Luận văn thạc sĩ về tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước mặt tại tỉnh Thái Bình

Luận văn thạc sĩ thủy văn học phân tích tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước mặt tỉnh Thái Bình, cung cấp giải pháp ứng phó hiệu quả.

• Tác giả: Phạm Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Thanh Tùng
• Trường học: Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Thủy văn học
• Đề tài: Đánh Giá Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Tài Nguyên Nước Mặt Tại Tỉnh Thái Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH SÁCH CÁC BẢNG
• DANH SÁCH CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN TÀI NGUYÊN NƯỚC
• 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI
• 1.1.1. Những nghiên cứu trên thế giới
• 1.1.2. Những nghiên cứu trên thế giới liên quan đến Việt Nam
• 1.2. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Ở VIỆT NAM
• 1.3. ĐỊNH HƯỚNG TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Cách tiếp cận
• 1.3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. MỤC TIÊU VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: BIỂU HIỆN VÀ KỊCH BẢN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TẠI TỈNH THÁI BÌNH
• 2.1. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Đặc điểm địa hình, địa mạo
• 2.1.3. Khí hậu, khí tượng
• 2.1.4. Thủy văn và tài nguyên nước
• 2.2. ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ XÃ HỘI
• 2.2.1. Dân số, lao động và việc làm
• 2.2.2. Phát triển đô thị và dân cư nông thôn
• 2.2.3. Đặc điểm phát triển các ngành kinh tế
• 2.3. HIỆN TRẠNG HẠN HÁN, XÂM NHẬP MẶN
• 2.3.1. Hiện tượng hạn hán
• 2.3.2. Hiện trạng xâm nhập mặn
• 2.4. BIỂU HIỆN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 2.4.1. Diễn biến của yếu tố nhiệt độ
• 2.4.2. Diễn biến của yếu tố lượng mưa
• 2.4.3. Diễn biến của bão, áp thấp nhiệt đới
• 2.4.4. Diễn biến của mực nước biển
• 2.5. KỊCH BẢN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 2.5.1. Nhiệt độ
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN TÀI NGUYÊN NƯỚC MẶT TẠI TỈNH THÁI BÌNH
• 3.1. PHƯƠNG PHÁP MÔ HÌNH TOÁN
• 3.1.1. Mô hình toán thủy lực
• 3.1.2. Mô hình lan truyền mặn
• 3.2. ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN TÀI NGUYÊN NƯỚC MẶT TỈNH THÁI BÌNH
• 3.2.1. Xâm nhập mặn
• 3.3. XÂY DỰNG BẢN ĐỒ KHU VỰC LỘ DIỆN/HỨNG CHỊU TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TẠI TỈNH THÁI BÌNH
• 3.3.1. Phương pháp xác định mức độ lộ diện/hứng chịu ảnh hưởng của BĐKH
• 3.3.2. Thu thập và xác định mức độ lộ diện/hứng chịu của khu vực
• 3.3.3. Biên độ mức độ lộ diện/hứng chịu tác động của BĐKH tại tỉnh Thái Bình
• 3.4. ĐỀ XUẤT CÁC CÁC BIỆN PHÁP THÍCH ỨNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 3.4.1. Biện pháp công trình
• 3.4.2. Biện pháp phi công trình
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về biến đổi khí hậu và nghiên cứu tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước

Biến đổi khí hậu (BĐKH) đã trở thành một trong những thách thức lớn nhất của thế kỷ 21, đặc biệt là đối với tài nguyên nước. Nghiên cứu cho thấy, nhiệt độ toàn cầu đang gia tăng, dẫn đến các hiện tượng cực đoan như hạn hán và lũ lụt. Tại Việt Nam, biến đổi khí hậu tác động mạnh mẽ đến các nguồn nước, đặc biệt là ở các vùng ven biển như Thái Bình. Theo báo cáo của IPCC, BĐKH không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động đến phát triển bền vững, với những hệ lụy về nước, lương thực và sức khỏe cộng đồng. Những nghiên cứu từ các tổ chức quốc tế đã chỉ ra rằng, Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của BĐKH, với các kịch bản dự đoán về sự gia tăng mực nước biển và thay đổi lượng mưa. Điều này đòi hỏi các biện pháp ứng phó kịp thời và hiệu quả để bảo vệ tài nguyên nước và đảm bảo an ninh nước cho người dân.

II. Biểu hiện và kịch bản biến đổi khí hậu tại tỉnh Thái Bình

Tỉnh Thái Bình, với vị trí địa lý đặc thù, là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng lớn từ biến đổi khí hậu. Các nghiên cứu cho thấy, nhiệt độ trung bình ở Thái Bình đã tăng lên đáng kể trong những năm qua, cùng với đó là sự gia tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan. Kịch bản dự báo cho thấy, mực nước biển có thể dâng lên từ 20 đến 50 cm vào năm 2100, điều này sẽ gây ra tình trạng xâm nhập mặn sâu vào đất liền. Hiện tượng hạn hán cũng diễn ra thường xuyên hơn, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và cung cấp nước cho sinh hoạt. Những thay đổi này không chỉ tác động đến môi trường tự nhiên mà còn ảnh hưởng đến đời sống kinh tế - xã hội của người dân địa phương, đặc biệt là những người phụ thuộc vào nông nghiệp và nguồn nước ngọt.

III. Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước mặt tại tỉnh Thái Bình

Đánh giá tác động của BĐKH đến tài nguyên nước mặt tại Thái Bình cho thấy rõ sự biến đổi trong chất lượng và lượng nước. Tình trạng xâm nhập mặn gia tăng đã làm giảm chất lượng nước ngọt, ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp. Các mô hình toán thủy lực được áp dụng để dự đoán diễn biến của dòng chảy và mức độ xâm nhập mặn, cho thấy rằng nguồn nước ngọt sẽ ngày càng khan hiếm hơn. Thêm vào đó, sự thay đổi về lượng mưa theo các kịch bản BĐKH cũng làm gia tăng áp lực lên tài nguyên nước. Việc xác định mức độ lộ diện và khả năng chịu đựng của khu vực trước tác động của BĐKH là cần thiết để đề xuất các biện pháp thích ứng và giảm thiểu thiệt hại, nhằm bảo vệ tài nguyên nước và đảm bảo an ninh nước cho người dân.

IV. Đề xuất các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu

Để ứng phó với tác động của BĐKH đến tài nguyên nước tại Thái Bình, cần thực hiện một số biện pháp thích ứng. Trước hết, cần nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của tài nguyên nước và các biện pháp bảo vệ. Thứ hai, cần triển khai các công trình thủy lợi để điều tiết nguồn nước, ngăn chặn xâm nhập mặn và bảo vệ nguồn nước ngọt. Thứ ba, việc xây dựng các mô hình dự báo và cảnh báo sớm về tình hình khí hậu và tài nguyên nước sẽ giúp chính quyền địa phương có những quyết định kịp thời. Cuối cùng, cần có sự phối hợp giữa các cấp chính quyền, tổ chức và cộng đồng trong việc quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên nước, nhằm đảm bảo an toàn và phát triển bền vững cho khu vực ven biển Thái Bình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu (BĐKH) đang là thách thức toàn cầu lớn nhất trong thế kỷ 21, ảnh hưởng sâu rộng đến các nguồn tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là tài nguyên nước mặt. Tại Việt Nam, nhiệt độ trung bình đã tăng khoảng 0.7°C trong 50 năm qua, mực nước biển dâng khoảng 20 cm, gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, xâm nhập mặn và lũ lụt. Tỉnh Thái Bình, nằm trong vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, là khu vực ven biển chịu ảnh hưởng trực tiếp của BĐKH với hệ thống sông ngòi phong phú và mật độ dân cư cao, đặc biệt phụ thuộc vào nguồn nước mặt cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước mặt trên địa bàn tỉnh Thái Bình, tập trung vào hai vấn đề chính là hạn hán và xâm nhập mặn. Nghiên cứu sử dụng các kịch bản BĐKH (A2, B1, B2) để dự báo diễn biến khí hậu và tác động đến tài nguyên nước trong giai đoạn đến năm 2100. Phạm vi nghiên cứu bao gồm hệ thống các sông hạ lưu lưu vực sông Hồng - Thái Bình, với các sông chính như sông Hồng, sông Luộc, sông Trà Lý và các sông nội đồng.

Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý và chính quyền địa phương trong việc xây dựng các biện pháp ứng phó, thích ứng với BĐKH, bảo vệ và quản lý bền vững tài nguyên nước mặt, đảm bảo an toàn sinh hoạt và phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Thái Bình.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về biến đổi khí hậu và tác động đến tài nguyên nước, bao gồm:

• Lý thuyết biến đổi khí hậu toàn cầu: Giải thích nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo gây ra BĐKH, như hiệu ứng nhà kính, sự gia tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu, mực nước biển dâng và các hiện tượng thời tiết cực đoan.
• Mô hình kịch bản phát thải khí nhà kính của IPCC: Sử dụng các kịch bản A2, B1, B2 để dự báo các biến đổi khí hậu tương lai dựa trên các giả định về phát triển kinh tế, dân số và công nghệ.
• Khái niệm tài nguyên nước mặt và các yếu tố ảnh hưởng: Bao gồm lượng mưa, dòng chảy sông, xâm nhập mặn, hạn hán và các chỉ số khí hậu như SPI (Standardized Precipitation Index).
• Mô hình thủy lực và mô hình lan truyền mặn: Được sử dụng để mô phỏng dòng chảy và sự xâm nhập mặn trong hệ thống sông ngòi, đánh giá tác động của BĐKH đến tài nguyên nước mặt.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu khí tượng thủy văn thu thập từ 8 trạm khí tượng trong và lân cận tỉnh Thái Bình, số liệu mực nước và độ mặn từ các trạm đo mặn khu vực hạ lưu hệ thống sông Hồng - Thái Bình, dữ liệu quy hoạch phát triển kinh tế xã hội đến năm 2020.
• Phương pháp phân tích:
  • Thống kê và tổng hợp số liệu khí hậu, thủy văn để phân tích xu thế biến đổi nhiệt độ, lượng mưa, mực nước biển và các hiện tượng hạn hán, xâm nhập mặn.
  • Tính toán chỉ số SPI để đánh giá mức độ hạn hán trên địa bàn tỉnh.
  • Sử dụng mô hình toán thủy lực và mô hình lan truyền mặn trong phần mềm MIKE II để mô phỏng dòng chảy và xâm nhập mặn dưới các kịch bản BĐKH.
  • Áp dụng bản đồ GIS để thể hiện phạm vi, mức độ lộ diện/hứng chịu tác động của BĐKH đến tài nguyên nước mặt.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung phân tích số liệu giai đoạn 1980-2010 làm cơ sở, dự báo tác động đến năm 2030, 2050 và 2100 theo các kịch bản BĐKH.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Biến đổi nhiệt độ và lượng mưa: Nhiệt độ trung bình năm tại Thái Bình tăng khoảng 0.6°C trong 50 năm qua, với mùa đông tăng nhanh hơn mùa hè. Lượng mưa mùa khô tăng nhẹ hoặc không đổi, trong khi lượng mưa mùa mưa giảm 5-10% ở phía Bắc tỉnh. Kịch bản BĐKH dự báo nhiệt độ có thể tăng thêm 1.5-3°C đến năm 2100, lượng mưa có xu hướng giảm vào mùa khô và tăng vào mùa mưa.

2. Hạn hán gia tăng: Chỉ số SPI tính toán cho thấy các năm 1987, 1988, 1991 là những năm hạn hán nghiêm trọng. Vùng ven biển như huyện Tiên Hải, Thái Thụy chịu ảnh hưởng hạn hán nặng nhất, với diện tích khoảng 10-12 nghìn ha gặp khó khăn về nguồn nước tưới trong mùa khô. Hạn hán kết hợp với xâm nhập mặn làm giảm hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

3. Xâm nhập mặn sâu vào nội địa: Độ mặn xâm nhập trung bình vào sâu 15-20 km trong các cửa sông lớn như sông Hồng, sông Trà Lý. Vụ xuân 2010, mặn xâm nhập lên tới 35 km, gây khó khăn cho việc lấy nước tưới và sinh hoạt. Mặn xâm nhập sâu hơn vào mùa khô khi lưu lượng nước sông giảm, ảnh hưởng đến khoảng 30% diện tích đất nông nghiệp ven biển.

4. Mức độ lộ diện/hứng chịu tác động BĐKH: Bản đồ GIS thể hiện các huyện ven biển như Tiên Hải, Thái Thụy, Kiến Xương có mức độ lộ diện cao với các hiện tượng hạn hán và xâm nhập mặn. Dự báo đến năm 2050, phạm vi và mức độ ảnh hưởng sẽ tăng lên đáng kể, đe dọa an ninh nguồn nước và phát triển kinh tế xã hội.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hiện tượng trên là do sự gia tăng nhiệt độ làm tăng bốc hơi, giảm lượng nước mặt trong mùa khô, kết hợp với mực nước biển dâng làm tăng xâm nhập mặn. Kết quả mô hình thủy lực và lan truyền mặn cho thấy sự gia tăng chiều dài xâm nhập mặn từ 10-15% so với hiện trạng, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước về tác động của BĐKH đến tài nguyên nước mặt.

So sánh với các nghiên cứu tại đồng bằng sông Cửu Long và các vùng ven biển Đông Nam Á, Thái Bình cũng chịu ảnh hưởng tương tự về hạn hán và xâm nhập mặn, tuy mức độ có phần nhẹ hơn do vị trí địa lý và hệ thống sông ngòi khác biệt. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý nguồn nước mặt và xây dựng các biện pháp thích ứng phù hợp nhằm giảm thiểu thiệt hại do BĐKH gây ra.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ xu thế nhiệt độ, lượng mưa, chỉ số SPI theo năm, bản đồ phân vùng hạn hán và xâm nhập mặn, biểu đồ so sánh chiều dài xâm nhập mặn theo các kịch bản BĐKH.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và bảo vệ nguồn nước mặt: Cơ quan quản lý cần xây dựng hệ thống giám sát liên tục về chất lượng và lượng nước mặt, đặc biệt tại các cửa sông và vùng ven biển, nhằm phát hiện sớm các hiện tượng xâm nhập mặn và hạn hán. Thời gian thực hiện: ngay trong 5 năm tới.

2. Xây dựng và cải tạo công trình thủy lợi thích ứng với BĐKH: Nâng cấp hệ thống đê điều, cống ngăn mặn, trạm bơm nước để kiểm soát xâm nhập mặn và điều tiết nước tưới trong mùa khô. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Thái Bình, trong vòng 10 năm.

3. Phát triển mô hình canh tác và sử dụng nước tiết kiệm: Khuyến khích nông dân áp dụng các kỹ thuật tưới tiết kiệm, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện hạn hán và mặn xâm nhập, giảm thiểu tổn thất nước. Thời gian triển khai: 3-5 năm.

4. Nâng cao nhận thức cộng đồng và đào tạo chuyên môn: Tổ chức các chương trình đào tạo, tuyên truyền về tác động của BĐKH và biện pháp thích ứng cho người dân, cán bộ quản lý và kỹ thuật. Chủ thể: các tổ chức chính quyền địa phương, các trung tâm nghiên cứu, trong 2-3 năm đầu.

5. Xây dựng kế hoạch ứng phó khẩn cấp và phòng chống thiên tai: Thiết lập các phương án ứng phó khi xảy ra hạn hán nghiêm trọng và xâm nhập mặn đột ngột, đảm bảo nguồn nước sinh hoạt và sản xuất không bị gián đoạn. Thời gian: xây dựng trong 1-2 năm, cập nhật định kỳ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên nước và khí tượng thủy văn: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch quản lý nguồn nước và ứng phó với BĐKH trên địa bàn tỉnh Thái Bình.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực thủy văn, môi trường và biến đổi khí hậu: Tham khảo phương pháp mô hình toán thủy lực, mô hình lan truyền mặn và phân tích kịch bản BĐKH để phát triển các nghiên cứu chuyên sâu hơn.

3. Người dân và cộng đồng nông nghiệp ven biển Thái Bình: Hiểu rõ tác động của BĐKH đến nguồn nước mặt, từ đó chủ động áp dụng các biện pháp canh tác và sử dụng nước hiệu quả, giảm thiểu rủi ro.

4. Các tổ chức phi chính phủ và nhà tài trợ quốc tế: Dựa trên kết quả nghiên cứu để thiết kế các dự án hỗ trợ thích ứng với BĐKH, nâng cao năng lực cộng đồng và phát triển bền vững vùng ven biển.

Câu hỏi thường gặp

1. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng như thế nào đến tài nguyên nước mặt tại Thái Bình?
   Biến đổi khí hậu làm tăng nhiệt độ, thay đổi lượng mưa và gây mực nước biển dâng, dẫn đến hạn hán kéo dài và xâm nhập mặn sâu vào nội địa, làm giảm lượng và chất lượng nước mặt phục vụ sản xuất và sinh hoạt.

2. Chỉ số SPI là gì và tại sao được sử dụng để đánh giá hạn hán?
   SPI (Standardized Precipitation Index) là chỉ số chuẩn hóa lượng mưa so với trung bình nhiều năm, giúp đánh giá mức độ hạn hán theo các khoảng thời gian khác nhau. SPI được sử dụng vì tính đa dụng, dễ áp dụng và có khả năng cảnh báo sớm.

3. Các kịch bản BĐKH A2, B1, B2 khác nhau như thế nào?
   Kịch bản A2 mô tả thế giới không đồng nhất với phát triển kinh tế chậm và dân số tăng liên tục; B1 là kịch bản phát thải thấp với phát triển bền vững; B2 là kịch bản trung bình với phát triển kinh tế vừa phải và chú trọng giải pháp địa phương.

4. Mô hình MIKE II được sử dụng như thế nào trong nghiên cứu?
   Mô hình MIKE II là mô hình thủy lực và lan truyền mặn được hiệu chỉnh và kiểm định để mô phỏng dòng chảy và sự xâm nhập mặn trong hệ thống sông ngòi, giúp dự báo tác động của BĐKH đến tài nguyên nước mặt.

5. Làm thế nào để giảm thiểu tác động của xâm nhập mặn và hạn hán?
   Giải pháp bao gồm nâng cấp công trình thủy lợi, quản lý nguồn nước hiệu quả, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng kỹ thuật tưới tiết kiệm, tăng cường giám sát và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Kết luận

• Biến đổi khí hậu đã và đang gây ra những tác động nghiêm trọng đến tài nguyên nước mặt tại tỉnh Thái Bình, đặc biệt là hiện tượng hạn hán và xâm nhập mặn.
• Nhiệt độ trung bình tăng khoảng 0.6°C, lượng mưa mùa khô có xu hướng giảm, mực nước biển dâng làm gia tăng xâm nhập mặn sâu vào nội địa.
• Mô hình thủy lực và lan truyền mặn cho thấy chiều dài xâm nhập mặn tăng 10-15% theo các kịch bản BĐKH đến năm 2100.
• Các huyện ven biển như Tiên Hải, Thái Thụy chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, đòi hỏi các biện pháp thích ứng kịp thời và hiệu quả.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho việc xây dựng chính sách quản lý tài nguyên nước và ứng phó với biến đổi khí hậu tại Thái Bình trong giai đoạn tới.

Next steps: Triển khai các biện pháp quản lý, nâng cấp công trình thủy lợi, đào tạo cộng đồng và cập nhật mô hình dự báo thường xuyên.

Call-to-action: Các cơ quan chức năng và cộng đồng cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp thích ứng nhằm bảo vệ tài nguyên nước và phát triển bền vững vùng ven biển Thái Bình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phạm Thị Thu Trang ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CUA BIEN DOI KHÍ HẬU DEN TÀI NGUYÊN NƯỚC MAT TREN DIA BAN TỈNH THAI BÌNH LUẬN VĂN THAC SĨ Hà Nội - 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT Pham Thị Thu Trang DANH GIÁ TÁC DONG CUA BIEN DOI KHÍ HẬU DEN TÀI NGUYÊN NƯỚC MAT TREN DIA BAN TINH THÁI BÌNH Chuyên ngành: Thủy văn học Mã số: 128440225010 LUẬN VĂN THẠC SĨ "Người hướng dẫn khoa h ‘TS, Hoàng Thanh Tùng Hà Nội ~2014. LỜI CẢM ON, Luận văn thạc sĩ. luật “Đánh: tác động của bién đãi khí hị u đến tài nguyên nước mặt trên địa bàn tink Thái Bink” đã được hoàn thành tại khoa Thủy văn - Tài nguyên nước trưởng Đại học Thủy lợi thang 5 năm 2014. Nội dung nghiên cm là một phẩn công việc mà tôi thực hiện nằm trong khuôn kh dự án khoa học "Kế hoạch hành động ứng phố với biển đổi khí hậu của tinh Thái Bình giai đoạn 2011 - 2015 và định hướng dén năm 2020" thuậc “Chương trình mục tiêu Quắc gia ứng pho với Biển đổi Khí hậu" Trong quá tình học tập, nghiền cứu và hoàn thành luận văn, bên cạnh sự cá cing của bản thân còn có sự hướng dẫn nhiệt tình của quý thầy cô, sự động viên của sia định, bạn về và đẳng nghiệp, Trước he tác giả luận văn xin gửi lời cảm ơn chân thành dén thầy giáo TỶ Hoàng Thanh Tùng đã trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ trong quá trình nghiên cứu và "hoàn thành luận văn, Xin git lồi cảm om đến.

phòng dao tạo đại học và sau đại học, khoa Thiry văn Tài nguyên nước. trường Đại học Thủy lợi và toàn thé các thay cô đã giảng day, tạo ‘moi điều kiện thuận lợi cho tác giả trong thời gian học tập cũng như thực hiện luôn Tác giả cũng chân thành cảm ơn tới các bạn đồng nghiệp, ban bè và Trung tâm Tw vẫn Khí tượng Thủy văn và Môi trường Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Moi trường đã hỗ trợ chuyên môn, thu thập tài iu iên quan để luận vấn được hoàn thành. Trong khuôn kis một luôn vấn, do hồi gia và điễu kiện hon chế nên Không tránh khải những thiểu sút. Vì vộy ác giả t mong nhận được những ý kidn đồng góp quý bấu của các thay cô và các đồng nghiệp Xin trên trọng cảm ơn! THà Nội thông 5 năm 2014 Tác giả Phạm Thị Thu Trang MỤC LỤC MỤC LỰC.

« « « iv DANH SÁCH CÁC BANG. vị DANH SÁCH CÁC HÌNH. v MỞ DAU 7 CHUONG 1. TONG QUAN VE BIEN DOI KHÍ HẬU VÀ NGHIÊN CUU TÁC ONG CUA BIEN ĐÔI KHÍ HẬU DEN TÀI NGUYÊN NƯỚC 9 1.1, TONG QUAN TINH HINH NGHIÊN CÚ J TREN THÊ GIỚI 9 1.

Những nghiên cứu trên th giới 1-12, Những nghiên cứu trên thé giới liên quan đến Việt Nam 1.2, TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CUU Ở VIET NAM. Biểu hiện và kịch bản BDKH cho Việt Nam. ĐỊNH HƯỚNG TIẾP CAN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1, Cách tiếp cf 1. Phương pháp nghiên cứu.

MỤC TIÊU VA PHAM VI NGHIÊN CU, + 1-41. Mục tiêu nghiên cứu CHUONG 2. BIỂU HIỆN VÀ KỊCH BẢN BIEN DOI KHÍ HẬU TẠI TINH THÁI BÌNH 26 2.1, DAC DIEM TỰ NHIÊN. Vị ti dia ly.2, Đặc điểm địa hình, địa mg 2.

Khí hậu, khí tượng, 2.14, Thủy vẫn và tài nguyên nước. DAC DIEM KINH TE XÃ HỘI 2. Din sé, lao động và việc làm.2, Phát triển đô thị và dân cư nông thôn. Đặc điểm phát triển các ngành kinh tế.

HIỆN TRANG HAN HAN, XÂM NHAP MAN.1, Hiện tượng hạn hán. Hiện trạng xâm nhập mặn. BIÊU HIỆN BIEN ĐÔI KHÍ HAI 47 24,1. Diễn biển của yêu tổ nhiệt độ 2.

Diễn biển của yếu tổ lượng mua 2. Diễn biến của bão, áp thấp nhiệt 2. Diễn biến của mực nước biển. KỊCH BAN BIEN DOI KHÍ HẬU, 56 25.

Nhiệt độ “ CHƯƠNG 3. DANH GIÁ TÁC DONG CUA BIEN DOI KHÍ HẬU DEN TÀI NGUYEN NƯỚC MAT TẠI TINH THÁI BÌNH. PHƯƠNG PHÁP MÔ HÌNH TOÁN 65 3. Mô hình toán thủy lực, 66 3.

Mô hình lan truyền mặn.2, DANH GIÁ TAC ĐỘNG CUA BIEN DOI KHÍ HẬU DEN TÀI NGUYEN NƯỚC MAT TINH THÁI BÌNH 84 32. Xâm nhập mặn. XÂY DUNG BẢN DO KHU VUC LO DIEN/HUNG CHIU TÁC DONG CUA BIEN DOI KHÍ HẬU TẠI TINH THÁI BÌNH 92 3. Phuong pháp xác định mức độ lộ dign/himg chịu ảnh hưởng của BDKH.

Thu thập và xác định mức độ lộ điện/hứng chịu cia khu vực. Bin đỗ mức độ lộ diện/hứng chịu tác động của BDKH tại tỉnh Thái Bình.4, ĐỀ XUẤT CAC CÁC BIEN PHÁP THÍCH UNG BIEN DOI KHÍ HẬU. Biện pháp công trình. Biện pháp phi công trình.

KẾT LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ. “TÀI LIỆU THAM KHAO DANH SÁCH CÁC BANG Bảng 2.1, Lượng mưa trung bình tháng tại tỉnh Thái Bình 28 Bang 22. Nhiệt độ trùng bình tháng tại tỉnh Thái Bình, 29 Bảng 2. SỐ giờ nắng trung bình tháng tại tinh Thái Bình, 29 Bảng 2.

Dân số của tỉnh Thai Bình phân bổ theo các huyện giai đoạn 2006-2010, Bảng 2.5, Hiện trạng sử dụng đắt năm 2010. Hiện trạng sử dụng đắt lim nghiệp tỉnh Thái Bình. Bang 27, Dy báo doanh thu xã hội từ du lịch Thái Bình dén năm 2020. Phân cắp theo chỉ số SPL Bảng 2.9, Danh sách các tram khí tượng sử dung.

Chỉ số SPI cho tỉnh Thái Bình và các tinh lần cận Bảng 2. Số tạm đo mặn khu vực hạ lưu hệ thống sông Hồng — Thái Bình Bảng 2. Độ mặn trung bình thần một sổ sông chính thuậc Thí Bình. Khoảng cách xâm a fp mặn trung bình rên một số sông nh thuộc Bình Bảng 3.

Tiết giám độ mặn rên tiền sông Bảng 2. Thông kế các hiện tượng thời tiết sục đoan ti inh Thái Bình, Bảng 2.16, Mức tăng nhiệt độ mùa đông tại inh Thái Bình ở các kịch bản BDKH Bảng 2. Kịch bản BĐKH về mức tăng nhiệt độ mùa het tỉnh Thái Binh Bang 2. Mức độ thay đối giá trị cực trị nhiệt độ tại trạm Thái Bình theo kịch bản B2.

Mực nước biển dâng theo kịch bản phát thải thấp (em). Mục nước biển đăng theo kịch bin phát tải trung bình (em) Bảng 221. Mực nước in dng theo kịch bản phát thải cao (em) Bảng 3-1, Hệ thing các tram biên trên và dui của lưu vực sông nghiên cứu "Bảng 32. Hệ số nhắm của các sông trong hệ thông sông nghiên cứu Bảng 33: Ting hợp kết quá hiệu chính và kiểm định bộ thông số thủ lực Bang 3.4: Phân tích hiệu quả và so sánh độ mặn trùng bình tinh toán và thực do tại bước hiệu chỉnh và kiếm định mô hình 83 Bảng 35: Sự thay đổi lượng mưa (E) theo mia kịch bản A2 tại tính Thái Bình, 84 Bảng 36: Chi số SPI gi inh Thái Bình theo kịch bản A2.

84 Bảng 37: Sự hay đổi lượng mưa (%) theo mùa kịch bản B2 tai inh Thái Bình 85 ‘Bang 3.8: Chỉ s6 SPTtại tinh Thứ Bình theo kịch bản B2 85 "Bảng 39: Sự thay đội lượng mưa (%) theo mùa kịch bản BỊ ti tính Thái Bình 85 Bảng 3.10: Chí số SPI ti tính Thái Bình theo ịch bản BL 85 Bảng 3.11: Chiễu dài xâm nhập mặn ti một số cửa söng theo kịch ban B1 (km), 87 Bảng 3.12: Mức tăng chiều dài xâm nhập mặn giữa kịch bản B1 va hiện trạng (km).13: Đánh giá mức độ xâm nhập mặn tại một số cửa sông theo kịch bản B2 (km) 89 Bang 3.14: So sánh mức tăng xâm nhập mặn giữa kịch bản B2 và hiện trạng (km).15; Đánh giá mức độ xâm nhập mặn tại một số cửa sông theo kịch bản A2 90 "Bảng 3.16: So sánh mức tăng xâm nhập mặn giữa kịch bản À2 va hiện trạng. "Bảng 3-17: Các yéu tổ chỉ thị được lựa chọn cho việc inh toán tính. 93 Bing 3-18: Kết quả chuẳn hóa yếu tổ chỉ thị diện tích ngập lụt và thủy sin 95 DANH SÁCH CÁC HÌNH Hình 11, Khung đánh giá tác động BDKH đến TNN 23 Hình 21, Ban dd wt inh chính ca tính Thi Bình z Hình 22. Bản đồ phân bổ lượng mura ở Thái Bình 28 Hình 2.

Sự thay đối giá trị SPI giai đoạn 1980 - 1999 41 Hin 24. Ban dd phân vùng han hin (hing XI~1) năm 1991 4 Hình 25. Ban dd phân vùng bạn hin thing 1 II) năm 1991 43 Hình 26. Ban đồ phn vùng han hin (thing I! -1V) nim 1991 43 Hình 27, Ranh giới độ mặn 1st và 4o ta tnh Thái Bình 46 Hình 2.8, Diễn biển nhiệt độ tháng I và tháng VII ở tinh Thai Binh giai đoạn 1960- 2010.

Diễn biến nhiệt độ trung bình năm ở tính Thái Bình giai đoạn 1960 - 2010. Xu thể biển đổi của chuẳn sai nhiệt độ trung bình tháng Ita tram Thai Binh. Xu thể biến đổ của chun sai nhiệt độ trung bình tháng VIC tï trạm Thấ Bình „52 Hình 2. Xu thể biển đổi của chu sai nhiệt độ c mm tại rạm Thái Bình s Mình 3.

Xu th biển đổi cũa chuẳn ai nhiệt độ tối cao trung bình giai đoạn 1961-2000 tat trạm Thái Bình 3 Hình 2. Xu thé bién đội cua chuẩn sử nhiệt độ tối thấp rung bình. giai đoạn 1961 - 2000 tại trạm Thai Bình 33 Hình 2.15, Di bién tng lượng mưa năm ở tỉnh Thi Bình giai đoạn 1960 - 2010. Xu thé bin đổi của lượng mưa mùa ít mưa của trạm Thái Bình 55 Hình 2.17, Xu thể biển i của lượng mưa mùa mưa của trạm Thái Bình 55 Hình 2.

Xu thể biển đổi ea lượng mưa năm của trạm Tha Bình.19: Kịch bản BĐKH về mức tăng lượng mưa mùa đồng ở tinh Thái Bình. 7 Hinh 220: Kịch bản BĐKH về mức giảm lượng mưa mùa xuân tinh Thai Bình. 38 inh 221: Kịch bản BĐKH về mức tăng lượng mưa mùa he ở tỉnh Thái Bình 39 Hình 22: Kịch bàn BDKH về mức tăng lượng mưa mùa thu ở tỉnh Thai Bình 39 Hình 223: Kịch bàn BDKH về nhiệt độ mùa đông ở tinh Thái Bình, 60 Hình 2.26: Kịch bản BDKH về nhiệt độ mùa xuân ở inh Thái Bình 61 Hình 225: Kịch bản BDKH về nhiệt độ mùa hề tính Thái Bình 2 Tình 226: Kịch bản BĐKH về nhiệt độ mùa thu ở inh Thái Bình _ Tình 3.1: Sơ đồ ái phân hữu hạn 6 điểm ấn Abbot. 68 THình 32: So đồ sai phan hữu han 6 điểm dn Abbot rong một phẳng xt 6 inh 33: Nhánh sông và các điễm lưới xe kề.

6 Hình 34: Chu trúc các điễm lưới xung quanh điễm nhập lưu.5: Cấu trúc các điễm lưới ong mạng vòng _) inh 3.6: Mạng lưới sông trong mô hình Mike II n Hinh 3.7: So dé hệ thông sông nghiên cứu 2 "Hình 3.8: Sơ đồ quá trình hiệu chinh bộ thông số mô hình.9: Biểuđồ so sánh đường quá trình mục nước tính toán và thực đo tại tram Hưng Yên7Š Hinh 3.