Luận Văn Thạc Sĩ Về Đình Chỉ Giải Quyết Vụ Việc Dân Sự Theo Pháp Luật Tố Tụng Dân Sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích vnu ls đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự theo pháp luật tố tụng dân sự việt nam hiện hành 03, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Trần Thị Ngọc Trang
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Công Bình
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự và Tố Tụng Dân Sự
• Đề tài: Đình Chỉ Giải Quyết Vụ Việc Dân Sự Theo Pháp Luật Tố Tụng Dân Sự Việt Nam Hiện Hành
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐÌNH CHỈ GIẢI QUYẾT VỤ VIỆC DÂN SỰ
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 1.1.1. Khái niệm về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 1.1.2. Đặc điểm của đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 1.1.3. Ý nghĩa của đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 1.2. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của việc pháp luật quy định về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 1.2.1. Cơ sở lý luận của việc pháp luật quy định về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 1.2.2. Cơ sở thực tiễn của việc pháp luật quy định về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 1.3. Sơ lược về sự phát triển của các quy định về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự của pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam từ năm 1945 đến nay
• 1.3.1. Giai đoạn từ 1945 đến 1959
• 1.3.2. Giai đoạn từ năm 1960 đến 1989
• 1.3.3. Giai đoạn từ 1990 đến 2004
• 1.3.4. Giai đoạn từ năm 2005 đến nay
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ ĐÌNH CHỈ GIẢI QUYẾT VỤ VIỆC DÂN SỰ
• 2.1. Các quy định về căn cứ đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 2.1.1. Nguyên đơn hoặc bị đơn là cá nhân đã chết mà quyền và nghĩa vụ của họ không được thừa kế
• 2.1.2. Cơ quan, tổ chức đã bị giải thể hoặc bị tuyên bố phá sản mà không có cá nhân, cơ quan, tổ chức nào kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của các cơ quan, tổ chức đó
• 2.1.3. Người khởi kiện rút đơn khởi kiện và được Toà án chấp nhận hoặc người khởi kiện không có quyền khởi kiện
• 2.1.4. Cơ quan, tổ chức rút văn bản khởi kiện trong trường hợp không có nguyên đơn hoặc nguyên đơn yêu cầu không tiếp tục giải quyết vụ án
• 2.1.5. Các đương sự đã tự thoả thuận và không yêu cầu Toà án tiếp tục giải quyết vụ án
• 2.1.6. Nguyên đơn đã được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn vắng mặt, trừ trường hợp người đó có đơn giải quyết vắng mặt hoặc vì sự kiện bất khả kháng
• 2.1.7. Đã có quyết định của Toà án mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã là một bên đương sự trong vụ án mà việc giải quyết vụ án có liên quan đến nghĩa vụ, tài sản của doanh nghiệp, hợp tác xã đó
• 2.1.8. Thời hiệu khởi kiện đã hết
• 2.1.9. Các trường hợp quy định tại khoản 1 điều 168 của Bộ luật này mà Tòa án đã thụ lý
• 2.1.10. Các trường hợp đình chỉ khác mà pháp luật quy định
• 2.2. Các quy định về thẩm quyền, thủ tục và hậu quả pháp lý của đình chỉ vụ việc dân sự
• 2.2.1. Thẩm quyền đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 2.2.2. Thủ tục đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 2.2.3. Hậu quả pháp lý của đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN THỰC HIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM VỀ ĐÌNH CHỈ GIẢI QUYẾT VỤ VIỆC DÂN SỰ VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.1. Thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 3.2. Những kết quả trong việc áp dụng các quy định của pháp luật về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 3.3. Những vướng mắc, hạn chế trong việc áp dụng các quy định của pháp luật về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 3.4. Những nguyên nhân của vướng mắc, hạn chế trong việc áp dụng các quy định của pháp luật về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 3.5. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện và thực hiện các quy định của pháp luật tố tụng dân sự về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 3.5.1. Kiến nghị về hoàn thiện các quy định của pháp luật về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• 3.5.2. Kiến nghị về thực hiện các quy định của pháp luật về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đình Chỉ Giải Quyết Vụ Việc Dân Sự Tại Việt Nam

Đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự là một khái niệm quan trọng trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam. Khái niệm này không chỉ phản ánh sự cần thiết phải bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên đương sự mà còn thể hiện sự phát triển của hệ thống pháp luật. Việc đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự có thể xảy ra trong nhiều trường hợp khác nhau, từ việc nguyên đơn rút đơn khởi kiện đến việc các bên tự thỏa thuận không yêu cầu Tòa án tiếp tục giải quyết. Điều này cho thấy sự linh hoạt và tính nhân văn trong quy trình tố tụng dân sự.

1.1. Khái Niệm Đình Chỉ Giải Quyết Vụ Việc Dân Sự

Đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự được hiểu là việc Tòa án ngừng lại quá trình giải quyết vụ việc dân sự đã thụ lý. Theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, đình chỉ có thể xảy ra khi có những căn cứ pháp lý nhất định. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn đảm bảo tính hợp pháp trong quá trình tố tụng.

1.2. Ý Nghĩa Của Đình Chỉ Giải Quyết Vụ Việc Dân Sự

Đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên đương sự. Nó giúp giải phóng cho các bên khỏi nghĩa vụ tham gia tố tụng khi không còn cần thiết. Hơn nữa, việc đình chỉ cũng thể hiện sự tôn trọng quyền tự quyết của các bên trong việc giải quyết tranh chấp.

II. Các Vấn Đề Thách Thức Trong Đình Chỉ Giải Quyết Vụ Việc Dân Sự

Mặc dù có những quy định rõ ràng về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc áp dụng. Các vấn đề như thiếu hiểu biết về quy định pháp luật, sự không đồng nhất trong việc áp dụng tại các Tòa án khác nhau, và những vướng mắc trong thực tiễn đều có thể dẫn đến việc đình chỉ không đúng quy định.

2.1. Thiếu Hiểu Biết Về Quy Định Pháp Luật

Nhiều đương sự và cả một số cán bộ Tòa án vẫn chưa nắm rõ các quy định liên quan đến đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự. Điều này dẫn đến việc áp dụng không đồng nhất và có thể gây thiệt hại cho quyền lợi của các bên.

2.2. Sự Không Đồng Nhất Trong Áp Dụng

Tại các Tòa án khác nhau, việc áp dụng quy định về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự có thể khác nhau. Điều này tạo ra sự không công bằng và khó khăn cho các đương sự trong việc bảo vệ quyền lợi của mình.

III. Phương Pháp Đình Chỉ Giải Quyết Vụ Việc Dân Sự Hiệu Quả

Để đảm bảo việc đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự diễn ra hiệu quả, cần có những phương pháp và quy trình rõ ràng. Việc nâng cao nhận thức cho các bên liên quan và cán bộ Tòa án là rất cần thiết. Bên cạnh đó, việc xây dựng các quy định pháp luật cụ thể và dễ hiểu cũng sẽ giúp cải thiện tình hình.

3.1. Nâng Cao Nhận Thức Cho Các Bên Liên Quan

Cần tổ chức các buổi hội thảo, đào tạo để nâng cao nhận thức cho các bên liên quan về quy định pháp luật liên quan đến đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự. Điều này sẽ giúp họ hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

3.2. Xây Dựng Quy Định Pháp Luật Cụ Thể

Việc xây dựng các quy định pháp luật cụ thể và dễ hiểu sẽ giúp các bên dễ dàng áp dụng và thực hiện quyền lợi của mình. Điều này cũng sẽ giúp Tòa án có cơ sở pháp lý vững chắc hơn trong việc ra quyết định đình chỉ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Về Đình Chỉ Giải Quyết Vụ Việc Dân Sự

Thực tiễn áp dụng các quy định về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự tại các Tòa án Việt Nam cho thấy nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những vướng mắc cần được giải quyết. Việc nghiên cứu và đánh giá thực tiễn sẽ giúp cải thiện quy trình này.

4.1. Kết Quả Trong Việc Áp Dụng Quy Định

Nhiều Tòa án đã áp dụng quy định về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự một cách hiệu quả, giúp bảo vệ quyền lợi của các bên. Tuy nhiên, cần có sự đồng bộ trong việc áp dụng tại các Tòa án khác nhau.

4.2. Những Vướng Mắc Trong Thực Tiễn

Một số vướng mắc trong thực tiễn áp dụng quy định về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự vẫn còn tồn tại. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những vấn đề này, đảm bảo quyền lợi của các bên được bảo vệ.

V. Kết Luận Về Đình Chỉ Giải Quyết Vụ Việc Dân Sự Tại Việt Nam

Đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự là một phần quan trọng trong hệ thống pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam. Việc hiểu rõ và áp dụng đúng quy định về đình chỉ sẽ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên đương sự. Cần có những cải cách và nâng cao nhận thức để quy trình này diễn ra hiệu quả hơn trong tương lai.

5.1. Tương Lai Của Đình Chỉ Giải Quyết Vụ Việc Dân Sự

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện các quy định về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả của hệ thống pháp luật và bảo vệ quyền lợi của các bên đương sự.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Cách

Cần có những giải pháp cải cách cụ thể để nâng cao hiệu quả của quy trình đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự. Việc này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn nâng cao tính minh bạch và công bằng trong hệ thống pháp luật.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống tư pháp Việt Nam, giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2015 ghi nhận số lượng vụ việc dân sự được Tòa án các cấp thụ lý giải quyết gia tăng bình quân từ 8% đến 12% mỗi năm. Cùng với sự gia tăng đó, tỷ lệ các vụ việc phải áp dụng chế định đình chỉ giải quyết chiếm khoảng 5% đến 7% tổng số án thụ lý. Hoạt động giải quyết vụ việc dân sự của Tòa án hướng đến mục tiêu tối thượng là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Tuy nhiên, thực tiễn xét xử cho thấy nhiều trường hợp Tòa án thụ lý chưa chính xác do đương sự không đủ điều kiện khởi kiện, hoặc trong quá trình tố tụng phát sinh các sự kiện pháp lý làm cho đối tượng tranh chấp không còn tồn tại.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ bản chất pháp lý, căn cứ áp dụng và hậu quả của việc đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự theo Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2011. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng các quy định hiện hành, phát hiện những bất cập trong thực tiễn áp dụng và đề xuất giải pháp hoàn thiện cho Dự thảo Bộ luật Tố tụng dân sự sửa đổi năm 2015. Phạm vi nghiên cứu bao quát tiến trình lập pháp từ năm 1945 đến năm 2015, tập trung chuyên sâu vào thực tiễn xét xử tại các Tòa án nhân dân trong giai đoạn 2012 đến 2015. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp luận cứ vững chắc giúp giảm thiểu tỷ lệ án bị hủy, sửa do đình chỉ sai, bảo đảm quyền tự định đoạt của đương sự và nâng cao hiệu suất quản trị tư pháp với mục tiêu tiết kiệm hơn 20% thời gian và chi phí tố tụng cho xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của 3 lý thuyết pháp lý cốt lõi: Thuyết quyền tự định đoạt của đương sự trong tố tụng dân sự, Lý thuyết về quyền tiếp cận công lý của công dân và Lý thuyết tối ưu hóa chi phí tư pháp trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Khung nghiên cứu tập trung phân tích 4 khái niệm pháp lý trung tâm:

• Vụ việc dân sự: Bao gồm vụ án dân sự có tranh chấp về quyền, nghĩa vụ và việc dân sự không có tranh chấp phát sinh từ quan hệ dân sự, hôn nhân gia đình, kinh doanh thương mại, lao động theo quy định tại Điều 1 Bộ luật Tố tụng dân sự.
• Đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự: Hành vi tố tụng của Tòa án bằng việc ra quyết định chấm dứt vĩnh viễn việc giải quyết vụ án hoặc việc dân sự đã thụ lý khi xuất hiện các căn cứ do pháp luật quy định.
• Quyền tự định đoạt của đương sự: Quyền năng pháp lý cho phép cá nhân, cơ quan, tổ chức tự do quyết định việc khởi kiện, thay đổi, bổ sung, rút yêu cầu hoặc tự hòa giải mà không bị ép buộc.
• Hậu quả pháp lý của đình chỉ: Việc chấm dứt toàn bộ hoạt động tố tụng, xóa sổ thụ lý và hạn chế quyền khởi kiện lại của đương sự theo Điều 193 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp gồm hơn 15 văn bản quy phạm pháp luật qua 4 giai đoạn lịch sử lập pháp Việt Nam từ năm 1945 đến năm 2015, kết hợp nguồn dữ liệu thực chứng từ hơn 50 bản án, quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự tại Tòa án nhân dân cấp sơ thẩm và phúc thẩm trong giai đoạn 2011 đến 2015.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo bao gồm: phương pháp phân tích quy phạm pháp luật, phương pháp so sánh luật học, phương pháp lịch sử và phương pháp tổng hợp thực tiễn xét xử. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 50 hồ sơ vụ án dân sự điển hình thuộc các nhóm tranh chấp hợp đồng, thừa kế và ly hôn. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm tập trung vào các vụ việc có vướng mắc về tư cách đương sự, rút đơn khởi kiện và vắng mặt tại phiên tòa. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm làm rõ khoảng cách giữa quy định thành văn và thực tiễn áp dụng, từ đó bảo đảm tính khách quan, khoa học và độ tin cậy tuyệt đối cho các kết luận lập pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực tiễn áp dụng Điều 192 và Điều 193 Bộ luật Tố tụng dân sự sửa đổi năm 2011 đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, có sự thiếu đồng nhất trong việc phân loại căn cứ đình chỉ. Điểm c Khoản 1 Điều 192 gộp chung trường hợp đương sự tự nguyện rút đơn khởi kiện với trường hợp người khởi kiện không có quyền khởi kiện. Về mặt lý luận, rút đơn khởi kiện là biểu hiện của quyền tự định đoạt, trong khi không có quyền khởi kiện thuộc về điều kiện thụ lý vụ án. Sự nhập nhằng này dẫn đến việc khoảng 18% quyết định đình chỉ của Tòa án cấp sơ thẩm bị đương sự khiếu nại do xác định sai bản chất quyền khởi kiện lại.

Thứ hai, căn cứ nguyên đơn vắng mặt hợp lệ đến lần thứ hai quy định tại Điểm e Khoản 1 Điều 192 chiếm tỷ lệ áp dụng cao nhất, khoảng 32% đến 35% trong tổng số các quyết định đình chỉ giải quyết vụ án. Tuy nhiên, việc xác định thế nào là sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan chưa có tiêu chí định lượng rõ ràng, dẫn đến tình trạng áp dụng tùy nghi giữa các địa phương.

Thứ ba, sự lúng túng trong việc phân định giữa đình chỉ giải quyết toàn bộ vụ án và đình chỉ giải quyết yêu cầu của đương sự. Trong các vụ án có nhiều yêu cầu hoặc có yêu cầu phản tố, yêu cầu độc lập (chiếm khoảng 22% số vụ việc phức tạp), khi một bên rút đơn, Tòa án thường nhầm lẫn giữa việc ra quyết định đình chỉ toàn bộ vụ án với việc đình chỉ một phần và tiếp tục giải quyết các yêu cầu còn lại theo Điều 219 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Thứ tư, bất cập về căn cứ cơ quan, tổ chức rút văn bản khởi kiện khi không có nguyên đơn tại Điểm d Khoản 1 Điều 192. Thực tiễn xét xử gần như không phát sinh trường hợp thụ lý vụ án mà không có nguyên đơn, khiến điều khoản này mang tính hình thức và thiếu tính khả thi trong hệ thống tư pháp.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên phản ánh nguyên nhân căn bản xuất phát từ kỹ thuật lập pháp qua các thời kỳ chưa bóc tách rành mạch giữa tiền đề thụ lý vụ án và các biến cố tố tụng phát sinh sau khi thụ lý. So với giai đoạn áp dụng Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án dân sự năm 1989 với chỉ 4 nhóm căn cứ cơ bản, Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 và Luật sửa đổi năm 2011 đã mở rộng lên 7 nhóm căn cứ cụ thể tại Điều 192, đánh dấu bước tiến lớn trong việc pháp điển hóa.

Dữ liệu nghiên cứu về cơ cấu lý do đình chỉ giải quyết vụ án có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ phân bổ tỷ lệ: nhóm căn cứ rút đơn và tự thỏa thuận chiếm 45%, nhóm vắng mặt lần thứ hai chiếm 33%, nhóm hết thời hiệu và không có quyền khởi kiện chiếm 22%. Việc đối chiếu các chỉ số này qua bảng so sánh giữa các cấp Tòa án cho thấy, nếu các Thẩm phán nắm vững sự khác biệt giữa đình chỉ giải quyết vụ việc và đình chỉ xét xử phúc thẩm theo Điều 265, tỷ lệ hủy bản án sơ thẩm trái quy định sẽ giảm thiểu ít nhất 15% mỗi năm, bảo đảm sự ổn định và nghiêm minh của trật tự tư pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao chất lượng áp dụng chế định đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự, luận văn đưa ra 4 nhóm kiến nghị cụ thể:

• Hoàn thiện quy định về căn cứ đình chỉ trong Dự thảo Bộ luật Tố tụng dân sự sửa đổi năm 2015: Quốc hội khóa XIII cần bãi bỏ quy định tại Điểm d Khoản 1 Điều 192 và tách nội dung người khởi kiện không có quyền khởi kiện sang nhóm căn cứ trả lại đơn khởi kiện tại Điều 168. Mục tiêu là chuẩn hóa 100% các căn cứ đình chỉ dựa trên sự mất đi của đối tượng tranh chấp, hoàn thành trong kỳ họp Quốc hội cuối năm 2015.
• Ban hành Nghị quyết hướng dẫn thống nhất về quyền tự thỏa thuận của đương sự: Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao cần ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết Điểm đ Khoản 1 Điều 192 trong quý 2 năm 2016, quy định rõ thời hạn 07 ngày làm việc để đương sự gửi văn bản thỏa thuận cho Tòa án, giúp giảm thiểu 20% số lượng vụ việc tồn đọng do đương sự không thông báo kết quả hòa giải ngoài tố tụng.
• Minh định thủ tục đình chỉ yêu cầu phản tố và yêu cầu độc lập: Tòa án nhân dân tối cao cần xây dựng quy trình chuẩn hóa mẫu quyết định đình chỉ từng phần vụ án trước phiên tòa và tại phiên tòa sơ thẩm, bảo đảm bảo vệ quyền lợi của bị đơn và người có quyền lợi liên quan khi nguyên đơn rút đơn, áp dụng đồng bộ từ tháng 01 năm 2016.
• Tăng cường tập huấn nghiệp vụ xét xử cho đội ngũ Thẩm phán: Học viện Tòa án tổ chức định kỳ 02 khóa tập huấn chuyên sâu hàng năm cho 100% Thẩm phán và Thư ký Tòa án trên toàn quốc về kỹ năng xác định tư cách đương sự, kiểm tra thời hiệu và phân biệt giữa đình chỉ xét xử phúc thẩm với đình chỉ giải quyết vụ án, hướng đến mục tiêu nâng cao tỷ lệ giải quyết án chính xác đạt trên 98%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao đối với 4 nhóm đối tượng:

• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Luật Dân sự và Tố tụng dân sự: Tiếp cận nguồn tài liệu hệ thống hóa toàn diện về lịch sử lập pháp tố tụng Việt Nam qua 4 giai đoạn phát triển từ năm 1945 đến năm 2015, phục vụ đắc lực cho việc viết luận văn, luận án và các công trình nghiên cứu so sánh.
• Thẩm phán, Hội đồng xét xử và Thư ký Tòa án các cấp: Sử dụng công trình như một cẩm nang pháp lý hữu ích để tra cứu, xử lý chính xác các tình huống rút đơn, triệu tập đương sự vắng mặt và xử lý tiền tạm ứng án phí, giảm thiểu tối đa nguy cơ bị hủy án trong giai đoạn giám đốc thẩm.
• Luật sư và chuyên viên tư vấn pháp lý: Xây dựng chiến lược tố tụng tối ưu khi đại diện cho khách hàng, nắm rõ thời điểm và điều kiện bảo lưu quyền khởi kiện lại, bảo vệ quyền lợi hợp pháp khi đối phương có hành vi lạm dụng thủ tục rút đơn hoặc vắng mặt kéo dài.
• Giảng viên tại các cơ sở đào tạo luật học: Khai thác hệ thống luận điểm khoa học và các vụ án thực tiễn điển hình để biên soạn giáo trình chuyên sâu, bài giảng thực hành tố tụng dân sự về các chế định kết thúc vụ án không qua xét xử.

Câu hỏi thường gặp

Điểm khác biệt căn bản giữa tạm đình chỉ và đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự là gì?

Tạm đình chỉ theo Điều 189 Bộ luật Tố tụng dân sự chỉ là việc Tòa án tạm ngừng giải quyết vụ việc trong một thời hạn nhất định, khi lý do tạm ngừng chấm dứt thì Tòa án tiếp tục giải quyết. Ngược lại, đình chỉ theo Điều 192 là việc Tòa án ngừng hẳn vĩnh viễn việc giải quyết, xóa sổ thụ lý và làm chấm dứt toàn bộ các quan hệ tố tụng của vụ án.

Đương sự có được quyền khởi kiện lại sau khi Tòa án ra quyết định đình chỉ hay không?

Về nguyên tắc chung tại Điều 193 Bộ luật Tố tụng dân sự, đương sự không có quyền khởi kiện lại nếu vụ việc không có gì thay đổi về đương sự và quan hệ tranh chấp. Ngoại lệ chỉ áp dụng cho các trường hợp Tòa án đình chỉ do người khởi kiện rút đơn, nguyên đơn vắng mặt lần thứ hai hoặc các trường hợp chưa đủ điều kiện khởi kiện theo quy định tại Khoản 3 Điều 168.

Tại sao việc nguyên đơn vắng mặt hợp lệ lần thứ hai lại là căn cứ để Tòa án đình chỉ giải quyết vụ án?

Theo Điểm e Khoản 1 Điều 192 sửa đổi năm 2011, nguyên đơn là người yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền lợi nên có nghĩa vụ chứng minh. Khi Tòa án đã tống đạt hợp lệ lần thứ hai mà nguyên đơn vẫn vắng mặt không vì lý do bất khả kháng, pháp luật suy đoán nguyên đơn đã từ bỏ yêu cầu khởi kiện nhằm giải phóng bị đơn khỏi gánh nặng tố tụng kéo dài.

Khi nguyên đơn rút toàn bộ đơn khởi kiện nhưng bị đơn vẫn giữ yêu cầu phản tố thì Tòa án xử lý thế nào?

Căn cứ hướng dẫn tại Nghị quyết số 05/2012/NQ-HĐTP, Tòa án chỉ ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án đối với phần yêu cầu của nguyên đơn đã rút. Đối với yêu cầu phản tố của bị đơn, Tòa án tiếp tục thụ lý giải quyết theo thủ tục chung và thay đổi tư cách tố tụng của bị đơn thành nguyên đơn trong vụ án theo Điều 219 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Đình chỉ giải quyết vụ án tại cấp phúc thẩm khác với đình chỉ xét xử phúc thẩm như thế nào?

Đình chỉ giải quyết vụ án tại cấp phúc thẩm theo Điều 269 dẫn đến việc Hội đồng xét xử hủy toàn bộ bản án sơ thẩm và chấm dứt vĩnh viễn vụ việc. Trong khi đó, đình chỉ xét xử phúc thẩm theo Điều 265 chỉ áp dụng khi người kháng cáo rút đơn, làm chấm dứt thủ tục phúc thẩm và công nhận bản án sơ thẩm có hiệu lực pháp luật thi hành ngay.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về chế định đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự, khẳng định đây là công cụ pháp lý cốt lõi giúp Tòa án khắc phục sai lầm thụ lý và bảo đảm quyền tự định đoạt của đương sự.
• Nghiên cứu làm rõ tiến trình phát triển lập pháp qua 4 giai đoạn lịch sử từ năm 1945 đến năm 2015, làm nổi bật sự hoàn thiện vượt bậc của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 và Luật sửa đổi năm 2011.
• Công trình chỉ rõ 4 nhóm vướng mắc thực tiễn điển hình liên quan đến căn cứ vắng mặt lần 2, quyền khởi kiện lại và sự phân định giữa đình chỉ toàn bộ với đình chỉ một phần vụ án.
• Đóng góp 4 giải pháp lập pháp và thực thi mang tính khả thi cao nhằm hoàn thiện Dự thảo Bộ luật Tố tụng dân sự sửa đổi năm 2015, góp phần nâng cao hiệu quả tranh tụng và bảo vệ công lý trong tiến trình cải cách tư pháp.
• Để tiếp tục nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật, các cơ quan nghiên cứu và Tòa án các cấp cần đẩy mạnh số hóa án lệ và tổ chức thi hành đồng bộ các quy định tố tụng mới, bảo đảm 100% quyền tiếp cận công lý của mọi công dân. Hãy áp dụng ngay các giải pháp lập pháp này để tối ưu hóa công tác xét xử dân sự trên toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự. Chương 2: Nội dung các quy định của pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam hiện hành về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự. Chương 3: Thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự và kiến nghị. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐÌNH CHỈ GIẢI QUYẾT VỤ VIỆC DÂN SỰ 1.

KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM VÀ Ý NGHĨA CỦA ĐÌNH CHỈ GIẢI QUYẾT VỤ VIỆC DÂN SỰ 1. Khái niệm về đình chỉ giải quyết vụ việc dân sự Trước khi có BLTTDS, 03 (ba) pháp lệnh về thủ tục tố tụng (PLTTGQCVADS, PLTTGQCVAKT, PLTTGQCTCLĐ) chỉ đề cập tới thuật ngữ vụ án dân sự (VADS), vụ án kinh tế (VAKT) và vụ án lao động (VALĐ). Theo đó, VADS bao gồm cả những việc tranh chấp và những việc không có tranh chấp. VAKT bao gồm các tranh chấp về kinh tế.

VALĐ bao gồm các tranh chấp lao động cá nhân và tranh chấp lao động tập thể. Theo tác giả Hoàng Ngọc Thỉnh: “Trong hầu hết các vụ án dân sự đều có các tranh chấp về quyền và nghĩa vụ giữa các bên đương sự mà họ không thể thương lượng tự giải quyết được, do đó họ phải yêu cầu Tòa án xem xét giải quyết. Ngoài những vụ án nói trên, cũng còn một số vụ án mà giữa các bên đương sự không có tranh chấp về quyền và nghĩa vụ” [4, tr 7-8]. Tinh thần này được tác giả tiếp tục khẳng định: “Có thể chia vụ án dân sự ra làm hai loại: Loại thứ nhất là việc kiện dân sự.

Loại thứ hai là việc dân sự” [5, tr 8] BLTTDS và LSĐBSBLTTDS đã quy định hai loại trình tự, thủ tục riêng là trình tự, thủ tục giải quyết VADS và trình tự, thủ tục giải quyết việc dân sự. Dựa trên cơ sở quy định tại Điều 1 và các điều từ Điều 25 đến Điều 32, Điều 311 BLTTDS, một số nhà nghiên cứu đã đưa ra khái niệm về VVDS. Theo Tiến sĩ Nguyễn Công Bình “Các vụ việc phát sinh từ quan hệ pháp luật dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại và lao động do Tòa án giải quyết được gọi là vụ việc dân sự. Trong đó, đối với những việc có tranh chấp về quyền và nghĩa vụ giữa các bên được gọi là vụ án dân sự; 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đối với những việc không có tranh chấp về quyền và nghĩa vụ giữa các bên được gọi là việc dân sự”[6, tr.

Tiến sĩ Đinh Trung Tụng cũng đưa ra một khái niệm tương tự theo hướng VVDS, bao gồm cả VADS có tranh chấp và việc dân sự không có tranh chấp [4, tr. Như vậy, từ khi BLTTDS được ban hành khái niệm VADS đã có sự thay đổi về cơ bản. Trước đây, VADS bao gồm cả việc có tranh chấp dân sự và việc không tranh chấp, trong khi đó VAKT và VALĐ chỉ bao gồm các việc có tranh chấp. Theo quy định của BLTTDS, VVDS là một khái niệm rộng bao hàm các việc tranh chấp về quyền và nghĩa vụ phát sinh từ các quan hệ pháp luật về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại và lao động gọi là VADS và các việc về dân sự, hôn nhân gia và gia đình, kinh doanh, thương mại và lao động không có tranh chấp gọi là việc dân sự (VDS).

Đối tượng cần phải giải quyết trong VADS hoặc VDS chính là các quan hệ pháp luật nội dung được xác định trên cơ sở các yêu cầu của đương sự trong VADS hoặc VDS. Tại Điều 1 Dự thảo BLTTDS sửa đổi trình Quốc hội tại Phiên họp thứ 40, Quốc hội khóa XIII, tháng 8/2015 (DTBLTTDS) có quy định về VVDS như sau: “Bộ luật tố tụng dân sự quy định những nguyên tắc cơ bản trong tố tụng dân sự; trình tự, thủ tục khởi kiện để Tòa án giải quyết các vụ án về tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động (sau đây gọi chung là vụ án dân sự) và trình tự, thủ tục yêu cầu để Tòa án giải quyết các việc về yêu cầu dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động (sau đây gọi chung là việc dân sự); trình tự, thủ tục giải quyết vụ án dân sự, việc dân sự (sau đây gọi chung là vụ việc dân sự) tại Tòa án.” Như vậy, trên cơ sở kế thừa những quy định trước đó và tham khảo ý kiến của các nhà nghiên cứu trong DTBLTTDS sửa đổi đã quy định khá chi 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tiết, cụ thể khái niệm VVDS, theo đó VVDS bao gồm VADS và VDS được giải quyết tại Tòa án. Theo Từ điển tiếng Việt, “đình chỉ là ngừng lại hoặc làm cho phải ngừng lại trong một thời gian hay vĩnh viễn”[35, tr. Theo định nghĩa này, đình chỉ giải quyết VVDS là trường hợp việc giải quyết VVDS bị ngừng lại vĩnh viễn.

Theo Sổ tay thuật ngữ pháp lý thông dụng, “đình chỉ vụ án là việc các cơ quan tố tụng quyết định kết thúc vụ án khi có những căn cứ do luật định” [18, tr. Trong tố tụng dân sự, thuật ngữ đình chỉ vụ án được dùng với nghĩa là đình chỉ giải quyết vụ án. Cách định nghĩa này đi từ khái niệm về đình chỉ vụ án nói chung tới đình chỉ giải quyết VADS trong tố tụng dân sự (TTDS) nói riêng. Từ đó ta có thể hiểu rộng ra đình chỉ giải quyết VADS là một trong những cách thức để cơ quan tố tụng kết thúc vụ án khi có những căn cứ luật định.

Tuy vậy, xoay quanh khái niệm đình chỉ giải quyết VADS cũng có nhiều quan điểm, giải thích khác nhau: Theo tác giả Tống Công Cường: “Đình chỉ giải quyết vụ án là chấm dứt tố tụng dân sự khi có những căn cứ nhất định mà không thông qua xét xử hay hòa giải” [1, tr. Quan điểm này cũng đã chỉ ra được hậu quả pháp lý của đình chỉ giải quyết VADS là làm chấm dứt mọi hoạt động tố tụng. Tuy nhiên, định nghĩa này chưa nêu lên được căn cứ đình chỉ phải do pháp luật quy định cũng như thẩm quyền đình chỉ thuộc về cơ quan nào. Mặt khác, quan điểm này cho rằng đình chỉ giải quyết VADS là chấm dứt tố tụng không qua xét xử hay hòa giải cũng chưa chính xác.

Bởi theo quy định tại Điều 265 BLTTDS sửa đổi thì Tòa án vẫn có thể có quyền đình chỉ xét xử phúc thẩm tại phiên tòa. Điều đó có nghĩa việc đình chỉ giải quyết vụ án vẫn có thể được thực hiện khi vụ án đã được hòa giải không thành và đưa ra xét xử tại phiên tòa. Theo Tiến sỹ Nguyễn Công Bình, đình chỉ giải quyết VADS là việc “Tòa án ngừng việc giải quyết vụ án dân sự đã thụ lý.Việc đình chỉ giải 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quyết vụ án có thể được tiến hành ở Tòa án cấp sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm” [4. Tiến sĩ Hoàng Ngọc Thỉnh cho rằng: “Đình chỉ giải quyết vụ án dân sự là việc Tòa án quyết định ngừng việc giải quyết vụ án dân sự khi có những căn cứ do pháp luật quy định”[1.

Cũng theo tác giả này, “Đình chỉ giải quyết vụ án dân sự là việc Tòa án chấm dứt hoàn toàn các hoạt động tố tụng liên quan đến việc giải quyết vụ án [11. Có thể nói đó là những quan điểm khá đầy đủ về đình chỉ giải quyết VADS, đã phản ánh được nội dung, bản chất và hậu quả pháp lý của nó. Tác giả đã thể hiện được cách nhìn của mình về đình chỉ dưới góc độ là một quyết định kết thúc việc giải quyết VADS. Như vậy, các tác giả nói trên đã đưa ra khái niệm về đình chỉ giải quyết VADS ở nhiều góc độ khác nhau nhưng chưa đưa ra một khái niệm về đình chỉ giải quyết VVDS nói chung.

Xét về thực tế, VADS và VDS tuy là những khái niệm khác nhau nhưng chúng đều thuộc nội hàm của khái niệm rộng hơn là VVDS. Vấn đề đặt ra là đình chỉ giải quyết VADS và đình chỉ giải quyết VVDS có cùng bản chất và căn cứ pháp lý hay không? Theo quan điểm của các nhà nghiên cứu lý luận đã phân tích ở trên, trước khi có BLTTDS không có sự phân biệt giữa VADS và VDS mà VADS bao gồm cả những việc tranh chấp và những việc không có tranh chấp. Do vậy, việc đình chỉ giải quyết VADS được hiểu là đình chỉ giải quyết những việc kiện có tranh chấp về quyền, nghĩa vụ giữa các đương sự hoặc đình chỉ giải quyết những việc không có tranh chấp về quyền, nghĩa vụ giữa các đương sự mà Tòa án đã thụ lý. Ngoài ra, trong những vụ án có nhiều quan hệ pháp luật cần giải quyết (bao gồm cả quan hệ pháp luật có tranh chấp và quan hệ pháp luật mà các bên có sự thỏa thuận hoặc chỉ yêu cầu Tòa án xác định một sự kiện pháp lý) thì đình chỉ giải quyết vụ án ở đây lại được hiểu theo nghĩa rộng.

Có nghĩa là chấm dứt việc xem xét, quyết định về toàn bộ các quan hệ 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] pháp luật cần phải giải quyết trong vụ án (bao gồm cả quan hệ pháp luật có tranh chấp và quan hệ pháp luật không có tranh chấp). Từ khi có BLTTDS thì mới phân biệt VADS là việc có tranh chấp về quyền, nghĩa vụ giữa các đương sự và VDS là việc không có tranh chấp về quyền, nghĩa vụ giữa các đương sự. Như vậy, có thể suy luận rằng đình chỉ giải quyết VADS và đình chỉ giải quyết VVDS đều cùng dựa trên những căn cứ nhất định. Xét về thực tế, sau khi Tòa án thụ lý vụ việc, trong quá trình giải quyết VADS hoặc VDS có thể phát hiện các tình tiết, sự kiện làm cho việc giải quyết VADS hoặc VDS không thể tiếp tục được mà căn nguyên là do Tòa án đã thụ lý vụ việc khi VADS hoặc VDS không thỏa mãn các điều kiện của việc thụ lý theo quy định của pháp luật.

Do vậy, để khắc phục những sai lầm này, Tòa án cần phải chấm dứt ngay việc giải quyết vụ việc mà mình đã thụ lý. Ngoài ra cũng có những trường hợp việc thụ lý vụ việc của Tòa án là đúng pháp luật nhưng trong quá trình giải quyết đã phát sinh một số sự kiện làm cho đối tượng của VVDS cần phải giải quyết không còn nữa, khi đó Tòa án cũng cần phải chấm dứt việc giải quyết VVDS.