Chương 1 NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VÀ KHÁI QUAT LICH SỬ QUY ĐỊNH PHAP LUẬT VE TRA HO SƠ DE DIEU TRA BO SUNG TRONG GIAI DOAN TRUY TO 1. Khái niệm, đặc điểm của hoạt động trả hồ sơ để điều tra bo sung trong giai đoạn truy tố 1. Khái niệm trả hỗ sơ để điều tra bỗ sung trong giai đoạn truy tỗ - Khái niệm giai đoạn truy to Truy tố là một thuật ngữ pháp lý có thé được xem xét đưới nhiều góc độ khác nhau, có thé là một hoạt động tố tụng hình sự hoặc một giai đoạn tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự. Dưới khía cạnh hoạt động tố tụng, Truy tố là việc đưa người phạm tdi ra trước Tòa án để xét xử.
Theo quy định của pháp luật, truy tổ người phạm tội ra trước Tòa án thuộc thâm quyền của Viện kiểm sát nhân dân. Sau khi kết thúc điều tra, Cơ quan điều tra làm bản kết luận điều tra và đề nghị truy tố rồi gửi cùng hồ sơ vụ án đến Viện kiểm sát cùng cấp thực hiện truy tố], Truy tổ cũng có thể được hiểu là một giai đoạn của tố tụng hình sự. Luật tố tụng hình sự Việt Nam chia quá trình tố tụng thành các giai đoạn: Khởi tố vụ án hình sự, Điều tra vụ án hình sự, Truy tố, xét xử sơ thâm vụ án hình sự, xét xử phúc thâm vụ án hình sự, thi hành án hình sự và giai đoạn đặc biệt. Trong đó, Truy tổ là giai đoạn Viện kiểm sát tiến hành hoạt động xem xét quyết định việc truy tố sau khi nhận được hồ sơ vụ án và bản kết luận điều tra đề nghị truy tố của Co quan điều tra hoặc Co quan được giao tiễn hành một số hoạt động điều tra chuyên đến và kết thúc khi Viện kiểm sát ra bản cáo trạng hoặc quyết định truy tố ra trước Tòa án hoặc ra quyết định đình chỉ vụ án.
Truy tố chính là giai đoạn tiếp theo sau giai đoạn điều tra, được bắt đầu từ khi Viện kiểm sát nhận hồ sơ vụ án kèm theo bản Kết luận điều tra dé nghị truy tố của Cơ quan điều tra hoặc Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra.” Truy tố là giai đoạn của tố tụng hình sự do VKS có thâm ' Bộ Tư pháp. Viện nghiên cứu Khoa học Pháp lý (2006), Tir điển Luật học, NXB Tư pháp, Hà Nội, tr 820 a Trường Dai hoc Luật Hà Nội (2018), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, NXB Công An Nhân Dân, Hà Nội, tr 11 — 12. ' Trường Dai hoc kiểm sát Hà Nội, Phạm Mạnh Hùng biên soạn (2016), Giáo trình luật tố tụng hình sự Việt Nam, NXB Chính trị Quốc Gia - Sự thật, Hà Nội, tr 372. quyền tiễn hành các hoạt động cần thiết nhăm buộc tội bị can trước tòa án có thẩm quyền bang bản cáo trạng hoặc quyết định truy tố.
* Từ sự phân tích trên, có thé thấy, chủ thé đóng vai trò quan trọng nhất trong giai đoạn này là Viện kiểm sát. Viện kiểm sát nhân dân nhân danh nhà nước thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp”. Quyền năng công tố nha nước do Viện kiểm sát thực hiện gồm nhiều quyền năng tố tụng, trong đó, quyền truy cứu trách nhiệm hình sự bị can ra trước Tòa án là quyền đặc trưng của Viện kiểm sát.” Đây là một trong những hoạt động quan trọng được VKS thực hiện trong giai đoạn này. Có thé thấy, khái niệm “#zy t6” dưới góc độ một giai đoạn tố tụng hình sự bao hàm cả khái niệm truy tổ dưới danh nghĩa một hoạt động tố tụng.
Giai đoạn tố tụng là những bước trong trình tự tố tụng có nhiệm vụ riêng, mang đặc thù về phạm vi chủ thể, hành vi tố tụng và văn bản tố tung.’ Nhiệm vu co bản và quan trọng nhất trong giai đoạn truy tố là đảm bảo việc ra quyết định truy tố cũng như những quyết định cần thiết khác nhăm giải quyết vụ án là có căn cứ và hợp pháp. Trong giai đoạn này, Viện kiểm sát cần nghiên cứu, xem xét tất cả những vấn đề mang tính thủ tục tố tụng và những vấn đề thuộc nội dung vụ án thê hiện qua hồ sơ điều ra nhằm xác định quá trình điều tra vụ án có tuân thủ đúng quy định của pháp luật t6 tụng hình sự không, có còn những hạn chế và thiếu sót nào cần khắc phục không để kịp thời ra các quyết định tố tụng cần thiết nhằm bồ sung và hoàn thiện hồ sơ, khắc phục những vi phạm pháp luật của Cơ quan điều tra, đảm bảo việc điều tra tuân thủ đúng quy định của pháp luật, khách quan, toàn diện và đầy đủ. Trên cơ sở đó, đảm bảo việc ra quyết định truy tố bị can đúng đăn, chính xác, góp phần thực hiện tốt chức năng buộc tội nhân danh nhà nước, tạo cơ sở pháp lý để Tòa án xét xử, đảm bảo lợi ích nhà nước, lợi ích xã hội, tôn trọng và bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của công dân." Dưới góc độ là một giai đoạn tổ tụng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, truy tố là giai đoạn tố tụng tiếp theo sau giai đoạn điều tra vụ án hình sự, bắt đầu khi * Trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh (2013), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, NXB Hồng Đức, Hồ Chí Minh, tr 435. Ÿ Điều 107 Hiến pháp 2013 k Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, NXB Công An Nhân Dân, Hà Nội, tr 367.
i Trường Dai hoc Luật Hà Nội (2018), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, NXB Công An Nhân Dân, Hà Nội, tr 11. l Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, NXB Công An Nhân Dân, Hà Nội, tr 368 cơ quan điều tra ra bản kết luận điều tra đề nghị truy tố và gửi kèm hồ sơ vụ án đến Viện kiểm sát và kết thúc khi Viện kiểm sát ra quyết định truy tố bị can ra trước Tòa án dé xét xử hoặc ra quyết định đình chỉ vụ án. Trong đó, chủ thé tiến hành tô tụng (Viện kiểm sát có thâm quyên) tiến hành mọi hoạt động cần thiết, nghiên cứu tat cả những van dé về thủ tục tố tụng cũng như nội dung vụ án để quyết định việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với bị can ra trước Tòa án có thẩm quyền hoặc ban hành những quyết định tố tụng khác trong phạm vi thẩm quyền để giải quyết đúng dan vụ án hình sự. Như vậy, có thé thấy: Truy t6 là một giai đoạn của tố tụng hình sự, trong đó Viện kiểm sát tiễn hành các hoạt động cần thiết nhăm truy tố bị can trước Tòa án băng bản cáo trạng hay quyết định truy tố, hoặc ra những quyết định tố tụng khác dé giải quyết đúng dan vụ án hình sự trong thời hạn từ khi nhận hồ sơ vụ án cùng ban kết luận điều tra đề nghị truy tố do co quan điều tra chuyên tới đến khi Viện kiểm sát chuyên hồ sơ vụ án cùng bản cáo trạng hoặc quyết định truy tổ cho Tòa án có thâm quyên.
Thời han này được gọi là thời hạn quyết định việc truy tố. Từ sự phân tích trên có thê đưa ra khái niệm giai đoạn truy tố như sau: Giai đoạn truy tô là một phan (một bước) của quá trình giải quyết vụ án hình sự, trong đó Viện kiểm sát tiến hành các hoạt động can thiết nhằm truy to bị can trước Toa án bằng bản cáo trạng hay quyết định truy tố, hoặc ra những quyết định tô tụng khác dé giải quyết đúng đắn vụ án hình sự. - Khái niệm trả hồ sơ để điều tra bồ sung Trong tố tụng hình sự Việt Nam luôn ton tại “hồ sơ vụ án hình sự”. Nếu như trong mô hình tố tụng hình sự tranh tụng không tồn tại một hồ sơ vụ án chính thức (bên buộc tội tự lập hồ sơ vụ án của mình để thực hiện chức năng buộc tội, bên bào chữa tự lập hồ sơ của mình dé thực hiện chức năng gỡ tội), thì trong suốt các giai đoạn của tố tụng hình sự nước ta luôn tồn tại một hồ sơ vụ án hình sự, được các cơ quan tiễn hành tố tụng lập thống nhất từ giai đoạn điều tra.
Hồ sơ vụ án hình sự chứa đựng toàn bộ các thông tin, chứng cứ về tội phạm và người phạm tội, được các co quan tiến hành tố tụng dựa vào đó dé thực hiện các chức năng tố tụng của mình, đồng thời được bổ sung, hoàn thiện qua từng giai đoạn té tung.’ Việc nghiên cứu, xem xét những tài liệu, bằng chứng được thu thập và phản ánh trong hồ sơ vụ án để ban hành quyết định tố tụng nhằm giải quyết vụ án hình sự đúng đắn là hoạt động ? Lê Hữu Thẻ, Nguyễn Thị Thủy - Hoàn thiện mô hình tố tụng hình sự Việt Nam theo yêu cầu cải cách tư pháp; http://tks.vn/thong-tin-khoa-hoc/chi-tiet/79/28, ngày truy cập 27/6/2018) không thể thiếu của chủ thể tiến hành tố tụng mà một trong số những quyết định đó là Trả hồ sơ đề điều tra bé sung. Trả hồ sơ điều tra bố sung là một chế định của pháp luật tố tụng hình sự, được đề cập đến lần đầu tại BLTTHS năm 1988, sau đó được quy định tương đối chi tiết, cu thé tại BLTTHS năm 2003 va tiép tục được ghi nhận tại BLTTHS năm 2015. Mặc dù đã nhiều lần được quy định trong các Bộ luật tố tụng hình sự nhưng pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam chưa đưa ra một định nghĩa chính thức giải thích khái niệm trả hồ sơ dé điều tra bổ sung. Điều tra bổ sung trong giai đoạn truy tô là hoạt động điều tra thêm về vụ án hình sự của Cơ quan điều tra theo yêu cầu của Viện kiểm sát nhằm phát hiện, thu thập, bổ sung tài liệu, chứng cứ giải quyết vụ án được đúng đắn, khách quan.
Van dé này được thường được dé cập tới trong các công trình nghiên cứu như các giáo trình chuyên ngành của các cơ sở đào tạo pháp luật hoặc trong các luận văn, bài viết đăng trên các tạp chí chuyên ngành như: Trả hồ so để điều tra bố sung là một hoạt động tổ tụng được quy định tại Điều 168 và Điều 179 của BLTTHS năm 2003 nhằm khắc phục những ton tại, thiếu sót của các cơ quan tiên hành tố tụng trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử các vụ án hình sự, đảm bảo cho quá trình giải quyết vụ án được khách quan, toàn diện, triệt dé, chính xác và đúng pháp luật.