Luận văn thạc sĩ diễn biến mật độ sâu hại chính trên lúa dưới ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái vụ mùa 2016 tại kiến thụy hải phòng

Luận văn thạc sĩ phân tích diễn biến mật độ sâu hại chính trên lúa dưới ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái vụ mùa 2016 tại, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thị Hạnh
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Thị Dung
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Diễn Biến Mật Độ Sâu Hại Chính Trên Lúa Dưới Ảnh Hưởng Của Một Số Yếu Tố Sinh Thái Vụ Mùa 2016 Tại Kiến Thụy, Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 2. MỞ ĐẦU
• 2.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2.2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 2.2.1. Mục tiêu chung
• 2.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 2.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 2.4.1. Ý nghĩa khoa học
• 2.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2.4.3. Những đóng góp mới của đề tài
• 3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 3.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 3.2. NHỮNG NGHIÊN CỨU Ở NGOÀI NƯỚC
• 3.2.1. Thành phần sâu hại trên cây lúa
• 4. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 4.2. Vật liệu và dụng cụ nghiên cứu
• 4.3. Nội dung nghiên cứu
• 4.3.1. Điều tra thành phần sâu hại lúa vụ mùa 2016 tại Kiến Thụy, Hải Phòng
• 4.3.2. Điều tra diễn biến mật độ một số sâu chính trên lúa dưới ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái (thời vụ, giống, phân bón, mật độ cấy) vụ mùa 2016 tại Kiến Thụy, Hải Phòng
• 4.3.3. Khảo sát hiệu lực một số loại thuốc BVTV trừ sâu cuốn lá nhỏ trên đồng ruộng
• 4.4. Phương pháp nghiên cứu
• 4.4.1. Điều tra thành phần sâu hại lúa vụ mùa 2016 tại Kiến Thụy, Hải Phòng
• 4.4.2. Điều tra diễn biến mật độ sâu hại chính trên lúa dưới ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái trong điều kiện vụ mùa năm 2016 tại Kiến Thụy, Hải Phòng
• 4.4.3. Sơ bộ đánh giá hiệu quả kinh tế
• 4.4.4. Khảo sát hiệu lực một số loại thuốc phòng trừ sâu cuốn lá nhỏ tại Kiến Thụy, Hải Phòng trong vụ mùa 2016
• 4.4.5. Phương pháp xử lý và bảo quản mẫu
• 4.4.6. Phương pháp giám định mẫu
• 4.4.7. Chỉ tiêu theo dõi và phương pháp tính toán
• 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5.1. Thành phần sâu hại lúa tại huyện Kiến Thụy, Hải Phòng vụ mùa năm 2016
• 5.2. Diễn biến mật độ sâu hại chính trên lúa dưới ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái vụ mùa 2016 tại Kiến Thụy, Hải Phòng
• 5.2.1. Ảnh hưởng của thời vụ đến diễn biến mật độ sâu hại chính trên lúa
• 5.2.2. Ảnh hưởng của mật độ cấy đến diễn biến mật độ 3 loại sâu hại chính trên lúa tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ mùa 2016
• 5.2.3. Đánh giá hiệu quả kinh tế của một số yếu tố sinh thái thí nghiệm
• 5.2.3.1. Đánh giá hiệu quả kinh tế của mật độ cấy
• 5.2.3.2. Đánh giá hiệu quả kinh tế của việc sử dụng phân bón Lộc Xuân
• 5.2.4. Khảo sát một số loại thuốc BVTV phòng chống sâu cuốn lá nhỏ vụ mùa 2016 tại Kiến Thụy, Hải Phòng
• 6. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Diễn Biến Mật Độ Sâu Hại Chính Trên Lúa Vụ Mùa 2016

Nghiên cứu diễn biến mật độ sâu hại chính trên lúa vụ mùa 2016 tại Kiến Thụy, Hải Phòng là một vấn đề quan trọng trong nông nghiệp. Lúa là cây trồng chủ lực, chiếm diện tích lớn trong sản xuất nông nghiệp Việt Nam. Việc hiểu rõ về diễn biến mật độ sâu hại sẽ giúp nông dân có biện pháp phòng trừ hiệu quả hơn.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Sâu Hại Trên Lúa

Nghiên cứu về sâu hại trên lúa không chỉ giúp bảo vệ cây trồng mà còn nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các loài sâu hại như sâu đục thân và sâu cuốn lá nhỏ gây thiệt hại lớn cho nông dân.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Về Mật Độ Sâu Hại

Mục tiêu của nghiên cứu là xác định diễn biến mật độ của các loài sâu hại chính, từ đó đề xuất các biện pháp phòng trừ hiệu quả, góp phần bảo vệ sản xuất lúa tại Kiến Thụy.

II. Vấn Đề Thách Thức Trong Quản Lý Sâu Hại Trên Lúa

Sự gia tăng mật độ sâu hại trên lúa đang trở thành thách thức lớn cho nông dân. Các yếu tố như thời tiết, giống lúa và phương pháp canh tác ảnh hưởng trực tiếp đến mật độ sâu hại. Việc quản lý sâu hại hiệu quả là cần thiết để bảo vệ mùa màng.

2.1. Ảnh Hưởng Của Thời Tiết Đến Sâu Hại

Thời tiết có vai trò quan trọng trong sự phát triển của sâu hại. Nhiệt độ và độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho sâu phát triển, làm tăng mật độ sâu hại trên lúa.

2.2. Tác Động Của Giống Lúa Đến Mật Độ Sâu Hại

Các giống lúa khác nhau có khả năng kháng sâu hại khác nhau. Việc lựa chọn giống lúa phù hợp có thể giảm thiểu thiệt hại do sâu hại gây ra.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Diễn Biến Mật Độ Sâu Hại

Nghiên cứu diễn biến mật độ sâu hại được thực hiện thông qua các phương pháp điều tra và khảo sát. Việc thu thập dữ liệu về mật độ sâu hại là rất quan trọng để đưa ra các giải pháp phòng trừ hiệu quả.

3.1. Điều Tra Thành Phần Sâu Hại Trên Lúa

Điều tra thành phần sâu hại giúp xác định các loài sâu chính gây hại trên lúa, từ đó có biện pháp phòng trừ phù hợp.

3.2. Khảo Sát Ảnh Hưởng Của Các Yếu Tố Sinh Thái

Khảo sát các yếu tố sinh thái như thời vụ, giống lúa và phân bón giúp hiểu rõ hơn về diễn biến mật độ sâu hại và đưa ra các biện pháp can thiệp kịp thời.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Mật Độ Sâu Hại Chính

Kết quả nghiên cứu cho thấy mật độ sâu hại chính như sâu đục thân và sâu cuốn lá nhỏ có sự biến động lớn trong vụ mùa 2016. Việc nắm bắt diễn biến này giúp nông dân có biện pháp phòng trừ kịp thời.

4.1. Diễn Biến Mật Độ Sâu Đục Thân Lúa

Mật độ sâu đục thân lúa có xu hướng tăng cao vào giữa vụ mùa, gây thiệt hại lớn cho năng suất lúa.

4.2. Tình Hình Sâu Cuốn Lá Nhỏ Trên Lúa

Sâu cuốn lá nhỏ cũng có diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến chất lượng lúa. Việc theo dõi thường xuyên là cần thiết để có biện pháp xử lý kịp thời.

V. Giải Pháp Phòng Trừ Sâu Hại Hiệu Quả

Để giảm thiểu thiệt hại do sâu hại, cần áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp. Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và các biện pháp sinh học là rất quan trọng trong quản lý sâu hại.

5.1. Sử Dụng Thuốc Bảo Vệ Thực Vật

Việc khảo sát hiệu lực của các loại thuốc BVTV cho thấy một số loại thuốc có hiệu quả cao trong việc phòng trừ sâu cuốn lá nhỏ.

5.2. Biện Pháp Sinh Học Trong Phòng Trừ Sâu Hại

Áp dụng biện pháp sinh học như sử dụng thiên địch có thể giúp giảm thiểu mật độ sâu hại mà không gây hại cho môi trường.

VI. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Trong Nghiên Cứu

Nghiên cứu diễn biến mật độ sâu hại trên lúa tại Kiến Thụy, Hải Phòng đã chỉ ra những thách thức và cơ hội trong việc quản lý sâu hại. Cần tiếp tục nghiên cứu để tìm ra các giải pháp hiệu quả hơn trong tương lai.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Liên Tục

Nghiên cứu liên tục về mật độ sâu hại sẽ giúp nông dân có thông tin kịp thời để ứng phó với các tình huống phát sinh.

6.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững Trong Nông Nghiệp

Cần xây dựng các phương pháp canh tác bền vững, kết hợp giữa khoa học công nghệ và truyền thống để bảo vệ cây lúa và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lúa nước giữ vị trí sống còn trong cơ cấu nông nghiệp Việt Nam khi chiếm khoảng 61% tổng diện tích gieo trồng cả nước và là sinh kế chính của hơn 80% hộ nông dân. Tại huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng, vụ Mùa năm 2016 ghi nhận diện tích canh tác lúa đạt 4.480 ha trải rộng trên 17 xã và 1 thị trấn. Tuy nhiên, áp lực thâm canh tăng vụ cùng với sự thay đổi của thời tiết đã khiến áp lực sâu bệnh gia tăng đột biến. Lịch sử bảo vệ thực vật tại các tỉnh phía Bắc từng chứng kiến những đợt dịch sâu cuốn lá nhỏ bùng phát trên 1.434.000 ha vào năm 2010, trong đó diện tích nhiễm nặng lên tới 545.831 ha và gây mất trắng 207 ha lúa.

Trước thực trạng đó, đề tài tập trung giải quyết vấn đề kiểm soát ba đối tượng dịch hại nguy hiểm nhất: sâu cuốn lá nhỏ (Cnaphalocrocis medinalis), sâu đục thân lúa hai chấm (Tryporiza incertulas) và rầy nâu (Nilaparvata lugens). Mục tiêu cụ thể của công trình là giám định chính xác thành phần côn trùng hại lúa, theo dõi biến động mật độ và tỷ lệ gây hại dưới tác động của 4 yếu tố sinh thái bao gồm thời vụ, giống lúa, phân bón, mật độ cấy, đồng thời đánh giá hiệu lực sinh học của 4 loại thuốc bảo vệ thực vật chuyên trừ sâu cuốn lá nhỏ.

Nghiên cứu được triển khai thực địa từ tháng 6 đến tháng 12 năm 2016 tại xã Ngũ Phúc, huyện Kiến Thụy. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp bộ cơ sở dữ liệu sinh thái học chuẩn xác, giúp giảm thiểu tỷ lệ hại từ 15% đến 30% trên đồng ruộng, hạ thấp chi phí dùng thuốc bảo vệ thực vật và gia tăng hiệu quả kinh tế rõ rệt cho người trồng lúa địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý thuyết Quản lý dịch hại tổng hợp (Integrated Pest Management - IPM) và nguyên lý Cân bằng sinh thái nông sinh quần (Agroecosystem Balance) làm kim chỉ nam. Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: Ngưỡng gây hại kinh tế (Economic Injury Level), Mật độ quần thể dịch hại (Pest Population Density), Tiểu khí hậu đồng ruộng (Field Microclimate) và Hệ thống thâm canh lúa cải tiến (System of Rice Intensification - SRI).

Mô hình nghiên cứu thiết lập mối quan hệ tương tác đa chiều giữa hai nhóm yếu tố: nhóm phi sinh học gồm thời vụ gieo cấy, liều lượng dinh dưỡng phân bón NPK và nhóm sinh học gồm đặc tính sinh trưởng của giống lúa, mật độ cấy đối với quy luật phát sinh của sâu hại. Theo các tài liệu chuyên ngành, ruộng lúa bón thừa phân đạm với mức trên 120 kg N/ha có thể làm tăng mật độ sâu cuốn lá nhỏ lên 29,20 con/m² so với mức 19,70 con/m² ở ruộng bón 80 kg N/ha. Ngược lại, việc ứng dụng các biện pháp sinh thái học như điều chỉnh mật độ cấy thưa sẽ tạo ra tiểu khí hậu bất lợi cho dịch hại, hạn chế khả năng đẻ trứng và phát triển của ấu trùng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được thu thập trực tiếp thông qua hệ thống thí nghiệm đồng ruộng tại xã Ngũ Phúc. Nghiên cứu thực hiện chọn mẫu theo phương pháp ngẫu nhiên trên các ô tiêu chuẩn có diện tích tối thiểu 1 sào Bắc Bộ (360 m²/ruộng) với 2 lần lặp lại cho mỗi công thức thí nghiệm. Trên mỗi ruộng, tiến hành chọn 10 điểm ngẫu nhiên trên 2 đường chéo góc, mỗi điểm kiểm tra cố định 10 khóm lúa, tương đương cỡ mẫu điều tra là 100 khóm/ruộng theo định kỳ 7 ngày/lần.

Quy trình kỹ thuật tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn quốc gia:

• Điều tra thành phần côn trùng hại lúa theo tiêu chuẩn QCVN 01-38: 2010/BNNPTNT.
• Điều tra diễn biến mật độ và tỷ lệ hại theo quy chuẩn QCVN 01-166: 2014/BNNPTNT. Sâu đục thân được tính toán qua tỷ lệ dảnh héo và bông bạc; sâu cuốn lá nhỏ được kiểm tra bằng cách tách tổ đếm sâu non và tính tỷ lệ lá hại; rầy nâu được điều tra định lượng bằng phương pháp khay dầu nhớt kích thước 20 x 20 x 5 cm đặt nghiêng 45 độ sát gốc lúa và đập 2 lần/khóm.
• Khảo nghiệm hiệu lực thuốc bảo vệ thực vật trên giống lúa Nam Ưu 209 theo tiêu chuẩn QCVN 01-01: 2009/BNNPTNT đối với 4 loại thuốc: Vitarko 40WG, DuPont Prevathon 5SC, Scorpion 36EC và Takumi 20WP.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm chuẩn hóa dữ liệu theo hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, triệt tiêu sai số ngoại cảnh ngẫu nhiên, phản ánh chính xác mật độ cá thể trên một đơn vị diện tích và bảo đảm tính lặp lại của thí nghiệm trong suốt khung thời gian từ tháng 6 đến tháng 12 năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận và làm sáng tỏ nhiều phát hiện thực nghiệm mang tính thực tiễn cao trên đồng ruộng Kiến Thụy vụ Mùa 2016:

Thứ nhất, thành phần sâu hại trên lúa vụ Mùa tại địa bàn tương đối đa dạng, trong đó bộ Cánh vảy (Lepidoptera) và bộ Cánh đều (Homoptera) chiếm ưu thế áp đảo về số lượng cá thể lẫn tần suất xuất hiện, với ba loài gây hại chủ chốt là sâu cuốn lá nhỏ, sâu đục thân hai chấm và rầy nâu.

Thứ hai, mật độ cấy đóng vai trò quyết định đến mức độ phát sinh dịch hại. Thí nghiệm so sánh cho thấy công thức cấy thưa theo phương pháp SRI ở mật độ 20 - 25 khóm/m² làm giảm mật độ sâu cuốn lá nhỏ và sâu đục thân từ 30% đến 45% so với tập quán cấy dày của nông dân ở mật độ 40 - 45 khóm/m². Tỷ lệ lá bị sâu cuốn lá hại ở mật độ cấy dày luôn cao hơn mật độ cấy thưa từ 1,5 đến 2,0 lần ở hầu hết các giai đoạn sinh trưởng.

Thứ ba, việc sử dụng phân bón chuyên dùng Lộc Xuân đã thúc đẩy cây lúa sinh trưởng khỏe, rút ngắn thời gian sinh trưởng của cây từ 3 đến 5 ngày so với công thức bón phân đơn truyền thống. Thân cây cứng cáp hơn giúp giảm rõ rệt tỷ lệ hại do sâu đục thân và sâu cuốn lá, đồng thời mang lại năng suất và hiệu quả kinh tế cao hơn khoảng 10% trên mỗi đơn vị diện tích canh tác.

Thứ tư, khảo nghiệm hiệu lực thuốc trừ sâu cuốn lá nhỏ trên giống lúa Nam Ưu 209 xác định thuốc Vitarko 40WG đạt hiệu lực trừ sâu vượt trội nhất, đạt tỷ lệ diệt trừ trên 85% sau 5 đến 7 ngày xử lý, cao hơn đáng kể so với các hoạt chất thông thường khác.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự khác biệt giữa hai công thức mật độ cấy là do yếu tố tiểu khí hậu. Mật độ cấy dày 40 - 45 khóm/m² khiến các dảnh lúa che khuất ánh sáng, làm độ ẩm tương đối trong tán lá luôn duy trì ở mức cao trên 85%, tạo môi trường vi sinh thái tối ưu cho bướm sâu cuốn lá đến đẻ trứng và sâu non phát triển. Ngược lại, mật độ 20 - 25 khóm/m² giúp ruộng lúa thông thoáng, tăng cường cường độ quang hợp và ức chế khả năng nhân mật độ của rầy non tuổi 1 và tuổi 2.

Khi so sánh với các nghiên cứu trước đây tại khu vực đồng bằng sông Hồng của một số tác giả trong ngành, kết quả của luận văn hoàn toàn tương đồng về quy luật sinh thái học nhưng đã cập nhật các số liệu mới về sự tương tác giữa phân bón thế hệ mới và mật độ cấy SRI. Về phương diện trình bày số liệu, toàn bộ diễn biến mật độ sâu hại theo thời gian và tỷ lệ thiệt hại ở từng giai đoạn phát dục được minh họa trực quan thông qua 23 biểu đồ đường diễn biến và hệ thống 8 bảng số liệu so sánh kinh tế chi tiết trong toàn văn luận án.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa công tác phòng trừ sâu hại và nâng cao thu nhập cho nông dân trồng lúa tại Kiến Thụy, Hải Phòng, các giải pháp cụ thể được đề xuất như sau:

• Chuyển đổi mật độ cấy: Các hợp tác xã và hộ nông dân cần thay đổi tập quán cấy dày truyền thống sang áp dụng phương pháp cấy lúa cải tiến SRI với mật độ 20 - 25 khóm/m², mục tiêu giảm từ 30% đến 40% mật độ sâu bệnh hại trên đồng ruộng ngay từ đầu vụ Mùa tới.
• Chuẩn hóa quy trình dinh dưỡng: Trạm Khuyến nông huyện Kiến Thụy cần phối hợp với các xã đẩy mạnh tập huấn kỹ thuật bón phân cân đối, đưa phân bón chuyên dùng như Lộc Xuân vào quy trình chuẩn để thay thế thói quen bón thừa phân đạm, đặt mục tiêu rút ngắn thời gian sinh trưởng 3 - 5 ngày và nâng cao năng suất thực thu thêm 5 - 8% trong giai đoạn 2017 - 2020.
• Quy hoạch khung thời vụ tập trung: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Kiến Thụy cần chỉ đạo gieo cấy lúa mùa sớm và mùa trung đồng loạt theo từng tiểu vùng, đảm bảo tỷ lệ gieo cấy tập trung đạt trên 95% diện tích nhằm cắt đứt nguồn thức ăn liên tục của sâu đục thân lứa 5 và rầy nâu lứa 6.
• Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý: Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng cần hướng dẫn nông dân chỉ phun thuốc khi mật độ sâu cuốn lá nhỏ vượt ngưỡng phòng trừ kinh tế (trên 20 con/m² ở giai đoạn làm đòng), ưu tiên sử dụng thuốc có hiệu lực cao như Vitarko 40WG với liều lượng khuyến cáo để bảo vệ quần thể thiên địch tự nhiên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng cao cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Bảo vệ thực vật, Nông học: Nắm bắt phương pháp luận nghiên cứu sinh thái học côn trùng chuẩn mực, kỹ thuật điều tra theo quy chuẩn QCVN 01-166: 2014 và kỹ năng thiết kế thí nghiệm đồng ruộng so sánh các yếu tố kỹ thuật canh tác.
• Cán bộ kỹ thuật khuyến nông và Chi cục Bảo vệ thực vật: Tiếp cận nguồn dẫn liệu thực chứng để xây dựng các mô hình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), hoàn thiện tài liệu tập huấn kỹ thuật thâm canh lúa cho các vùng sinh thái ven biển phía Bắc.
• Ban quản trị hợp tác xã nông nghiệp và chủ trang trại: Ứng dụng trực tiếp kỹ thuật cấy thưa SRI mật độ 20 - 25 khóm/m² và quy trình bón phân cân đối nhằm tiết kiệm từ 15% đến 20% chi phí mua giống, phân bón và thuốc trừ sâu trong từng vụ sản xuất.
• Doanh nghiệp sản xuất vật tư nông nghiệp và thuốc bảo vệ thực vật: Khai thác số liệu khảo nghiệm thực tế về hiệu lực phòng trừ của các hoạt chất thuốc trừ sâu cuốn lá và hiệu quả của các dòng phân bón mới để tối ưu hóa sản phẩm và xây dựng hướng dẫn sử dụng thương phẩm phù hợp với thị trường miền Bắc.

Câu hỏi thường gặp

Yếu tố sinh thái nào tác động mạnh nhất đến diễn biến sâu hại lúa vụ Mùa tại Kiến Thụy?
Mật độ cấy và chế độ bón phân là hai yếu tố có ảnh hưởng sâu sắc nhất. Thực tế chứng minh việc cấy dày 40 - 45 khóm/m² kết hợp bón nhiều đạm làm mật độ sâu cuốn lá nhỏ tăng cao hơn 35% và tỷ lệ hại tăng gấp 2 lần so với ruộng cấy thưa 20 - 25 khóm/m² bón phân cân đối.

Phương pháp cấy thưa theo SRI có làm giảm năng suất lúa không?
Không làm giảm năng suất mà ngược lại còn giúp tăng hiệu quả kinh tế. Khi cấy ở mật độ 20 - 25 khóm/m², cây lúa nhận đủ ánh sáng, đẻ nhánh khỏe, bông to hạt chắc, tỷ lệ dảnh hữu hiệu cao và giảm chi phí thuốc bảo vệ thực vật nên lợi nhuận ròng tăng khoảng 10% trên mỗi sào Bắc Bộ.

Tại sao phân bón Lộc Xuân lại giúp hạn chế được sâu hại trên cây lúa?
Phân bón Lộc Xuân cung cấp tỷ lệ dinh dưỡng cân đối giữa đa lượng và vi lượng, giúp vách tế bào lá dày cứng và rút ngắn chu kỳ sinh trưởng từ 3 đến 5 ngày. Điều này làm giảm tính ngon miệng đối với sâu non và thu hẹp thời gian mẫn cảm của cây lúa trước các đợt bùng phát dịch hại.

Thuốc bảo vệ thực vật nào được đánh giá có hiệu quả trừ sâu cuốn lá nhỏ tốt nhất trong nghiên cứu?
Trong số 4 loại thuốc hóa học được khảo nghiệm trên giống lúa Nam Ưu 209, thuốc Vitarko 40WG cho hiệu lực sinh học cao nhất, đạt tỷ lệ tiêu diệt sâu cuốn lá nhỏ trên 85% sau 5 đến 7 ngày xử lý, duy trì thời gian bảo vệ lá đòng kéo dài.

Nghiên cứu áp dụng những tiêu chuẩn quốc gia nào để đánh giá dịch hại?
Đề tài áp dụng nghiêm ngặt hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn bao gồm QCVN 01-38: 2010/BNNPTNT về điều tra thành phần sinh vật hại, QCVN 01-166: 2014/BNNPTNT về phương pháp điều tra mật độ và QCVN 01-01: 2009/BNNPTNT về khảo nghiệm hiệu lực thuốc.

Kết luận

• Luận văn đã xác định rõ thành phần côn trùng hại lúa tại huyện Kiến Thụy vụ Mùa 2016 với ba đối tượng chủ lực cần quản lý là sâu cuốn lá nhỏ, sâu đục thân hai chấm và rầy nâu.
• Chứng minh mật độ cấy thưa 20 - 25 khóm/m² theo phương pháp SRI giúp giảm từ 30% đến 45% mật độ sâu hại so với mật độ cấy dày 40 - 45 khóm/m² của nông dân.
• Khẳng định phân bón Lộc Xuân giúp rút ngắn thời gian sinh trưởng 3 - 5 ngày, tăng sức chống chịu sâu bệnh và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng lúa.
• Xác định thuốc Vitarko 40WG là giải pháp hóa học tối ưu với hiệu lực trừ sâu cuốn lá nhỏ đạt trên 85% sau 5 đến 7 ngày phun.
• Cung cấp nguồn luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc phục vụ việc hoàn thiện quy trình quản lý dịch hại tổng hợp IPM tại thành phố Hải Phòng.

Đóng góp chính của đề tài là xây dựng thành công cơ sở dữ liệu sinh thái học giúp nông dân chuyển đổi phương thức canh tác theo hướng giảm thiểu hóa chất và tăng cường hiệu quả kinh tế. Trong các vụ sản xuất tiếp theo giai đoạn 2017 - 2020, địa phương cần tiếp tục mở rộng quy mô khảo nghiệm trên các giống lúa thuần chất lượng cao. Các đơn vị quản lý nông nghiệp và quý bạn đọc quan tâm có thể liên hệ tác giả hoặc tra cứu toàn văn luận văn tại Thư viện Học viện Nông nghiệp Việt Nam để khai thác trọn vẹn bộ dữ liệu nghiên cứu chi tiết.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ HẠNH DIỄN BIẾN MẬT ĐỘ SÂU HẠI CHÍNH TRÊN LÚA DƯỚI ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ YẾU TỐ SINH THÁI VỤ MÙA 2016 TẠI KIẾN THỤY, HẢI PHÒNG Ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60 62 01 12 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đặng Thị Dung NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng công trình nghiên cứu này là của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo vệ một học vị hay một công trình nghiên cứu nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đều đã được cảm ơn. Các thông tin trích dẫn sử dụng trong luận văn đều được ghi rõ các nguồn gốc, xuất xứ.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Hạnh i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn thạc sĩ này, ngoài sự nỗ lực phấn đấu của bản thân tôi còn nhận được nhiều rất nhiều sự giúp đỡ quý báu khác. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Đặng Thị Dung đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài, và các thầy cô giáo trong Bộ môn Côn trùng - Khoa Nông học, Học viên Nông nghiệp Việt Nam. Tôi xin chân thành cảm ơn các lãnh đạo và đồng nghiệp tại Trung tâm KNKN Hải Phòng, Trạm KN KN huyện Kiến Thụy đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện và hoàn thành luận văn này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các tập thể, cá nhân, bạn bè và người thân đã động viên khích lệ tôi trong thời gian học tập tại trường và thực hiện đề tài tốt nghiệp.

Hà Nội, ngày tháng Tác giả luận văn Nguyễn Thị Hạnh ii MỤC LỤC Lời cam đoan.ii Mục lục.iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Cơ sở khoa học của đề tài. Những nghiên cứu ở ngoài nước. Thành phần sâu hại trên cây lúa.

Những nghiên cứu về sâu cuốn lá nhỏ Cnapalocrocis medinalis. Những nghiên cứu về sâu đục thân lúa hai chấm Tryporiza incertulas (Walker). Những nghiên cứu về Rầy nâu Nilaparvata lugens Stal. Những nghiên cứu trong nước.

Tình hình sản xuất lúa. Tình hình dịch hại do sâu trên lúa. Thành phần sâu hại lúa. Những nghiên cứu về sâu cuốn lá nhỏ.

Những nghiên cứu về sâu đục thân lúa hai chấm. Những nghiên cứu về rầy nâu. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Địa điểm và thời gian nghiên cứu.

Vật liệu và dụng cụ nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Điều tra thành phần sâu hại lúa vụ mùa 2016 tại Kiến Thụy, Hải Phòng. Điều tra diễn biến mật độ một số sâu chính trên lúa (sâu đục thân hai chấm, sâu cuốn lá nhỏ, rầy nâu) dưới ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái (thời vụ, giống, phân bón, mật độ cấy) vụ mùa 2016 tại Kiến Thụy, Hải Phòng.

Khảo sát hiệu lực một số loại thuốc BVTV trừ sâu cuốn lá nhỏ trên đồng ruộng. Phương pháp nghiên cứu. Điều tra thành phần sâu hại lúa vụ mùa 2016 tại Kiến Thụy, Hải Phòng. Điều tra diễn biễn mật độ sâu hại chính trên lúa dưới ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái trong điều kiện vụ mùa năm 2016 tại Kiến Thụy, Hải Phòng.

Sơ bộ đánh giá hiệu quả kinh tế. Khảo sát hiệu lực một số loại thuốc phòng trừ sâu cuốn lá nhỏ tại Kiến Thụy, Hải Phòng trong vụ mùa 2016. Phương pháp xử lý và bảo quản mẫu. Phương pháp giám định mẫu.

Chỉ tiêu theo dõi và phương pháp tính toán. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Thành phần sâu hại lúa tại huyện Kiến Thụy, Hải Phòng vụ mùa năm 2016 41 4. Diễn biến mật độ sâu hại chính trên lúa dưới ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái vụ mùa 2016 tại Kiến Thụy, Hải Phòng.

Ảnh hưởng của thời vụ đến diễn biến mật độ sâu hại chính trên lúa 42 4. Ảnh hưởng của mật độ cấy đến diễn biến mật độ 3 loại sâu hại chính trên lúa tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ mùa 2016. Đánh giá hiệu quả kinh tế của một số yếu tố sinh thái thí nghiệm. Đánh giá hiệu quả kinh tế của mật độ cấy.

Đánh giá hiệu quả kinh tế của việc sử dụng phân bón Lộc Xuân. Khảo sát một số loại thuốc bvtv phòng chống sâu cuốn lá nhỏ vụ mùa 2016 tại Kiến Thụy, Hải Phòng. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 71 Tài liệu tham khảo.

82 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật. CLN Cuốn lá nhỏ. CS Cộng sự. KHKT Khoa học kỹ thuật KNKN Khuyến nông - Khuyến ngư NXB Nhà xuất bản.

SBB Sào Bắc Bộ vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Diện tích và sản lượng lúa mùa tại Việt Nam từ năm 2010 – 2015 16 Bảng 2. Các đợt dịch do sâu cuốn lá nhỏ, rầy nâu, sâu đục thân lúa gây ra trong cả nước tính từ năm 1976 đến năm 2010. Mức độ xuất hiện của sâu hại trên cây lúa ở Việt Nam ở các giai đoạn từ năm 1976 – 2005.

Diện tích lúa bị hại ở Việt Nam trong 5 năm (1999 – 2003). Thành phần sâu, nhện hại trên lúa vụ Mùa 2016 tại huyện Kiến Thụy, Hải Phòng. Hiệu quả kinh tế của hai mật độ cấy tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ mùa 2016 68 Bảng 4. Hiệu quả kinh tế của sử dụng phân bón Lộc Xuân.

Hiệu lực thuốc phòng trừ sâu cuốn lá nhỏ trên giống Nam Ưu 209 tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ Mùa 2016. 69 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4. Diễn biến mật độ của sâu cuốn lá nhỏ ở 2 thời vụ tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ Mùa 2016 (giống lúa thí nghiệm: Nam Ưu 209). Diễn biến tỷ lệ hại của sâu cuốn lá nhỏ ở 2 thời vụ tại Kiến Thụy, Hải Phòng trong vụ Mùa 2016 (giống lúa thí nghiệm: Nam Ưu 209).

Diễn biến mật độ sâu đục thân lúa hai chấm ở 2 thời vụ tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ Mùa 2016 (giống lúa thí nghiệm: Nam Ưu 209). Diễn biến tỷ lệ hại của sau đục thân lúa hai chấm ở 2 thời vụ tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ Mùa 2016 (giống lúa thí nghiệm: Nam Ưu 209). Diễn biến mật độ rầy nâu ở 2 thời vụ tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ Mùa 2016 (giống lúa thí nghiệm: Nam Ưu 209). Diễn biến mật độ sâu cuốn lá nhỏ dưới ảnh hưởng của yếu tố giống, tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ Mùa 2016 49 Hình 4.

Diễn biến tỷ lệ hại của sâu cuốn lá nhỏ dưới ảnh hưởng của yếu tố giống, tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ Mùa 2016. Diễn biến mật độ của sâu đục thân lúa hai chấm dưới ảnh hưởng của yếu tố giống lúa tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ Mùa 2016 52 Hình. Diễn biến tỷ lệ hại do sâu đục thân lúa hai chấm trên các giống lúa thí nghiệm tại Kiến Thụy, Hải Phòng trong vụ Mùa 2016. Ảnh hưởng yếu tố giống đến diễn biến mật độ rầy nâu tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ Mùa 2016.

Ảnh ruộng thí nghiệm về phân bón ảnh hưởng đến diễn biễn mật độ sâu cuốn lá nhỏ tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ Mùa 2016. Ảnh hưởng của phân bón đến diễn biến mật độ sâu cuốn lá nhỏ tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ Mùa 2016 (giống lúa thí nghiệm: Nam Ưu 209). Ảnh hưởng của phân bón đến tỷ lệ hại do sâu cuốn lá nhỏ trên giống lúa Nam Ưu 209 tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ Mùa 2016. Ảnh hưởng của phân bón đến diễn biến mật độ sâu đục thân hai chấm tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ Mùa 2016 (giống lúa TN: Nam Ưu 209).

Ảnh hưởng của phân bón để tỷ lệ hại do sâu đục thân lúa hai chấm gây ra trên giống lúa Nam Ưu 209 tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ Mùa 2016. Ảnh hưởng của phân bón đến mật độ rầy nâu trên giống lúa Nam Ưu 209 tại Kiến Thụy, Hải Phòng trong vụ Mùa 2016. Thí nghiệm lúa cấy mật độ 40 – 45 khóm/m và 20 – 25 khóm/m .18 Diễn biến mật độ của sâu cuốn lá nhỏ dưới ảnh hưởng của mật độ cấy tại Kiến Thuy, Hải Phòng trong vụ Mùa 2016. Ảnh hưởng của mật độ cấy đến tỷ lệ hại (%) do sâu cuốn lá nhỏ gây nên trên giống lúa Nam Ưu 209 tại Kiến Thụy, Hải Phòng trong vụ Mùa 2016.

Diễn biến mật độ của sâu đục thân lúa hai chấm dưới sự ảnh hưởng của mật độ cấy tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ Mùa năm 2016. Ảnh hưởng của mật độ cấy đến tỷ lệ gây hại của sâu đục thân lúa hai chấm trên giống lúa Nam Ưu 209 tại Kiến Thụy, Hải Phòng. Diễn biến mật độ rầy nâu dưới sự ảnh hưởng của mật độ cấy tại Kiến Thụy, Hải Phòng vụ Mùa năm 2016. Hiệu lực của 4 loại thuốc hóa học trừ sâu cuốn lá nhỏ hại lúa trên giống Nam Ưu 209 tại Kiến Thụy, Hải Phòng trong vụ Mùa 2016.

70 ix TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thị Hạnh Tên Luận văn: Diễn biến mật độ sâu hại chính trên lúa dưới ảnh hưởng của một số yêu tố sinh thái vụ mùa năm 2016 tại Kiến Thụy, Hải Phòng Ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60 62 01 12 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Điều tra diễn biến mật độ của một số sâu hại chính trên lúa dưới sự tác động của một số yếu tố sinh thái (mùa vụ, giống, phân bón, mật độ cấy) và khảo sát một số loại thuôc hóa học đối với sâu cuốn lá nhỏ. Lấy đó làm cơ sở khoa học để tìm ra giải pháp hữu hiệu trong công tác phòng chống sâu hại lúa, góp phần mang lại hiệu quả kinh tế cho người trồng lúa tại Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng. Phương pháp nghiên cứu Điều tra thành phần sâu hại lúa tại khu vực Kiến Thụy, Hải Phòng vụ mùa năm 2016 theo Bộ NN&PTNT (2010): QCVN 01-38: 2010/BNNPTNT. - Điều tra diễn biến mật độ và tỷ lệ hại của một số sâu hại chính trên lúa dưới ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái tại khu vực nghiên cứu (sâu đục thân lúa hai chấm, sâu cuốn lá nhỏ, rầy nâu) theo Bộ NN&PTNT (2010): QCVN 01-166: 2014/BNNPTNT.

Khảo sát hiệu lực một số thuốc hóa học phòng chống sâu cuốn lá nhỏ tại vùng nghiên cứu theo QCVN 01-01: 2009/BNNPTNT.