ được phân tích để tìm ra mối quan hệ giữa các biến số và định giá thấp IPO.

3.2. Mô Hình Hồi Quy Được Sử Dụng

Mô hình hồi quy tuyến tính sẽ được áp dụng để kiểm tra các giả thuyết nghiên cứu. Phương pháp này giúp xác định mức độ ảnh hưởng của các biến độc lập đến biến phụ thuộc.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Định Giá Thấp IPO

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến định giá thấp IPO tại Việt Nam. Các yếu tố như tỷ số P/E, số cổ phần IPO và tỷ lệ sở hữu quản lý đều có tác động đáng kể đến giá cổ phiếu trong ngày đầu giao dịch.

4.1. Phân Tích Kết Quả Hồi Quy

Kết quả hồi quy cho thấy rằng tỷ số P/E có mối quan hệ tích cực với định giá thấp IPO. Điều này cho thấy rằng các công ty có tỷ số P/E cao thường có xu hướng định giá thấp hơn.

4.2. Tác Động Của Tỷ Lệ Sở Hữu Quản Lý

Tỷ lệ sở hữu quản lý cũng được phát hiện là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến định giá thấp IPO. Các công ty có tỷ lệ sở hữu cao từ phía quản lý thường có giá cổ phiếu ổn định hơn.

V. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng định giá thấp IPO là một vấn đề phức tạp tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Các nhà đầu tư và công ty cần có những chiến lược rõ ràng để đối phó với hiện tượng này. Hướng nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc cải thiện quy trình IPO và tăng cường minh bạch thông tin.

5.1. Đề Xuất Chính Sách Để Cải Thiện Quy Trình IPO

Các chính sách cần được đề xuất nhằm cải thiện quy trình IPO, bao gồm việc tăng cường minh bạch thông tin và giảm thiểu thông tin bất cân xứng.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Định Giá IPO

Hướng nghiên cứu tương lai có thể xem xét các yếu tố khác ảnh hưởng đến định giá IPO, chẳng hạn như tâm lý thị trường và các yếu tố kinh tế vĩ mô.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ tháng 01/2005 đến tháng 08/2014, thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến 559 đợt IPO trên hai sàn giao dịch chính là HSX và HNX. Số liệu thống kê cho thấy năm 2007 là năm có số lượng IPO cao nhất với 135 đợt, trong khi các năm 2011 và 2012 ghi nhận sự sụt giảm mạnh với lần lượt 22 và 16 đợt IPO. Mức độ định giá thấp IPO (Initial Public Offering underpricing) được đo bằng tỷ suất sinh lợi vượt trội thị trường điều chỉnh trong ngày giao dịch đầu tiên, với mẫu nghiên cứu gồm 79 công ty IPO đã niêm yết trên cả hai sàn. Mức sinh lợi trung bình ngày đầu tiên là khoảng -0.09709, cho thấy hiện tượng định giá thấp không đồng nhất trên thị trường Việt Nam.

Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc đo lường mức độ định giá thấp IPO trong ngắn hạn và xác định các nhân tố ảnh hưởng đến hiện tượng này. Các nhân tố được khảo sát bao gồm tỷ số P/E, số lượng cổ phần IPO, tỷ lệ vượt mức đăng ký, độ trễ niêm yết, quy mô công ty, thời gian hoạt động, tỷ lệ sở hữu nhà nước, tỷ lệ sở hữu quản lý và tỷ lệ sở hữu nhân viên. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong các công ty IPO niêm yết trên HSX và HNX trong giai đoạn 2005-2014, nhằm phản ánh đặc điểm thị trường sơ cấp Việt Nam với mức độ bất cân xứng thông tin cao và hiệu quả thông tin thấp.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về định giá thấp IPO tại thị trường Việt Nam, từ đó giúp nhà đầu tư và các tổ chức phát hành có chiến lược định giá hợp lý, đồng thời góp phần phát triển thị trường vốn bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên bốn lý thuyết chính để giải thích hiện tượng định giá thấp IPO:

1. Lý thuyết bất cân xứng thông tin (Akerlof, 1970; Rock, 1986): Thị trường IPO chịu ảnh hưởng bởi sự không đồng nhất thông tin giữa nhà phát hành và nhà đầu tư, dẫn đến việc định giá thấp nhằm thu hút nhà đầu tư và giảm thiểu rủi ro "Winner’s Curse".

2. Giả thuyết tín hiệu (Spence, 1973; Allen và Faulhaber, 1989): Công ty phát hành sử dụng định giá thấp như một tín hiệu về chất lượng và triển vọng tích cực trong tương lai, nhằm tạo niềm tin cho nhà đầu tư.

3. Lý thuyết triển vọng (Kahneman, 1979; 1992): Nhà đầu tư có xu hướng đánh giá rủi ro và lợi ích dựa trên giá trị tiềm năng của lỗ và lời, ảnh hưởng đến hành vi mua bán cổ phiếu IPO.

4. Lý thuyết chi phí đại diện (Jensen và Meckling, 1976): Mối quan hệ giữa cổ đông và nhà quản lý có thể dẫn đến xung đột lợi ích, ảnh hưởng đến cấu trúc sở hữu và mức định giá IPO.

Các khái niệm chính bao gồm tỷ suất sinh lợi vượt trội thị trường điều chỉnh (IRA), tỷ số P/E, tỷ lệ vượt mức đăng ký, độ trễ niêm yết, hệ số beta (rủi ro hệ thống), và các tỷ lệ sở hữu cổ phần.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ 79 công ty IPO đã niêm yết trên HSX và HNX trong giai đoạn 01/2005 – 08/2014. Dữ liệu bao gồm thông tin đấu giá IPO, kết quả giao dịch 10 ngày đầu tiên sau niêm yết, báo cáo tài chính và cơ cấu cổ đông. Phương pháp nghiên cứu chủ yếu là định lượng, sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính đa biến với phương pháp bình phương nhỏ nhất thông thường (OLS).

Các bước phân tích bao gồm:

• Thống kê mô tả các biến phụ thuộc và độc lập.
• Kiểm định các giả thiết của mô hình OLS: phương sai thay đổi (White test), đa cộng tuyến (VIF), tự tương quan (Durbin-Watson), tính đầy đủ (Ramsey reset test), thừa biến (Wald test) và sự phù hợp của mô hình (kiểm định F).
• Mô hình hồi quy được mở rộng bằng cách thêm biến giả hệ số beta để kiểm soát rủi ro hệ thống.

Các biến độc lập chính gồm: tỷ số P/E, số lượng cổ phần IPO (logarithm), tỷ lệ vượt mức đăng ký, độ trễ niêm yết (logarithm số ngày), quy mô công ty (logarithm tổng tài sản), thời gian hoạt động (logarithm số năm), tỷ lệ sở hữu nhà nước, tỷ lệ sở hữu quản lý, tỷ lệ sở hữu nhân viên và biến giả beta.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ định giá thấp IPO tại Việt Nam: Tỷ suất sinh lợi vượt trội thị trường điều chỉnh trong ngày giao dịch đầu tiên dao động từ -2.49888 đến 6.94652, với giá trị trung bình khoảng -0.09709. Khoảng 50% công ty IPO có TSSL dương, cho thấy hiện tượng định giá thấp không đồng nhất.

2. Ảnh hưởng của tỷ số P/E: Hệ số P/E có tương quan âm và có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, tức là công ty có P/E cao thường bị định giá thấp ít hơn, phù hợp với giả thuyết tín hiệu và lý thuyết bất cân xứng thông tin.

3. Số lượng cổ phần IPO: Có mối quan hệ âm với mức định giá thấp, với ý nghĩa thống kê ở mức 5%, cho thấy công ty phát hành nhiều cổ phần hơn thường có mức định giá thấp thấp hơn do giảm rủi ro cho nhà đầu tư.

4. Tỷ lệ vượt mức đăng ký: Tương quan dương và có ý nghĩa ở mức 1%, phản ánh nhu cầu cao của nhà đầu tư làm tăng mức định giá thấp nhằm thu hút vốn.

5. Độ trễ niêm yết: Có tương quan dương với mức định giá thấp, ý nghĩa thống kê ở mức 5%, cho thấy thời gian chờ niêm yết càng dài, mức định giá thấp càng cao do rủi ro thanh khoản tăng.

6. Tỷ lệ sở hữu quản lý: Tương quan dương với mức định giá thấp, ý nghĩa ở mức 10%, cho thấy sự cam kết của nhà quản lý với công ty có thể tạo tín hiệu tích cực cho nhà đầu tư.

7. Tỷ lệ sở hữu nhà nước và nhân viên: Tỷ lệ sở hữu nhà nước có tương quan dương nhưng không mạnh, trong khi tỷ lệ sở hữu nhân viên có tương quan âm với mức định giá thấp.

8. Biến giả hệ số beta: Khi thêm biến beta vào mô hình, các kết quả vẫn giữ nguyên ý nghĩa, cho thấy rủi ro hệ thống là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến định giá thấp IPO.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các lý thuyết bất cân xứng thông tin và giả thuyết tín hiệu, khi các công ty có P/E cao và số lượng cổ phần IPO lớn thường bị định giá thấp ít hơn do nhà đầu tư đánh giá rủi ro thấp hơn. Tỷ lệ vượt mức đăng ký phản ánh nhu cầu thị trường, làm tăng mức định giá thấp nhằm thu hút vốn. Độ trễ niêm yết làm tăng rủi ro thanh khoản, dẫn đến mức định giá thấp cao hơn.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, mức định giá thấp tại Việt Nam có xu hướng thấp hơn một số thị trường mới nổi như Trung Quốc hay Ấn Độ, nhưng vẫn phản ánh đặc điểm thị trường sơ cấp với bất cân xứng thông tin cao. Việc thêm biến beta giúp kiểm soát rủi ro hệ thống, củng cố tính vững chắc của mô hình.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân phối tỷ suất sinh lợi IPO, bảng hồi quy với các hệ số và mức ý nghĩa, cũng như biểu đồ tương quan giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc để minh họa mối quan hệ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường minh bạch thông tin IPO: Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng công bố thông tin, giảm bất cân xứng thông tin nhằm giảm mức định giá thấp không cần thiết, cải thiện niềm tin nhà đầu tư. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, doanh nghiệp phát hành.

2. Điều chỉnh cơ cấu cổ phần IPO hợp lý: Doanh nghiệp nên cân nhắc số lượng cổ phần phát hành phù hợp để giảm rủi ro và tăng sức hấp dẫn cho nhà đầu tư, tránh phát hành quá ít gây định giá thấp cao. Thời gian: theo từng đợt IPO; Chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp, tổ chức tư vấn tài chính.

3. Rút ngắn độ trễ niêm yết: Cơ quan quản lý cần xây dựng quy trình niêm yết nhanh gọn, giảm thiểu thời gian chờ đợi để giảm rủi ro thanh khoản và mức định giá thấp. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán.

4. Khuyến khích sự tham gia của nhà quản lý và cổ đông chiến lược: Tăng tỷ lệ sở hữu của quản lý và cổ đông chiến lược để tạo tín hiệu tích cực, nâng cao giá trị công ty và giảm định giá thấp. Thời gian: dài hạn; Chủ thể: Doanh nghiệp, nhà đầu tư lớn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến định giá thấp IPO giúp đưa ra quyết định đầu tư chính xác, tối ưu hóa lợi nhuận.

2. Doanh nghiệp chuẩn bị IPO: Có cơ sở để xây dựng chiến lược định giá và cấu trúc cổ phần phù hợp, nâng cao hiệu quả huy động vốn.

3. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Tham khảo để hoàn thiện chính sách, quy trình niêm yết và giám sát thị trường IPO, tăng tính minh bạch và hiệu quả.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành tài chính – ngân hàng: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm và mô hình phân tích về định giá thấp IPO tại thị trường mới nổi, phục vụ nghiên cứu chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

1. Định giá thấp IPO là gì?
   Định giá thấp IPO là hiện tượng giá cổ phiếu phát hành lần đầu thấp hơn giá trị thực tế, thể hiện qua tỷ suất sinh lợi vượt trội thị trường điều chỉnh trong ngày giao dịch đầu tiên. Ví dụ, mức sinh lợi trung bình ngày đầu tại Việt Nam là khoảng -0.09709.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng đến định giá thấp IPO?
   Các nhân tố chính gồm tỷ số P/E, số lượng cổ phần IPO, tỷ lệ vượt mức đăng ký, độ trễ niêm yết, tỷ lệ sở hữu quản lý và hệ số beta. Tỷ lệ vượt mức đăng ký càng cao, định giá thấp càng lớn.

3. Tại sao độ trễ niêm yết ảnh hưởng đến định giá thấp?
   Độ trễ niêm yết kéo dài làm tăng rủi ro thanh khoản và bất ổn thông tin, khiến nhà đầu tư yêu cầu mức định giá thấp cao hơn để bù đắp rủi ro.

4. Làm thế nào để giảm định giá thấp IPO?
   Tăng cường minh bạch thông tin, điều chỉnh cơ cấu cổ phần hợp lý, rút ngắn thời gian niêm yết và tăng sự cam kết của nhà quản lý là các giải pháp hiệu quả.

5. Mức độ định giá thấp IPO tại Việt Nam so với các nước khác thế nào?
   Mức định giá thấp tại Việt Nam thấp hơn một số thị trường mới nổi như Trung Quốc hay Ấn Độ nhưng vẫn phản ánh đặc điểm thị trường sơ cấp với bất cân xứng thông tin cao.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định mức định giá thấp IPO trung bình ngày đầu tại Việt Nam là khoảng -0.09709, với sự biến động lớn giữa các công ty.
• Các nhân tố ảnh hưởng chính gồm tỷ số P/E, số lượng cổ phần IPO, tỷ lệ vượt mức đăng ký, độ trễ niêm yết và tỷ lệ sở hữu quản lý.
• Mô hình hồi quy tuyến tính đa biến với biến giả beta cho thấy kết quả ổn định và có ý nghĩa thống kê cao.
• Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ cơ chế định giá thấp IPO tại thị trường Việt Nam, hỗ trợ nhà đầu tư và doanh nghiệp trong việc ra quyết định.
• Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả IPO và phát triển thị trường vốn bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp nên áp dụng các khuyến nghị nghiên cứu để cải thiện quy trình IPO, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng về định giá thấp trong dài hạn và các yếu tố ảnh hưởng khác. Nhà đầu tư được khuyến khích theo dõi sát sao các chỉ số tài chính và cơ cấu sở hữu khi tham gia thị trường IPO.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ----------------------------------------- NGUYỄN THỊ KIM TUYẾN ĐỊNH GIÁ THẤP IPO BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI THỊ TRƯỜNG VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh - Năm 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ----------------------------------------- NGUYỄN THỊ KIM TUYẾN ĐỊNH GIÁ THẤP IPO BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI THỊ TRƯỜNG VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH : TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS LÊ THỊ LANH TP. Hồ Chí Minh - Năm 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn là sản phẩm nghiên cứu do bản thân tôi thực hiện dựa trên những tài liệu thu thập được. Các số liệu và kết quả trình bày trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình.HCM, tháng 10 năm 2014 Nguyễn Thị Kim Tuyến TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU DANH MỤC ĐỒ THỊ TÓM TẮT CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU .1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Câu hỏi nghiên cứu .4 Phạm vi nghiên cứu .5 Phương pháp nghiên cứu . 2 CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI VÀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY .1 Khung lý thuyết liên quan đến vấn đề định giá thấp IPO .2 Các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới về định giá thấp IPO . 7 CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Nguồn thu thập dữ liệu .2 Các giả thiết nghiên cứu .3 Phương pháp và mô hình nghiên cứu.1 Đo lường định giá thấp IPO .2 Cách tính các biến trong mô hình .3 Thống kê mô tả .4 Hồi quy tuyến tính - phương pháp bình phương nhỏ nhất (OLS) .5 Phương pháp kiểm định các giả thiết OLS .1 Kiểm định hiện tượng phương sai thay đổi .2 Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến . 33 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Kiểm định hiện tượng tự tương quan .4 Kiểm định tính đầy đủ của mô hình .5 Kiểm định sự phù hợp của mô hình . 35 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 Thực trạng IPO tại thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 01/2005 - 08/2014 .2 Kết quả nghiên cứu .1 Phân tích thống kê mô tả các biến trong mô hình .1 Thống kê mô tả biến phụ thuộc .2 Thống kê mô tả biến độc lập .2 Thực hiện kiểm định và phân tích kết quả hồi quy .1 Kiểm định các giả thiết OLS .2 Phân tích kết quả hồi quy mô hình tỷ suất sinh lợi vượt trội thị trường điều chỉnh .3 Mở rộng kết quả nghiên cứu .3 Tổng hợp kết quả nghiên cứu . 63 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN .1 Kết quả nghiên cứu .2 Hạn chế của bài nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo . 66 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT HSX: Sở Giao dịch chứng khoán TPHCM HNX: Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội ĐHĐCĐ: Đại hội đồng cổ đông GCNĐKKD: Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh IPO: Phát hành lần đầu ra công chúng SCIC: Tổng Công ty đầu tư và kinh doanh vốn Nhà nước SEO: Phát hành bổ sung SGDCK: Sở giao dịch chứng khoán TSSL: Tỷ suất sinh lợi UBCKNN: Ủy ban chứng khoán nhà nước TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Trang Bảng 2.1 Suất sinh lợi ban đầu trung bình của các công ty IPO ở thị trường phát triển và thị trường mới nổi .2 Kết quả các nghiên cứu thực nghiệm trước đây về định giá thấp IPO .1 Trình bày các biến giải thích .1 Thống kê số lượng công ty IPO trong giai đoạn 01/2005 – 08/2014 .2 Danh sách doanh nghiệp IPO 100% cổ phần đăng ký phát hành năm 2013 .3 Thống kê mô tả các chỉ số IRA .4 Thống kê mô tả giá đóng cửa chỉ số thị trường và IRA qua từng năm .5 Thống kê mô tả các biến giải thích trong mô hình .6 Kết quả kiểm định White đối với mô hình (4).7 Ma trận hệ số tương quan của các biến giải thích trong mô hình (4) .8 Hàm hồi quy phụ của các biến giải thích trong mô hình (4) .9 Kiểm định Durbin-watson đối với mô hình (4).10 Kết quả kiểm định Ramsey – reset test mô hình (4) .11 Kết quả kiểm định Wald - test mô hình (4) .12 Kết quả kiểm định F mô hình (4) .13 Kết quả hồi quy mô hình (4) .14 Kết quả kiểm định White đối với mô hình (4’) .15 Ma trận hệ số tương quan của các biến trong mô hình (4’) .16 Kết quả hàm hồi quy phụ của các biến trong mô hình (4’) .17 Kết quả kiểm định Durbin-watson đối với mô hình (4’) .18 Kết quả kiểm định Ramsey – reset test với với mô hình (4’) .19 Kết quả kiểm định Wald - test với mô hình (4’) .20 Kết quả kiểm định F đối với mô hình (4’) .21 Kết quả hồi quy mô hình (4’) . 62 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Phụ lục 1a Thống kê định giá thấp IPO – IRA Phụ lục 1b Thống kê các công ty IPO có TSSL dương Phụ lục 2 Thống kê các biến giải thích trong mô hình (4) và (4’) Phụ lục 3 Kết quả hồi quy mô hình (4) Phụ lục 4 Kết quả hồi quy mô hình (4’) TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC ĐỒ THỊ Trang Đồ thị 4.1 Thống kê số lượng công ty IPO trong giai đoạn 01/2005 – 08/2014 .2 Các công ty định giá cao IPO tại thị trường Việt Nam .3 Các công ty định giá thấp IPO tại thị trường Việt Nam . 41 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ĐỊNH GIÁ THẤP IPO: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI THỊ TRƯỜNG VIỆT NAM Tóm tắt Nghiên cứu thực nghiệm phân tích biểu hiện trong ngắn hạn của các công ty IPO ở Việt Nam. Bài nghiên cứu làm sáng tỏ những nhân tố ảnh hưởng đến việc định giá thấp IPO ở thị trường sơ cấp đặc trưng với bất cân xứng thông tin ở mức độ cao, hiệu quả thông tin thấp, giao dịch mỏng và sự có mặt của những nhà giao dịch “noise” (giao dịch gây nhiễu). Bài nghiên cứu sử dụng mẫu gồm 79 công ty IPO giai đoạn 01/2005-08/2014, nghiên cứu tìm thấy về tỷ suất sinh lợi vượt trội thị trường điều chỉnh trong ngày đầu tiên giao dịch cao nhất là 6.94652 và thấp nhất là -2.49888 với giá trị trung bình là -0. Nhân tố quan trọng liên quan đến việc định giá thấp là: Hệ số P/E, số cổ phần IPO, tỷ lệ vượt mức đăng ký, tỷ lệ sở hữu quản lý. Tác giả mở rộng nghiên cứu khi thêm biến hệ số rủi ro beta vào mô hình thì mô hình vẫn có ý nghĩa với 4 biến này. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1.1 Lý do chọn đề tài: Nhiều nghiên cứu thực nghiệm cho thấy sự tồn tại của việc định giá thấp trong lần đầu phát hành ra công chúng (IPO) đối với một số công ty giao dịch thông qua nhiều quốc gia và nhiều thị trường vốn. Nghiên cứu trước đây xem xét việc thực hiện IPO ở thị trường Mỹ. Trong hơn 50 năm qua, IPO ở Mỹ đã bị định giá thấp bình quân là 16. Ibbtson (1975) tìm thấy định giá thấp trung bình là 11. Loughran và Ritter (1995) dựa trên khảo sát nghiên cứu định giá thấp IPO của họ báo cáo TSSL ban đầu trung bình là 10%, tồn tại ở 25 quốc gia với những quốc gia đang phát triển thì định giá thấp cao hơn so với quốc gia phát triển. Gần đây hơn, Purnanandam và Swaminathan (2004) tìm thấy lợi nhuận ban đầu khoảng 14% đến 50% phụ thuộc vào việc sử dụng những tiêu chuẩn kết hợp. Ở mức độ quốc tế, hầu hết những nhà nghiên cứu tìm thấy những kết quả phối hợp so sánh với các nghiên cứu của Mỹ. Ở thị trường Đức, Ljungqvist (1997) sử dụng mẫu gồm 189 công ty giai đoạn 1970 -1993 tìm thấy việc định giá thấp lần đầu khoảng 10. Ở Pháp, Jacquillat và MacDonald (1974), Dubois (1989) báo cáo định giá thấp lần đầu lần lược khoảng 4. Định giá thấp IPO cũng là hiện tượng toàn cầu. Trong bối cảnh thị trường mới nổi, một vài nghiên cứu nêu bật rằng IPO ở Trung Quốc có mức sinh lợi ban đầu cao nhất thế giới, định giá thấp trung bình 137. Trong những số khác, Mok và Hui (1998), Tian (2003) Chan và các cộng sự (2004), Larry và các cộng sự (2008) báo cáo định giá thấp trong khoảng 100-300%. Những mức độ này thì cao hơn mức độ trung bình 60% ở những thị trường mới nổi khác (Jenkinson và Ljungqvist, 2001). Ví dụ như, Yong và Isa (2003) báo cáo thặng dư ban đầu trung bình 80.3% IPO ở Malaysia giai đoạn 1980-1991. Gần đây, Agarwal và các cộng sự (2008) tìm thấy lợi nhuận ban đầu trung bình 20. Ở Anh từ năm 1959 đến năm 2009 là 16. Cuối cùng, Kiymaz (2000) dẫn chứng việc định giá thấp trung bình 13.6% giai đoạn 1990-1995 IPO ở Thổ Nhĩ Kỳ. Ở hầu hết mọi quốc gia, IPO định giá thấp trung bình khác trên 20%. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 Trong quá trình tìm kiếm những nghiên cứu về định giá thấp IPO tại thị trường chứng khoán Việt Nam, tác giả thấy ít có những bài nghiên cứu về vấn đề này. Do vậy tác giả thực hiện đề tài này để nghiên cứu việc định giá thấp IPO tại thị trường Việt Nam và đồng thời tìm ra những nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến việc định giá thấp IPO giúp nhà đầu tư định hướng chiến lược đầu tư vào cổ phiếu IPO. Từ đó tác giả đưa ra những đề xuất để những đợt IPO sắp tới có thể tiến triển tốt đẹp, tạo nguồn vốn cho thị trường giúp thị trường phát triển hơn.2 Mục tiêu nghiên cứu: Luận văn đo lường mức độ định giá thấp IPO trong ngắn hạn và nghiên cứu những nhân tố ảnh hưởng đến việc định giá thấp IPO. Cụ thể là các nhân tố: Tỷ số P/E, số cổ phần IPO, tỷ lệ vượt mức đăng ký, độ trễ niêm yết, giá trị công ty IPO, thời gian hoạt động, tỷ lệ sở hữu nhà nước, tỷ lệ sở hữu nhân viên, tỷ lệ sở hữu quản lý.3 Câu hỏi nghiên cứu: - Đo lường định giá thấp IPO như thế nào? - Nhân tố nào ảnh hưởng đến việc định giá thấp IPO và mức độ ảnh hưởng như thế nào đến việc định giá thấp IPO ở thị trường chứng khoán Việt Nam trong ngắn hạn? 1.