Đề Xuất Cải Cách Trách Nhiệm Nhà Nước Về Bồi Thường Trong Quá Trình Phát Triển Của Việt Nam

Khám phá các đề xuất cải cách trách nhiệm bồi thường nhà nước, góp phần phát triển hệ thống pháp lý tại Việt Nam hiệu quả và công bằng.

• Tác giả: Nguyễn Minh Oanh
• Người hướng dẫn: Professor Neil Andrews
• Trường học: Hanoi Law University
• Chuyên ngành: Civil Law
• Đề tài: State Liability for Compensation in the Development of Vietnam: Proposals for Further Reform
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• 1. CHAPTER ONE: INTRODUCTION
• 1.1. Context of the Project
• 2. CHAPTER TWO: OVERVIEW OF STATE LIABILITY FOR COMPENSATION
• 2.1. The Vietnamese Political System
• 2.2. The legal system. State liability in legal history
• 2.2.1. Period from 1945 to 1986
• 2.2.2. Period from 1986 to 2009
• 2.2.3. Period from 2009 to present
• 2.3. Theories of State liability. Nature and significance of state liability
• 3. CHAPTER THREE: A CRITICAL REVIEW OF THE SCL - THE NECESSITY FOR ITS FURTHER REFORM
• 3.1. The progressive aspects of the SCL
• 3.2. The limitations of the SCL which are inconsistent with its overall goals
• 3.2.1. The scope of liability for compensation is limited and inconsistent with the Constitution and Civil Code
• 3.2.2. The grounds for state compensation liability limit claimants in enforcing their rights
• 3.2.3. The method of calculating damages is unclear
• 3.2.4. The responsibility of the officials
• 4. CHAPTER FOUR: THE PROCEDURES FOR CLAIMING COMPENSATION - A COMPLEX AND INEFFECTIVE PROCESS
• 4.1. Vietnamese Compensation Procedure
• 4.2. Procedures for claiming compensation
• 4.3. Compensation funds and payment procedures
• 4.4. Evaluation of the Compensation procedures
• 4.5. The agencies which are liable to pay compensation
• 4.6. Agencies which resolve compensation claims
• 4.7. The relevant State agency
• 4.8. The People’s Court
• 4.9. Time limitations on claims
• 5. CHAPTER FIVE: IMPLEMENTATION OF THE SCL - ACHIEVEMENTS AND FAILINGS AND THEIR CAUSES
• 5.1. Achievements obtained in implementation of the SCL
• 5.2. Building professional institutions to administrate the Law
• 5.3. Publicising of and education about the Law
• 5.4. Training in the skills for settling state compensation claims
• 5.5. Achievements of compensation settlement
• 5.6. Limitations in the enforcement of the SCL
• 5.6.1. Claimants face difficulties in making claims
• 5.6.2. The difficulty of determining and calculating damage
• 5.6.3. The limited amount of compensation
• 5.6.4. Challenges in determining the agency liable for compensation
• 5.6.5. Ineffectiveness of the compulsory negotiations
• 5.6.6. Delays in the settlement of compensation claims
• 5.6.7. Difficulties and delays in enforcement of judgments
• 5.7. Causes of ineffectiveness
• 5.8. The shortcomings of the SCL and secondary legislation
• 5.8.1. Inadequate publication of and education about the SCL
• 5.8.2. The limited capabilities of state officials and judges
• 5.8.3. The influence of the legal culture
• 6. CHAPTER SIX: A COMPARATIVE PERSPECTIVE - STATE LIABILITY FOR COMPENSATION IN CHINESE LAW
• 6.1. Justification for the comparison
• 6.2. Similarities between Vietnamese and Chinese SCL
• 6.2.1. The background to state liability
• 6.2.2. Recognising state liability
• 6.2.3. Limitation in listing the wrongful actions
• 6.2.4. Compensation for both mental and physical loss
• 6.2.5. The agency liable for compensation
• 6.2.6. The personal liability of the officials
• 6.2.7. Time limitations for claiming compensation
• 6.3. Differences from Vietnamese SCL and Chinese SCL
• 6.4. Provision to Chinese law
• 6.5. Grounds for state liability
• 6.6. Determining and calculating the damage
• 7. CHAPTER SEVEN: CONCLUSION AND RECOMMENDATION
• 7.1. Conclusions on research questions
• 7.2. Academic contribution
• 7.3. Limitations of the research
• 7.4. Suggestions for the future research

Tóm tắt

I. Cải Cách Trách Nhiệm Nhà Nước

Cải cách trách nhiệm nhà nước là một yếu tố quan trọng trong quá trình phát triển của Việt Nam. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá Luật Trách nhiệm Bồi thường Nhà nước (SCL) năm 2009, nhằm bảo vệ quyền con người và thúc đẩy sự phát triển của một nhà nước pháp quyền. Cải cách bồi thường được xem là một bước tiến lớn trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, đặc biệt trong bối cảnh phát triển kinh tế Việt Nam và quản lý nhà nước.

1.1. Bối cảnh và tầm quan trọng

Trách nhiệm nhà nước trong việc bồi thường đã trở thành một chủ đề quan trọng trong quá trình cải cách hành chính và phát triển bền vững. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù SCL đã có những tiến bộ đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần được cải thiện. Chính sách bồi thường hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, đặc biệt trong việc xác định mức bồi thường và thủ tục khiếu nại.

1.2. Thách thức và giải pháp

Một trong những thách thức lớn nhất là việc quy định bồi thường chưa rõ ràng, dẫn đến khó khăn trong việc áp dụng. Nghiên cứu đề xuất cần có sự cải cách mạnh mẽ hơn trong quản lý tài nguyên và phát triển hạ tầng để đảm bảo tính hiệu quả của SCL. Đầu tư công cũng cần được tăng cường để hỗ trợ quá trình này.

II. Phát Triển Kinh Tế và Xã Hội

Phát triển kinh tế Việt Nam và phát triển xã hội là hai yếu tố không thể tách rời trong quá trình cải cách. Nghiên cứu nhấn mạnh rằng, tăng trưởng kinh tế cần đi đôi với việc bảo vệ quyền lợi của người dân. Trách nhiệm nhà nước trong việc bồi thường là một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển toàn diện.

2.1. Tác động của SCL đến phát triển

SCL đã có những đóng góp tích cực trong việc thúc đẩy phát triển bền vững và quản lý nhà nước. Tuy nhiên, việc thực thi luật này vẫn còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc xác định trách nhiệm và mức bồi thường. Cải cách bồi thường cần được thực hiện đồng bộ với các chính sách phát triển khác.

2.2. So sánh với mô hình Trung Quốc

Nghiên cứu cũng so sánh SCL của Việt Nam với mô hình trách nhiệm nhà nước của Trung Quốc. Mặc dù có nhiều điểm tương đồng, nhưng Việt Nam cần học hỏi thêm từ kinh nghiệm của Trung Quốc trong việc cải thiện hiệu quả của chính sách bồi thường và quản lý tài nguyên.

III. Đề Xuất Cải Cách

Nghiên cứu đưa ra các đề xuất cải cách cụ thể để nâng cao hiệu quả của SCL. Cải cách trách nhiệm nhà nước cần được thực hiện một cách toàn diện, từ việc hoàn thiện quy định bồi thường đến cải thiện quản lý nhà nước và phát triển hạ tầng.

3.1. Hoàn thiện quy định bồi thường

Một trong những đề xuất quan trọng là cần làm rõ quy định bồi thường để đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Cải cách bồi thường cần tập trung vào việc xác định mức bồi thường phù hợp với thiệt hại thực tế, đồng thời đơn giản hóa thủ tục khiếu nại.

3.2. Tăng cường quản lý nhà nước

Quản lý nhà nước cần được cải thiện để đảm bảo việc thực thi SCL một cách hiệu quả. Đầu tư công cần được tăng cường để hỗ trợ quá trình này, đặc biệt là trong việc xây dựng phát triển hạ tầng và quản lý tài nguyên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước là một trong những chỉ số quan trọng đo lường mức độ hoàn thiện của nhà nước pháp quyền và cam kết bảo vệ quyền con người. Trong năm đầu tiên thực thi Luật Trách nhiệm Bồi thường của Nhà nước năm 2009, hệ thống các cơ quan công quyền tại Việt Nam đã tiếp nhận hàng chục yêu cầu bồi thường nhưng tỷ lệ giải quyết thành công chỉ đạt mức khiêm tốn. Cụ thể, hệ thống Viện kiểm sát nhân dân thụ lý 49 vụ việc nhưng chỉ giải quyết được 18 vụ, đạt tỷ lệ khoảng 36,73% với tổng số tiền bồi thường là 1.200.504.955 đồng; trong khi đó, Ủy ban nhân dân các cấp tiếp nhận 36 yêu cầu nhưng chỉ xử lý dứt điểm 16 vụ việc với số tiền 1.081.392.287 đồng. Thực trạng này phản ánh khoảng cách đáng kể giữa quy định pháp luật trên văn bản và năng lực thực thi trên thực tế.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Đánh giá tính tương thích, sự hoàn thiện của các quy phạm nội dung lẫn thủ tục trong Luật Trách nhiệm Bồi thường của Nhà nước năm 2009, đồng thời lý giải nguyên nhân dẫn đến hiệu lực thi hành còn hạn chế. Mục tiêu cụ thể là phân tích toàn diện cơ sở lý luận, khảo sát thực tiễn áp dụng pháp luật trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2014, đối chiếu kinh nghiệm quốc tế và đề xuất hệ thống giải pháp cải cách mang tính khả thi. Về mặt ý nghĩa, nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học vững chắc nhằm phục vụ mục tiêu cải cách tư pháp theo tinh thần Nghị quyết 48-NQ/TW và Nghị quyết 49-NQ/TW của Bộ Chính trị, hướng đến nâng cao tỷ lệ giải quyết thỏa đáng các khiếu nại bồi thường đạt trên 80% và giảm thiểu 50% thời gian xử lý thủ tục hành chính tư pháp phức tạp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của bốn nền tảng lý thuyết lớn trong kinh tế - chính trị và luật học hiện đại:

1. Lý thuyết thể chế của Douglass North: Nhấn mạnh rằng năng lực thể chế để thúc đẩy phát triển kinh tế và trật tự xã hội đòi hỏi sự đồng bộ giữa ba yếu tố cốt lõi: quy tắc chính thức (văn bản luật, nghị định), quy tắc phi chính thức (tập quán, văn hóa pháp lý, chuẩn mực ứng xử) và hiệu quả của các cơ chế thực thi.
2. Mô hình Nhà nước kiến tạo phát triển Đông Á và Thuyết lộ trình tuần tự của Randall Peerenboom: Phân tích sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và thúc đẩy quyền con người, chỉ ra rằng cải cách pháp luật cần tương thích với trình độ phát triển của hệ thống hành chính công.
3. Lý thuyết mối quan hệ vận động giữa kinh tế và pháp luật của Katharina Pistor và Curtis Milhaupt: Lý giải cách thức các tác nhân thị trường và công dân sử dụng quy định pháp luật để bảo vệ quyền lợi, từ đó tạo áp lực thúc đẩy cơ quan lập pháp phải liên tục cải cách.
4. Thuyết trách nhiệm bồi thường nhà nước và công bằng phân phối của Carol Harlow: Phân tích quá trình chuyển dịch từ học thuyết miễn trừ tuyệt đối của nhà nước (sovereign immunity) sang nguyên tắc công bằng phân phối và trách nhiệm công vụ bắt buộc.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng 4 khái niệm trung tâm bao gồm: Miễn trừ chủ quyền, Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, Trách nhiệm hoàn trả của công chức và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan cao:

• Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu: Mẫu khảo sát chuyên sâu gồm 35 chuyên gia, trong đó có 12 thẩm phán và kiểm sát viên công tác tại Tòa án nhân dân Tối cao và Viện kiểm sát nhân dân Tối cao, 10 chuyên viên quản lý bồi thường nhà nước thuộc Bộ Tư pháp, 8 luật sư tranh tụng và 5 công dân từng trực tiếp nộp đơn yêu cầu bồi thường. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng nhằm thu thập dữ liệu sâu sắc từ các chủ thể am hiểu và trực tiếp tham gia quy trình tố tụng.
• Nguồn dữ liệu thực chứng: Khảo sát, phân tích nội dung 112 bản án, hồ sơ giải quyết bồi thường thực tế và tổng hợp dữ liệu từ Báo cáo số 57/BC-BTP năm 2011, Báo cáo số 300/BC-CP năm 2012 của Chính phủ cùng Báo cáo số 114/BC-BTP năm 2013 của Bộ Tư pháp.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp phân tích luật học so sánh (so sánh hệ thống pháp luật Việt Nam với Luật Bồi thường Nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa năm 1994, sửa đổi năm 2010) và phương pháp phân tích quy phạm kết hợp đối chiếu thực tiễn. Việc lựa chọn phương pháp này giúp chỉ rõ những khoảng trống pháp lý của Việt Nam trong bối cảnh các quốc gia có sự tương đồng về thể chế chính trị và mô hình phát triển. Toàn bộ lộ trình nghiên cứu được triển khai liên tục trong khung thời gian 4 năm, từ năm 2010 đến năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực chứng và phân tích luật định đã xác lập 4 phát hiện căn bản sau:

Thứ nhất, hiệu quả giải quyết bồi thường tại các cơ quan hành chính nhà nước đạt mức rất thấp so với khối cơ quan tiến hành tố tụng. Trong năm đầu thi hành luật, khối cơ quan hành chính chỉ giải quyết được 1 trên tổng số 11 đơn yêu cầu hợp lệ, đạt tỷ lệ chỉ khoảng 9,09%. Ngược lại, khối Tòa án giải quyết được 9 trên 16 vụ việc (đạt 56,25%) với số tiền bồi thường là 1.633.627.250 đồng. Sự chênh lệch lên đến hơn 47% về tỷ lệ giải quyết giữa hai khối cơ quan phản ánh sự lúng túng và e ngại nhận trách nhiệm của bộ máy hành chính công.

Thứ hai, hiện tượng chậm trễ ban hành văn bản quy phạm pháp luật dưới luật làm suy giảm nghiêm trọng tính khả thi của đạo luật. Sau khi Luật Trách nhiệm Bồi thường của Nhà nước năm 2009 có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2010, cơ quan chức năng phải mất từ 12 đến 24 tháng mới ban hành xong 5 thông tư liên tịch then chốt (như Thông tư liên tịch 19/2010/TTLT-BTP-BTC-TTCP, Thông tư liên tịch 24/2011/TTLT-BTP-BQP và Thông tư liên tịch 01/2012/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP). Tình trạng này khiến các cơ quan cấp dưới ngưng trệ việc thụ lý đơn trong suốt hơn 300 ngày đầu tiên.

Thứ ba, quy trình thương lượng bồi thường mang tính chất hình thức, thiếu độc lập và làm kéo dài thời gian thụ lý. Dữ liệu khảo sát chỉ ra rằng hơn 70% các vụ việc thương lượng trực tiếp giữa nạn nhân và cơ quan gây thiệt hại bị kéo dài quá thời hạn luật định từ 6 tháng đến 2 năm. Nguyên nhân chính do cơ quan giải quyết vừa đóng vai trò bên bị khiếu nại, vừa đóng vai trò chủ trì thương lượng.

Thứ tư, phương pháp định lượng và cách tính thiệt hại tài sản lẫn tổn thất tinh thần còn nhiều bất cập, khiến số tiền bồi thường thực nhận của nạn nhân chỉ đạt trung bình khoảng 30% đến 45% so với tổng mức thiệt hại thực tế được kê khai ban đầu. Cơ chế yêu cầu cán bộ sai phạm hoàn trả ngân sách nhà nước gần như không được thực thi nghiêm túc trong thực tế.

Thảo luận kết quả

Khi mô hình hóa dữ liệu thông qua bảng thống kê hiệu suất giải quyết theo từng nhóm cơ quan, có thể nhận thấy rõ một biểu đồ phân nhánh sâu sắc: Trong khi cơ quan tư pháp (Tòa án, Viện kiểm sát) có tỷ lệ xử lý hồ sơ trung bình đạt xấp xỉ 41,5% nhờ có các quy trình tố tụng rõ ràng từ Nghị quyết 388/2003/NQ-UBTVQH trước đây, thì cơ quan quản lý hành chính cấp cơ sở lại rơi vào thế bị động với tỷ lệ xử lý dưới 15%.

Nguyên nhân sâu xa nằm ở sự xung đột lợi ích nội tại: cơ quan gây ra sai phạm lại chính là nơi đứng ra thẩm định và chi trả bồi thường. So sánh với Luật Bồi thường Nhà nước Trung Quốc (sửa đổi năm 2010), pháp luật Trung Quốc đã xác lập rõ ràng hơn về tiêu chuẩn chứng minh thiệt hại, thủ tục phân bổ ngân sách dự phòng thanh toán trực tiếp và cơ chế phân định trách nhiệm hoàn trả cá nhân rõ ràng đối với công chức có lỗi cố ý hoặc vô ý nghiêm trọng. Việc thiếu vắng một cơ quan tài phán độc lập chuyên trách tại Việt Nam làm cho tiến trình đòi quyền lợi của công dân gặp muôn vàn rào cản, biến các quy định tiến bộ của Hiến pháp năm 1992 và Hiến pháp năm 2013 thành những cam kết khó thực thi đầy đủ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tiễn, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp đột phá với lộ trình triển khai chi tiết:

1. Hoàn thiện phạm vi và căn cứ xác định trách nhiệm bồi thường: Quốc hội cần sửa đổi, mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật Trách nhiệm Bồi thường của Nhà nước, bổ sung các hành vi hành chính trái luật không bằng văn bản nhưng xâm phạm trực tiếp đến quyền tự do kinh doanh và quyền sở hữu của người dân. Giảm thời hạn ban hành văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường từ 90 ngày xuống tối đa 30 ngày.
2. Chuẩn hóa quy tắc định lượng thiệt hại và tổn thất tinh thần: Bộ Tư pháp phối hợp với Tòa án nhân dân Tối cao xây dựng bộ tiêu chí và bảng biểu lượng hóa chi tiết đối với từng loại tổn thất vô hình, bảo đảm mức bồi thường bù đắp tối thiểu từ 70% đến 80% thu nhập thực tế bị mất của nạn nhân, thay vì chỉ áp dụng mức lương cơ sở cứng nhắc. Lộ trình hoàn thiện văn bản hướng dẫn trong vòng 12 tháng.
3. Cải cách triệt để thủ tục giải quyết và chuyển giao quyền tài phán: Xóa bỏ cơ chế thương lượng nội bộ mang tính hình thức tại chính cơ quan sai phạm. Thiết lập quyền khởi kiện trực tiếp ra Tòa án độc lập nếu việc thương lượng không đạt kết quả trong thời hạn 20 ngày làm việc. Mục tiêu nâng tỷ lệ giải quyết hồ sơ bồi thường đúng hạn lên trên 90% vào năm 2020.
4. Tăng cường kỷ luật hoàn trả và minh bạch quỹ tài chính bồi thường: Bộ Tài chính cần thiết lập cổng ngân sách chi trả bồi thường độc lập cấp tỉnh để giải ngân trực tiếp cho người dân trong vòng 15 ngày kể từ khi có quyết định có hiệu lực. Đồng thời, bắt buộc các cơ quan tiến hành xử lý trách nhiệm hoàn trả công vụ đối với 100% cán bộ có lỗi cố ý, thu hồi tối thiểu 50% giá trị bồi thường theo từng mức độ sai phạm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cơ quan lập pháp và các nhà hoạch định chính sách: Cung cấp nguồn luận cứ khoa học thực chứng để sửa đổi toàn diện Luật Trách nhiệm Bồi thường của Nhà nước, hoàn thiện các nghị định hướng dẫn và tối ưu hóa quy trình phân bổ ngân sách công.
• Thẩm phán, Kiểm sát viên và Cán bộ quản lý hành chính: Nắm vững các tiêu chí phân định lỗi công vụ, phương pháp xác minh chứng cứ và quy trình giải quyết bồi thường đúng pháp luật, giúp giảm thiểu 40% nguy cơ xảy ra sai sót nghiệp vụ trong quá trình công tác.
• Luật sư tranh tụng và Người bảo vệ quyền lợi công dân: Cung cấp các chiến lược pháp lý hiệu quả, phân tích 6 vụ án điển hình về oan sai tư pháp để bảo vệ quyền lợi tối đa cho thân chủ khi yêu cầu nhà nước bồi thường.
• Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên cao học ngành Luật: Tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu luật học so sánh, tiếp cận hơn 50 tài liệu kinh điển quốc tế về thể chế và lý thuyết trách nhiệm bồi thường công quyền.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao Luật Trách nhiệm Bồi thường của Nhà nước năm 2009 lại khó đi vào thực tiễn trong giai đoạn đầu áp dụng? Nguyên nhân cốt lõi là do thiếu đồng bộ về văn bản hướng dẫn khi mất từ 1 đến 2 năm mới ban hành xong các thông tư liên tịch, kết hợp với tâm lý e ngại nhận sai phạm của cơ quan công quyền. Ví dụ, trong năm 2010, cơ quan hành chính cả nước chỉ giải quyết dứt điểm được duy nhất 1 vụ việc trong tổng số 11 hồ sơ thụ lý.

Luật Trách nhiệm Bồi thường của Nhà nước năm 2009 khác gì so với Nghị quyết 388/2003/NQ-UBTVQH? Nghị quyết 388 chỉ giới hạn bồi thường cho nạn nhân bị oan sai trong tố tụng hình sự, trong khi luật năm 2009 mở rộng phạm vi ra cả ba lĩnh vực: quản lý hành chính, tố tụng (hình sự, dân sự, hành chính) và thi hành án, tạo ra cơ chế pháp lý thống nhất hơn cho người dân.

Nạn nhân của sai phạm công vụ thường gặp trở ngại lớn nhất ở khâu nào? Trở ngại lớn nhất là việc xin văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường từ chính cơ quan có cán bộ sai phạm. Thực tế cho thấy hơn 65% nạn nhân phải mất từ 1 đến 3 năm mới có được văn bản xác nhận hành vi trái luật của công chức.

Mức bồi thường tổn thất tinh thần được tính toán như thế nào theo quy định? Pháp luật quy định mức bồi thường tổn thất tinh thần dựa trên số ngày bị tạm giam, tạm giữ hoặc mức lương cơ sở tại thời điểm giải quyết. Tuy nhiên, cách tính này bị đánh giá là chưa thỏa đáng vì không bù đắp được những tổn thương uy tín, danh dự thực tế của công dân và gia đình họ.

Trách nhiệm hoàn trả của cán bộ, công chức gây thiệt hại được thực hiện ra sao? Cán bộ có lỗi phải hoàn trả một khoản tiền nhất định vào ngân sách nhà nước theo quy định tại Nghị định 16/2010/NĐ-CP. Tuy nhiên, tỷ lệ thực hiện hoàn trả trong giai đoạn 2010–2014 đạt dưới 20% do thiếu cơ chế giám sát và chế tài cưỡng chế tài chính cụ thể.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện quá trình chuyển dịch thể chế về trách nhiệm bồi thường nhà nước tại Việt Nam từ thời kỳ Đổi mới năm 1986 đến năm 2014.
• Đánh giá thực chứng 112 trường hợp bồi thường, chỉ ra các khoảng trống lớn trong việc xác định thiệt hại và sự kém hiệu quả của cơ chế thương lượng nội bộ.
• Tiếp thu có chọn lọc các bài học kinh nghiệm từ Luật Bồi thường Nhà nước Trung Quốc năm 1994, sửa đổi năm 2010 để đề xuất mô hình cải cách phù hợp với Việt Nam.
• Đưa ra hệ thống 4 nhóm kiến nghị hoàn thiện pháp luật với các chỉ tiêu định lượng rõ ràng nhằm phục vụ chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020.
• Xác lập nền tảng khoa học vững chắc giúp nâng cao trách nhiệm giải trình của đội ngũ công chức và thúc đẩy bảo đảm quyền con người trong thực tiễn.

Công trình là tài liệu nghiên cứu chuyên sâu không thể bỏ qua đối với các nhà lập pháp, chuyên gia tư pháp và cộng đồng học thuật luật học. Độc giả quan tâm có thể tiếp tục mở rộng nghiên cứu về cơ chế tài phán bồi thường độc lập nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nhà nước pháp quyền thực chất tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

STATE LIABILITY FOR COMPENSATION IN THE DEVELOPMENT OF VIETNAM PROPOSALS FOR FURTHER REFORM Dr Nguyễn Minh Oanh STATE LIABILITY FOR COMPENSATION IN THE DEVELOPMENT OF VIETNAM PROPOSALS FOR FURTHER REFORM TRUNG TAM THONG TIN THU V¡Ê TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT + PHÒNG ĐỌC THẾ GIỚI PUBLISHERS Table of Contents pC UC) ee ix LÝ4 41s (0 In. xii Table of Abbreviations. 2n tre XV Chapter carves at Ct O0T :-. Context Of so am.

Literature review and conceptual fraMe@WOKK. State Gopi: ginal OVElVIGW os. State liability in Vietnamese reform PLOCESS. Framework for the reS@Qrch uu.

AIMS Toán 3 cam. Core research QUESTIONSTS. as Chaptertwo: Overview of state liability for compensation hi. The Vietnamese Political sSyS†©TS.

cv Tnhh HH tr 52 2. The legal syS†€erm. State liability in legal histOry.St HH HH1 key 59 2A YF, Perrier De re Ï ĐÁ,.-sandĩicugissoig3Gi64S-DSHH4 G/RDD1000004:G0000105860E04 59 2. Period from 1945 to 1986 uo.

Period from 1986 to 2009.- - Set stSetH ng rưet 65 2. Period from 2009 to PLOSONE. Theories of State liability. Nature and significance of state liability.

Nature of state liability for compensatiOn. Significance Of the SCL in Vietnam.scc<cs<ccxsc<csecree 88 ed4 GY Re seoeeraemz emesis exes semester REGEN SRN RNR EN 91 Chapter three: A critical review of the SCL - The necessity for its further refOrm.cctshheHeHgreree 92 ENHIAI 9e 0a on 6. The progressive aspects Of the SCL. The limitations of the SCL which are inconsistent its overall goals.

The scope ofliability for compensation is limited and inconsistent with the Constitution and Civil Code. The grounds for state compensation liability limit claimants ¡n enforcingq their TIGNES. The method ofcalculating damages is unclear 21401s12is12)(e/507151:-0000n0n0n88Ẻẻn. The responsibility of the OfÍicCiÌS.

c5 svsvcsveereeierrrerree 127 E63 lon ố ốố ố ẽ. 131 Chapter four: The procedures for claiming compensation - a complex and ineffective DroCeSS. Vietnamese Compensation Procedure. Obtaining A valid documen(.

«se se xssvsccetsrsersrsrrsrseree 133 4. Procedures for claiming compensdfiOn. Compensation funds and payment procedures. Evaluation of the Compensation procedures.

The agencies which are liable to pay compensation. Agencies which resolve COMPENSATION claims. The relevant State AGONCY o. The People’s COUPE w.

Time LIMITATIONS on CLAIMS oe eceeceecesesessesesecsestseesesenenceceserecsesenerataeaescenenes 162 ALF. CARI C UIST reserennnrbthtontiittiaeSEE8L. 090003 wR EA 167 vl Chapter five: Implementation of the SCL - Achievements and failing and their CaUS©S. Ăn SH ec 168 Pa (2° 0a 3+4.

Achievements obtained in implementation of the SCL. Secondary legislation guiding the implementation KIẾ CEE [LG cance cece ccc ie dh i AR SR 169 5. Building professional institutions to administrate the Law. Publicising of and education about the LawW.

Training in the skills for settling state compensation claims. Achievements of compensation Settle MeN. Limitations in the enforcement of the SCL. Claimants face difficulties in MAKING CLAIMS.

The difficulty of determining and calculating damage. The limited amount ofcompensaftion. Challenges in determining the agency liable for compensation. ineffectiveness of the Compulsory neqotiations.

Delays in the settlement of compensation claims. Difficulties and delays in enforcement of judqmenits. Causes Of ineffeCtiVeFISS. HH HH1 kh 207 5.

The shortcomings of the SCL and secondary legislation. Inadequate publication of and education about the SCL. The limited capabilities of state officials and judqges. The inflaence ofthe legal GUỈUTE,.«eearnniidanoianinasdtraninaaaneoeaa 217 BS, [FLEETYMICNE AE VE huennnanuasnunsnonttotifrooanituB800nGIỂNOsiNSGBISSRGSENGUSGENSG0isEfnnurniuml 220 6a on ốẽ.

224 Chapter six: A comparative perspective - state liability for compensation in Chinese laW.0gBSE2E00828008888:001i/n5048013/EĐEEE RSET TNS 226 6. Justification for the CompDarÏSOT. HH HH ren 226 6. Similarities between Vietnamese and Chinese SCL.

The background to state liability. RECOGNISING State HADI ty. Limitation in listing the wrongful ACTIONS. Compensation for both mental and physical loss.

The agency liable for compensation. The personal liability of the ofÍiciqÌ$. Time limitations for claiminq compensation. Differences from Vietnamese SCL and Chinese SCL.

Pravision tb@GU† ChONIAIUS oc asniinnnanaaseresasecnmmannans, cnammammnamenes 252 6. Grounds for State HADIIY cece cesses che 254 6. Determining and calculating the damage. 263 Chapter seven: Conclusion and Recommendation.

CONCIUSIONS on research qu©SfÏOPS. ác cà cSt St St v21 1211111324111 41. cá vs ctc2121111211111 1118170 HH, 284 7. Academic contriĐUfIO'I.

se che gio 284 7.c- ccccc+s th rHhrie 286 7. Limitations of the researCH. Suggestions for the future researCh.- cc tt tr xe 289 1211 2. 29] vill Abstract The Law on State Compensation Liability 2009 (SCL) is a turning point in the reform process in Vietnam with its aims of protecting human rights, boosting the development of a state based on the rule of law and a socialist-oriented market economy.

This research critically examines this legislation and the remedies provided under it relating to wrongful decisions or actions by the executive and judicial branches of government and for specific wrongful enforcement activities. Using mixed methodologies the aims of the study are to consider appropriate reforms to improve the SCL and enhance its implementation. The research considers the effectiveness of the SCL and its enforcement. It reviews and analyses theories and policies relating to state liability for wrongful actions.

This establishes a platform for the evaluation of the SCL. It critically investigates SCLs appropriateness. It argues that the SCL has many deficiencies and needs further reform. The research reviews and analyses the procedures under and for the enforcement of, the SCL.

It points out that the procedures and mechanisms for settlement of compensation claims are complex and inappropriate. The enforcement of the SCL is poor and consideration is given lo its improvement. The research also compares the Chinese SCL with that of Vietnam. It examines the similarities and differences in order to draw on Chinese experiences which may be relevant to Vietnam's legal reforms.

Finally, the research makes recommendations to improve the SCL and its enforcement in order to support the Doi moi (innovation) in Vietnam. ix Acknowledgements Much of the research upon which this book is based was conducted in my PhD thesis at Victoria, Australia between 2010 and 2014. To complete the thesis, I owe a great deal to many people and organisations. I would like to thank Hanoi Law University, where I work, and the Government of Vietnam for providing me with the opportunity to study in Australia.

My special thanks go to the College of Law and Justice of Victoria University for their financial support for my extra tuition fees. Without such kind support, I would not have been able to undertake the thesis. I owe a particular debt of gratitude to my principle supervisor, Professor Neil Andrews, for his kind acceptance in supervising my research; for spending a great deal of time, energy and patience in helping me to clarify issues, shape ideas, reading various earlier drafts of my thesis, and giving me insightful comments; for his sympathy and encouragement with my life and financial difficulties. I thank my co-supervisors, Dr James Mc Convill and Mr Brendon Stewart -my former co-supervisor- who kindly read my drafts and gave me useful advice.

The research would never have been completed without their valuable support. My deep gratitude goes to my family: my father who always looked forward to hearing from me during my four years of study; my husband Nguyen Manh Cuong who has been patient and lonely in Vietnam while I was in Australia for my PhD course; my first child Ngan Giang (Ruby) who has given me the courage and made X State liability for Compensation in the Development ofVietnam. me proud of her; my second child Chau Giang (Sydney) - a baby born in Australia who has been living far from me for two and a half years, thereby giving me a strong incentive to finish my challenging work; and my brother and sisters who have constantly encouraged me with their interest in the progress of my studies. My thanks is due to the staff and my friends at the College of Law and Justice for their recognition and friendship.

Deep thanks also go to colleagues in Hanoi Law University, the officials in Department of State Compensation, MOJ especially Mr Lé Thai Phuong, who supported me by providing reports and documents, and gave me the opportunity to attend several conferences when I returned to Vietnam. Also, in writing the thesis, I benefited from the support of my friends and officials from SPC, SPP, NA, MO], lawyers and claimants who participated in my fieldwork. I would like to thank all of them for their contributions to the research, making it comprehen sive and valuable. Special thanks to Hoan, Quyen, Uyen, my close friends in Melbourne, who supported me in editing the research draft.

1am grateful to my friends, colleagues and many other people in Australia and Vietnam who in various ways helped me to complete the research. This book is a special gift to my mother in heaven who devoted her whole life to her tamily. xl Preface I have been teaching Civil law including the law of obligations and civil liability at Hanoi Law University since 2000. The idea for the research emerged in 2003 after the promulgation of Resolution 388.

As I had to teach my students about the liability of the state for wrongful convictions, I had to research and prepare lectures on this issue. Initially, I found that it was difficult to understand even though | spent time and effort on it. Through that research and comparisons made with ordinary civil liability that I was teaching, I found this Resolution had many shortcomings and was very challenging to apply in practice. The topic became more obvious after I had written several papers for the Hanoi Law University Project which aimed to strengthen legal reform processes in Vietnam.

The more I worked on the issues, the more background I obtained and the more interested I became. I have also attended several conferences on the drafting of the law on state liability for compensation. I observed the process of making the law and the debate between state officials. The draft law was reviewed by many state agencies and citizens before being approved by the NA.

After the enactment of the SCL in 2009, I saw that although there had been a relatively long and tidy process of law-making, the previous problems still remained in the new law. Additionally, the longer the law had been in force, the more deficiencies it showed. I also realized that there had been a lack of background in the theories and nature of state liability and the task to promulgate law had impacted on the quantity and XIÌ State liatility for Compensation in the Development of Vietnam. quality of law.

Moreover, I was interested in many cases relating to state liability for compensation which appear every day in the Vietnamese media. I often asked myself why claimants have found it so difficult to claim for compensation. I decided to examine this topic seriously, and commenced my research for my thesis in 2010. At the beginning ofthe research, I thought that the SCL had been established with little if any regard for any basic theories.

I intended to examine a legal theory or transplant research which would be expected to enrich the theory of state liability and transplantation of law in Vietnam. To begin with, I looked at the literature on legal theory and doctrine relating to state liability for compensation as significant issues. It became clear that in legal writings, many writers such as Harlow, Peerenboom, Milhaupt and Pistor conclude that there is no one theory for the linked phenomena and every government promotes economic and legal growth in its own way based on its context.