Luận văn tốt nghiệp đánh giá hiện trạng và đề xuất một số giải pháp bảo vệ môi trường nước mặt huyện đại từ tỉnh thái nguyên giai đoạn 2018 2019

Luận văn tốt nghiệp môi trường nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp đánh giá hiện trạng và đề xuất một số giải pháp bảo vệ môi trường nước mặt, điều tra thực trạng, phân tích số liệu,

• Tác giả: Nguyễn Quang Hải
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Hải
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Và Đề Xuất Một Số Giải Pháp Bảo Vệ Môi Trường Nước Mặt Huyện Đại Từ, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Các khái niệm liên quan
• 2.3. Ô nhiễm môi trường nước mặt
• 2.4. Các nguồn gây ô nhiễm nước mặt
• 2.5. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng nước mặt
• 2.5.1. Các chỉ tiêu vật lý
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên gây áp lực đến môi trường
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội
• 4.2. Đánh giá hiện trạng môi trường nước mặt huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Đánh giá chất lượng nước phụ lưu sông Cầu chảy trên địa bàn huyện Đại Từ
• 4.2.2. Đánh giá chất lượng nước mặt sông Công và các phụ lưu của sông Công chảy trên địa bàn huyện Đại Từ
• 4.3. Tìm hiểu nhận thức, đánh giá của người dân về môi trường nước mặt và hoạt động bảo vệ môi trường trên địa bàn huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.3.1. Các nguồn cung cấp nước sinh hoạt cho người dân
• 4.3.2. Đánh giá của người dân về các hoạt động bảo vệ môi trường
• 4.4. Đề xuất một số giải pháp bảo vệ và quản lý môi trường nước mặt huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.4.1. Các giải pháp kỹ thuật công nghệ
• 4.4.2. Giải pháp quản lý
• 4.4.3. Nâng cao nhận thức và tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong công tác bảo vệ môi trường
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá hiện trạng môi trường nước mặt huyện Đại Từ

Môi trường nước mặt huyện Đại Từ đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Theo nghiên cứu, chất lượng nước tại các sông, hồ trong khu vực này đã bị suy giảm đáng kể do ô nhiễm từ hoạt động sản xuất, sinh hoạt và khai thác khoáng sản. Các chỉ tiêu như pH, DO, COD cho thấy sự biến động lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái. Đặc biệt, nước thải từ các nhà máy và khu công nghiệp chưa qua xử lý hoặc xử lý không đạt tiêu chuẩn đã thải trực tiếp ra môi trường, gây ô nhiễm nặng nề. "Ô nhiễm môi trường nước mặt không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nước mà còn đe dọa đến sự phát triển bền vững của huyện".

1.1. Tình trạng ô nhiễm nước mặt

Ô nhiễm nước mặt tại huyện Đại Từ chủ yếu do các nguồn thải từ sinh hoạt, công nghiệp và nông nghiệp. Nước thải sinh hoạt chứa nhiều chất hữu cơ, vi sinh vật gây bệnh, trong khi nước thải công nghiệp chứa kim loại nặng và hóa chất độc hại. Theo số liệu khảo sát, nhiều điểm quan trắc cho thấy chỉ số chất lượng nước (WQI) thấp hơn mức cho phép, đặc biệt là tại các khu vực gần khu công nghiệp. "Chất lượng nước mặt đang ở mức báo động, cần có các biện pháp khẩn cấp để bảo vệ nguồn nước".

1.2. Nhận thức của cộng đồng về ô nhiễm nước

Nhận thức của người dân về ô nhiễm nước mặt còn hạn chế. Nhiều người chưa hiểu rõ tác động của ô nhiễm đến sức khỏe và môi trường. Khảo sát cho thấy chỉ khoảng 30% người dân biết đến các biện pháp bảo vệ môi trường nước. "Việc nâng cao nhận thức cộng đồng là rất cần thiết để tạo ra sự thay đổi tích cực trong hành vi bảo vệ môi trường".

II. Giải pháp bảo vệ môi trường nước mặt

Để cải thiện chất lượng môi trường nước mặt huyện Đại Từ, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, cần nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên nước thông qua việc xây dựng các quy định chặt chẽ về xả thải. Các cơ sở sản xuất cần được yêu cầu thực hiện các biện pháp xử lý nước thải trước khi thải ra môi trường. "Chính sách bảo vệ môi trường cần được thực thi nghiêm ngặt để ngăn chặn ô nhiễm".

2.1. Giải pháp kỹ thuật

Cần áp dụng các công nghệ xử lý nước thải hiện đại để giảm thiểu ô nhiễm. Việc đầu tư vào hệ thống xử lý nước thải tập trung cho các khu công nghiệp là rất cần thiết. Ngoài ra, cần khuyến khích các mô hình xử lý nước thải tại chỗ cho các hộ gia đình. "Công nghệ xử lý nước thải tiên tiến sẽ giúp cải thiện chất lượng nước mặt một cách hiệu quả".

2.2. Giải pháp quản lý và giáo dục

Cần tăng cường công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường nước. Các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ trong việc giám sát và xử lý vi phạm. Đồng thời, tổ chức các chương trình giáo dục cộng đồng về bảo vệ môi trường nước, nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân. "Giáo dục cộng đồng là chìa khóa để bảo vệ môi trường nước bền vững".

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nước mặt là nguồn tài nguyên thiết yếu, đóng vai trò quan trọng trong đời sống và phát triển kinh tế - xã hội. Tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, với diện tích tự nhiên hơn 57.000 ha và dân số khoảng 172.000 người, nguồn nước mặt đang chịu áp lực lớn từ các hoạt động khai thác khoáng sản, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt. Giai đoạn 2018-2019, chất lượng nước mặt tại các sông, suối trên địa bàn có dấu hiệu suy giảm, đặc biệt tại các khu vực đông dân cư và vùng khai thác khoáng sản. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá hiện trạng chất lượng môi trường nước mặt huyện Đại Từ và đề xuất các giải pháp bảo vệ, quản lý hiệu quả nguồn nước này. Nghiên cứu tập trung trên các sông, suối chính trong huyện, sử dụng số liệu quan trắc thực tế năm 2019 cùng khảo sát nhận thức người dân. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu khoa học, hỗ trợ công tác quản lý tài nguyên nước, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường nước mặt, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các khái niệm và quy định pháp luật về môi trường và tài nguyên nước, bao gồm:

• Môi trường: Hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật.
• Ô nhiễm môi trường: Sự biến đổi thành phần môi trường không phù hợp tiêu chuẩn, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật.
• Nước mặt: Nước tồn tại trên mặt đất, bao gồm sông, hồ, đầm lầy, được bổ sung từ nước mưa và nước ngầm.
• Chỉ số chất lượng nước (WQI): Chỉ số tổng hợp đánh giá chất lượng nước dựa trên các thông số vật lý, hóa học và vi sinh.
• Khả năng tiếp nhận nước thải của nguồn nước: Khả năng nguồn nước tiếp nhận lượng nước thải mà vẫn đảm bảo chất lượng theo quy chuẩn kỹ thuật.

Luận văn áp dụng mô hình đánh giá chất lượng nước mặt dựa trên chỉ số WQI, kết hợp phân tích các chỉ tiêu pH, DO, BOD5, COD, TSS, kim loại nặng và vi sinh vật chỉ thị Coliform. Các khái niệm về suy thoái môi trường, suy thoái nguồn nước cũng được sử dụng để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các hoạt động kinh tế - xã hội đến nguồn nước mặt.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu quan trắc môi trường nước mặt năm 2019 tại 10 điểm lấy mẫu trên các sông, suối chính của huyện Đại Từ, được thu thập theo 6 đợt trong năm. Các chỉ tiêu phân tích gồm pH, COD, BOD5, DO, TSS, các kim loại nặng (Cd, As, Pb, Zn, Mn, Fe, Cr(VI), Cu, Hg, Ni), các ion F-, CN-, NO3--N, NO2--N, Phenol và vi sinh vật chỉ thị Coliform. Phương pháp lấy mẫu, bảo quản tuân thủ các tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5992, 5993, 5996.

Phương pháp phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm Excel để xử lý số liệu, tính toán chỉ số WQI theo Quyết định 879/QĐ-TCMT và Quyết định 711/QĐ-TCMT. Ngoài ra, khảo sát nhận thức người dân được thực hiện qua phỏng vấn 150 hộ gia đình với câu hỏi trắc nghiệm và phỏng vấn trực tiếp nhằm đánh giá nhận thức và đánh giá của cộng đồng về chất lượng nước mặt và công tác bảo vệ môi trường.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 6/2019 đến tháng 6/2020, bao gồm thu thập số liệu, phân tích, đánh giá và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chất lượng nước mặt tại các điểm quan trắc: Giá trị WQI trung bình năm 2019 dao động từ 45 đến 85, trong đó sông Cầu có chất lượng nước tương đối tốt với WQI khoảng 80, đảm bảo cho mục đích sinh hoạt sau xử lý. Tuy nhiên, các phụ lưu sông Cầu như suối Thủy Tinh, suối Phục Linh và suối Đường Bắc có chất lượng nước kém hơn, WQI chỉ đạt khoảng 50-60, chủ yếu do ô nhiễm hữu cơ và kim loại nặng.

2. Ô nhiễm kim loại nặng: Một số điểm lấy mẫu tại khu vực khai thác khoáng sản như suối Đường Bắc và suối Na Trầm ghi nhận nồng độ As, Mn, Fe vượt quy chuẩn cho phép, với As vượt mức tới 1,5 lần, ảnh hưởng đến chất lượng nước và sức khỏe cộng đồng.

3. Chỉ tiêu hóa học và vi sinh: Giá trị BOD5 và COD tại các điểm quan trắc dao động từ 3 đến 15 mg/L, trong đó có 30% mẫu vượt ngưỡng cho phép theo QCVN 08-MT:2015/BTNMT. Tổng Coliform cũng vượt mức cho phép tại 40% điểm lấy mẫu, phản ánh ô nhiễm vi sinh do nước thải sinh hoạt chưa được xử lý triệt để.

4. Nhận thức cộng đồng: Khoảng 70% người dân được khảo sát nhận thức được mức độ ô nhiễm nước mặt và tác động tiêu cực đến sức khỏe. Tuy nhiên, chỉ 45% tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, cho thấy cần tăng cường truyền thông và nâng cao sự tham gia cộng đồng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến ô nhiễm nước mặt tại huyện Đại Từ là do hoạt động khai thác khoáng sản, xả thải công nghiệp và sinh hoạt chưa qua xử lý hoặc xử lý chưa đạt chuẩn. Sự gia tăng các chỉ tiêu BOD5, COD và kim loại nặng phản ánh sự tác động của các nguồn thải hữu cơ và kim loại độc hại. So sánh với các nghiên cứu tại các tỉnh miền núi khác, mức độ ô nhiễm tại Đại Từ tương đối nghiêm trọng, đặc biệt tại các khu vực khai thác khoáng sản.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ biến động WQI theo thời gian tại các điểm lấy mẫu, bảng tổng hợp nồng độ các chỉ tiêu ô nhiễm so với quy chuẩn Việt Nam, và biểu đồ phân bố nhận thức cộng đồng về ô nhiễm nước mặt. Kết quả này nhấn mạnh sự cần thiết của các biện pháp quản lý và kỹ thuật nhằm giảm thiểu ô nhiễm, đồng thời nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường kiểm soát và xử lý nước thải công nghiệp và khai thác khoáng sản: Áp dụng công nghệ xử lý nước thải hiện đại, đảm bảo đạt quy chuẩn trước khi xả thải ra môi trường. Chủ thể thực hiện: các doanh nghiệp khai thác khoáng sản, cơ quan quản lý môi trường. Thời gian: trong vòng 1-2 năm.

2. Xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt tại các khu dân cư: Đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung hoặc tại chỗ, giảm thiểu ô nhiễm vi sinh và hữu cơ. Chủ thể thực hiện: chính quyền địa phương, cộng đồng dân cư. Thời gian: 2-3 năm.

3. Nâng cao nhận thức và tăng cường sự tham gia của cộng đồng: Tổ chức các chương trình truyền thông, giáo dục về bảo vệ môi trường nước mặt, khuyến khích người dân tham gia giám sát và bảo vệ nguồn nước. Chủ thể thực hiện: các tổ chức xã hội, trường học, chính quyền địa phương. Thời gian: liên tục.

4. Xây dựng và thực hiện quy hoạch bảo vệ môi trường nước mặt: Thiết lập vùng đệm bảo vệ nguồn nước, hạn chế các hoạt động gây ô nhiễm trong khu vực nhạy cảm. Chủ thể thực hiện: Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND huyện. Thời gian: 1-2 năm.

5. Tăng cường quan trắc, giám sát chất lượng nước mặt định kỳ: Thiết lập mạng lưới quan trắc hiện đại, cập nhật số liệu thường xuyên để kịp thời phát hiện và xử lý các nguồn ô nhiễm. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Quan trắc môi trường tỉnh, UBND huyện. Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, quy hoạch và biện pháp quản lý môi trường nước mặt hiệu quả.

2. Doanh nghiệp khai thác khoáng sản và công nghiệp: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm giảm thiểu ô nhiễm nước thải, nâng cao trách nhiệm bảo vệ môi trường.

3. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo trong lĩnh vực môi trường: Tham khảo phương pháp luận, số liệu thực tiễn và kết quả phân tích để phát triển nghiên cứu sâu hơn về quản lý môi trường nước mặt.

4. Cộng đồng dân cư và các tổ chức xã hội: Nâng cao nhận thức, tham gia giám sát và bảo vệ nguồn nước mặt, góp phần xây dựng môi trường sống bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Chỉ số WQI là gì và tại sao quan trọng?
   Chỉ số WQI là chỉ số tổng hợp đánh giá chất lượng nước dựa trên nhiều thông số vật lý, hóa học và vi sinh. Nó giúp xác định mức độ ô nhiễm và khả năng sử dụng nước cho các mục đích khác nhau, từ đó hỗ trợ quản lý và bảo vệ nguồn nước hiệu quả.

2. Nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước mặt tại huyện Đại Từ là gì?
   Nguyên nhân chủ yếu là do hoạt động khai thác khoáng sản, xả thải công nghiệp và nước thải sinh hoạt chưa được xử lý hoặc xử lý không đạt chuẩn, dẫn đến ô nhiễm hữu cơ, kim loại nặng và vi sinh vật gây bệnh.

3. Các giải pháp kỹ thuật nào được đề xuất để cải thiện chất lượng nước?
   Bao gồm áp dụng công nghệ xử lý nước thải hiện đại cho các khu công nghiệp và mỏ khai thác, xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt, cùng với việc thiết lập vùng đệm bảo vệ nguồn nước.

4. Làm thế nào để nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường nước mặt?
   Thông qua các chương trình truyền thông, giáo dục môi trường tại trường học, cộng đồng và tổ chức các hoạt động tham gia bảo vệ môi trường, giúp người dân hiểu rõ tác động của ô nhiễm và vai trò của họ trong bảo vệ nguồn nước.

5. Tại sao việc quan trắc chất lượng nước định kỳ lại cần thiết?
   Quan trắc định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu ô nhiễm, đánh giá hiệu quả các biện pháp xử lý và quản lý, từ đó kịp thời điều chỉnh chính sách và hành động bảo vệ môi trường nước mặt.

Kết luận

• Đánh giá hiện trạng cho thấy chất lượng nước mặt tại huyện Đại Từ đang bị ảnh hưởng bởi các hoạt động khai thác khoáng sản, công nghiệp và sinh hoạt, với nhiều điểm quan trắc có chỉ số WQI dưới mức đảm bảo cho sinh hoạt và tưới tiêu.
• Nồng độ các chỉ tiêu ô nhiễm như BOD5, COD, kim loại nặng và Coliform vượt quy chuẩn tại nhiều vị trí, cảnh báo nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng.
• Nhận thức cộng đồng về ô nhiễm nước mặt còn hạn chế, cần tăng cường truyền thông và khuyến khích sự tham gia bảo vệ môi trường.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật, quản lý và nâng cao nhận thức nhằm cải thiện chất lượng nước mặt, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững.
• Tiếp tục triển khai quan trắc định kỳ, cập nhật dữ liệu và nghiên cứu sâu hơn để hoàn thiện hệ thống quản lý môi trường nước mặt tại địa phương.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ nguồn nước mặt huyện Đại Từ là trách nhiệm của toàn xã hội, góp phần xây dựng môi trường sống trong lành và phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Các khái niệm liên quan - Khái niệm Môi trường: Theo khoản 1 điều 3 Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam năm 2014, môi trường được định nghĩa như sau: “Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật” (Quốc hội, 2014). - Khái niệm Ô nhiễm môi trường: Theo khoản 8 điều 3 Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam 2014: “Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người, sinh vật” (Quốc hội, 2014).

- Khái niệm Quan trắc môi trường: Là quá trình đo đạc thường xuyên một hoặc nhiều chỉ tiêu về tính chất vật lý, hoá học và sinh học của môi trường, theo một kế hoạch lập sẵn về thời gian, không gian, phương pháp và quy trình đo lường, để cung cấp các thông tin cơ bản có độ tin cậy, độ chính xác cao và có thể đánh giá đựơc diễn biến chất lựơng môi trường nước. - Khái niệm Quy chuẩn kỹ thuật môi trường: Theo khoản 5 điều 3 Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam năm 2014: “Quy chuẩn kỹ thuật môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành dưới dạng văn bản bắt buộc áp dụng để bảo vệ môi trường” (Quốc hội, 2014). - Khái niệm Tiêu chuẩn môi trường: Luan van 5 Theo khoản 6 điều 3 Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam năm 2014: “Tiêu chuẩn môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được các cơ quan nhà nước và các tổ chức công bố dưới dạng văn bản tự nguyện áp dụng để bảo vệ môi trường” (Quốc hội, 2014). - Khái niệm Suy thoái môi trường: Theo khoản 9 điều 3 Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam năm 2014: “suy thoái môi trường là sự suy giảm về chất lượng và số lượng của thành phần môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật” (Quốc hội, 2014).

- Khái niệm nước mặt: Theo khoản 3 điều 2 Luật Tài nguyên nước năm 2012: “Nước mặt là nước tồn tại trên mặt đất liền hoặc hải đảo”. Nước mặt sẽ bao gồm cả nguồn nước chứa trên bề mặt lục địa và nước lưu thông. Theo đó, nước trong sông, hồ, đầm lầy, đại dương hoặc nước ngọt ở các đập chứa nước đều là nước mặt. Nước mặt sẽ không có muối, được bổ sung từ lượng nước mưa và lấy thêm từ nước ngầm.

- Khái niệm Suy thoái nguồn nước: Theo khoản 15 điều 2 Luật Tài nguyên nước năm 2012: “Suy thoái nguồn nước là sự suy giảm về số lượng, chất lượng nguồn nước so với trạng thái tự nhiên hoặc so với trạng thái của nguồn nước đã được quan trắc trong các thời kỳ trước đó”. - Khái niệm Khả năng tiếp nhận nước thải của nguồn nước: Theo khoản 17 điều 2 Luật Tài nguyên nước năm 2012: “Khả năng tiếp nhận nước thải của nguồn nước là khả năng nguồn nước có thể tiếp nhận thêm một lượng nước thải mà vẫn bảo đảm chất lượng nguồn nước cho mục đích sử dụng theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật Việt Nam hoặc tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật nước ngoài được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép áp dụng”. - Khái niệm Chỉ số chất lượng nước (viết tắt là WQI): Luan van 6 Theo khoản 1 Điều 3 Phần I Quyết định số 879/QĐ-TCMT ngày 01/7/2011: “Chỉ số chất lượng nước là một chỉ số được tính toán từ các thông số quan trắc chất lượng nước, dùng để mô tả định lượng về chất lượng nước và khả năng sử dụng của nguồn nước đó; được biểu diễn qua một thang điểm”. Ô nhiễm môi trường nước mặt Nước là yếu tố quan trọng hàng đầu cho sự sống, tồn tại và phát triển.

Nước đã được xác định là tài nguyên quan trọng thứ hai sau tài nguyên con người. Thế nhưng, tài nguyên quý giá này đang bị đe dọa nghiêm trọng cả về số lượng và chất lượng (Lương Văn Hinh, 2015). Ô nhiễm nước là sự thay đổi theo chiều xấu đi các tính chất vật lý-hoá học-sinh học của nước, với sự xuất hiện các chất lạ ở thể lỏng, rắn làm cho nguồn nước trở nên độc hại với con người và sinh vật. Làm giảm độ đa dạng sinh vật trong nước.

Xét về tốc độ lan truyền và quy mô ảnh hưởng thì ô nhiễm nước là vấn đề đáng lo ngại hơn ô nhiễm đất Nước bị ô nhiễm là do sự phú dưỡng xảy ra chủ yếu ở các khu nước ngọt và các vùng ven biển, vùng biển khép kín. Do lượng muối khoáng và hàm lượng các chất hữu cơ quá dư thừa làm cho các quần thể sinh vật trong nước không thể đồng hóa được, kết quả là làm cho hàm lượng oxi trong nước giảm đột ngột, các khí độc tăng lên, tăng độ đục của nước, gây suy thoái thủy vực. Ở các đại dương nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường đó là sự cố tràn dầu, ô nhiễm nước có nguyên nhân từ các loại chất thải, nước thải công nghiệp được thải ra các con sông mà chưa qua khâu xử lý đúng mức, các loại phân bón háo học và thuốc trừ sâu từ các khu dân cư sống ven sông. Các nguồn gây ô nhiễm nước mặt - Ô nhiễm nước có nguồn gốc tự nhiên: Sự ô nhiễm có nguồn gốc tự nhiên là do nhiễm mặn, nhiễm phèn, gió, bão, lũ lụt.

Nước mưa rơi xuống mặt đất, mái nhà, đường phố đô thi công nghiệp, kéo theo các chất bẩn xuống sông, Luan van 7 hồ hoặc các sản phẩm từ hoạt động sống của sinh vật, vi sinh vật kể cả xác chết của chúng. Sự ô nhiễm này còn gọi là ô nhiễm không xác định được nguồn. - Ô nhiễm nước có nguồn gốc nhân tạo: Sự ô nhiễm nhân tạo chủ yếu do xả nước thải từ các vùng dân cư, khu công nghiệp, hoạt động giao thông v ận tải, thu thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ và các phân bón trong nông nghiệp, giao thông đường biển… Có nhiều cách phân loại ô nhiễm nước. Hoặc phân loại theo nguồn thải bao gồm nguồn điểm và nguồn diện.

Hoặc phân loại theo tính chất của ô nhiễm như ô nhiễm sinh học, ô nhiễm hóa học, ô nhiễm vật lí. Hoặc theo nguồn gốc phát sinh như nước thải sinh hoạt, công nghiệp…Hay người ta còn phân loại theo vị trí không gian như ô nhiễm nước mặt, ô nhiễm nước ngầm. Tùy vào mục đích và hoàn cảnh mà ta áp dụng cách phân chia. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng nước mặt Khi quan tâm về chất lượng nước dùng vào các mục đích khác nhau, người ta thường dùng thuật ngữ chỉ tiêu chất lượng nước.

Các chỉ tiêu này được nghiên cứu và đề ra thành tiêu chuẩn. Khi đề cập đến ô nhiễm nước, người ta dùng thuật ngữ mức độ ô nhiễm nước. Các thông số đánh giá chất lượng nước mặt bao gồm: Chỉ tiêu vật lý, chỉ tiêu hóa học, chỉ tiêu sinh học. Các chỉ tiêu vật lý Các chỉ tiêu vật lý, như: nhiệt độ; màu sắc; độ đục; tổng hàm lượng chất rắn (TS); tổng hàm lượng chất rắn lơ lửng (SS); tổng hàm lượng chất rắn hoà tan (DS); tổng hàm lượng các chất dễ bay hơi (VS).

- Nhiệt độ: Nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi của nước đã được Anders Celsius dùng làm hai điểm mốc cho độ bách phân Celcius. Cụ thể, nhiệt độ đóng băng của nước là 0 độ Celcius, còn nhiệt độ sôi (760 mm Hg) bằng 100 độ Celcius. Nước đóng băng được gọi là nước đá. Nước đã hóa hơi được gọi là hơi nước.

Nước có nhiệt độ sôi tương đối cao nhờ liên kết hydrô. Luan van 8 Nhiệt độ của nước là một đại lượng phụ thuộc vào điều kiện môi trường và khí hậu. Sự thay đổi nhiệt độ phụ thuộc vào từng loại nước. Nước mạch nông: 4 - 400C, nước ngầm là: 17 - 310C.

Nhiệt độ nước thải cao hơn nhiệt độ nước cấp. - Màu sắc: Nước nguyên chất không có màu. Màu sắc gây nên bởi các tạp chất trong nước (thường là do chất hữu cơ (chất mùn hữu cơ - axit humic), một số ion vô cơ (sắt…), một số loài thủy sinh vật… Nước chứa nhiều thành phần hoá chất H2CO3, CH3COOH, H2S, Na2S ảnh hưởng tới: Giá trị cảm quan đối với người dùng nước, các hợp chất hữu cơ có màu trong nước cũng có thể tác dụng với Clo tạo ra một số sản phẩm độc như : clorofooc,… - Độ đục: Độ đục của nước là mức độ ngăn cản ánh sáng xuyên qua nước. Độ đục của nước có thể do nhiều loại chất lơ lửng, bao gồm các loại có kích thước hạt keo đến những hệ phân tán thô gây nên như các chất huyền phù, các hạt cặn đất cát, các vi sinh vật.

Nó cũng chưa nhiều thành phần hoá học : vô cơ, hữu cơ. + Độ đục cao biểu thị nồng độ nhiễm bẩn trong nước cao. + Nó ảnh hưởng đến quá trình lọc vì lỗ thoát nước sẽ nhanh chóng bị bịt kín. + Khử trùng bị ảnh hưởng bới độ đục.

Đơn vị đo độ đục: 1JTU = 1NTU = 1mg SiO2/L = 1 đơn vị độ đục Đo bằng máy quang phổ: đơn vị NTU, FTU Đo bằng trực quan: đơn vị JTU. - Tổng hàm lượng chất rắn (TS – Total Solids): Các chất rắn trong nước có thể là những chất tan hoặc không tan. Các chất này bao gồm cả những chất vô cơ lẫn các chất hữu cơ. Tổng hàm lượng các chất rắn (TS) là lượng khô tính bằng mg của phần còn lại sau khi làm bay hơi 1 lít mẫu nước trên nồi cách thủy rồi sấy khô ở 1050C cho tới khi khối lượng không đổi (mg/L).

Luan van 9 - Tổng hàm lượng chất rắn lơ lửng (SS – Suspended Solids): Các chất rắn lơ lửng (các chất huyền phù) là những chất rắn không tan trong nước. Hàm lượng các chất lơ lửng (SS) là lượng khô của phần chất rắn còn lại trên giấy lọc sợi thủy tinh khi lọc 1 lít nước mẫu qua phễu lọc rồi sấy khô ở 105oC cho tới khi khối lượng không đổi (mg/L). - Tổng hàm lượng chất rắn hoà tan (DS – Dissolved Solids): Các chất rắn hòa tan là những chất tan được trong nước, bao gồm cả chất vô cơ lẫn chất hữu cơ.