Tổng quan luận án

Công trình luận án tiến sĩ chuyên ngành Hồ Chí Minh học (mã số: 931 02 04) với đề tài "Giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Quảng Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh" do nghiên cứu sinh Trần Ngọc Nhiễu thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Trần Minh Trưởng tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, bảo vệ năm 2024.

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                      THÔNG TIN TỔNG QUAN LUẬN ÁN                                    |
+--------------------------+-------------------------------------------------------------------------+
| Tên đề tài               | Giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở        |
|                          | ở tỉnh Quảng Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh                     |
| Tác giả                  | NCS. Trần Ngọc Nhiễu                                                    |
| Người hướng dẫn          | PGS,TS. Trần Minh Trưởng                                                |
| Cơ sở đào tạo            | Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh                                 |
| Ngành đào tạo            | Hồ Chí Minh học (Mã số: 931 02 04)                                      |
| Năm hoàn thành           | 2024                                                                    |
| Kết cấu văn bản          | 4 chương, 10 tiết (178 trang chính văn, chưa kể tài liệu và phụ lục)    |
+--------------------------+-------------------------------------------------------------------------+

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong hệ thống chính trị Việt Nam, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn) giữ vai trò nòng cốt trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Phẩm chất và năng lực của đội ngũ này chịu tác động trực tiếp từ công tác giáo dục lý luận chính trị. Tư tưởng Hồ Chí Minh xác định giáo dục lý luận chính trị là nhiệm vụ trọng tâm nhằm xây dựng thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản và phương pháp công tác cho cán bộ cách mạng.

Thực hiện các chủ trương của Trung ương (Nghị quyết số 32-NQ/TW năm 2014 của Bộ Chính trị, Chỉ thị số 23-CT/TW năm 2018 của Ban Bí thư, Quy định số 57-QĐ/TW năm 2022 của Ban Bí thư và Văn kiện Đại hội XIII của Đảng), tỉnh Quảng Nam đã triển khai công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã và đạt được nhiều kết quả. Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại các hạn chế: nhận thức của một số chủ thể chưa đầy đủ; việc đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy còn chậm; một bộ phận cán bộ còn biểu hiện "lười học tập" lý luận, suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống hoặc hạn chế về năng lực cụ thể hóa chủ trương vào thực tiễn địa phương. Đến thời điểm tác giả triển khai nghiên cứu, chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện, hệ thống về việc giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở tại tỉnh Quảng Nam tiếp cận từ góc độ tư tưởng Hồ Chí Minh.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

  • Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu toàn diện, hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị; từ đó đánh giá thực trạng và đề xuất phương hướng, giải pháp giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Quảng Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh đến năm 2030, tầm nhìn 2045.
  • Nhiệm vụ nghiên cứu:
    1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án.
    2. Hệ thống hóa và phân tích những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị.
    3. Phân tích làm rõ những yếu tố tác động đến việc giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Quảng Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
    4. Đánh giá thực trạng giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Quảng Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
    5. Đề xuất phương hướng, giải pháp giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Quảng Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh (đến năm 2030, tầm nhìn 2045).

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Đối tượng nghiên cứu: Giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Quảng Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
  • Phạm vi nghiên cứu:
    • Phạm vi nội dung: Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị và công tác đào tạo Trung cấp, Cao cấp lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở.
    • Phạm vi không gian: Địa bàn các xã, phường, thị trấn thuộc tỉnh Quảng Nam.
    • Phạm vi thời gian: Khảo sát và đánh giá dữ liệu từ năm 2018 đến năm 2023 (tính từ thời điểm Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị số 23-CT/TW ngày 09/02/2018 về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả học tập, nghiên cứu, vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong tình hình mới).

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa và phân tích các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan trực tiếp đến đề tài theo hai nhóm hướng nghiên cứu chính:

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                              TỔNG HỢP CÁC HƯỚNG NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN                               |
+-----------------------------------+----------------------------------------------------------------+
| Hướng nghiên cứu                  | Tác giả, công trình tiêu biểu                                  |
+-----------------------------------+----------------------------------------------------------------+
| Nghiên cứu về giáo dục lý luận    | - La Quốc Kiệt (2001), Cục Cán bộ Ban Tuyên huấn ĐCS Trung     |
| chính trị nói chung và đào tạo    |   Quốc (2005), Thượng Hải (2006), Đinh Gia Kiện (2006)         |
| cán bộ cấp cơ sở                  | - Ban Tuyên giáo Trung ương (2007), Phạm Huy Kỳ (2010)         |
|                                   | - Kệtmany Phummalạt (2010), Mao Lộ (2010), Sai Kham Moun       |
|                                   |   Ma Ni Vong (2014), Hội thảo BTGTW - BGDĐT - HVCBCNTT (2015)  |
|                                   | - Nguyễn Vĩnh Thanh, Vũ Văn Hậu (2021), Hà Thị Bích Thủy (2021)|
|                                   | - Hội thảo ĐH Kinh tế Quốc dân & HĐLLTW (2021)                 |
|                                   | - Phạm Hương Trà (2022), Bùi Kim Thanh, Bùi Thị Hồng Hà (2022) |
|                                   | - Vương Trí Quang (2022), Đinh Ngọc Giang (2022)               |
|                                   | - Lê Văn Lợi (2022), Vũ Ngọc Am (2003), Lê Hanh Thông (2008)   |
|                                   | - Cầm Thị Lai (2012), Thái Viết Tường (2017), Lê Thị Thắm (2017)|
|                                   | - Nguyễn Thị Thanh Nhàn (2020), Phan Thị Thúy Hiển (2020)      |
|                                   | - Vũ Văn Tám (2022), Bùi Thị Thu Hiền (2022), Lê Hải Bình (2023)|
|                                   | - Lê Minh Hương (2023), Nguyễn Thị Chính (2023)                |
+-----------------------------------+----------------------------------------------------------------+
| Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh     | - Ngô Ngọc Thắng (2009), Nguyễn Văn Thắng (2009)               |
| vào giáo dục lý luận chính trị    | - Trần Đình Tuấn (2012), Nguyễn Xuân Sinh (2014)               |
| cho cán bộ                        | - Đỗ Minh Tuấn (2015), Lý Việt Quang (2017)                    |
|                                   | - Nguyễn Hồng Điệp (2017), Nguyễn Đức Tuyến (2017)             |
|                                   | - Phạm Ngọc Anh, Nguyễn Minh Khoa (2017)                       |
+-----------------------------------+----------------------------------------------------------------+

Chi tiết các công trình tiêu biểu

  • Nhóm nghiên cứu về lý luận và phương pháp giáo dục lý luận chính trị: Công trình của Phạm Huy Kỳ (2010) khái quát hóa 7 chương về lý luận, khái niệm và phương pháp giáo dục lý luận chính trị; Nguyễn Vĩnh Thanh và Vũ Văn Hậu (2021) phân tích 4 đặc điểm chương trình đào tạo trường Đảng; các bài viết của Lê Văn Lợi (2022), Vương Trí Quang (2022), Đinh Ngọc Giang (2022) làm rõ các khía cạnh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, khắc phục tình trạng lười học lý luận và gắn lý luận với thực tiễn rèn luyện cán bộ; Bùi Kim Thanh và Bùi Thị Hồng Hà (2022) đề cập việc áp dụng chuyển đổi số trong giáo dục lý luận chính trị.
  • Nhóm nghiên cứu về cán bộ cấp cơ sở và địa bàn cụ thể: Lê Hanh Thông (2008) nghiên cứu đổi mới giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp xã khu vực Nam Bộ; Cầm Thị Lai (2012) nghiên cứu đào tạo bồi dưỡng lý luận chính trị - hành chính cho cán bộ cấp xã vùng Tây Bắc; Thái Viết Tường (2017) khảo sát phương thức đào tạo tại các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị trên địa bàn tỉnh Quảng Nam.
  • Nhóm nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh: Ngô Ngọc Thắng (2009) làm rõ quan điểm giáo dục của Hồ Chí Minh phục vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội; Nguyễn Văn Thắng (2009) nghiên cứu giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở trong quân đội; Đỗ Minh Tuấn (2015) nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên đại học tại Hà Nội; Nguyễn Đức Tuyến (2017) nghiên cứu quan điểm "huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều".

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Mặc dù các công trình đã công bố cung cấp cơ sở quan trọng về giáo dục lý luận chính trị và tư tưởng Hồ Chí Minh, nhưng chưa có đề tài nào đi sâu nghiên cứu việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác giáo dục lý luận chính trị cho riêng đối tượng cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trên địa bàn tỉnh Quảng Nam. Luận án lựa chọn giải quyết bốn vấn đề cụ thể:

  1. Hệ thống hóa và làm sâu sắc hơn khung lý luận về tư tưởng Hồ Chí Minh đối với giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở.
  2. Làm rõ các nhân tố quốc tế, trong nước và đặc thù kinh tế - xã hội, tổ chức bộ máy cán bộ cơ sở tại tỉnh Quảng Nam.
  3. Khảo sát, phân tích định lượng và định tính thực trạng giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở tại Quảng Nam giai đoạn 2018-2023, chỉ ra nguyên nhân và các vấn đề đặt ra.
  4. Xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ, sát hợp thực tế địa phương đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung khái niệm

Luận án dựa trên nền tảng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm, nghị quyết, quy định của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác cán bộ và đào tạo lý luận chính trị.

Hệ thống khái niệm công cụ được xác định bao gồm:

  • Lý luận: Hệ thống tri thức phản ánh những mối liên hệ bản chất, tất yếu của hiện thực khách quan, được khái quát từ kinh nghiệm thực tiễn và quay trở lại phục vụ thực tiễn.
  • Lý luận chính trị: Hệ thống tri thức phản ánh bản chất, quy luật trong lĩnh vực chính trị, thể hiện thái độ, lợi ích của các giai cấp, tầng lớp xã hội đối với quyền lực nhà nước, có tác dụng chỉ đạo hoạt động thực tiễn chính trị.
  • Giáo dục lý luận chính trị: Hoạt động có tổ chức, có kế hoạch nhằm truyền đạt, tiếp thu hệ thống tri thức lý luận chính trị, xây dựng thế giới quan, phương pháp luận khoa học, bản lĩnh chính trị, đạo đức và phương pháp hành động khoa học cho đối tượng giáo dục.
  • Cấp cơ sở: Xã, phường, thị trấn (cấp xã) – đơn vị hành chính dưới cùng trong hệ thống chính trị Việt Nam, nơi trực tiếp triển khai đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước.
  • Cán bộ chủ chốt cấp cơ sở: Những người đứng đầu, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ các chức vụ, chức danh lãnh đạo theo nhiệm kỳ trong Đảng ủy, HĐND, UBND, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội cấp xã.

Khung lý thuyết đánh giá của luận án được thiết lập từ các thành tố trong tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị, bao gồm 8 nội dung: mục đích; vai trò; nội dung; hình thức; phương pháp; nguyên tắc; chủ thể và đối tượng; tổ chức quản lý và môi trường giáo dục.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp phương pháp chuyên ngành Hồ Chí Minh học với các phương pháp liên ngành khoa học xã hội và nhân văn:

  • Phương pháp logic - lịch sử: Làm rõ sự hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh và xem xét quá trình giáo dục lý luận chính trị tại Quảng Nam gắn với từng giai đoạn lịch sử.
  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp: Phân tích các văn kiện, báo cáo tổng kết của Ban Chấp hành Trung ương, Tỉnh ủy Quảng Nam, Trường Chính trị tỉnh Quảng Nam, Học viện Chính trị khu vực III và các công trình khoa học liên quan.
  • Phương pháp phân tích - tổng hợp: Xử lý thông tin lý luận và thực tiễn để khái quát hóa các luận điểm.
  • Phương pháp so sánh: Phân tích đối chiếu giữa các nhóm đối tượng học viên, giữa lý thuyết và thực tiễn triển khai.
  • Phương pháp chuyên gia: Tham vấn ý kiến của các nhà khoa học, cán bộ quản lý và giảng viên lý luận chính trị.
  • Phương pháp điều tra xã hội học: Khảo sát thực tế bằng phiếu trưng cầu ý kiến tại Trường Chính trị tỉnh Quảng Nam. Số liệu thu thập được xử lý bằng phần mềm SPSS để lập bảng thống kê và biểu đồ phân tích.
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                               CƠ CẤU MẪU ĐIỀU TRA XÃ HỘI HỌC CỦA LUẬN ÁN                            |
+------------------------------------------------------------------------+---------------------------+
| Nhóm đối tượng khảo sát                                                | Số lượng mẫu (người)      |
+------------------------------------------------------------------------+---------------------------+
| Cán bộ, giảng viên Trường Chính trị tỉnh Quảng Nam                     | 30                        |
| Học viên các lớp đào tạo Trung cấp Lý luận chính trị                    | 200                       |
| Học viên các lớp Cao cấp LLCT (do Học viện Chính trị khu vực III       | 50                        |
| tổ chức tại Trường Chính trị tỉnh Quảng Nam)                           |                           |
+------------------------------------------------------------------------+---------------------------+
| TỔNG CỘNG QUY MÔ MẪU                                                   | 280                       |
+------------------------------------------------------------------------+---------------------------+

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương 1 gồm 3 tiết (từ trang 7 đến trang 33), thực hiện tổng hợp, phân loại và đánh giá các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước.

  • Tiết 1.1 tập trung phân tích các công trình nghiên cứu về giáo dục lý luận chính trị, chuẩn hóa trường chính trị, ứng dụng công nghệ, đổi mới phương pháp giảng dạy và công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ cấp xã.
  • Tiết 1.2 điểm lại các công trình nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh trong giáo dục, phương châm "học đi đôi với hành", phương pháp "lấy tự học làm cốt", "huấn luyện cốt thiết thực, chu đáo hơn tham nhiều".
  • Tiết 1.3 tổng kết các kết quả đã đạt được từ các nghiên cứu đi trước, đồng thời luận giải khoảng trống khoa học mà luận án cần tiếp tục giải quyết đối với đối tượng cán bộ chủ chốt cấp cơ sở tại địa bàn tỉnh Quảng Nam.

Chương 2: Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị và giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở - Một số vấn đề lý luận

Chương 2 gồm 2 tiết (từ trang 34 đến trang 74), xây dựng cơ sở lý luận của đề tài.

  • Tiết 2.1 làm rõ hệ thống khái niệm cốt lõi: lý luận, chính trị, lý luận chính trị, giáo dục, giáo dục lý luận chính trị. Phân tích chức năng, vị trí của cấp cơ sở trong hệ thống chính trị 4 cấp hành chính ở Việt Nam. Làm rõ cấu trúc hệ thống chính trị cấp cơ sở gồm: Tổ chức cơ sở Đảng, Chính quyền địa phương (HĐND, UBND), Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Định vị khái niệm cán bộ chủ chốt cấp xã theo Luật Cán bộ, công chức và Kết luận số 35-KL/TW năm 2022 của Bộ Chính trị.
  • Tiết 2.2 luận giải hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị:
    • Về vị trí, vai trò: Coi học tập lý luận là việc cần kíp để nâng cao trình độ, củng cố lập trường cách mạng.
    • Về mục đích: Giáo dục lý luận để trau dồi đạo đức cách mạng, phục vụ nhân dân, làm việc có hiệu quả, chống chủ nghĩa cá nhân.
    • Về nội dung: Bao gồm chủ nghĩa Mác - Lênin, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và đạo đức cách mạng.
    • Về nguyên tắc và phương châm: Lý luận phải gắn liền với thực tiễn, học đi đôi với hành; huấn luyện thiết thực; lấy tự học làm cốt.
    • Về phương pháp: Giảng giải ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với từng đối tượng tiếp nhận.
    • Về chủ thể, đối tượng, quản lý và môi trường giáo dục: Đề cao vai trò gương mẫu của người dạy, phát huy tính tích cực của người học, tạo môi trường học tập kỷ cương, dân chủ.

Chương 3: Giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Quảng Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh - Thực trạng và một số vấn đề đặt ra

Chương 3 gồm 3 tiết (từ trang 75 đến trang 127), đi sâu khảo sát thực tiễn tại tỉnh Quảng Nam.

  • Tiết 3.1 phân tích các nhân tố tác động: bối cảnh tình hình thế giới, trong nước; đặc điểm điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh Quảng Nam (địa bàn rộng, gồm đồng bằng, miền núi, hải đảo, có đồng bào dân tộc thiểu số); cơ cấu và yêu cầu chuẩn hóa đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã của tỉnh.
  • Tiết 3.2 đánh giá thực trạng công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở tại Quảng Nam theo các nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh. Tác giả sử dụng các biểu đồ số liệu khảo sát thực tế (Biểu đồ 3.1 về mục đích giáo dục lý luận chính trị; Biểu đồ 3.2 về đánh giá phẩm chất, năng lực cán bộ chủ chốt; Biểu đồ 3.3 về đánh giá các phần nội dung giáo dục; Biểu đồ 3.4 về mức độ thường xuyên sử dụng các phương pháp giáo dục lý luận chính trị). Phân tích kết quả đạt được về nhận thức, quy mô đào tạo, chất lượng giảng dạy của giảng viên Trường Chính trị tỉnh và sự chuyển biến trong công tác lãnh đạo của cán bộ cơ sở.
  • Tiết 3.3 chỉ ra các hạn chế và nguyên nhân: một số cán bộ đi học còn mang tính chất đối phó nhằm hợp thức hóa tiêu chuẩn chức danh; phương pháp giảng dạy chưa thực sự phát huy tối đa tính chủ động của người học; việc gắn lý luận với giải quyết các vấn đề thực tiễn phức tạp ở cơ sở (như quản lý đất đai, giải phóng mặt bằng, giảm nghèo vùng cao) còn lúng túng; nguyên nhân từ cơ chế quản lý, cơ sở vật chất và ý thức tự giác rèn luyện của một bộ phận người học.

Chương 4: Phương hướng và giải pháp giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở tỉnh Quảng Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh đến năm 2030 tầm nhìn 2045

Chương 4 gồm 2 tiết (từ trang 128 đến trang 162), xác định các định hướng và biện pháp hành động.

  • Tiết 4.1 xác định các phương hướng cơ bản: quán triệt sâu sắc các quan điểm của Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh; gắn công tác đào tạo lý luận chính trị với quy hoạch cán bộ và nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045.
  • Tiết 4.2 đề xuất 6 nhóm giải pháp thực hiện:
    1. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền và bản thân đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở về vai trò của học tập lý luận chính trị.
    2. Đổi mới căn bản nội dung, chương trình đào tạo, bồi dưỡng theo hướng chuẩn hóa, thiết thực, cập nhật kiến thức mới và phù hợp với thực tiễn cơ sở tại Quảng Nam.
    3. Đổi mới hình thức, phương pháp dạy và học lý luận chính trị; tăng cường thảo luận, xử lý tình huống thực tế và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số.
    4. Xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, báo cáo viên lý luận chính trị tại Trường Chính trị tỉnh và các Trung tâm chính trị cấp huyện.
    5. Hoàn thiện cơ chế, chính sách, bảo đảm cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị.
    6. Phát huy tính tích cực, tự giác, "lấy tự học làm cốt" và gắn việc học tập lý luận với rèn luyện đạo đức, tác phong công tác của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án tự xác định các đóng góp mới về mặt lý luận và thực tiễn như sau:

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
|                                    ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN                                        |
+-------------------+--------------------------------------------------------------------------------+
| Lĩnh vực đóng góp | Nội dung đóng góp cụ thể                                                       |
+-------------------+--------------------------------------------------------------------------------+
| Đóng góp về       | - Hệ thống hóa toàn diện, sâu sắc các nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về         |
| lý luận           |   giáo dục lý luận chính trị.                                                  |
|                   | - Làm rõ tính đặc thù và yêu cầu lý luận của công tác giáo dục lý luận         |
|                   |   chính trị đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở.                         |
|                   | - Xác lập khung lý thuyết đánh giá thực trạng giáo dục lý luận chính trị      |
|                   |   dựa trên tư tưởng Hồ Chí Minh (8 thành tố).                                  |
+-------------------+--------------------------------------------------------------------------------+
| Đóng góp về       | - Phân tích rõ các yếu tố tác động đặc thù của tỉnh Quảng Nam đến công tác     |
| thực tiễn         |   đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ xã, phường, thị trấn.        |
|                   | - Đánh giá thực trạng khách quan thông qua điều tra xã hội học 280 mẫu         |
|                   |   tại Trường Chính trị tỉnh Quảng Nam.                                         |
|                   | - Đề xuất hệ thống phương hướng và 6 nhóm giải pháp khả thi, có giá trị ứng    |
|                   |   dụng trực tiếp cho Tỉnh ủy Quảng Nam và các cơ sở đào tạo đến 2030,          |
|                   |   tầm nhìn 2045.                                                               |
+-------------------+--------------------------------------------------------------------------------+

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế của luận án:

    • Về phạm vi không gian: Luận án chỉ giới hạn phạm vi khảo sát thực tế tại tỉnh Quảng Nam, tập trung vào đối tượng cán bộ chủ chốt cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn), chưa mở rộng so sánh liên tỉnh trong khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ.
    • Về đối tượng khảo sát: Mẫu khảo sát điều tra xã hội học tập trung vào 280 cán bộ, giảng viên và học viên các lớp Trung cấp, Cao cấp lý luận chính trị tại Trường Chính trị tỉnh Quảng Nam, chưa bao quát toàn bộ các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ ngắn hạn tại các Trung tâm chính trị cấp huyện.
    • Về phạm vi thời gian: Khảo sát thực trạng giới hạn trong mốc thời gian từ 2018 đến 2023.

  • Hướng nghiên cứu tiếp theo:

    • Mở rộng phạm vi nghiên cứu so sánh mô hình giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở giữa các tỉnh thuộc khu vực miền Trung và Tây Nguyên.
    • Đi sâu nghiên cứu tác động của chuyển đổi số và các phương thức đào tạo trực tuyến đối với chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

  1. Nghiên cứu sinh, học viên, giảng viên chuyên ngành: Là nguồn tài liệu học thuật tham khảo cho chuyên ngành Hồ Chí Minh học, Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước, Chính trị học, Triết học trong việc nghiên cứu và giảng dạy về tư tưởng Hồ Chí Minh và công tác giáo dục lý luận chính trị.
  2. Cơ sở đào tạo lý luận chính trị tại địa phương: Cung cấp tài liệu trực tiếp cho Trường Chính trị tỉnh Quảng Nam, Học viện Chính trị khu vực III và Trung tâm chính trị các huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy, hoàn thiện giáo trình và đánh giá chất lượng học viên.
  3. Cơ quan lãnh đạo, quản lý và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học và cứ liệu thực tiễn cho Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Nam, Ban Tổ chức Tỉnh ủy, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy trong công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và chuẩn hóa đội ngũ cán bộ cơ sở đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đến năm 2030 và tầm nhìn 2045.

Câu hỏi thường gặp

1. Khung lý thuyết đánh giá thực trạng giáo dục lý luận chính trị trong luận án được xây dựng gồm những yếu tố nào?

Luận án xây dựng khung lý thuyết đánh giá dựa trên tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị gồm 8 yếu tố cốt lõi: (1) Mục đích giáo dục; (2) Vai trò giáo dục; (3) Nội dung giáo dục; (4) Hình thức giáo dục; (5) Phương pháp giáo dục; (6) Nguyên tắc giáo dục; (7) Chủ thể và đối tượng giáo dục; (8) Tổ chức quản lý và môi trường giáo dục lý luận chính trị.

2. Khảo sát điều tra xã hội học trong luận án được thực hiện với quy mô mẫu và địa điểm nào?

Tác giả thực hiện khảo sát bằng phiếu trưng cầu ý kiến tại Trường Chính trị tỉnh Quảng Nam với tổng quy mô mẫu là 280 người, bao gồm: 30 cán bộ, giảng viên của Trường Chính trị tỉnh Quảng Nam; 200 học viên hệ đào tạo Trung cấp Lý luận chính trị; và 50 học viên hệ đào tạo Cao cấp Lý luận chính trị do Học viện Chính trị khu vực III tổ chức giảng dạy tại Trường Chính trị tỉnh Quảng Nam. Dữ liệu sau đó được xử lý bằng phần mềm SPSS.

3. Khái niệm cán bộ chủ chốt cấp cơ sở được xác định trong luận án gồm những đối tượng nào?

Theo luận án, cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là những người đứng đầu, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh lãnh đạo theo nhiệm kỳ tại các cơ quan trong hệ thống chính trị cấp xã (xã, phường, thị trấn), bao gồm: Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy; Thường trực HĐND; Lãnh đạo UBND; Trưởng các tổ chức chính trị - xã hội cấp xã (Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh).

4. Vì sao luận án lựa chọn mốc thời gian nghiên cứu thực trạng từ năm 2018 đến năm 2023?

Mốc thời gian năm 2018 được lựa chọn vì đây là thời điểm Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị số 23-CT/TW ngày 09/02/2018 về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả học tập, nghiên cứu, vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong tình hình mới. Khoảng thời gian từ 2018 đến 2023 là giai đoạn tỉnh Quảng Nam tập trung cụ thể hóa và triển khai các quy định mới của Trung ương về tiêu chuẩn đào tạo lý luận chính trị gắn với nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XXII (2020-2025).

5. Luận án đề xuất những nhóm giải pháp cơ bản nào để nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt cấp cơ sở tại Quảng Nam?

Luận án đề xuất 6 nhóm giải pháp: (1) Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và cán bộ; (2) Đổi mới nội dung, chương trình đào tạo, bồi dưỡng; (3) Đổi mới hình thức, phương pháp dạy học và ứng dụng công nghệ; (4) Xây dựng đội ngũ giảng viên, báo cáo viên; (5) Hoàn thiện cơ chế, chính sách và cơ sở vật chất; (6) Phát huy tính tự học, tự rèn luyện đạo đức, lối sống của cán bộ cơ sở.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Trần Ngọc Nhiễu là công trình nghiên cứu chuyên ngành Hồ Chí Minh học, làm sáng tỏ một cách có hệ thống những luận điểm cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị và vận dụng vào đối tượng cán bộ chủ chốt cấp cơ sở. Thông qua việc kết hợp phương pháp luận mácxít với dữ liệu khảo sát thực tế tại tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2018-2023, luận án đã đánh giá toàn diện thực trạng, chỉ ra các ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân tồn tại. Hệ thống 6 nhóm giải pháp được đề xuất trong luận án có cơ sở khoa học và gắn kết chặt chẽ với bối cảnh địa phương, đóng góp tài liệu phục vụ công tác đào tạo cán bộ và xây dựng hệ thống chính trị cơ sở đến năm 2030, tầm nhìn 2045.