Tài liệu Toán: Đạo đức nghề nghiệp kiểm toán của kiểm toán viên nhà nước

Chuyên khảo đạo đức nghề nghiệp kiểm toán của kiểm toán viên nhà nước phân tích chuyên sâu các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực

• Tác giả: Hoàng Ngọc Dương
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Mạnh Quân
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Kinh doanh và Quản lý
• Đề tài: Đạo đức nghề nghiệp kiểm toán của kiểm toán viên nhà nước
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và vai trò của đạo đức nghề nghiệp kiểm toán

Đạo đức nghề nghiệp kiểm toán là tập hợp các nguyên tắc, chuẩn mực và hành vi cần tuân thủ của kiểm toán viên nhà nước trong hoạt động chuyên môn. Đạo đức nghề nghiệp không chỉ là yêu cầu đạo lý mà còn là nền tảng để bảo vệ lợi ích công cộng và độc lập kiểm toán. Vai trò của đạo đức kiểm toán đối với kiểm toán viên nhà nước vô cùng quan trọng, giúp nâng cao uy tín, xây dựng lòng tin của xã hội đối với hoạt động kiểm toán và đảm bảo chất lượng báo cáo kiểm toán. Một kiểm toán viên chuyên nghiệp phải luôn tuân thủ các tiêu chuẩn đạo đức để thực hiện nhiệm vụ một cách công bằng, trong suốt và hiệu quả.

1.1. Định nghĩa đạo đức và đạo đức nghề nghiệp

Đạo đức là hệ thống giá trị, nguyên tắc hành động của con người trong xã hội. Đạo đức nghề nghiệp là những quy tắc ứng xử chuyên môn mà người thực hành nghề phải tuân thủ. Đối với kiểm toán viên, đạo đức nghề nghiệp kiểm toán là bộ quy tắc hành động được quy định để đảm bảo tính độc lập, liêm khiết và chuyên môn trong hoạt động kiểm toán.

1.2. Ý nghĩa của đạo đức với kiểm toán viên nhà nước

Đạo đức nghề nghiệp giúp kiểm toán viên nhà nước duy trì độc lập, khách quan và chuyên môn. Nó là cơ sở để xây dựng lòng tin từ các bên liên quan, nâng cao chất lượng kiểm toán và góp phần bảo vệ lợi ích công cộng, tài sản nhà nước.

II. Tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp kiểm toán cần tuân thủ

Các tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp kiểm toán được quy định trong Chuẩn mực KTNN số 30 bao gồm những nguyên tắc cơ bản mà mọi kiểm toán viên nhà nước phải tuân theo. Những tiêu chuẩn này được xây dựng dựa trên các chuẩn mực quốc tế từ INTOSAI và IFAC, nhằm đảm bảo tính chuyên môn và công bằng trong hoạt động kiểm toán. Kiểm toán viên cần hiểu rõ và thực hiện nghiêm túc các tiêu chuẩn này trong từng bước công việc, từ lập kế hoạch kiểm toán đến báo cáo kết quả.

2.1. Liêm khiết Chính trực và độc lập Khách quan

Liêm khiết và chính trực đòi hỏi kiểm toán viên nhà nước phải có hành động thành thật, không tham nhũng. Độc lập là khả năng của kiểm toán viên không chịu ảnh hưởng từ các bên liên quan. Khách quan là việc đánh giá công bằng dựa trên bằng chứng, không có định kiến.

2.2. Vững vàng chuyên môn và thận trọng trong nghề

Kiểm toán viên nhà nước cần duy trì và nâng cao kỹ năng chuyên môn thông qua học tập liên tục. Thận trọng trong nghề nghiệp là cần thực hiện kiểm toán với độ cẩn thận cao nhất để phát hiện rủi ro và sai sót.

III. Những nhân tố ảnh hưởng đến đạo đức nghề nghiệp kiểm toán

Việc thực hiện đạo đức nghề nghiệp kiểm toán của kiểm toán viên nhà nước chịu ảnh hưởng từ nhiều nhân tố bên ngoài và bên trong. Nhân tố bên ngoài bao gồm môi trường chính trị, kinh tế, pháp luật, sự phát triển của khoa học kỹ thuật và nhu cầu của xã hội. Nhân tố bên trong liên quan đến nhận thức, trình độ học vấn, kinh nghiệm làm việc và phẩm chất cá nhân của kiểm toán viên. Để duy trì tiêu chuẩn đạo đức kiểm toán ở mức cao, các tổ chức kiểm toán cần tạo môi trường hỗ trợ và cơ chế kiểm soát hiệu quả.

3.1. Nhân tố bên ngoài ảnh hưởng đến đạo đức kiểm toán

Môi trường pháp luật, chính sách quản lý nhà nước và sự phát triển công nghệ là những nhân tố bên ngoài quan trọng. Sự thay đổi trong lĩnh vực này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cách kiểm toán viên nhà nước thực hiện nhiệm vụ và duy trì tiêu chuẩn đạo đức.

3.2. Nhân tố bên trong của kiểm toán viên

Phẩm chất cá nhân, trình độ chuyên môn và kỹ năng quản lý của kiểm toán viên nhà nước là những yếu tố quyết định khả năng tuân thủ đạo đức nghề nghiệp. Cần đầu tư vào đào tạo liên tục và nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của tiêu chuẩn đạo đức kiểm toán.

IV. Giải pháp nâng cao tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp kiểm toán

Để đẩy mạnh triển khai chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kiểm toán, cần có các giải pháp toàn diện từ cấp chính sách đến cấp thực thi. Hoàn thiện khuôn khổ pháp luật về tiêu chuẩn đạo đức kiểm toán, xây dựng mô hình kiểm soát nội bộ và tuyên truyền, đào tạo là những yếu tố then chốt. Cần thiết lập các cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả thực hiện đạo đức nghề nghiệp của từng kiểm toán viên nhà nước. Đồng thời, cần cân đối ngân sách hàng năm để hỗ trợ hoạt động kiểm toán và nâng cao tiền lương, phúc lợi của kiểm toán viên.

4.1. Xây dựng mô hình kiểm soát đạo đức kiểm toán

Thiết lập cơ chế kiểm soát nội bộ nhằm giám sát thực hiện tiêu chuẩn đạo đức của kiểm toán viên nhà nước. Cần quy định rõ quy trình, trách nhiệm và hình thức xử lý khi vi phạm đạo đức nghề nghiệp kiểm toán.

4.2. Đào tạo bồi dưỡng và khuyến khích phát triển

Triển khai chương trình đào tạo liên tục về đạo đức nghề nghiệp kiểm toán cho toàn bộ kiểm toán viên nhà nước. Cần tuyên truyền ý nghĩa của tiêu chuẩn đạo đức, khuyến khích nâng cao trình độ chuyên môn và công nhận những cá nhân, tập thể có thành tích đơn vị và cá nhân xuất sắc trong duy trì đạo đức kiểm toán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG CỦA ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP ĐỐI VỚI KIỂM TOÁN VIÊN NHÀ NƯỚC 1. Đạo đức nghề nghiệp và vai trò của đạo đức nghề nghiệp đối với kiểm toán viên nhà nước.1 Khái niệm đạo đức và đạo đức nghề nghiệp 1. Đạo đức Đạo đức là một phạm trù đặc trưng của xã hội loài người. Đạo đức là một phạm trù rất rộng đề cập đến mối quan hệ giữa con người và các quy tắc ứng xử trong mối quan hệ giữa con người với con người trong các hoạt động sống.

Theo nghĩa chung “Đạo đức là toàn bộ quy tắc, chuẩn mực xã hội nhờ đó con người tự giác điều chỉnh và đánh giá hành vi của mình trong quan hệ với bản thân, xã hội và tự nhiên” (Theo Bách khoa toàn thư mở Wikipedia). Đạo đức là sự nghiên cứu về bản chất và nền tảng của đạo lý trong mối quan hệ con người, trong đó đạo lý được hiểu là sự công bằng, chuẩn mực và quy tắc ứng xử. Đạo đức thể hiện phẩm chất tốt đẹp của con người do tu dưỡng, học tập và tuân theo những nguyên tắc, tiêu chuẩn trong cuộc sống xã hội. Về góc độ khoa học, “ đạo đức là một bộ môn khoa học nghiên cứu về bản chất tự nhiên của cái đúng - cái sai và sự phân biệt khi lựa chọn giữa cái đúng đúng - cái sai, triết lý về cái đúng - cái sai, quy tắc hay chuẩn mực chi phối hành vi của các thành viên của một nghề nghiệp”, [Từ điển điện tử American Heritage Dictionary].

Giá trị đạo đức được thể hiện thông qua việc thực hiện các chức năng của đạo đức. Song, ở giai đoạn nào của sự phát triển xã hội thì đạo đức cũng có những chức năng cơ bản sau: Nguồn:Dựa theo Tạp chí triết học số 9 - 2006 Thứ nhất, chức năng điều chỉnh hành vi. Sự điều chỉnh hành vi được thực hiện bằng hai hình thức chủ yếu. + Một là, thông qua dư luận xã hội, ca ngợi, khuyến khích cái thiện, cái tốt, lên án, phê phán cái ác, cái xấu.

Do đó, nếu dư luận xã hội mỗi khi được hướng dẫn bởi những 9 học thuyết đạo đức tiên tiến, sẽ góp phần điều chỉnh hành vi đạo đức, làm cho nó phù hợp với sự tiến bộ xã hội, tạo nên những giá trị đạo đức đích thực. + Hai là, bản thân chủ thể đạo đức tự giác điều chỉnh hành vi của mình theo những chuẩn mực đạo đức xã hội. Cách thức điều chỉnh này phụ thuộc vào việc giáo dục, giác ngộ của chủ thể đạo đức. Bởi lẽ, trong quan hệ đạo đức chủ thể đạo đức vừa tham gia vào hành vi ứng xử, vừa là người phán xét hành vi ứng xử của chính mình.

Khi thực hiện hành vi ứng xử, chủ thể đạo đức dựa vào các chuẩn mực được hình thành trong bản thân họ (chuẩn mực này đã tiếp thu chuẩn mực đạo đức xã hội và do điều kiện sinh sống và các quan hệ xã hội cụ thể của cá nhân chủ thể tạo thành). Nếu các chuẩn mực đó phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội, nó sẽ trở thành cơ sở khách quan làm cho hành vi đạo đức của cá nhân phù hợp với lợi ích xã hội, được dư luận đồng tình ủng hộ. Ngược lại, mỗi khi chuẩn mực cá nhân sai lệch chuẩn mực xã hội sẽ dẫn đến những hành vi đạo đức cá nhân không phù hợp với lợi ích xã hội. Trong trường hợp này, dư luận xã hội sẽ lên án, phê phán.

Khi phán xét 'hành vi ứng xử của mình, chủ thể đạo đức căn cứ vào chuẩn mực đạo đức của cá nhân họ. Nếu như vì thiếu nhiệt tình, chưa cố gắng hết sức mình, nên không thực hiện được một quan hệ đạo đức nào đó đúng như chuẩn mực của bản thân, thì lương tâm họ bị cắn rứt, họ cảm thấy ân hận, xấu hổ về hành vi của mình. Ngược lại mỗi khi họ thực hiện được những quan hệ đạo đức đúng như chuẩn mực đã hình thành ở họ, thì lương tâm họ cảm thấy thanh thản, họ tự hào về hành vi của mình. Như vậy, với cách thức điều chỉnh này, giá trị đạo đức phụ thuộc vào các chuẩn mực đạo đức được hình thành trong mỗi chủ thể đạo đức đó là cơ sở cho hành vi đạo đức của mỗi cá nhân phù hợp với lợi ích và sự tiến bộ xã hội.

Thứ hai, chức năng giáo dục. Chức năng giáo dục được thực hiện thông qua sự giáo dục của xã hội và sự tự giáo dục của mỗi cá nhân. + Trong quá trình hoạt động sinh sống, mỗi cá nhân không chỉ mưu cầu lợi ích vật chất, lợi ích tinh thần, mà còn mưu cầu sự tiến bộ của bản thân và đều muốn được dư luận xã hội ca ngợi, biểu dương. Do đó, những tư tưởng và những chuẩn mực đạo đức xã hội trở thành mục tiêu, thành những định hướng cho hoạt động cá nhân của nó.

Những hành vi đạo đức có tính chất lặp đi lặp lại, tạo nên các quan hệ đạo đức tương đối ổn định và nó thường xuyên được duy trì, củng cố bằng dư luận xã hội sẽ trở thành thói quen, tập quán, truyền thống đạo đức trở thành nhân tố trực tiếp tác động đến sự hình thành đạo đức của thế hệ người tiếp theo. + Tự giáo dục đạo đức của cá nhân, trước hết thế hiện ở chỗ, mỗi cá nhân thông qua sự tự phán xét của lương tâm về hành vi của mình để củng cố các chuẩn mực đạo đức cá nhân, để đạt tới hành vi ứng xử phù hợp với các chuẩn mực đạo đức đó. Mặt khác, dựa vào dư luận xã hội, họ tự điều chỉnh hành vi và điều chỉnh ngay cả những chuẩn mực đạo 10 đức cá nhân khi nhận thấy nó sai lệch với chuẩn mực xã hội. Giá trị đạo đức trong trường hợp này được xác định phụ thuộc vào sự nhạy cảm, sự cầu thị của chủ thể trong việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cho phù hợp với tư tưởng, chuẩn mực đạo đức của xã hội.

Thứ ba, chức năng nhận thức. Những tư tưởng đạo đức và chuẩn mực đạo đức xã hội có trở thành các quan hệ đạo đức trong đời sống xã hội hay không, điều đó không chỉ phụ thuộc vào tính đúng đắn, tư tưởng đạo đức, của các chuẩn đạo đức, vào việc tuyên truyền, giáo dục trong xã hội, mà còn phụ thuộc rất lớn vào khả năng tiếp nhận và chuyển hoá nó trong hoạt động nhận thức và trong hành vi của mỗi chủ thể đạo đức. Thông qua sự lựa chọn, đánh giá của các chủ thể đạo đức về những tư tưởng, chuẩn mực đạo đức, trong bản thân họ hình thành niềm tin, lý tưởng đạo đức và các nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức trong quan hệ ứng xử của chính họ. Nhận thức đạo đức gắn liền với hoạt động thực tiễn, với các quan hệ đạo đức của xã hội và luôn chịu ảnh hưởng của dư luận, tập quán, truyền thống đạo đức.

Quá trình này hình thành nên ở chủ thể đạo đức những hình ảnh, những "thần tượng" được coi là chuẩn mực trực tiếp cho việc đánh giá, điều chỉnh hành vi đạo đức của họ. Chẳng hạn, một đứa trẻ thường thông qua việc quan sát những hành vi ứng xử cửa bố mẹ nó với bạn bè, với những người thân trong gia đình, với công việc. nó cũng sẽ làm như bố mẹ nó đã làm trước đây. Thông qua quá trình nhận thức cũng như hoạt động thực tiễn, chủ thể đạo đức phân tích, đánh giá, lựa chọn các tư tưởng đạo đức và các chuẩn mực đạo đức trong xã hội để trên cơ sở đó, chứng minh, lý giải các tư tưởng đạo đức và các chuẩn mực đạo đức được hình thành trong bản thân nó là đúng đắn và hợp lý, để tiếp thu cái đúng, cái hợp lý và phê phán những sai trái, lệch lạc trong các tư tưởng và chuẩn mực đạo đức khác.

Chuẩn mực đạo đức là loại chuẩn mực xã hội bất thành văn, nghĩa là các quy tắc, yêu cầu của nó không được ghi chép thành văn bản dưới dạng một “bộ luật đạo đức” nào cả, mà nó tồn tại dưới hình thức những giá trị đạo đức, những bài học về luân thường đạo lý, phép đối nhân xử thế giữa con người với nhau trong xã hội. Chuẩn mực đạo đức thường được củng cố, giữ gìn và phát huy vai trò, hiệu lực của nó thông qua con đường giáo dục truyền miệng, thông qua quá trình xã hội hóa cá nhân được củng cố tiếp thu và lưu truyền từ đời này sang đời khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác. Trong lịch sử xã hội loài người, chuẩn mực đạo đức được hình thành từ rất sớm trong xã hội nguyên thủy, khi mà các hiện tượng nhà nước và pháp luật còn chưa xuất hiện. Trong xã hội này, cùng với các tập quán, chuẩn mực đạo đức là các nhân tố chủ yếu chi phối và điều chỉnh hành vi của con người.

Chuẩn mực đạo đức mang tính giai cấp, mặc dù tính giai cấp của nó không thể hiện mạnh mẽ, rõ nét như tính giai cấp của chuẩn mực pháp luật. Tính giai cấp của chuẩn mực đạo đức thể hiện ở chỗ nó được sinh ra cũng là nhằm củng cố, bảo vệ hay phục vụ 11 cho các nhu cầu, lợi ích vật chất, tinh thần của giai cấp này hay giai cấp khác trong xã hội nhất định.Angghen khẳng định: “ Xét cho đến cùng, mọi học thuyết về đạo đức đã có từ trước đến nay đều là sản phẩm của tình hình kinh tế xã hội lúc bấy giờ. Và vì cho đến nay, xã hội đã vận động trong những sự đối lập giai cấp, cho nên đạo đức cũng luôn là đạo đức của giai cấp: hoặc là nó biện hộ cho sự thống trị cà lợi ích của giai cấp thống trị, hoặc là giai cấp thống trị đã trở nên khá mạnh thì nó là tiêu biểu cho sự nổi dậy chống lại sự thống trị nói trên và tiêu biểu cho lợi ích tương lai của những người bị áp bức”. Đạo đức nghề nghiệp Trong mọi nghề nghiệp, để hướng dẫn cho người hành nghề có thể thực hiện công việc với chất lượng cao, tuân thủ pháp luật và phục vụ tốt nhất cho lợi ích của xã hội, các cơ quan chức năng, luật pháp hay nghề nghiệp thường phải thiết lập các quy định cho người hành nghề.

Kiểm toán là một nghề mang tính chất chuyên nghiệp cao, vì vậy càng cần phải chịu sự chi phối bởi các quy định có liên quan, trong đó quy định về đạo đức nghề nghiệp rất quan trọng.