Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá tính bền vững của làng nghề gốm truyền thống phù lãng tỉnh bắc ninh trong bối cảnh hội nhập quốc tếluận văn ths khoa học bền vững

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu đánh giá tính bền vững của làng nghề gốm truyền thống phù lãng tỉnh bắc ninh trong bối, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Trần Thanh Nam
• Người hướng dẫn: PGS. TS Lưu Đức Hải
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học bền vững
• Đề tài: Đánh Giá Tính Bền Vững Của Làng Nghề Gốm Truyền Thống Phù Lãng Tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục các ký hiệu viết tắt
• Danh mục các bảng
• Danh mục các biểu đồ, sơ đồ
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu
• Ý nghĩa của đề tài
• Cấu trúc luận văn
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ LUẬN, ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý luận về tính bền vững và phát triển bền vững làng nghề
• 1.1.1. Cơ sở lý luận về tính bền vững
• 1.1.2. Quan niệm về phát triển bền vững
• 1.1.3. Phát triển bền vững làng nghề
• 1.2. Cơ sở thực tiễn về phát triển làng nghề
• 1.2.1. Chủ trương chính sách của Việt Nam về phát triển làng nghề
• 1.2.2. Kinh nghiệm của quốc tế về phát triển làng nghề
• 1.3. Đặc điểm (Tự nhiên - Kinh tế - Xã hội - Môi trường) làng nghề gốm Phù Lãng
• 1.4. Tổng quan tài liệu
• 1.4.1. Nghiên cứu làng nghề trên thế giới
• 1.4.2. Nghiên cứu làng nghề ở Việt Nam
• 1.4.3. Nghiên cứu làng nghề tại tỉnh Bắc Ninh
• 2. Chương 2: THỜI GIAN, ĐỊA ĐIỂM, CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Cách tiếp cận
• 2.2.1. Tiếp cận liên ngành
• 2.2.2. Tiếp cận các bên liên quan
• 2.2.3. Tiếp cận dựa vào cộng đồng và sự kết hợp từ trên xuống với từ dưới lên
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu thập, tổng hợp tài liệu
• 2.3.2. Phương pháp khảo sát thu thập số liệu
• 2.3.3. Phương pháp phân tích
• 3. Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Quy trình sản xuất và các sản phẩm gốm truyền thống Phù Lãng
• 3.1.1. Sơ lược quy trình kỹ thuật sản xuất gốm
• 3.1.2. Một số sản phẩm chủ yếu được sản xuất tại làng nghề Phù Lãng
• 3.2. Các thuộc tính bền vững của làng nghề gốm Phù Lãng
• 3.2.1. Tính bền vững về kinh tế của làng nghề
• 3.2.2. Tính bền vững về xã hội của làng nghề
• 3.2.3. Tính bền vững về môi trường của làng nghề
• 3.2.4. Tính bền vững về văn hóa của làng nghề
• 3.3. Điểm mạnh, yếu, cơ hội và thách thức của làng nghề gốm Phù Lãng trong bối cảnh hội nhập
• 3.4. Giải pháp phát triển bền vững làng nghề gốm Phù Lãng trong bối cảnh hội nhập
• 3.4.1. Giải pháp về chính sách
• 3.4.2. Giải pháp khoa học và công nghệ
• 3.4.3. Giải pháp về kinh tế
• 3.4.4. Giải pháp về giáo dục và truyền thông
• 3.5. Thảo luận
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• Kết luận
• Khuyến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Làng Nghề Gốm Phù Lãng Tiềm Năng Giá Trị

Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan về làng nghề gốm Phù Lãng tại Bắc Ninh, một trong những làng nghề truyền thống lâu đời của Việt Nam. Chúng ta sẽ khám phá lịch sử hình thành, đặc trưng sản phẩm, và vai trò của làng nghề trong đời sống kinh tế - xã hội địa phương. Đồng thời, bài viết cũng sẽ đề cập đến những thách thức mà làng nghề đang phải đối mặt trong bối cảnh hội nhập quốc tế, như cạnh tranh từ các sản phẩm gốm sứ khác, vấn đề ô nhiễm môi trường, và sự thay đổi trong thị hiếu tiêu dùng. Theo Trần Thanh Nam trong luận văn thạc sỹ của mình, “nghiên cứu làng nghề như một chỉnh thể toàn diện đồng thời, đánh giá tính bền vững của làng nghề trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế là vấn đề khoa học có tính lý luận và thực tiễn cao”.

1.1. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển của Gốm Phù Lãng

Làng gốm Phù Lãng có lịch sử hình thành từ lâu đời, gắn liền với sự phát triển của vùng đất Kinh Bắc. Gốm Phù Lãng nổi tiếng với chất liệu đất sét đặc biệt, kỹ thuật chế tác thủ công tinh xảo, và những hoa văn trang trí độc đáo. Các sản phẩm gốm Phù Lãng không chỉ có giá trị sử dụng mà còn mang đậm giá trị văn hóa, lịch sử. Kỹ thuật nung gốm đặc trưng bằng lò bầu cũng góp phần tạo nên nét riêng biệt của gốm Phù Lãng. Việc bảo tồn lịch sử làng gốm Phù Lãng là vô cùng quan trọng trong bối cảnh hội nhập.

1.2. Đặc Trưng Sản Phẩm và Văn Hóa Làng Nghề Gốm Phù Lãng

Sản phẩm gốm Phù Lãng đa dạng về chủng loại, từ đồ gia dụng (bát, đĩa, ấm chén) đến đồ thờ cúng (lư hương, bình hoa), và đồ trang trí (tượng, phù điêu). Mỗi sản phẩm đều mang đậm nét văn hóa truyền thống của vùng Kinh Bắc, thể hiện sự khéo léo và sáng tạo của các nghệ nhân. Văn hóa làng nghề gốm Phù Lãng cũng thể hiện qua các hoạt động cộng đồng, lễ hội, và phong tục tập quán liên quan đến nghề gốm. Việc gìn giữ văn hóa làng nghề này là rất quan trọng.

II. Thách Thức Phát Triển Bền Vững Gốm Phù Lãng Trong Hội Nhập

Hội nhập quốc tế mang đến nhiều cơ hội cho gốm Phù Lãng mở rộng thị trường, tiếp cận công nghệ mới, và học hỏi kinh nghiệm từ các nước khác. Tuy nhiên, cũng đặt ra không ít thách thức, bao gồm áp lực cạnh tranh từ các sản phẩm gốm sứ nhập khẩu, yêu cầu ngày càng cao về chất lượng và mẫu mã sản phẩm, vấn đề ô nhiễm môi trường do hoạt động sản xuất, và sự thay đổi trong thị hiếu tiêu dùng. Giải quyết những thách thức này là yếu tố then chốt để đảm bảo phát triển bền vững gốm Phù Lãng.

2.1. Đánh Giá Tác Động Môi Trường Làng Gốm Phù Lãng Ô nhiễm và Giải Pháp

Hoạt động sản xuất gốm Phù Lãng, đặc biệt là quá trình nung đốt, gây ra ô nhiễm không khí, nước, và đất. Việc sử dụng than đá làm nhiên liệu và xử lý chất thải chưa đúng cách là những nguyên nhân chính gây ra ô nhiễm. Cần có những giải pháp đồng bộ để giảm thiểu tác động môi trường, như sử dụng nhiên liệu sạch hơn, đầu tư vào hệ thống xử lý chất thải, và áp dụng các biện pháp sản xuất thân thiện với môi trường. Quản lý chất thải làng nghề là một yếu tố quan trọng.

2.2. Áp Lực Cạnh Tranh và Thị Trường Gốm Phù Lãng Tìm Kiếm Lợi Thế

Gốm Phù Lãng phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các sản phẩm gốm sứ khác, cả trong nước và quốc tế. Để tồn tại và phát triển, làng nghề cần tìm kiếm những lợi thế cạnh tranh, như tập trung vào chất lượng, mẫu mã độc đáo, giá trị văn hóa, và dịch vụ khách hàng. Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu và mở rộng kênh phân phối cũng là rất quan trọng. Nghiên cứu thị trường gốm Phù Lãng cũng cần được chú trọng.

III. Tính Bền Vững Kinh Tế Của Làng Gốm Phù Lãng Nâng Cao Thu Nhập

Để đảm bảo tính bền vững kinh tế cho làng gốm Phù Lãng, cần tập trung vào việc nâng cao năng suất lao động, gia tăng giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ, và tạo ra nhiều việc làm hơn cho người dân địa phương. Bên cạnh đó, việc hỗ trợ các doanh nghiệp gốm tiếp cận nguồn vốn, công nghệ, và thông tin thị trường cũng là rất quan trọng. Cần chú trọng xây dựng chuỗi giá trị gốm Phù Lãng hiệu quả.

3.1. Nâng Cao Giá Trị Sản Phẩm và Chứng Nhận Sản Phẩm Gốm

Việc nâng cao giá trị sản phẩm gốm Phù Lãng có thể thực hiện thông qua việc cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng, và kết hợp với các yếu tố văn hóa, nghệ thuật. Chứng nhận sản phẩm gốm theo các tiêu chuẩn chất lượng và an toàn cũng là một cách để tăng cường uy tín và giá trị của sản phẩm trên thị trường. Việc này sẽ giúp gốm Phù Lãng Bắc Ninh vươn xa.

3.2. Phát Triển Du Lịch Làng Nghề Gốm Phù Lãng Tạo Nguồn Thu Bền Vững

Phát triển du lịch làng nghề gốm Phù Lãng là một hướng đi tiềm năng để tạo ra nguồn thu bền vững cho người dân địa phương. Du khách có thể tham quan xưởng sản xuất, tìm hiểu quy trình làm gốm, mua sắm sản phẩm, và trải nghiệm văn hóa làng nghề. Để phát triển du lịch hiệu quả, cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng, dịch vụ, và quảng bá du lịch. Việc này giúp bảo tồn Văn hóa làng nghề gốm Phù Lãng và tăng trưởng kinh tế.

IV. Đảm Bảo Tính Bền Vững Xã Hội Cho Làng Gốm Phù Lãng Bắc Ninh

Để đảm bảo tính bền vững xã hội cho làng gốm Phù Lãng, cần quan tâm đến việc cải thiện điều kiện làm việc, nâng cao trình độ tay nghề cho người lao động, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, và xây dựng một cộng đồng gắn kết, hài hòa. Cần chú trọng đánh giá xã hội học làng nghề để có cái nhìn toàn diện.

4.1. Cải Thiện Điều Kiện Làm Việc và Nghệ Nhân Gốm Phù Lãng Bảo Vệ Sức Khỏe

Điều kiện làm việc trong các xưởng gốm Phù Lãng còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến sức khỏe của người lao động. Cần có những biện pháp cải thiện điều kiện làm việc, như trang bị bảo hộ lao động, thông gió, và chiếu sáng tốt hơn. Đồng thời, cần có các chương trình chăm sóc sức khỏe và phòng ngừa bệnh nghề nghiệp cho nghệ nhân gốm Phù Lãng.

4.2. Bảo Tồn và Phát Huy Văn Hóa Làng Nghề Gốm Truyền Thống Giáo Dục và Truyền Thông

Việc bảo tồn và phát huy văn hóa làng nghề gốm truyền thống là rất quan trọng để duy trì bản sắc và giá trị của làng nghề. Cần có các hoạt động giáo dục và truyền thông để nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của văn hóa làng nghề. Đồng thời, cần hỗ trợ các nghệ nhân trẻ học hỏi và kế thừa nghề gốm từ thế hệ trước. Điều này giúp bảo tồn làng nghề gốm truyền thống.

V. Giải Pháp Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Bền Vững Cho Gốm Phù Lãng

Để phát triển kinh tế xã hội bền vững, làng nghề gốm Phù Lãng cần áp dụng một loạt các giải pháp đồng bộ, từ chính sách hỗ trợ của nhà nước đến các biện pháp cải tiến kỹ thuật sản xuất, marketing và quảng bá sản phẩm. Chính sách hỗ trợ làng nghề đóng vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển.

5.1. Ứng Dụng Công Nghệ và Kỹ Thuật Mới Trong Sản Xuất Gốm

Việc ứng dụng công nghệ và kỹ thuật mới trong sản xuất gốm giúp nâng cao năng suất, giảm chi phí, và tạo ra những sản phẩm chất lượng cao hơn. Cần khuyến khích các doanh nghiệp gốm đầu tư vào máy móc, thiết bị hiện đại, và áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến. Ví dụ, sử dụng lò nung tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường.

5.2. Xây Dựng Thương Hiệu và Mở Rộng Thị Trường Gốm Phù Lãng

Xây dựng thương hiệu mạnh và mở rộng thị trường gốm Phù Lãng là yếu tố then chốt để tăng cường khả năng cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển bền vững. Cần chú trọng vào việc thiết kế logo, slogan, bao bì sản phẩm, và xây dựng câu chuyện thương hiệu hấp dẫn. Đồng thời, cần tham gia các hội chợ triển lãm, quảng bá sản phẩm trên các kênh truyền thông, và xây dựng mạng lưới phân phối rộng khắp.

VI. Phân Tích SWOT Cho Làng Gốm Phù Lãng Hướng Đến Tương Lai

Một phân tích SWOT (Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội, Thách thức) sẽ giúp làng gốm Phù Lãng xác định rõ vị thế của mình trong bối cảnh hội nhập, từ đó đưa ra những chiến lược phát triển phù hợp. Phân tích SWOT làng nghề gốm là công cụ quan trọng để lập kế hoạch chiến lược.

6.1. Điểm Mạnh và Điểm Yếu Của Gốm Truyền Thống Phù Lãng

Điểm mạnh của gốm Phù Lãng bao gồm chất lượng sản phẩm tốt, mẫu mã độc đáo, giá trị văn hóa, và kinh nghiệm sản xuất lâu đời. Điểm yếu bao gồm công nghệ sản xuất còn lạc hậu, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, khả năng cạnh tranh thấp, và vấn đề ô nhiễm môi trường. Cần phát huy điểm mạnh và khắc phục điểm yếu để nâng cao vị thế cạnh tranh của gốm truyền thống Phù Lãng.

6.2. Cơ Hội và Thách Thức Đối Với Làng Nghề Gốm Phù Lãng

Cơ hội cho làng gốm Phù Lãng bao gồm nhu cầu tiêu dùng sản phẩm gốm sứ ngày càng tăng, tiềm năng phát triển du lịch làng nghề, và sự hỗ trợ của nhà nước. Thách thức bao gồm áp lực cạnh tranh từ các sản phẩm gốm sứ nhập khẩu, yêu cầu ngày càng cao về chất lượng và mẫu mã sản phẩm, và vấn đề ô nhiễm môi trường. Cần nắm bắt cơ hội và vượt qua thách thức để đảm bảo sự phát triển bền vững của làng nghề gốm Phù Lãng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Làng nghề gốm truyền thống Phù Lãng thuộc xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh là một trong những trung tâm gốm cổ xưa tiêu biểu của vùng châu thổ Bắc Bộ. Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu thông qua các tổ chức thương mại quốc tế như WTO, APEC và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, làng nghề vừa đứng trước cơ hội mở rộng thị trường, vừa đối mặt với sức ép cạnh tranh gay gắt về mẫu mã, giá thành và các rào cản kỹ thuật. Tỉnh Bắc Ninh hiện có 23 cụm công nghiệp làng nghề được quy hoạch với tổng diện tích 500 ha, trong đó 21 cụm đã đi vào hoạt động. Tại xã Phù Lãng, một cụm công nghiệp làng nghề quy mô 30 ha đang được triển khai nhằm giảm tải áp lực sản xuất trong khu dân cư.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Khoa học bền vững của tác giả Trần Thanh Nam tập trung đánh giá toàn diện hiện trạng phát triển, nhận diện các thuộc tính bền vững và đề xuất hệ thống giải pháp phát triển bền vững cho làng nghề gốm Phù Lãng. Phạm vi không gian nghiên cứu được xác định tại xã Phù Lãng với tổng diện tích tự nhiên 1.007,79 ha; thời gian nghiên cứu thực địa kéo dài 8 tháng (từ tháng 5/2016 đến tháng 1/2017), khai thác chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2013 - 2015.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện rõ qua việc cung cấp hệ thống luận cứ khoa học liên ngành giúp chính quyền địa phương và hơn 200 hộ dân làm nghề tối ưu hóa mô hình kinh tế. Đóng góp kinh tế của làng nghề rất rõ rệt khi giá trị sản xuất gốm năm 2015 đạt 18,8 tỷ đồng, giải quyết việc làm cho 1.300 lao động địa phương, đồng thời hỗ trợ chuyển dịch cơ cấu nông thôn theo hướng tăng tỷ trọng tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ thương mại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết phát triển bền vững với 4 trụ cột tích hợp: bền vững kinh tế, bền vững xã hội, bền vững môi trường và bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống. Luận văn tiếp cận các khái niệm cốt lõi như tính bền vững của hệ sinh thái nông thôn, phát triển bền vững làng nghề và năng lực thích ứng hội nhập quốc tế. Mô hình nghiên cứu kết hợp lý thuyết các bên liên quan nhằm xác định vai trò của nghệ nhân, hộ sản xuất, chính quyền địa phương và các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Đồng thời, phương pháp tiếp cận dựa vào cộng đồng kết hợp cơ chế chỉ đạo từ trên xuống và phản hồi từ dưới lên tạo nền tảng vững chắc cho việc đánh giá thực trạng.

Nghiên cứu kế thừa khung chính sách quản lý làng nghề của Việt Nam, bao gồm Nghị định số 66/2006/NĐ-CP về phát triển ngành nghề nông thôn, Nghị định số 41/2010/NĐ-CP về chính sách tín dụng phục vụ nông nghiệp nông thôn và Quyết định số 1216/QĐ-TTg về Chiến lược Bảo vệ môi trường quốc gia. Bên cạnh đó, luận văn tổng hợp bài học kinh nghiệm quốc tế như mô hình Mỗi làng một sản phẩm (OTOP) của Thái Lan, phong trào Làng mới (Saemaul Undong) và chính sách đầu tư 9.000 tỷ won cho nghiên cứu thiết kế truyền thống của Hàn Quốc với hơn 1.000 cử nhân thiết kế tốt nghiệp mỗi năm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ Ban Thống kê UBND xã Phù Lãng, Phòng Công Thương và Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Quế Võ giai đoạn 2013 - 2015. Về dữ liệu sơ cấp, tác giả tiến hành điều tra thực địa qua 2 đợt (tháng 5/2016 và tháng 10/2016) bằng phiếu hỏi chuẩn hóa.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 70 cơ sở sản xuất gốm trên tổng số 176 cơ sở toàn xã (chiếm tỷ lệ 39,77%), bao gồm 38 hộ quy mô 1 (3 - 5 mẻ lò/năm), 26 hộ quy mô 2 (6 - 8 mẻ lò/năm), 4 hộ quy mô 3 (9 - 11 mẻ lò/năm) và 2 doanh nghiệp sản xuất gốm quy mô lớn. Phương pháp chọn mẫu điển hình phân tầng theo số mẻ lò nung hàng năm được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện chân thực cho mọi phân khúc sản xuất tại địa phương.

Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, thống kê so sánh (tính tốc độ tăng trưởng liên hoàn và tốc độ tăng trưởng bình quân) kết hợp phân tích ma trận điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức (SWOT). Việc lựa chọn các phương pháp này giúp lượng hóa chính xác xu hướng biến động doanh thu, sản lượng, thu nhập của người lao động và xác định rõ các điểm nghẽn chiến lược của làng nghề trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế xã Phù Lãng có sự chuyển dịch tích cực nhưng đất nông nghiệp có xu hướng thu hẹp. Diện tích đất nông nghiệp giảm từ 619,98 ha (chiếm 61,52%) năm 2013 xuống còn 615,3 ha (chiếm 61,05%) năm 2015, bình quân mỗi năm giảm 0,38%. Năm 2015, tỷ trọng ngành dịch vụ chiếm 46,45% (đạt 41,3 tỷ đồng), ngành nông nghiệp chiếm 32,41% (đạt 28,811 tỷ đồng), và ngành công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp chiếm 21,14% (đạt 18,8 tỷ đồng). Riêng giá trị sản xuất gốm duy trì đà tăng trưởng ổn định từ 17,12 tỷ đồng (2013) lên 18,8 tỷ đồng (2015), tăng bình quân 4,8%/năm.

Thứ hai, thị trường tiêu thụ sản phẩm đạt tỷ lệ hấp thụ cao nhưng mạng lưới phân phối xuất khẩu còn phụ thuộc trung gian. Tỷ lệ tiêu thụ sản phẩm làm ra đạt từ 75% đến 80%, chu kỳ bán hàng sôi động nhất kéo dài từ tháng 10 âm lịch đến tháng 3 âm lịch năm sau. Trong nước, hàng gốm được phân phối qua kênh bán buôn chiếm 46,99%, qua đại lý chiếm 37,4% và bán lẻ trực tiếp tới người tiêu dùng chiếm 9,2%. Đối với kênh xuất khẩu sang các thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ và châu Âu, có tới 62,6% - 67,9% sản lượng phải thông qua các công ty xuất nhập khẩu trung gian, trong khi tỷ lệ xuất khẩu trực tiếp của doanh nghiệp địa phương chỉ đạt 32,1% - 37,7%.

Thứ ba, làng nghề tạo ra giá trị xã hội lớn nhưng đối mặt với áp lực ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Toàn xã có 1.300 lao động tham gia sản xuất tại 176 cơ sở làm gốm (với 101 hộ thuộc quy mô 1 chiếm 57,39%, 64 hộ quy mô 2 chiếm 36,36%, 9 hộ quy mô 3 chiếm 5,11% và 2 doanh nghiệp chiếm 1,14%). Tuy nhiên, 100% lò nung tại làng nghề là lò dạng cá chuối truyền thống đắp bằng gạch và bùn phù sa có thể tích 25 - 45 m3 đốt bằng than củi. Hoạt động này khiến người lao động và cư dân xung quanh phải chịu ít nhất 3 tác động tiêu cực về nhiệt độ cao, bụi tro và tiếng ồn, làm gia tăng tỷ lệ mắc các bệnh đường hô hấp, bệnh ngoài da và mắt hột.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu được minh chứng rõ ràng thông qua biểu đồ cơ cấu GDP của xã năm 2015, sơ đồ dòng chảy phân phối hàng hóa và bảng thống kê phân loại cơ sở sản xuất theo quy mô mẻ lò. Việc trực quan hóa dữ liệu qua bảng biểu làm nổi bật sự chênh lệch giữa tỷ trọng lao động và tỷ suất lợi nhuận thu về tại các quy mô sản xuất khác nhau.

Nguyên nhân giúp gốm Phù Lãng giữ vững vị thế là nhờ sự xuất hiện của các nghệ nhân trẻ được đào tạo bài bản từ trường đại học mỹ thuật. Họ đã kết hợp chất men da lươn truyền thống với nghệ thuật đắp nổi, điêu khắc hiện đại để tạo ra các dòng gốm mỹ nghệ, tranh gốm, đèn vườn có giá trị gia tăng cao. Tuy nhiên, khi đối chiếu với các nghiên cứu về làng nghề gốm sứ đồng bằng sông Hồng, gốm Phù Lãng vẫn gặp hạn chế lớn về mặt bằng sản xuất phân tán và công nghệ nung thủ công gây tổn thất nhiệt năng. Sự thiếu hụt các liên kết chuỗi giá trị trực tiếp khiến giá trị xuất khẩu thực tế bị chia sẻ cho các đơn vị trung gian, làm giảm biên lợi nhuận của hộ sản xuất.

Đề xuất và khuyến nghị

Chuyển đổi công nghệ nung và xử lý khí thải: Tiến hành thay thế dần các lò nung cá chuối đốt than củi truyền thống bằng hệ thống lò nung sử dụng khí hóa lỏng (LPG) hoặc điện công nghiệp nhằm giảm 80% lượng khí thải bụi độc hại và tiết kiệm 20% chi phí nhiên liệu. Mục tiêu hoàn thành chuyển đổi cho 60% số cơ sở trước năm 2023, do UBND huyện Quế Võ chủ trì phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Ninh hỗ trợ kỹ thuật.

Quy hoạch hoàn thiện cụm công nghiệp làng nghề tập trung: Đẩy nhanh tiến độ thi công hạ tầng kỹ thuật và đưa vào vận hành cụm công nghiệp làng nghề gốm Phù Lãng với diện tích 30 ha nhằm di dời toàn bộ các khâu sản xuất phát sinh nhiệt, bụi và tiếng ồn ra khỏi khu dân cư. Đạt chỉ tiêu lấp đầy 70% diện tích mặt bằng trước năm 2024 dưới sự quản lý của Ban Quản lý dự án xây dựng huyện Quế Võ và UBND xã Phù Lãng.

Tái cấu trúc kênh phân phối và mở rộng xuất khẩu trực tiếp: Thành lập Hợp tác xã gốm sứ chất lượng cao Phù Lãng để chuẩn hóa chất lượng, đăng ký bảo hộ chỉ dẫn địa lý và xây dựng website thương mại điện tử đa ngôn ngữ. Phấn đấu nâng tỷ lệ xuất khẩu trực tiếp lên mức 55% tổng kim ngạch xuất khẩu trong giai đoạn 2022 - 2025 do Hiệp hội Làng nghề tỉnh Bắc Ninh và các doanh nghiệp gốm địa phương thực hiện.

Đào tạo nhân lực thiết kế và phát triển du lịch làng nghề: Mở các lớp đào tạo mỹ thuật ứng dụng, tạo mẫu hoa văn cho 100% thợ trẻ trong làng nghề; đồng thời kết nối tuyến du lịch đường sông trên sông Cầu với các tour trải nghiệm văn hóa quan họ và làng gốm cổ, thu hút 50.000 lượt khách du lịch/năm vào năm 2025 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh phối hợp cùng UBND xã Phù Lãng triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cán bộ quản lý nhà nước và cơ quan hoạch định chính sách: Nghiên cứu cung cấp hệ thống số liệu định lượng thực chứng và khung phân tích 4 trụ cột giúp các sở, ban, ngành xây dựng cơ chế hỗ trợ vốn vay ưu đãi theo Nghị định số 41/2010/NĐ-CP và quản lý quy hoạch cụm công nghiệp làng nghề 30 ha tại địa phương.

Chủ cơ sở sản xuất, nghệ nhân và doanh nghiệp kinh doanh gốm sứ: Luận văn cung cấp bức tranh chi tiết về cơ cấu 5 kênh phân phối và nhu cầu thị trường nước ngoài (Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ), giúp các chủ hộ định hướng chuyển dịch từ gốm gia dụng truyền thống sang gốm mỹ nghệ và gốm cảnh quan trời có giá trị kinh tế cao.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Khoa học bền vững: Tài liệu là một case study mẫu mực về ứng dụng phương pháp nghiên cứu liên ngành (kinh tế, xã hội, môi trường, văn hóa) và kỹ thuật chọn mẫu phân tầng 70 cơ sở sản xuất gốm theo số lượng mẻ lò nung.

Các tổ chức xúc tiến thương mại và hiệp hội du lịch: Báo cáo cung cấp dữ liệu văn hóa, lịch sử và tiềm năng liên kết tour du lịch trải nghiệm ven sông Cầu, hỗ trợ xây dựng chiến lược truyền thông thương hiệu di sản làng nghề Phù Lãng.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn đánh giá tính bền vững của làng nghề Phù Lãng dựa trên những trụ cột khoa học nào? Nghiên cứu tiếp cận liên ngành thông qua 4 trụ cột: kinh tế (tăng trưởng giá trị sản xuất gốm đạt 18,8 tỷ đồng năm 2015), xã hội (tạo sinh kế cho 1.300 lao động tại 176 cơ sở), môi trường (kiểm soát phát thải từ các lò nung cá chuối thể tích 25 - 45 m3) và văn hóa (gìn giữ kỹ nghệ chế tác men da lươn độc bản).

Thực trạng kênh phân phối và thị trường tiêu thụ gốm Phù Lãng diễn ra như thế nào? Sản phẩm làm ra đạt tỷ lệ tiêu thụ từ 75% đến 80%, cao điểm từ tháng 10 đến tháng 3 âm lịch. Tiêu thụ nội địa chủ yếu qua bán buôn chiếm 46,99% và đại lý chiếm 37,4%. Về xuất khẩu, 62,6% - 67,9% đơn hàng phải thông qua các công ty trung gian đưa sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ và châu Âu.

Phương pháp chọn mẫu khảo sát thực địa của luận văn có điểm gì nổi bật? Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu điển hình phân tầng dựa trên số mẻ lò nung hàng năm, khảo sát 70 cơ sở đại diện cho 176 cơ sở toàn xã (gồm 38 hộ quy mô 1, 26 hộ quy mô 2, 4 hộ quy mô 3 và 2 doanh nghiệp). Cách tiếp cận này đảm bảo tính khách quan và bao quát toàn bộ quy mô công suất sản xuất.

Vấn đề môi trường nan giải nhất tại làng nghề gốm Phù Lãng hiện nay là gì? Thách thức môi trường lớn nhất xuất phát từ 100% cơ sở sử dụng lò nung than củi truyền thống đặt xen kẽ trong khu dân cư. Khí thải nhiệt độ cao, bụi tro và tiếng ồn tác động trực tiếp đến sức khỏe thợ gốm, làm gia tăng tỷ lệ mắc các bệnh tai mũi họng, bệnh về mắt và da liễu.

Giải pháp đột phá nào giúp làng nghề nâng cao năng lực cạnh tranh trong hội nhập? Giải pháp đột phá là kết hợp chuyển đổi sang công nghệ lò nung khí gas/điện thân thiện môi trường với việc quy hoạch tập trung vào cụm công nghiệp làng nghề 30 ha. Song song đó, làng nghề cần đẩy mạnh đào tạo thiết kế mẫu mã độc bản, cắt giảm khâu trung gian để nâng tỷ lệ xuất khẩu trực tiếp lên trên 55%.

Kết luận

Năm đóng góp và kết luận trọng tâm từ công trình nghiên cứu:

• Thiết lập khung lý thuyết liên ngành hoàn chỉnh đánh giá tính bền vững làng nghề qua 4 chiều kích: kinh tế, xã hội, môi trường và văn hóa.
• Lượng hóa thực trạng phát triển làng nghề gốm Phù Lãng giai đoạn 2013 - 2015 với giá trị sản xuất đạt 18,8 tỷ đồng và tạo việc làm cho 1.300 lao động.
• Chỉ rõ điểm nghẽn sinh thái do 100% cơ sở dùng lò than củi truyền thống và sự phụ thuộc 62,6% - 67,9% vào trung gian xuất khẩu.
• Xây dựng ma trận SWOT định vị cơ hội thâm nhập thị trường quốc tế và nguy cơ cạnh tranh từ các vật liệu nhân tạo thay thế.
• Đề xuất lộ trình 4 giải pháp đồng bộ về công nghệ sạch, quy hoạch cụm công nghiệp 30 ha, tái cấu trúc chuỗi cung ứng và đào tạo nhân lực mỹ thuật.

Công trình đóng vai trò là cơ sở dữ liệu khoa học tin cậy hỗ trợ chuyển dịch mô hình phát triển làng nghề tại tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2018 - 2025. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp hãy khai thác sâu các giải pháp từ luận văn để đồng hành phát triển thương hiệu gốm Phù Lãng xanh và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan cơ sở lý luận, điều kiện tự nhiên và tài liệu nghiên cứu Chương 2: Địa điểm, thời gian, cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Kết luận và kiến nghị 12 (LUAN.vung TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1. TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ LUẬN, ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1.Cơ sở lý luận về tính bền vững và phát triển bền vững làng nghề 1. Cơ sở lý luận về tính bền vững Bền vững (tiếng Anh: sustainability) là khả năng duy trì. Trong sinh thái học, từ "bền vững" lý giải cách thức hệ thống sinh học duy trì được sự đa dạng giống loài và sinh sôi theo thời gian.

Những vùng đất ẩm ướt và khu rừng tươi tốt lâu đời là điển hình cho hệ thống sinh học bền vững. Đối với con người, tính bền vững là khả năng duy trì lâu dài trạng thái sức khỏe tốt, điều này chịu ảnh hưởng bởi các mặt về môi trường, kinh tế và xã hội. Tính bền vững:xét về sinh thái – các chi ến lược nhằ m đảm bảo tính đa dạng, khả năng chống chọi và phát triển liên tục của các hệ sinh thái trong việc thực hiê ̣n chức năng lâu dài (như hê ̣ sinh thái). Một số ngiên cứu khác định nghĩa tính bền vữnglà: sự đảm bảo cho các thế hệ tương lai có cơ hội công bằng đối với tài nguyên mà hành tinh chúng ta cung cấp hay tính bền vững là các kiểu phát triển về mặt kinh tế và xã hội mà không làm ảnh hưởng đến môi trường với các thuộc tính sau.

- Con người và các các cơ thể sống khác hài hòa với các hệ thống trợ giúp tự nhiên như không khí, nước và đất (bao gồm các hệ sinh thái). - Chính sách năng lượng không làm ô nhiễm khí quyển gây ra những trạng thái lo lắng về khí hậu như nóng lên toàn cầu. - Kế hoạch sử dụng các tài nguyên có thể phục hồi như nước, rừng, đồng cỏ, đất nông nghiệp, ngư trường không làm cạn kiệt các nguồn tài nguyên và phá hủy các hệ sinh thái. - Kế hoạch sử dụng tài nguyên không thể phục hồi không gây tổn hại cho môi trường toàn cầu, và cung cấp một phần cho tài nguyên không tái tạo cho thế hệ tương lai.vung TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Quan niệm về phát triển bền vững Khái niệm phát triển bền vững được hiểu là sự phát triển thỏa mãn những nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không xâm hại tới khả năng đáp ứng những nhu cầu của thế hệ tương lai. Phát triển bền vững được cấu tạo bởi 3 nhân tố là bền vững về kinh tế, bền vững về xã hội và bền vững về môi trường. Như vậy, ba trụ cột phát triển bền vững được xác định từ các khái niệm trên là: Thứ nhất, bền vững về mặt kinh tế, hay phát triển kinh tế bền vững là phát triển nhanh và an toàn, chất lượng; Thứ hai, bền vững về mặt xã hội là công bằng xã hội và phát triển con người, chỉ số phát triển con người (HDI) là tiêu chí cao nhất về phát triển xã hội, bao gồm: thu nhập bình quân đầu người; trình độ dân trí, giáo dục, sức khỏe, tuổi thọ, mức hưởng thụ về văn hóa, văn minh; Thứ ba, bền vững về sinh thái môi trường là khai thác và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường và cải thiện chất lượng môi trường sống. Mục tiêu phát triển bền vững Mục tiêu cuối cùng của PTBVlà thỏa mãn yêu cầu căn bản của con người, cải thiện cuộc sống, bảo tồn và quản lý hữu hiệu hệ sinh thái, bảo đảm tương lai ổn định.

PTBV thực hiện và đảm bảo sự liên đới giữa các thế hệ, giữa các quốc gia, giữa hiện tại với tương lai. PTBV có tính chất đa diện, thống nhất, toàn bộ.vung TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Muốn PTBV phải lồng ghép được 4 thành tố quan trọng của sự phát triển với nhau: phát triển kinh tế, văn hóa, phát triển xã hội và bảo vệ môi trường. Đây là nguyên lý chung để hướng sự phát triển bền vững của các lĩnh vực. Phát triển bền vững làng nghề Khái niệm làng nghề: Xét về kết cấu kinh tế - xã hội thì nông thôn Việt Nam đã hình thành các loại làng:Làng thuần nông, lâm, ngư nghiệp; Làng nông nghiệp có nghề phụ; Làng dịch vụ;Làng nông - công - thương kết hợp (phổ biến nhất).

Như vậy khái niệm làng nghềcần được hiểu là những làng ở nông thôn có các ngành nghề không phải là nông nghiệp mà chúng chiếm ưu thế về số hộ, số lao động và tỷ trọng thu nhập so với nghề nông. Khái niệm, nội dung phát triển bền vững làng nghề: Khái niệm về phát triển bền vững làng nghề không thể tách rời khái niệm về phát triển bền vững. Theo đó, có thể hiểu: Phát triển bền vững làng nghề truyền thốngchính là quá trình phát triển sản xuất, kinh doanh của các làng nghề. Nhằm thoả mãn nhu cầu đa dạng và ngày càng phát triển của thế hệ hiện tại.

Mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ tương lai. -Phát triển bền vững làng nghề về kinh tế: là tăng năng suất lao động, gia tănggiá trị sản lượng, thu hút lao động vào ngành nghề phi nông nghiệp, nâng cao thu nhập, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu, thay đổi mô hình sản xuất tiêu dùng theo hướng PTBV. -Phát triển bền vững làng nghề về xã hội: là tạo việc làm, thu nhập ổn định cho người lao động, xóa đói giảm nghèo, tăng quỹ phúc lợi, nâng cao trình độ dân trí, xây dựng nông thôn mới, bảo tồn văn hóa vùng miền ở Làng nghề, vùng nghề. -Phát triển bền vững làng nghề về môi trường: là giảm thiểu tác hại ô nhiễm môi trường do quá trình sản xuất kinh doanh nghề truyền thống gây ra.

Có kế hoạch, quy hoạch khai thác, sử dụng tiết kiệm nguồn nguyên liệu.vung TIEU LUAN MOI download : [e-mail] dạng hóa, nghiên cứu, sử dụng nguồn nguyên liệu thay thế. Phòng ngừa, hạn chế các bệnh nghề nghiệp.Cơ sở thực tiễn về phát triển làng nghề 1. Chủ trƣơng chính sách của Việt Nam về phát triển làng nghề Đường lối chủ trương của Đảng về phát triển làng nghề Đại hội Đảng VIII (1996), đặc biệt coi trọng nhiệm vụ số một là CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn, bởi vì xuất phát điểm đi lên CNXH ở nước ta từ một nước nông nghiệp. CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn phải bao gồm trong đó nhiệm vụ cơ bản: Phát triển các ngành nghề, LNTT và các ngành nghề mới bao gồm tiểu thủ công nghiệp.

Tiếp tục phát triển tinh thần trên, nghị quyết Đại hội Đảng IX (2001), đã chỉ rõ hơn để đẩy nhanh quá trình CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn phảiđầu tư nhiều hơn cho phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế và xã hội ởnông thôn. Phát triển công nghiệp, dịch vụ, các ngành nghề đa dạng, chú trọng công nghiệp chế biến, cơ khí phục vụnôngnghiệp,các làng nghề,chuyển một bộ phận quan trọng lao động nông nghiệp sang khu vực công nghiệp và dịch vụ,tạo nhiều việc làm mới; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện đời sống nông dân và dân cư ở nông thôn. Trong đường lối phát triển kinh tế của nghị quyết đại hội đảng lần thứ X đã đưa ra vấn đề “Phát triển bền vững các làng nghề”. Một số chính sách về phát triển làng nghề trong thời gian qua - Chính sách ngành nghề nông thôn; quy hoạch phát triển ngành nghề nông thôn; công nhận nghề truyền thống, làng nghề, làng nghề truyền thống(Nghị đinh ̣ 66/2006/NĐ-CP ngày 07 tháng 07 năm 2006 của Chính phủ).

- Chính sách về đầu tư, tín dụng (Ví dụ như: Nghị định số 41/2010/NĐ-CP ngày 22/4/2010 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn. Nghị định số 61/2010/NĐ-CP ngày 04/6/2010 của Chính phủ Chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; 16 (LUAN.vung TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Công văn số 771/VPCP ngày 29/1/2015 về Báo cáo rà soát việc triển khai thực hiện các quy định hỗ trợ làng nghề và giải pháp huy động vốn đầu tư nâng cấp hạ tầng các làng nghề được công nhận…). - Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách thương mại nhằm khuyến khích, tạo điều kiện mở rộng lưu thông hàng hóa, phát triển dịch vụ thương mại như Quyết định 23/2010/QĐ-TTg ngày 06/01/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Phát triển thương mại nông thôn giai đoạn 2010-2015 và định hướng đến năm 2020”. - Chính sách về khoa học công nghệ và Chính sách đầu tư cơ sở hạ tầng và xử lý môi trường làng nghề, cụm cơ sở ngành nghề nông thôn (Quyết định 1216/QĐ-TTg ngày 05/9/2012 Phê duyệt Chiến lược Bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030).

- Chính sách vềđào tạonghề như Quyết định1956/QĐ-TTg ngày 27/11/2009 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020”. Chính sách phát triển làng nghề ở Bắc Ninh Nghị quyết Đại hội Đảng bộ lần thứ XVI. Ngày 10 tháng 10 năm 2005 ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh đã ban hành Quyết định số 128/2005/QĐ-UB về quy chế quản lý khu công nghiệp nhỏ và vừa, cụm công nghiệp làng nghề trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Tỉnh Bắc Ninh đã có chủ trương triển khai xây dựng các khu công nghiệp làng nghề.

Đến nay, đã quy hoạch 23 cụm công nghiệp làng nghề với diện tích khoảng 500 ha, trong đó đã xây dựng xong và đưa vào hoạt động 21 khu công nghiệp làng nghề. Tỉnh Bắc Ninh cùng với huyện Quế Võ đang triển khai xây dựng khu công nghiệp làng nghề gốm Phù Lãng với tổng diện tích 30 ha. Những chủ trương, chính sách trên tạo điều kiện phát triển các làng nghề truyền thống của tỉnh Bắc Ninh.vung TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Kinh nghiệm của quốc tế về phát triển làng nghề Nhật Bản: Trong quá trình CNH, nước Nhật đã có những sáng tạo, những ngành nghề tiểu thủ công truyền thống không bị mất đi mà là một trong những nội dung của CNH là: duy trì các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp cổ truyền ở nông thôn.

Tại Nhật Bản có hơn 867 nghề truyền thống bao gồm nhiều ngành nghề khác nhau như chế tác kim hoàn, sơn mài, chế biến lương thực phẩm. trong quá trình CNH đã hiện đại hoá kỹ thuật công nghệ và tác động của đời sống văn minh công nghiệp đã làm thay đổi một số thói quen trong sinh hoạt của người dân, vì thế một số nghề thủ công truyền thống đã bị mất đi (nghề sơn mài), còn một số nghề được duy trì phát triển.