CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN – HỖ TRỢ NGƯỜI NỘP THUẾ THEO CƠ CHẾ TỰ KHAI, TỰ NỘP VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM TỪ NHỮNG ĐỊA PHƯƠNG KHÁC I. Cơ sở lý luận về công tác tuyên truyền hỗ trợ người nộp thuế 1. Khái niệm về tuyên truyền hỗ trợ NNT Cơ chế nộp thuế hiện nay đã dần dịch chuyển theo xu hướng mới, là NNT tự do được thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình đó là tự khai và tự nộp thuế chứ không phải là kiểm soát, bắt buộc và đưa ra những hình thức xử phạt đến NNT. Như vậy Cơ quan thuế từ Trung ương đến địa phương sẽ phải tạo những điều kiện tốt nhất để NNT tự giác và chấp hành nghĩa vụ của mình.
Có thể nói, công tác tuyên truyền, hỗ trợ NNT có vai trò rất quan trọng trong công tác quản lý thuế. Thông qua công tác tuyên truyền, hỗ trợ giúp cho NNT nắm bắt tốt hơn cơ chế, chính sách của Đảng và Nhà nước về lĩnh vực thuế, đặc biệt là quyền và nghĩa vụ của NNT đối với ngân sách Nhà nước (NSNN), đồng thời góp phần nâng cao nhận thức, tinh thần hợp tác, ý thức trách nhiệm của NNT thuế, từ đó, tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan thuế trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Công tác tuyên truyền hỗ trợ người nộp thuế được chia thành hai nhiệm vụ: - Tuyên truyền pháp luật thuế: Theo Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, “Tuyên truyền là việc nêu ra các thông tin (vấn đề) với mục đích cho nhiều người biết nhằm đưa đẩy thái độ, suy nghĩ, tâm lý và ý kiến của quần chúng theo chiều hướng nào đấy mà người nêu thông tin mong muốn”. Theo đó, mục tiêu quan trọng nhất của tuyên truyền hiện đại không dừng lại ở thay đổi suy nghĩ hay thái độ của quần chúng, mà cần phải tạo hành động trong quần chúng.
Tuyên truyền không chỉ lôi kéo cá nhân ra khỏi sự tin tưởng cũ, mà cần phải làm cá nhân đó tin mù quáng vào suy nghĩ mới và đưa đến hành động có lợi cho thế lực tuyên truyền. Cá nhân bị tuyên truyền sẽ mất khả năng lựa chọn và phản xạ tự nhiên, và từ đó sẽ làm những hành động với sự tin tưởng không cần bằng chứng cụ thể. Trong hoạt động quản lý thu thuế, một bên là Nhà nước (thông qua cơ quan thuế), một bên là người nộp thuế (Người có nghĩa vụ nộp thuế theo quy định của Pháp 5 luật thuế) phải có trách nhiệm hoàn thành trách nhiệm, nghĩa vụ của mình và phải bình đẳng trước pháp luật. Tuy nhiên, vì các mục tiêu, lí do khác nhau mà muốn quản lý thu thuế đạt được như mong muốn của nhà nước - người đại diện cho quyền lực và lợi ích hợp pháp của đại đa số nhân dân, nhà nước (thông qua cơ quan thuế) phải làm tốt công tác tuyên truyền pháp luật về thuế.
Xuất phát từ nhiệm vụ và mục đích cần đạt được của cơ quan thuế, tuyên truyền pháp luật về thuế được hiểu đó là hoạt động nhằm phổ biến, truyền bá những tư tưởng, quan điểm, nội dung cơ bản của chính sách thuế, quản lý thuế đến người nộp thuế và cộng đồng dân cư nhằm nâng cao nhận thức chung của xã hội về pháp luật thuế và nâng cao ý thức tự giác tuân thủ pháp luật thuế cũng như hiệu quả hoạt động quản lý thu thuế của nhà nước. - Hỗ trợ người nộp thuế: Có một thực tế hiển nhiên là không phải mọi người nộp thuế đều cố tình gian lận trong việc tính thuế, khai thuế, nộp thuế để thu lợi ích cho mình, giảm thiểu lợi ích nhà nước. Ngược lại, trong số những người vi phạm pháp luật thuế, có những người nộp thuế do không hiểu đúng đắn, đầy đủ, kịp thời các quy định của pháp luật thuế dẫn đến sai sót, làm giảm thiểu nghĩa vụ nộp thuế với nhà nước. Vì thế, bên cạnh công tác tuyên truyền về thuế, cơ quan quản lý thu thuế còn phải cung cấp các dịch vụ công hỗ trợ người nộp thuế.
Vậy hỗ trợ người nộp thuế có nghĩa là gì? Nếu chỉ hiểu đơn thuần về từ ngữ, hỗ trợ là việc một tổ chức, cá nhân nào đó giúp thêm vào cho tổ chức, cá nhân khác một nguồn lực nhất định nào đó để tổ chức, cá nhân được nhận sự hỗ trợ đạt được kết quả như mong muốn. Trong hoạt động quản lý thu thuế, cơ quan quản lý thu thuế hỗ trợ người nộp thuế được hiểu đó là sự giúp thêm cho người nộp thuế hiểu đúng, hiểu đủ, hiểu kịp thời các quy định của pháp luật về thuế; đồng thời giúp cho người nộp thuế thành thục các kỹ năng tính thuế, khai thuế và làm các thủ tục liên quan đến việc nộp thuế, quyết toán thuế. Nói một cách khác, Hỗ trợ người nộp thuế là công tác hướng dẫn cụ thể các Luật Thuế, cung cấp và giải đáp vướng mắc về thủ tục và nội dung các sắc thuế cho người nộp thuế để họ tuân thủ và thực hiện tốt các chính sách thuế của Nhà nước trong từng thời kì. Như vậy có thể hiểu Tuyên truyền hỗ trợ NNT là việc cơ quan thuế sẽ cung cấp thông tin đến NNT thông qua những hình thức, phương tiện để tạo điều kiện cho NNT 6 hiểu biết rõ về bản chất và ý nghĩa của việc nộp thuế cũng như quyền và nghĩa vụ của mình trong việc thực hiện nộp thuế tới Ngân sách Nhà nước.
Nội dung cụ thể của công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế 2. Nội dung công tác tuyên truyền đến người nộp thuế - Vai trò của công tác tuyên truyền đến NNT: Công tác tuyên truyền cho người nộp thuế là nhiệm vụ giáo dục cho người nộp thuế của cán bộ thuế bằng nhiều hình thức và phương pháp cần thiết để truyền bá những chính sách thuế cũ và thay đổi mới trong chính sách thuế tới một cách hiệu quả đến NNT. Hoạt động tuyên truyền từ xưa tới nay đều là giải thích cho NNT hiểu về bản chất của vấn đề, cụ thể là bản chất của thuế, lợi ích xã hội từ việc nộp thuế, nghĩa vụ của người nộp thuế cho đến các biện pháp xử lý đối với các hành vi vi phạm pháp luật thuế,…nhằm tạo điều kiện cho người dân hiểu cà có ý thức chấp hành pháp luật về thuế. - Các biện pháp tuyên truyền kịp thời sẽ giúp NNT có thể cập nhật thường xuyên thông tin, những thay đổi bổ sung về chính sách để có những điều chỉnh phù hợp trong các kế hoạch sản xuất kinh doanh nếu là hộ kinh doanh, doanh nghiệp và cá nhân hiểu về nghĩa vụ thuế của mình.
Ngôn ngữ trong tuyên truyền cần đơn giản, dễ hiểu để phù hợp với nhiều NNT khác nhau trong các tầng lớp dân cư khác nhau. - Nội dung hoạt động tuyên truyền về thuế có thể bao gồm các vấn đề sau: Tuyên truyền giải thích về bản chất, vai trò của thuế, các lợi ích xã hội có được từ việc sử dụng tiền thuế. Tuyên truyền phổ biến nội dung các chính sách và thủ tục hành chính thuế, nhất là các quy định mới được ban hành, sửa đổi, bổ sung (thuế GTGT, thuế TNDN, thuế TNCN, phát hành, sử dụng hóa đơn,. Phổ biến các vấn đề liên quan đến nghĩa vụ và trách nhiệm của cơ quan thuế, của người nộp thuế và các tổ chức, cá nhân khác trong xã hội, trong việc cung cấp thông tin và phối hợp trong việc thực hiện các luật thuế.
Phổ biến các thủ tục về thuế, thường xuyên đưa tin về hoạt động của ngành thuế, phản ánh những hoạt động của ngành thuế hướng tới NNT, đồng hành cùng NNT, 7 tháo gỡ khó khăn, tạo thuận lợi cho NNT; đồng thời phản ánh nỗ lực của ngành thuế trong công tác quản lý thuế, thực hiện tốt nhiệm vụ thu đúng, đủ, kịp thời vào NSNN; xây dựng hình ảnh và nâng cao uy tín của ngành Thuế trong cộng đồng xã hội. Tuyên dương khen thưởng NNT chấp hành tốt pháp luật về thuế, phê phán và lên án mạnh mẽ các hành vi vi phạm pháp luật về thuế, chây ỳ không nộp thuế. Nội dung công tác hỗ trợ người nộp thuế - Vai trò của công tác hỗ trợ NNT: Hỗ trợ NNT là việc cán bộ thuế hướng dẫn, giải thích, tư vấn cho NNT hiểu rõ các vấn đề liên quan đến chính sách, chế độ thuế đã được quy định. Hoạt động này dựa trên yêu tố chủ quan của NNT, thực hiện theo nguyên vọng, yêu cầu của NNT.
NNT có thể tìm đến cán bộ thuế để được giải thích trong quá trình kê khai, tính thuế, quyết toán thuế, những thay đổi cần được chỉnh sửa trong hóa đơn chứng từ,… - Hoạt động hỗ trợ NNT có thể bao gồm các nội dung sau: Hướng dẫn, tư vấn các nội dung về chính sách, chế độ thuế. Hướng dẫn, tư vấn các thủ tục, quy trình chấp hành nghĩa vụ thuế như những thủ tục về đăng ký thuế, kê khai thuế, nộp thuế, xin miễn giảm thuế,… Hướng dẫn tư vấn cách sử dụng hóa đơn điện tử mới được thay đổi gần nhất,… Tư vấn các vấn đề liên quan đến thuế như kế toán, chỉ ra sai sót trong quá trình kê khai thuế hoặc hướng dẫn quản lý hóa đơn chứng từ tại các cơ quan, doanh nghiệp, hộ kinh doanh,… Hướng dẫn và cung cấp thông tin cảnh báo về các trường hợp trốn thuế, gian lận thuế, các chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm pháp luật thuế. Giải đáp các vướng mắc phát sinh khi thực hiện nghĩa vụ thuế của NNT. Hình thức tuyên truyền hỗ trợ người nộp thuế Có rất nhiều hình thức tuyên truyền hỗ trợ NNT được quy định tại Quyết định số 745/QĐ-TCT năm 2015 như sau: 2.
Tuyên truyền qua hệ thống tuyên giáo - Bộ phận TTHT các cấp có trách nhiệm tham mưu, đề xuất với lãnh đạo cơ quan thuế chương trình, kế hoạch phối hợp với cơ quan Tuyên giáo cùng cấp. 8 - Xây dựng Chương trình tuyên truyền về thuế qua hệ thống tuyên giáo dưới các hình thức: tuyên truyền qua nội dung sinh hoạt các chi bộ Đảng, tập huấn cho các báo cáo viên, giao ban với các cơ quan thông tấn báo chí. - Cung cấp thông tin định hướng công tác tuyên truyền về thuế cho hệ thống tuyên giáo đáp ứng yêu cầu thông tin tuyên truyền về thuế từng thời kỳ. Tuyên truyền qua các Trang thông tin điện tử Tổng cục Thuế và Cục Thuế Bộ phận TTHT NNT thực hiện tuyên truyền các chủ trương, chính sách về thuế, công tác quản lý thuế và các hoạt động của ngành thuế trên các Trang thông tin điện tử Tổng cục Thuế/Cục Thuế.