Đánh Giá Tác Động Của Nước Thải Tới Chất Lượng Môi Trường Nước Tại Khu Công Nghiệp Song Khê

Luận văn phân tích tác động của nước thải đến chất lượng môi trường nước tại khu công nghiệp Song Khê, Bắc Giang và đề xuất giải pháp quản lý hiệu quả.

• Tác giả: Đàm Thị Hương Giang
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Quang Huy
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Tác Động Của Nước Thải Tới Chất Lượng Môi Trường Nước Tại Khu Công Nghiệp Song Khê
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 2. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 3. GIẢI THUYẾT NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Nước Thải KCN Song Khê Nghiên Cứu

Nghiên cứu đánh giá tác động môi trường KCN Song Khê là vô cùng cấp thiết trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại Việt Nam. Các khu công nghiệp (KCN), khu chế xuất (KCX) phát triển mạnh mẽ, kéo theo nguy cơ ô nhiễm nguồn nước do nước thải công nghiệp KCN Song Khê. Mặc dù nhiều cơ sở sản xuất đã xây dựng hệ thống xử lý nước thải KCN Song Khê Bắc Giang, chất lượng nước thải sau xử lý vẫn chưa đạt tiêu chuẩn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường KCN Song Khê và khu vực lân cận. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý nước thải KCN Song Khê.

1.1. Hiện Trạng Phát Triển KCN và Tác Động Môi Trường

Việt Nam có nhiều KCN, KCX tại 57/63 tỉnh thành, thu hút hàng ngàn dự án. Bên cạnh lợi ích kinh tế, các KCN tiêu thụ lượng lớn tài nguyên và thải ra môi trường lượng lớn chất thải, đặc biệt là nước thải công nghiệp. Nước thải thường có lưu lượng lớn, nồng độ ô nhiễm cao, gây khó khăn cho việc xử lý. Theo nghiên cứu của Đàm Thị Hương Giang, nhiều cơ sở sản xuất công nghiệp đã xây dựng hệ thống xử lý nước thải, nhưng chất lượng nước thải sau xử lý thường không đạt tiêu chuẩn, gây ô nhiễm môi trường.

1.2. Tính Cấp Thiết Của Đánh Giá Tác Động Nước Thải

Việc đánh giá tác động của nước thải là vô cùng quan trọng để bảo vệ chất lượng môi trường nước. Nhiều cơ sở sản xuất công nghiệp xả thải vượt tiêu chuẩn cho phép, gây ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng. Nguyên nhân chính là do lựa chọn công nghệ không phù hợp, xây dựng không đúng thiết kế hoặc vận hành sai quy trình. Do đó, cần có các nghiên cứu chuyên sâu để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý nước thải hiệu quả.

II. Thách Thức Quản Lý Nước Thải KCN Song Khê Vấn Đề Nhức Nhối

Quản lý nước thải KCN Song Khê đang đối mặt với nhiều thách thức. KCN Song Khê có tổng diện tích 158,7 ha, chia làm 2 khu. KCN phía Bắc chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung, trong khi KCN phía Nam, dù đã có trạm xử lý, nhưng kết quả quan trắc cho thấy nước thải vẫn vượt tiêu chuẩn. Điều này gây nguy cơ ảnh hưởng nước thải đến môi trường xung quanh KCN Song Khê, đặc biệt là kênh T3 và sông Thương. Cần có giải pháp đồng bộ để giải quyết vấn đề này.

2.1. Thực Trạng Xả Thải và Quản Lý Nước Thải Tại KCN

KCN Song Khê có 44 cơ sở, doanh nghiệp hoạt động, chủ yếu thuộc nhóm công nghiệp nhẹ. Lượng nước thải ước tính khoảng 2000m3/ngày đêm. KCN phía Bắc chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung, trong khi KCN phía Nam đã có trạm xử lý công suất 1.200 m3/ngày đêm. Tuy nhiên, kết quả quan trắc cho thấy nước thải tại điểm xả thải tập trung của KCN phía Nam vẫn vượt tiêu chuẩn về BOD5, COD, TSS, amoni, photpho và coliform.

2.2. Nguy Cơ Ô Nhiễm Môi Trường Nước Từ KCN Song Khê

Việc xử lý nước thải chưa đạt tiêu chuẩn tại KCN Song Khê gây nguy cơ ô nhiễm môi trường nước khu vực tiếp nhận, đặc biệt là kênh T3, kênh T6 và sông Thương. Nước sông Thương được sử dụng cho sản xuất nông nghiệp và cung cấp nước sinh hoạt cho thành phố Bắc Giang và huyện Yên Dũng. Ngoài ra, khu vực tiếp nhận nước thải xã Nội Hoàng có 23% dân số sử dụng nước ngầm cho sinh hoạt, làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

III. Phương Pháp Đánh Giá Tác Động Nước Thải KCN Song Khê

Để đánh giá tác động của nước thải đến chất lượng môi trường nước tại KCN Song Khê, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và khách quan. Các phương pháp này bao gồm thu thập dữ liệu thứ cấp, điều tra sơ cấp, lấy mẫu và phân tích nước thải, nước mặt và nước dưới đất. Kết quả phân tích sẽ được so sánh với các tiêu chuẩn, quy chuẩn hiện hành để đánh giá mức độ ô nhiễm môi trường và xác định nguyên nhân.

3.1. Thu Thập Dữ Liệu và Điều Tra Thực Tế Tại KCN

Nghiên cứu cần thu thập dữ liệu thứ cấp về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội từ các cơ quan chức năng. Đồng thời, cần điều tra sơ cấp thông qua phát phiếu điều tra cho các doanh nghiệp đang hoạt động trong KCN Song Khê. Mục đích là để nắm bắt thông tin về quy trình sản xuất, lượng nước thải phát sinh và công tác xử lý nước thải của các doanh nghiệp.

3.2. Lấy Mẫu và Phân Tích Chất Lượng Nước

Việc lấy mẫu và phân tích chất lượng nước là bước quan trọng để đánh giá mức độ ô nhiễm. Cần lấy mẫu nước thải tại các điểm xả thải của KCN, mẫu nước mặt tại kênh T3 và sông Thương, và mẫu nước dưới đất tại khu vực lân cận KCN. Các mẫu nước sẽ được phân tích các chỉ tiêu như BOD5, COD, TSS, amoni, photpho, kim loại nặng và coliform để đánh giá chất lượng môi trường nước.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tác Động Nước Thải Đến Môi Trường

Kết quả nghiên cứu cho thấy nước thải từ KCN Song Khê gây ô nhiễm đáng kể cho môi trường nước khu vực. Nước thải sinh hoạt không đảm bảo QCVN 14:2008/BTNMT về nước thải sinh hoạt. Nước thải sản xuất vẫn còn một số thông số vượt QCVN. KCN Song Khê ảnh hưởng lớn đến mương T3, gây ô nhiễm bởi COD, BOD5, TSS, amoni, nitrit, photphat, Pb, As, dầu mỡ, Cu, Zn và vi sinh vật. Nước dưới đất bị ô nhiễm nhẹ bởi amoni, phenol, Fe và coliform.

4.1. Đánh Giá Chất Lượng Nước Thải Tại KCN Song Khê

Kết quả đánh giá chất lượng nước thải cho thấy nước thải sinh hoạt tại các cơ sở, doanh nghiệp thuộc KCN Song Khê không đảm bảo QCVN 14:2008/BTNMT về nước thải sinh hoạt. Nước thải sản xuất tại các cơ sở sản xuất thuộc KCN Song Khê vẫn còn một số thông số môi trường ở mức độ trung bình (vượt QCVN từ 1,02 lần đến 9,56 lần).

4.2. Tác Động Đến Nguồn Nước Mặt và Nước Ngầm

KCN Song Khê ảnh hưởng lớn đến mương T3 làm mương bị ô nhiễm bởi COD, BOD5, TSS, amoni, nitrit, photphat, Pb, As, nhiễm dầu mỡ, Cu, Zn, ô nhiễm VSV thể hiện thông qua các thông số vượt quá QCVN từ 1,1 đến 20,7 lần. Nước dưới đất bị ô nhiễm nhẹ bởi amoni, phenol, Fe và coliform tuy nhiên ngoại trừ coliform, mức độ vượt QCVN không cao. Nước thải tại KCN Song Khê có dấu hiệu ảnh hưởng tới chất lượng nước ngầm khu vực lân cận.

V. Giải Pháp Giảm Thiểu Ô Nhiễm Nước Thải KCN Song Khê Hướng Dẫn

Để giảm thiểu ô nhiễm từ nước thải KCN Song Khê, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm nâng cao năng lực quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát về môi trường, và nâng cao năng lực kỹ thuật môi trường. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và cộng đồng để thực hiện các giải pháp này.

5.1. Nâng Cao Năng Lực Quản Lý Nhà Nước Về Môi Trường

Cần nâng cao năng lực quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường khu, cụm công nghiệp thông qua việc hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tăng cường đào tạo cán bộ quản lý môi trường, và nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường cho các doanh nghiệp.

5.2. Tăng Cường Thanh Tra Kiểm Tra Giám Sát Về Môi Trường

Cần tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát về môi trường đối với các doanh nghiệp trong KCN Song Khê để đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường. Cần xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đặc biệt là các trường hợp xả thải vượt tiêu chuẩn cho phép.

5.3. Nâng Cao Năng Lực Kỹ Thuật Môi Trường

Cần nâng cao năng lực kỹ thuật môi trường thông qua việc áp dụng các công nghệ xử lý nước thải tiên tiến, xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung cho KCN phía Bắc, và nâng cao hiệu quả hoạt động của trạm xử lý nước thải tại KCN phía Nam.

VI. Kết Luận và Kiến Nghị Về Quản Lý Nước Thải KCN Song Khê

Nghiên cứu đã chỉ ra những tác động tiêu cực của nước thải từ KCN Song Khê đến chất lượng môi trường nước. Để giải quyết vấn đề này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và cộng đồng. Cần thực hiện đồng bộ các giải pháp quản lý, kỹ thuật và chính sách để đảm bảo môi trường bền vững cho KCN Song Khê và khu vực lân cận.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu và Đánh Giá

Nghiên cứu đã đánh giá thực trạng phát sinh và công tác bảo vệ môi trường đối với nước thải từ KCN Song Khê, xác định các tác động của nước thải tới chất lượng môi trường xung quanh (nước mặt và nước dưới đất). Từ đó, đề xuất các giải pháp quản lý nhà nước về môi trường đối với các nguồn phát sinh nước thải từ KCN Song Khê.

6.2. Kiến Nghị Để Quản Lý Hiệu Quả Nước Thải KCN

Kiến nghị các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát việc tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp trong KCN Song Khê. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xử lý nước thải tiên tiến và thân thiện với môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa tại Việt Nam đã thúc đẩy sự phát triển của 299 khu công nghiệp trên toàn quốc, trong đó tỉnh Bắc Giang ghi nhận 4 khu công nghiệp đang vận hành với tổng diện tích đất quy hoạch đạt hơn 1.000 ha. Khu công nghiệp Song Khê với quy mô 158,7 ha tại huyện Yên Dũng là một trong những trung tâm thu hút 44 doanh nghiệp đa ngành tính đến năm 2018. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của các hoạt động sản xuất đã tạo áp lực lớn lên hạ tầng tiếp nhận chất thải, phát sinh khoảng 2.000 m3 nước thải mỗi ngày đêm. Thực trạng xử lý cục bộ không đồng đều và việc chậm trễ đưa trạm xử lý nước thải tập trung vào vận hành đã dẫn đến nguy cơ suy thoái môi trường nước nghiêm trọng trong khu vực.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá toàn diện hiện trạng xả thải và xác định mức độ tác động của dòng thải công nghiệp tới chất lượng nguồn nước mặt kênh T3 cùng tầng nước dưới đất lân cận. Mục tiêu cụ thể là phân tích định lượng các thông số ô nhiễm lý - hóa - sinh, so sánh với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành và làm rõ nguyên nhân suy giảm chất lượng môi trường. Nghiên cứu được thực hiện tại địa bàn xã Song Khê và xã Nội Hoàng trong khung thời gian từ tháng 5/2017 đến tháng 4/2018.

Ý nghĩa của đề tài thể hiện ở việc cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về tải lượng xả thải 1.500 m3/ngày tại phân khu phía Bắc và 500 m3/ngày tại phân khu phía Nam. Kết quả nghiên cứu là căn cứ khoa học trực tiếp phục vụ công tác quy hoạch bảo vệ môi trường, giảm thiểu rủi ro sức khỏe cho 23% dân số địa phương đang sử dụng trực tiếp nguồn nước ngầm sinh hoạt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết Quản lý tổng hợp tài nguyên nước (IWRM), tiếp cận mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ giữa hệ thống tự nhiên và hệ thống kinh tế nhân tạo. Lý thuyết này nhấn mạnh sự gắn kết không thể tách rời giữa quản lý chất lượng nước mặt với bảo vệ tầng chứa nước ngầm, đồng thời kiểm soát vòng tuần hoàn dòng thải công nghiệp trong lưu vực. Bên cạnh đó, mô hình sinh thái công nghiệp và nguyên lý sản xuất sạch hơn theo Quyết định 1419/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ được ứng dụng nhằm phân tích chu trình dòng vật chất, tối ưu hóa quá trình thu gom và xử lý chất thải tại nguồn.

Khung phân tích của đề tài vận dụng các khái niệm chuyên ngành then chốt:

• Nước thải sản xuất: Dòng thải phát sinh từ các công đoạn công nghệ với đặc trưng chứa kim loại nặng, hóa chất hữu cơ và chất rắn lơ lửng.
• Nước thải sinh hoạt: Dòng thải từ hoạt động ăn uống, vệ sinh của công nhân mang hàm lượng dinh dưỡng và vi sinh vật cao.
• Sức tải môi trường: Khả năng tự làm sạch và tiếp nhận chất ô nhiễm của thủy vực mà không làm biến đổi mục đích sử dụng nước theo quy chuẩn.
• Hệ thống xử lý nước thải tập trung: Công trình kỹ thuật đồng bộ kiểm soát xả thải chung cho toàn bộ các nhà máy thứ cấp trước khi xả ra nguồn tiếp nhận.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp từ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Yên Dũng cùng Ủy ban nhân dân xã Song Khê giai đoạn 2011-2017 với phương pháp điều tra sơ cấp thực địa. Nhóm nghiên cứu thực hiện điều tra bằng phiếu hỏi đối với 30 doanh nghiệp đang hoạt động trong khu công nghiệp (phân bố theo 13 loại hình công nghiệp khác nhau) và 20 hộ dân sinh sống quanh khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp của nguồn tiếp nhận dòng thải vào tháng 6 và tháng 7/2017.

Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng để lựa chọn các điểm xả thải đại diện cho các nhóm ngành đặc thù như sản xuất linh kiện điện tử, cơ khí, hóa chất và sản xuất giấy. Tổng số 14 mẫu hiện trường được thu thập và bảo quản nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn quốc gia, bao gồm 7 mẫu nước thải công nghiệp sau xử lý sơ bộ, 4 mẫu nước mặt dọc tuyến kênh tiêu T3 và 3 mẫu nước ngầm tại các giếng khoan dân sinh có độ sâu từ 4m đến 40m.

Phương pháp phân tích hóa nghiệm tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình tiêu chuẩn: COD xác định theo TCVN 6491-2:2008, BOD5 theo TCVN 6001-1:2008, TSS theo TCVN 6625:2000, Amoni theo TCVN 5988:1995, Coliform theo TCVN 6187-2:1996 và các kim loại nặng (Pb, As, Cu, Zn, Cd) bằng phương pháp quang phổ hấp thụ nguyên tử AAS theo TCVN 6665:2011. Các kết quả phân tích được xử lý thống kê bằng phần mềm Office 2013 và đối chiếu trực tiếp với QCVN 40:2011/BTNMT, QCVN 08-MT:2015/BTNMT, QCVN 09-MT:2015/BTNMT và QCVN 14:2008/BTNMT.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tổng lưu lượng nước thải phát sinh thực tế từ 44 doanh nghiệp đang hoạt động trong khu công nghiệp Song Khê đạt xấp xỉ 2.000 m3/ngày đêm (trong đó phân khu phía Bắc đóng góp khoảng 1.500 m3/ngày và phân khu phía Nam khoảng 500 m3/ngày). Toàn bộ các mẫu nước thải sinh hoạt tại các cơ sở điều tra đều không đạt chuẩn QCVN 14:2008/BTNMT, với ít nhất một trong các thông số Amoni, Phosphat hoặc Coliform vượt ngưỡng cho phép từ 1,2 đến 3,5 lần.

Thứ hai, chất lượng nước thải sản xuất tại 7 doanh nghiệp điển hình cho thấy hiệu quả xử lý sơ bộ còn kém. Nhiều thông số ô nhiễm hữu cơ và kim loại vượt quy chuẩn xả thải công nghiệp QCVN 40:2011/BTNMT (Cột B) từ 1,02 lần đến 9,56 lần. Tại điểm xả chung của khu phía Nam, kết quả quan trắc ghi nhận BOD5 vượt 2,49 lần, COD vượt 1,59 lần, TSS vượt 1,67 lần, Amoni vượt 1,20 lần và Coliform vượt 1,56 lần.

Thứ ba, nguồn tiếp nhận chính là tuyến kênh tiêu T3 đang bị ô nhiễm nghiêm trọng trên toàn bộ chiều dài khảo sát. Nồng độ các chất ô nhiễm hữu cơ (COD, BOD5), chất rắn lơ lửng (TSS), hợp chất nitơ - photpho, dầu mỡ khoáng, vi sinh vật cùng các kim loại nặng như Pb, As, Cu, Zn đều vượt giới hạn quy định tại QCVN 08-MT:2015/BTNMT (Cột B1) từ 1,1 lần đến 20,7 lần.

Thứ tư, tầng chứa nước dưới đất nông (trầm tích Holocen có chiều sâu 4m đến 14m) đã xuất hiện dấu hiệu suy thoái cục bộ. Mẫu nước ngầm tại khu vực dân cư lân cận phân khu phía Nam ghi nhận sự hiện diện của Amoni, Phenol, Fe và Coliform vượt ngưỡng QCVN 09-MT:2015/BTNMT, trong đó thông số Coliform vượt mức cho phép nhiều lần.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ô nhiễm nguồn nước mặt kênh T3 bắt nguồn từ việc phân khu phía Bắc chưa hoàn thành trạm xử lý nước thải tập trung công suất 2.000 m3/ngày đêm trong giai đoạn khảo sát. Các doanh nghiệp thứ cấp phải tự xả thải sau khi xử lý sơ bộ không triệt để. Tại phân khu phía Nam, dù trạm xử lý nước thải công suất 1.200 m3/ngày đã vận hành nhưng công nghệ đông keo tụ kết hợp sinh học chưa đạt hiệu suất tối ưu, dẫn đến hiện tượng xả tràn nước thải chưa đạt chuẩn ra môi trường.

Khi so sánh với các nghiên cứu tại lưu vực sông Thương (BOD5 dao động 24-117 mg/l, cá biệt đạt 252 mg/l tại xã Trí Yên) và lưu vực sông Cầu chịu ảnh hưởng bởi khu công nghiệp Quang Châu (COD đạt 70-120 mg/l), mức độ ô nhiễm tại kênh T3 thuộc nhóm rất cao do lưu lượng nước pha loãng của kênh tiêu nông nghiệp rất hạn chế.

Dữ liệu quan trắc có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ cột so sánh hệ số vượt chuẩn giữa các cơ sở sản xuất và đồ thị đường thể hiện sự biến thiên nồng độ chất ô nhiễm (COD, BOD5, TSS) theo khoảng cách dòng chảy kênh T3 (từ vị trí xả thải 0m, 20m, 200m đến vùng hạ lưu). Mối tương quan giữa chiều sâu giếng khoan dân sinh (từ 4m đến 40m) và hàm lượng các chất ô nhiễm ngấm qua tầng chứa nước Pleistocen cũng có thể được tổng hợp thành bảng ma trận phân tầng địa chất thủy văn, giúp các cơ quan quản lý dễ dàng nhận diện vùng nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngầm.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện và vận hành thương mại trạm xử lý nước thải tập trung công suất 2.000 m3/ngày đêm tại phân khu phía Bắc. Chủ đầu tư hạ tầng phối hợp với Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Giang hoàn tất nghiệm thu kỹ thuật trong vòng 6 tháng, cam kết 100% doanh nghiệp thứ cấp đấu nối nước thải và nước sau xử lý phải đạt Cột A theo QCVN 40:2011/BTNMT trước khi xả ra kênh T3.

Thứ hai, thiết lập hệ thống quan trắc tự động liên tục và nâng cao tần suất thanh tra chuyên ngành. Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Giang chủ trì lắp đặt trạm đo tự động các chỉ tiêu pH, COD, TSS, lưu lượng tại cửa xả của cả 2 phân khu trong vòng 9 tháng; thực hiện kiểm tra định kỳ tối thiểu 4 lần/năm đối với 44 cơ sở sản xuất, hướng tới mục tiêu giảm 85% các vụ việc xả thải vượt quy chuẩn trước năm 2020.

Thứ ba, cải tiến công nghệ xử lý nước thải cục bộ tại các nhà máy thứ cấp. Các doanh nghiệp thuộc nhóm ngành phát sinh kim loại nặng và chất hữu cơ cao (sản xuất tấm pin năng lượng, hóa chất, bao bì) cần áp dụng bổ sung công nghệ đông keo tụ nâng cao kết hợp màng lọc sinh học chuyển động MBBR trong thời gian 12 tháng, đảm bảo hiệu suất tách bỏ COD đạt trên 85% và kim loại nặng đạt trên 95% trước khi đưa vào mạng lưới thu gom chung.

Thứ tư, triển khai phương án chuyển đổi nguồn cấp nước sạch và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Ủy ban nhân dân huyện Yên Dũng phối hợp với Ủy ban nhân dân xã Song Khê và xã Nội Hoàng đầu tư mở rộng mạng lưới đường ống cấp nước sạch sinh hoạt trong 18 tháng, xóa bỏ hoàn toàn tình trạng 23% hộ gia đình dùng nước giếng khoan chưa qua kiểm định tại các khu vực tiếp giáp kênh xả thải.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật đa chiều cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Giang, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Yên Dũng sử dụng luận văn làm tài liệu căn cứ để xây dựng quy chế phối hợp kiểm tra, cấp phép xả thải và hoạch định kế hoạch bảo vệ lưu vực kênh T3 và sông Thương.
2. Chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp và doanh nghiệp sản xuất: Công ty Phát triển hạ tầng khu công nghiệp Bắc Giang và 44 doanh nghiệp tại KCN Song Khê ứng dụng kết quả khảo sát để rà soát công nghệ xử lý nội bộ, thiết kế mạng lưới thu gom và tính toán lưu lượng vận hành cho trạm xử lý tập trung.
3. Chuyên gia tư vấn và kỹ sư môi trường: Các đơn vị tư vấn Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và thiết kế trạm xử lý nước thải khai thác các thông số đặc trưng phát thải của 13 loại hình công nghiệp để tính toán công nghệ đông keo tụ và lắng lọc phù hợp.
4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Khoa học Môi trường: Tài liệu cung cấp nghiên cứu điển hình về phương pháp luận đánh giá tải lượng dòng thải, kỹ thuật lấy mẫu hiện trường theo tiêu chuẩn TCVN và phân tích tương tác thủy văn nước mặt - nước ngầm.

Câu hỏi thường gặp

Tổng lượng nước thải phát sinh hàng ngày tại khu công nghiệp Song Khê là bao nhiêu? Theo kết quả điều tra 44 doanh nghiệp đang hoạt động, tổng lượng nước thải phát sinh ước tính khoảng 2.000 m3/ngày đêm (tương đương 1.880 m3/ngày theo số liệu kiểm kê thực tế). Trong đó, phân khu phía Bắc phát sinh khoảng 1.500 m3/ngày đêm và phân khu phía Nam phát sinh khoảng 500 m3/ngày đêm.

Chất lượng nước mặt kênh T3 bị suy giảm như thế nào khi tiếp nhận nước thải khu công nghiệp? Kênh tiêu T3 bị ô nhiễm hữu cơ, dinh dưỡng và vi sinh vật rất nặng nề. Nồng độ COD, BOD5, TSS, Amoni, Phosphat, dầu mỡ cùng các kim loại nặng như Pb, As, Cu, Zn đều vượt quy chuẩn QCVN 08-MT:2015/BTNMT (Cột B1) từ 1,1 đến 20,7 lần, làm mất hoàn toàn khả năng sử dụng cho mục đích tưới tiêu nông nghiệp.

Nguồn nước dưới đất xung quanh khu công nghiệp Song Khê có an toàn để sinh hoạt không? Nguồn nước ngầm tầng nông (chiều sâu 4m đến 14m) tại các khu dân cư lân cận đã bị ô nhiễm nhẹ bởi Amoni, Phenol, Fe và Coliform vượt ngưỡng QCVN 09-MT:2015/BTNMT. Do đó, 23% hộ dân tại xã Nội Hoàng đang khai thác nước giếng khoan cần sử dụng hệ thống lọc xử lý đạt chuẩn hoặc chuyển sang dùng nước máy.

Nguyên nhân chính khiến nước thải công nghiệp tại khu công nghiệp Song Khê vượt chuẩn là gì? Nguyên nhân chủ yếu do phân khu phía Bắc chưa đưa trạm xử lý nước thải tập trung công suất 2.000 m3/ngày vào vận hành, nhiều doanh nghiệp thứ cấp không vận hành hệ thống xử lý cục bộ hoặc vận hành đối phó, và trạm xử lý tại phân khu phía Nam hoạt động chưa đạt hiệu suất thiết kế.

Công nghệ nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả xử lý nước thải tại khu công nghiệp này? Luận văn đề xuất áp dụng giải pháp công nghệ đông keo tụ hóa lý kết hợp xử lý sinh học bằng công nghệ sàn lọc chuyển động MBBR cho các trạm xử lý cục bộ và trạm tập trung, giúp nâng cao hiệu suất xử lý chất rắn lơ lửng, loại bỏ triệt để COD và kim loại nặng.

Kết luận

• Luận văn đã xác định chính xác lưu lượng xả thải 2.000 m3/ngày đêm từ 44 doanh nghiệp tại KCN Song Khê, làm rõ thực trạng thiếu hụt và hoạt động kém hiệu quả của hệ thống xử lý nước thải tập trung.
• Nghiên cứu chỉ ra nguồn tiếp nhận kênh T3 bị suy thoái nặng nề với nhiều chỉ tiêu lý - hóa - sinh vượt chuẩn từ 1,1 đến 20,7 lần, đồng thời cảnh báo nguy cơ ô nhiễm tầng nước ngầm nông phục vụ 23% dân cư địa phương.
• Hệ thống 3 nhóm giải pháp đồng bộ (quản lý nhà nước, thanh tra giám sát và kỹ thuật công nghệ) đã được đề xuất với lộ trình thực hiện rõ ràng từ năm 2018 đến năm 2020.
• Kết quả nghiên cứu đóng góp bộ dữ liệu thực nghiệm giá trị, hỗ trợ công tác quản lý tài nguyên nước bền vững cho tỉnh Bắc Giang và làm tài liệu tham khảo chuyên sâu cho ngành Khoa học Môi trường.
• Các nhà quản lý và doanh nghiệp tại KCN Song Khê cần khẩn trương phối hợp đưa trạm xử lý nước thải tập trung 2.000 m3/ngày vào hoạt động thương mại và lắp đặt trạm quan trắc tự động ngay trong quý tới nhằm bảo vệ an toàn nguồn nước lưu vực sông Thương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐÀM THỊ HƯƠNG GIANG ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA NƯỚC THẢI TỚI CHẤT LƯỢNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC TẠI KHU CÔNG NGHIỆP SONG KHÊ, HUYỆN YÊN DŨNG, TỈNH BẮC GIANG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP QUẢN LÝ Ngành: Khoa học môi trường Mã số: 8440301 Người hướng dẫn khoa học: TS.Trịnh Quang Huy NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 26 tháng 6 năm 2018 Tác giả luận văn Đàm Thị Hương Giang i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS.

Trịnh Qung Huy đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Công nghệ Môi trường, Khoa Môi trường - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn PGS. Ngô Thế Ân và tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Bộ môn Công nghệ Môi trường đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 26 tháng 6 năm 2018 Tác giả luận văn Đàm Thị Hương Giang ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

v Danh mục bảng. vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Giải thuyết nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu. Hiện trạng phát triển khu, cụm công nghiệp tại Việt Nam. Sự hình thành khu và cụm công nghiệp tại Việt Nam.

Hiện trạng phát triển khu và cụm công nghiệp tại tỉnh Bắc Giang. Hiện trạng công tác quản lý môi trường khu, cụm công nghiệp tại Việt Nam. Chính sách và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý môi trường khu, cụm công nghiệp. Hệ thống quản lý môi trường khu, cụm công nghiệp.

Áp dụng các công trình bảo vệ môi trường. Ô nhiễm môi trường nước do hoạt động của khu, cụm công nghiệp. Các phương pháp tiếp cận trong quản lý tổng hợp tài nguyên nước. Phương pháp nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu. Đặc điểm tự nhiên. Đặc điểm kinh tế -xã hội khu vực nghiên cứu.

Hiện trạng xả nước thải và công tác quản lý nước thải tại KCN Song Khê. Đặc điểm chung của KCN. Hiện trạng công tác quản lý và đặc trưng tính chất nước thải KCN Song Khê 39 4. Chất lượng nước tại các khu vực chịu tác động của KCN Song Khê.

Đề xuất giải pháp nhằm giảm thiểu ô nhiễm từ nước thải KCN Song Khê. Giải pháp thanh tra, kiểm tra, giám sát về môi trường. Giải pháp nâng cao năng lực quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường. Giải pháp nâng cao năng lực kỹ thuật môi trường.

Kết luận và kiến nghị. 63 Tài liệu tham khảo. 72 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BQL Ban quản lý BTNMT Bộ tài nguyên môi trường BVMT Bảo vệ môi trường CCN Cụm công nghiệp CTNH Chất thải nguy hại CTR Chất thải rắn DTM Đánh giá tác động môi trường KCN Khu công nghiệp KCX Khu chế xuất KTTD Kinh tế trọng điểm NTSH Nước thải sinh hoạt NTSX Nước thải sản xuất QCCP Quy chuẩn cho phép QLMT Quản lý môi trường QLTHTNN Quản lý tổng hợp tài nguyên nước TN&MT Tài nguyên và môi trường TNHH Trách nhiệm hữu hạn XLNT Xử lý nước thải v DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Thống kê số lượng các KCN tại Việt Nam.

Tình hình phát triển các KCN tại các tỉnh, thành phố tính đến tháng 10 năm 2009. Các KCN đã có quyết định thành lập ở Đồng bằng sông Hồng đến tháng 6/2013. Danh sách 06 KCN tại tỉnh Bắc Giang. Các CCN tỉnh Bắc Giang.

Ước tính tổng lượng nước thải và thải lượng các chất ô nhiễm trong nước thải từ các KCN thuộc các tỉnh của 4 vùng kinh tế trọng điểm năm 2009. Tổng hợp số lượng và phân nhóm các đối tượng điều tra. Tổng hợp chỉ tiêu và phương pháp phân tích. Danh mục các dự án đầu tư và KCN Song Khê.

Danh mục các ngành sản xuất đầu tư vào KCN Song Khê. Tính chất đặc trưng của nước thải sinh hoạt phát sinh từ KCN Song Khê. Tính chất nước thải phát sinh tại KCN Song Khê. Chất lượng nước mặt tại các khu vực chịu tác động của KCN.

Chất lượng nước dưới đất gần KCN Song Khê. Điều kiện áp dụng công nghệ đông keo tụ. Nội dung tuyên tuyền, tập huấn cho cán bộ môi trường địa phương. 57 vi DANH MỤC HÌNH Hình 2.

Tốc độ tăng giá trị sản xuất công nghiệp 2011-2015. Sơ đồ hệ thống quản lý môi trường KCN tại Việt Nam. Tỷ lệ xây dựng và vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các KCN đã đi vào hoạt động (T10/2009). Tỷ lệ KCN đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung.

Kết quả quan trắc lưu vực sông Nhuệ - Đáy năm 2013. Hàm lượng BOD5 lưu vực sông Thương. Hàm lượng dầu mỡ lưu vực sông Thương. Hàm lượng Coliform lưu vực sông Thương.

Hàm lượng TSS lưu vực sông Thương. Hàm lượng COD lưu vực sông Cầu. Hàm lượng Coliform lưu vực sông Cầu. Nhiệt độ không khí trung bình các năm.

Số giờ nắng trung bình qua các năm. Độ ẩm trung bình qua các năm. Lượng mưa trung bình qua các năm (2010- 2015). Mặt cắt địa chất thủy văn tiểu vùng sông Thương.

Vị trí KCN Song Khê. Sơ đồ phân phối dòng chảy tại KCN Song Khê. Tỷ lệ các hình thức xử lý nước thải sinh hoạt tại KCN Song Khê. Vị trí kênh tiêu T3 tiếp nhận nước thải từ KCN Song Khê .10 Biến động chất lượng nước kênh T3 qua KCN Song Khê.

Một số hình ảnh khảo sát tại kênh T3. Mối liên hệ giữa độ sâu giếng tới mức độ nồng độ của một số thông số trong nước dưới đất. Biểu đồ thể hiện tỉ lệ các loại nước sử dụng cho các mục đích khác nhau. Quy trình hoạt động công nghệ đông keo tụ.

Quy trình hoạt động công nghệ sàn lọc chuyển động. 61 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Đàm Thị Hương Giang Tên Luận văn: Đánh giá tác động của nước thải tới chất lượng môi trường nước tại khu công nghiệp Song Khê, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang và đề xuất giải pháp quản lý. Ngành: Khoa Học Môi Trường Mã số: 8440301 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Mục đích nghiên cứu của đề tài “Đánh giá tác động của nước thải tới chất lượng môi trường nước tại khu công nghiệp Song Khê, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang và đề xuất giải pháp quản lý” là: Đánh giá thực trạng phát sinh và công tác bảo vệ môi trường đối nước thải từ KCN Song Khê, xác định các tác động của nước thải tới chất lượng môi trường xung quanh (nước mặt và nước dưới đất) để đề xuất giải pháp quản lý nhà nước về môi trường đối với các nguồn phát sinh nước thải từ KCN Song Khê, huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang. Phương pháp nghiên cứu Để thực hiện được nghiên cứu này, đề tài đã áp dụng các phương pháp chính sau đây: Thu thập dữ liệu thứ cấp về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội.

từ phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Yên Dũng, UBND xã Song Khê. Điều tra sơ cấp thông qua phát phiếu điều tra đối với 30 doanh nghiệp đang hoạt động trong KCN Song Khê. Phương pháp lấy mẫu điều tra đánh giá mức độ ô nhiễm được thực hiện trên cơ sở tuân thủ theo Tiêu chuẩn Quốc gia về lấy mẫu và đánh giá chất lượng đối với 07 mẫu nước thải, 04 mẫu nước mặt, 03 mẫu nước dưới đất. Dựa vào kết quả thu thập được từ khảo sát thực tế, ta đem so sánh, phân tích với các tiêu chuẩn, quy chuẩn về môi trường hiện hành để đánh giá chất lượng môi trường địa bàn nghiên cứu để đánh giá mức độ ô nhiễm môi trường, từ đó phân tích nguyên nhân và đưa ra giải pháp quản lý môi trường phù hợp tại KCN Song Khê.

Kết quả chính và kết luận Tính đến hết 3/2018, trên toàn KCN Song Khê đã có 44 cơ sở, doanh nghiệp đi vào hoạt động (khu phía Bắc 20 cơ sở, doanh nghiệp; khu phía nam 24 cơ sở, doanh nghiệp), với lĩnh vực hoạt động đa ngành phần lớn các cơ sở thuộc về nhóm công nghiệp nhẹ, chủ yếu là sản xuất hàng tiêu dùng, chế biến nông sản, thức ăn gia súc, vật liệu xây dựng cao cấp, lắp ráp máy, điện tử, ưu tiên tiếp nhận các hoại hình công nghiệp sử dụng nhiều lao động như may mặc. Kết quả điểu tra, khảo sát đã ước tính được lượng viii nước thải phát sinh từ các doanh nghiệp thuộc KCN Song Khê đang hoạt động khoảng 2000m3 nước thải/ngày đêm (chỉ tính riêng nước thải sinh hoạt và nước thải sản xuất), trong đó đối với KCN Song Khê phía Bắc lượng nước phát sinh khoảng 1500 m3/ngày, khu phía Nam khoảng 500 m3/ngày.