HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM CHU THỊ DUNG ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH SỬ DỤNG NƯỚC DƯỚI ĐẤT HUYỆN LƯƠNG TÀI VÀ ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP QUẢN LÝ Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60 44 03 01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Phan Trung Quý NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Chu Thị Dung i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc TS.Phan Trung Quý đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Khoa học Môi trường - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường Bắc Ninh đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.
Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Chu Thị Dung ii c MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng.
vi Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.1 Tính cấp thiết của đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Yêu cầu của đề tài .4 Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học thực tiễn. 2 Phần 2 Tổng quan tài liệu .1 Khái niệm nước dưới đất .2 Hiện trạng khai thác, sử dụng tài nguyên nước ở Việt Nam và trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.
Hiện trạng khai thác, sử dụng nước ở Việt Nam. Hiện trạng khai thác, sử dụng nước trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. 7 Phần 3 Nội dung và phương pháp nghiên cứu .1 Địa điểm nghiên cứu.2 THời gian nghiên cứu .3 Phạm vi nghiên cứu .3 Nội dung nghiên cứu .4 Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chuyên gia.
Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp .3 Phương pháp lấy mẫu và phân tích.5 Phương pháp so sánh đánh giá chất lượng nước ngầm .6 Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận .1 Tổng quan huyện lương tài. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh. Tổng quan mức độ nghiên cứu nước dưới đất.
Thông tin về tình hình quan trắc, khí tượng, thủy văn và số liệu. Phân vùng đánh giá tài nguyên và cân bằng nước. Đặc điểm phân bố các tầng chứa nước .2 Hiện trạng khai thác, sử dụng nước ngầm tại huyện lương tài, tỉnh Bắc Ninh. Hiện trạng khai thác nước tại huyện Lương Tài.
Hiện trạng sử dụng nước dưới đất tại huyện Lương Tài .3 Tổng hợp hiện trạng sử dụng nước dưới đất. Các vấn đề tồn tại trong quản lý, khai thác, sử dụng và bảo vệ nước dưới đất huyện lương tài và hậu quả của việc khai thác quá mức. Các vấn đề tồn tại trong công tác quản lý nước dưới đất. Các vấn đề tồn tại trong khai thác, sử dụng nước dưới đất.
Hậu quả của việc khai thác nước dưới đất. Chất lượng nước ngầm. Nguyên nhân gây ô nhiễm nước ngầm. Xu thế biến động chất lượng nước dưới đất.
Trữ lượng khai thác .9 Đề xuất một số giải pháp nhằm bảo vệ tài nguyên nước ngầm. Khai thác sử dụng hợp nước dưới đất hợp lý. Xây dựng, hoàn thiện các chính sách pháp luật. Thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra tuân thủ pháp luật.
Sự tham gia và trách nhiệm của cộng đồng. Về hợp tác quốc tế. Giải pháp khoa học công nghệ. Kết luận và kiến nghị.
61 Tài liệu tham khảo. 65 iv c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tăt Nghĩa tiếng Việt BTNMT : Bộ Tài Nguyên và Môi trường BVMT : Bảo vệ môi trường CCN : Cụm công nghiệp ĐCCT : Địa chất công trình ĐCTV : Địa chất thủy văn HVS : Hợp vệ sinh KCN : Khu công nghiệp LK : Lỗ khoanh NDĐ : Nước dưới đất QCCP : Quy chuẩn cho phép QCVN : Quy chuẩn Việt Nam TCN : Trạm chứa nước TCVN : Tiêu chuẩn Việt Nam TNN : Tài nguyên nước UBND : Ủy ban nhân dân VSMT : Vệ sinh môi trường NMN : Nhà máy nước v c DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Thống kê các công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh năm 2012. Tọa độ các điểm quan trắc nước dưới đất tại huyện Lương Tài.
Nhiệt độ không khí trung bình tháng. Tổng số giờ nắng trung bình tháng. Tổng lượng bốc hơi trung bình tháng. Tốc độ gió trung bình tháng.
Bảng dân số huyện Lương Tài trong các năm. Diện tích các loại cây trồng huyện Lương Tài qua các năm. Số lượng gia súc, gia cầm địa bàn huyện Lương Tài. Diện tích nuôi trồng thủy sản biến động qua các năm.9: Các cụm công nghiệp trên đia bàn huyện Lương tài.
Danh sách mạng lưới trạm khí tượng, đo mưa trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Danh sách mạng lưới trạm thủy văn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh và các vùng lân cận. Tổng hợp kết quả hút nước thí nghiệm tầng chứa nước Pleistocen (TCNqp1) huyện Lương Tài. Bảng tổng hợp chiều dày các phân vị địa chất thủy văn huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh.
Quy hoạch các nhà máy nước theo các giai đoạn. Hiện trạng cấp nước nông thôn huyện Lương Tài đến tháng 6/2015. Hiện trạng công trình tưới toàn huyện Lương Tài. Hiện trạng công trình tưới khu Trung Kênh – Lai Hạ.
Hiện trạng công trình tưới khu Bình Định – Phú Hòa. Hiện trạng công trình tưới khu Minh Tân – Phú Lương. Tổng hợp hiện trạng công trình kênh mương kiên cố huyện Lương Tài. Nhu cầu nước cho sinh hoạt đô thị huyện Lương Tài.
Nhu cầu dùng nước dịch vụ công công - giai đoạn 2010, 2015, 2020. Nhu cầu dùng nước tưới cho công nghiệp - giai đoạn 2010, 2015, 2020. Nhu cầu dùng nước tưới - giai đoạn 2012, 2015, 2020. Nhu cầu dùng nước chăn nuôi - giai đoạn 2010, 2015, 2020.
Nhu cầu dùng nước thủy sản - giai đoạn 2010, 2015, 2020. Tổng hợp nhu cầu sử dụng nước huyện Lương Tài. Tình hình xả thải của khu và cụm công nghiệp chủ yếu. Bảng tổng hợp kết quả tính trữ lượng khai thác tiềm năng huyện Lượng Tài.
57 vii c DANH MỤC HÌNH Hình 3. Thiết bị lấy mẫu WILDCO. Vị trí các điểm lấy mẫu nước dưới đất. Vị trí địa huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh.
Mạng lưới hệ thống sông ngòi huyện Lương Tài. Sơ đồ phân vùng đánh giá, tính toán tài nguyên nước. Hậu quả của việc khai thác quá mức nưới dưới đất. Sự biến động pH qua 2 đợt lấy mẫu.
Sự biến động độ cứng qua 2 đợt lấy mẫu. Sự biến động As qua 2 đợt lấy mẫu. Sự biến động Pb qua 2 đợt lấy mẫu. Sự biến động Mn qua 2 đợt lấy mẫu.
Sự biến động Fe qua 2 đợt lấy mẫu. Sự biến động Amoni qua 2 đợt lấy mẫu. Sự biến động Clorua trong tầng qh qua 2 đợt lấy mẫu. Sự biến động Coliform trong tầng qh qua 2 đợt lấy mẫu.
Đồ thị dao động mực nước tại điểm quan trắc Q. 54 viii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Lương Tài là huyện nằm ở phía Đông Nam của tỉnh Bắc Ninh trong vùng đồng bằng Châu thổ sông Hồng, kinh tế đang trên đà phát triển. Quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, đã nảy sinh cùng với những vấn đề mới như ô nhiễm môi trường, ô nhiễm dòng chảy sông hồ, sự cạn kiệt nguồn nước do tình trạng khai thác nước thiếu quy hoạch, lãng phí, gây ô nhiễm nguồn nước đã và đang gây ra những hậu quả nặng nề, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển kinh tế và an ninh xã hội…Để nắm bắt được hiện trạng khai thác, sử dụng và chất lượng nước dưới đất huyện Lương Tài trong thời gian vừa qua, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá tình hình sử dụng nước dưới đất huyện Lương Tài và đề xuất biện pháp quản lý” thông qua các phương pháp như phương pháp phỏng vấn, phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp, phương pháp lấy mẫu và phân tích, phương pháp so sánh đánh giá chất lượng nước. Từ đó, tôi thu được 4 mẫu (vào 2 mùa: mùa mưa và mùa khô) tại các CCN và làng nghề có khối lượng khai thác, sử dụng nước lớn.
Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng nước không được tốt lắm, trong 04 vị trí lấy mẫu cả 04 vị trí chất lượng nước mùa mưa và mùa khô đều vượt QCCP về hàm lượng Mn, Fe, Amoni, Clorua.Tuy nhiên, chất lượng nước vào mùa khô có hàm lượng Fe và Amoni khá cao nên cần phải xử lý sơ bộ nước trước khi phục vụ các mục đích khai thác. Chính quyền địa phương đã có những giải pháp tích cực nhằm sử dụng và bảo vệ tài nguyên nước dưới đất một cách hợp lý. Tuy nhiên, cần phải đề xuất xây dựng một số công trình xử lý nước mặt để phục vụ cho các nhu cầu sử dụng của người dân. ix c THESIS ABSTRACT Lương Tài district, located in the southeast of Bắc Ninh province, Sông Hồng Delta has a developing economy.
The industrialization and modernization of the district have brought new issues such as pollution of environment, including pollution of lakes and river flows; depletion of water due to lack of planning water extraction which has caused serious consequences and negative affect to the economic growth and social security.