Đặt vấn đề Hàng năm trong sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam và các nước trên thế giới, sâu bệnh, cỏ dại, chuột là mối đe dọa lớn và nếu không được tổ chức phòng trừ tốt, chúng có thể gây tổn thất nghiêm trọng về năng suất cây trồng và chất lượng nông sản. Bởi vì, thiệt hại do các loại sinh vật hại gây nên đối với cây trồng trên đồng ruộng có thể làm giảm 20-25% năng suất, có khi lại đến 50%. Để phòng trừ các loại sinh vật hại nói trên, trong những năm qua chúng ta đã áp dụng nhiều biện pháp khác nhau. Trong đó, biện pháp kỹ thuật canh tác luôn được coi là cơ bản trong điều kiện nhất định, dùng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) là biện pháp tích cực, có khi là biện pháp quyết định đến năng suất cây trồng và chất lượng nông sản.
Nhưng ngoài mặt tích cực của thuốc trừ sâu là tiêu diệt các sinh vật gây hại cây trồng , bảo vệ sản xuất, thuốc trừ sâu còn gây nhiều hậu quả nghiêm trọng như phá vỡ quần thể sinh vật trên đồng ruộng, tiêu diệt sâu bọ có ích (thiên địch), tiêu diệt tôm cá, xua đuổi chim chóc,… Phần tồn dư của thuốc bảo vệ thực vật, thuốc trừ sâu trên các sản phẩm nông nghiệp, rơi xuống nước bề mặt, ngấm vào đất, di chuyển vào nước ngầm, phát tán theo gió gây ô nhiễm môi trường. Đất nước Israel nói chung và vùng Arava nói riêng có đất đai phần lớn là sa mạc và núi đá nhưng nền nông nghiệp xanh phát triển thuộc hàng đầu thế giới với các công nghệ kỹ thuật tiên tiến phát triển nhất thế giới. Thung lũng Arava cái tên đầy tự hào của mọi người dân Israel vì tại đây, phép màu đã làm nở hoa giữa sa mạc - những phép màu thực sự của khoa học công nghệ. Các nhà khoa học người Do Thái của đất nước Israel - dân tộc được mệnh danh thông minh nhất thế giới đã biến vùng đất hoang sơ đầy cát gió này thành những “vườn địa đàng”.
Theo số liệu đến tháng 6/2011, dân số của khu vực n 2 vào 3.050 người với 700 gia đình, trong đó 500 gia đình làm nghề nông. Tổng diện tích đất đang sử dụng cho canh tác là 3. Phần lớn diện tích này là trồng rau (82%), 15% trồng cây ăn trái và 3% trồng hoa. Ớt ngọt là loại rau chính của Arava, chiếm 50% tổng diện tích khu vực và chiếm 60% diện tích trồng rau nói chung.
[2] Vậy điều gì đã khiến hoang mạc khô cằn trở thành “vườn địa đàng”, một trong những lí do đó là sự áp dụng khoa học kĩ thuật tiên tiến vào sản xuất kể như công nghệ tưới nhỏ giọt và sử dụng thiên địch vào phòng trừ sâu hại. Sử dụng thiên địch trong nông nghiệp đã được áp dụng tại nhiều nơi trên thế giới nhưng cách con người Israel áp dụng đã làm thay đổi nông nghiệp trên thế giới nói chung và Việt nam nói riêng. Vì vậy, để tìm hiểu hướng đi trong sản xuất nền kinh tế nông nghiệp hiện đại, phương thức sản xuất trong điều kiện khắc nghiệt của sa mạc, những phương thức sản xuất nhằm nâng cao năng suất, chất lượng nông sản phù hợp quan điểm sinh thái của người dân Do Thái như thế nào và giúp đất nước Việt Nam có hướng đi đúng trong phát triển nền kinh tế nông nghiệp bền vững, giúp người dân lựa chọn các phương pháp phòng trừ sâu hại, đáp ứng yêu cầu phát triển nền nông nghiệp bền vững là việc làm hết sức quan trọng và cần thiết. Được sự cho phép của Ban chủ nhiệm khoa Khoa học môi trường - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên dưới sự hướng dẫn của cô giáo ThS.
Nguyễn Thị Huệ tôi tiến hành nghiên cứu đề tài : “Đánh giá tác động của thiên địch tới giảm thiểu sử dụng thốc bvtv hóa học tại farm ớt ngọt Paran Arava Israel”. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu đề tài - Đánh giá tác động của thiên địch trong giảm thiểu sử dụng thuốc BVTV tại farm ớt ngọt 66 Paran Arava Israel. n 3 - Đánh giá hiệu quả của việc sử dụng thiên địch trong giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
- Đề xuất một số giải pháp giảm thiểu sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp tại Việt Nam. Yêu cầu đề tài - Đánh giá đúng và chính xác thực trạng sử dụng thiên địch và hiệu quả của chúng tại farm ớt ngọt Paran Arava Israel. - Thông tin và số liệu thu thập được phải chính xác, trung thực, khách quan. - Đề xuất các giải pháp, các giải pháp, kiến nghị phải có tính khả thi thực tế phù hợp với điều kiện nước ta.
Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Áp dụng kiến thức đã học ở nhà trường vào thực tế; - Nâng cao và tích lũy các kinh nghiệm thực tế; - Kết quả của đề tài là tư liệu học tập sau này. Ý nghĩa thực tiễn - Phản ánh thực trạng về sử dụng thiên địch tại farm ớt ngọt Paran Arava.Làm cơ sở đề xuất các giải pháp sử dụng thiên địch trong nông nghiệp tại Việt Nam. - Đánh giá hiệu quả kinh tế và ưu thế sử dụng so với thuốc BVTV hóa học.
n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Một số khái niệm liên quan Khái niệm thiên địch: Thiên địch là các loài sinh vật được sử dụng để diệt trừ các sinh vật gây hại, bảo vệ mùa màng. Các loài thiên địch phổ biến là: chuồn chuồn, cóc, chim sâu.
Thiên địch là kẻ thù tự nhiên của sâu hại cây trồng. Là những sinh vật sống trên cây và những vùng xung quanh cây, không gây hại cho cây trồng, có khả năng bắt mồi ăn thịt hay kí sinh trên những loài địch hại (những sinh vật gây hại cây trồng), gồm: côn trùng bắt mồi, côn trùng kí sinh, vi sinh vật gây hại, những loài vi sinh vật đối kháng với vi sinh vật gây bệnh cho cây trồng và các động vật khác có khả năng ăn địch hại. Trong hệ sinh thái các loài sinh vật, có nhiều mối quan hệ qua lại, trong đó có quan hệ dinh dưỡng: loài này làm thức ăn cho loài kia, các loài nối với nhau thành những chuỗi dinh dưỡng. Sâu hại cây (cây chủ) lấy cây làm thức ăn (cây kí chủ), một số loài sinh vật khác sử dụng sâu hại (vật chủ - vật mồi) để làm thức ăn.
Dựa theo hình thức sử dụng sâu hại làm thức ăn, người ta chia thành: [3] - Nhóm bắt mồi ăn thịt: Tác dụng của nhóm này là ăn sâu hại. Thiên địch bắt mồi chủ yếu là các loài nhện và một số côn trùng như bọ rùa, hổ trùng, kiến, bọ xít, muồm muỗm, dế nhảy, chuồn chuồn, một số loài bọ xít. - Nhóm ký sinh: Con ký sinh đẻ trứng trên trứng hoặc trên cơ sở sâu hại, ấu trùng nở ra sẽ ăn trứng sâu hoặc ăn sâu non. Các loài ký sinh có thể sống trên một hoặc một số loài sâu nhất định.
n 5 Nhóm ký sinh phần lớn là các loài ong nhỏ như ong ký sinh trứng sâu đục thân lúa, ong ký sinh trên trứng rầy nâu, trên trứng sâu cuốn lá lúa, ong ký sinh trên sâu non sâu đục thân lúa, sâu cuốn lá lúa, sâu năn…. - Nhóm gây bệnh cho sâu: Nhóm này chủ yếu là các loài vi sinh vật như nấm, vi khuẩn, vi rút. Có nhiều trường hợp các loài nấm có thể gây bệnh tiêu tới trên 90% số lượng rầy nâu trên lúa. Vi khuẩn và vi rút làm nhiều loài sâu non bị chết thối nhũn (như với sâu khoang, sâu xanh trên rau màu).[1] * Vai trò của thiên địch trong việc hạn chế dịch hại.
Trên đồng ruộng có nhiều loài sinh vật là thiên địch của dịch hại, góp phần rất lớn trong việc hạn chế sự phát triển của dịch hại trong tự nhiên, giữ thế cân bằng trong hệ sinh thái đồng ruộng. Thực tế đã chứng minh có rất nhiều trường hợp dịch hại bị tiêu diệt bởi thiên địch mà con người không cần dùng bất kỳ biện pháp nào.Trên ruộng lúa có nhiều khi phát hiện tỷ lệ trứng sâu đục thân lúa bị ong ký sinh tới trên 90%. Sức ăn của các loài thiên địch bắt mồi cũng rất lớn. Một con nhện Lycosa trưởng thành mỗi ngày ăn từ 5 - 15 con rầy nâu, một con sâu non của bọ rùa 8 chấm mỗi ngày ăn từ 5 - 10 con mồi.
Một con kiến vàng mỗi ngày ăn từ 5 - 10 con rệp hại cam. Ong đen kén trắng (Apenteles Plutellea) ký sinh sâu non, tơ thường xuất hiện ngay từ đầu vụ và kéo dài tới cuối vụ vào vụ Đông Xuân. Tỷ lệ ký sinh đạt 9,4 – 14,6% (Từ Liêm – Hà Nội). Mật độ của bọ rùa đỏ (Micraspis discolor) tăng cao trên ruộng cải đã hạn chế số lượng rệp muội một cách rõ rệt.[12] Ở Trung Quốc, trong các loài ong kí sinh sâu xanh bướm trắng loài Pteromalus puparium có cao điểm kí sinh trong tháng 5 và 6, tỷ lệ nhộng bị ký sinh khoảng 60% ở Hàng Châu, 35 – 60% ở Quỳ Châu và lên đến 70% ở An Huy.
glometarut là ký sinh quan trọng ở thung lũng sông Trường Giang gây tỷ lệ ký sinh lên tới 70% n 6 Khái nhiệm thuốc bảo vệ thực vật: Là những loại hóa chất bảo vệ cây trồng hoặc những sản phẩm bào vệ mùa màng, là những chất được tạo ra để chống lại và tiêu diệt loài gây hại hoặc các vật mang mầm bệnh. Chúng cũng gồm các chất để đấu tranh với các loài sống cạnh tranh với cây trồng cũng như nấm bệnh trên cây. Ngoài ra các loại thuốc kích thích sinh trưởng, giúp cây trồng đạt năng suất cao cũng là một dạng của thuốc BVTV. [6] Thuốc BVTV là những hóa chất độc, có khả năng phá hủy tế bảo, tác động đến cơ chế sinh trưởng , phát triển của sâu bệnh, cỏ dại và cả cây trồng, vì vậy khi các hợp chất này đi vào môi trường, chúng cũng có những tác động nguy hiểm đến môi trường, đến những đối tượng tiếp xúc trực tiếp hay gián tiếp.
Và đây cũng là lí do mà thuốc BVTV nằm trong số những hóa chất đầu tiên được kiểm tra về bản chất, về tác dụng cũng như tác hại. * Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật Theo tiểu ban danh pháp dinh dưỡng của liên hợp quốc thì dư lượng thuốc bảo vệ thực vật là “những chất đặc thù tồn lưu trong lương thực và thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp và trong thức ăn vật nuôi mà do sử dụng thuốc gây nên”.