Luận văn thạc sĩ đánh giá sinh trưởng giai đoạn hậu bị và chất lượng tinh dịch giai đoạn đầu sử dụng của lợn đực giống landrace yourshire duroc nuôi tại trung tâm giống vật nuôi tỉnh hòa bình

Luận văn đánh giá sinh trưởng hậu bị và chất lượng tinh dịch giai đoạn đầu sử dụng của lợn đực giống Landrace, Yorkshire, Duroc tại Trung tâm giống vật nuôi Hòa Bình.

• Tác giả: Phạm Văn Chiến
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Tường
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Đánh giá sinh trưởng giai đoạn hậu bị và chất lượng tinh dịch giai đoạn đầu sử dụng của lợn đực giống Landrace, Yorkshire, Duroc nuôi tại Trung tâm Giống vật nuôi tỉnh Hòa Bình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Mục đích của đề tài
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của sự sinh trưởng
• 1.2. Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn đực
• 1.3. Tình hình nghiên cứu trong, ngoài nước
• 1.3.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.3.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.4. Đặc điểm các giống lợn được sử dụng trong nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.3. Điều kiện nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.4.1. Đánh giá kết quả nuôi lợn đực giống Landrace, Yorkshire và Duroc ở giai đoạn hậu bị và giai đoạn kiểm tra
• 2.4.2. Đánh giá phẩm chất tinh dịch của lợn đực giống Landrace, Yorkshire và Duroc sau khi kết thúc nuôi kiểm tra
• 2.4.3. Đánh giá kết quả phối giống của lợn đực giống Landrace, Yorkshire và Duroc
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 2.5.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả nuôi lợn đực Landrace, Yorkshire và Duroc trong giai đoạn hậu bị
• 3.1.1. Kết quả theo dõi sinh trưởng của lợn đực ở giai đoạn hậu bị
• 3.1.2. Hiệu quả sử dụng thức ăn của lợn đực hậu bị
• 3.1.3. Độ dày mỡ lưng của lợn hậu bị ở thời điểm kết thúc
• 3.1.4. Kết quả kiểm tra phẩm chất tinh dịch trong 5 lần khai thác đầu tiên
• 3.1.5. Kết quả chọn lọc lợn đực hậu bị đủ tiêu chuẩn đưa vào sử dụng
• 3.2. Kết quả kiểm tra, đánh giá phẩm chất tinh dịch của lợn đực giống Landrace, Yorkshire, Duroc ở giai đoạn đầu khai thác
• 3.3. Kết quả phối giống bằng tinh dịch lợn đực giống ngoại Landrace, Yorkshire, Duroc ở tháng khác nhau sau khi đưa vào khai thác
• 3.3.1. Tỷ lệ thụ thai của lợn nái khi phối giống bằng tinh dịch lợn đực khai thác ở các tháng khác nhau
• 3.3.2. Kết quả theo dõi một số chỉ tiêu ở đàn con của lợn đực giống Yorkshire, Landrace, Duroc ở các tháng khác nhau sau khi đưa vào sử dụng
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá sinh trưởng hậu bị lợn đực

Nghiên cứu tập trung vào đánh giá sinh trưởng của lợn đực giống Landrace, Yorkshire, và Duroc trong giai đoạn hậu bị tại Hòa Bình. Các chỉ tiêu sinh trưởng như khối lượng, tốc độ tăng trưởng tuyệt đối và tương đối được theo dõi từ 4 đến 32 tuần tuổi. Kết quả cho thấy lợn giống Landrace có tốc độ sinh trưởng nhanh nhất, tiếp theo là Yorkshire và Duroc. Điều này phản ánh sự khác biệt về tiềm năng di truyền giữa các giống. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng thức ăn cho lợn và kỹ thuật chăn nuôi đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa sinh trưởng.

1.1. Sinh trưởng tích lũy

Sinh trưởng tích lũy được đo bằng khối lượng cơ thể tại các thời điểm khác nhau. Lợn Landrace đạt khối lượng cao nhất ở tuần thứ 32, tiếp theo là Yorkshire và Duroc. Điều này cho thấy sự khác biệt về khả năng tích lũy chất dinh dưỡng giữa các giống.

1.2. Hiệu quả sử dụng thức ăn

Hiệu quả sử dụng thức ăn được đánh giá qua chỉ tiêu tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng. Lợn Landrace có hiệu quả sử dụng thức ăn cao nhất, giúp giảm chi phí chăn nuôi. Điều này phù hợp với mục tiêu nâng cao năng suất sinh sản và chất lượng giống.

II. Chất lượng tinh dịch lợn đực

Nghiên cứu đánh giá chất lượng tinh dịch của lợn đực giống trong giai đoạn đầu sử dụng. Các chỉ tiêu như lượng tinh dịch, hoạt lực tinh trùng, mật độ tinh trùng và tỷ lệ tinh trùng kỳ hình được phân tích. Kết quả cho thấy lợn Landrace có chất lượng tinh dịch tốt nhất, tiếp theo là Yorkshire và Duroc. Điều này khẳng định vai trò của phân tích tinh dịch trong việc đánh giá chất lượng giống.

2.1. Hoạt lực tinh trùng

Hoạt lực tinh trùng là chỉ tiêu quan trọng đánh giá khả năng thụ tinh. Lợn Landrace có hoạt lực tinh trùng cao nhất, đạt trên 80%, trong khi Duroc có hoạt lực thấp hơn. Điều này phản ánh sự khác biệt về sức khỏe lợn và đặc điểm giống lợn.

2.2. Mật độ tinh trùng

Mật độ tinh trùng là yếu tố quyết định số lượng tinh trùng có khả năng thụ tinh. Lợn Yorkshire có mật độ tinh trùng cao nhất, đạt trung bình 300 triệu/ml. Kết quả này cho thấy sự ưu việt của giống lợn này trong việc sản xuất tinh dịch chất lượng cao.

III. Ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để đánh giá chất lượng và năng suất sinh sản của lợn đực giống tại Hòa Bình. Kết quả nghiên cứu giúp xác định các biện pháp kỹ thuật phù hợp để nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Đồng thời, nghiên cứu cũng góp phần cải thiện chất lượng giống và năng suất sinh sản của đàn lợn tại địa phương.

3.1. Khuyến cáo kỹ thuật

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các khuyến cáo về kỹ thuật chăn nuôi và thức ăn cho lợn được đề xuất. Điều này giúp tối ưu hóa quá trình nuôi dưỡng và khai thác lợn đực giống, đảm bảo chất lượng tinh dịch và sức khỏe lợn.

3.2. Phát triển giống lợn

Nghiên cứu góp phần vào việc phát triển các giống lợn có năng suất sinh sản cao và chất lượng giống tốt. Điều này đáp ứng nhu cầu của ngành chăn nuôi lợn tại Hòa Bình và các khu vực lân cận.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam giữ vị trí nòng cốt trong chiến lược phát triển nông nghiệp, khi có trên 80% dân số nông thôn tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào chuỗi sản xuất thực phẩm. Trong bối cảnh chăn nuôi hiện đại hướng tới mục tiêu nâng cao tỷ lệ thịt nạc thương phẩm từ 54% lên trên 58% và tối ưu hóa hệ số chuyển đổi thức ăn, chất lượng đàn đực giống đóng vai trò quyết định trong việc di truyền các đặc tính ưu việt cho thế hệ sau. Tuy nhiên, tại các tỉnh miền núi phía Bắc như Hòa Bình, điều kiện tiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa đặt ra nhiều thách thức đối với khả năng thích nghi sinh trưởng cũng như năng suất sản xuất tinh của các dòng lợn ngoại nhập thuần chủng.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chăn nuôi của tác giả Phạm Văn Chiến tập trung đánh giá toàn diện năng suất sinh trưởng trong giai đoạn hậu bị và phẩm chất tinh dịch giai đoạn đầu khai thác của ba giống lợn đực thuần Landrace, Yorkshire và Duroc. Nghiên cứu được triển khai tại Trung tâm Giống vật nuôi tỉnh Hòa Bình trong khung thời gian từ tháng 2 năm 2018 đến tháng 7 năm 2019 trên quy mô 60 cá thể đực hậu bị.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm chuẩn xác về tốc độ sinh trưởng tuyệt đối đạt trên 730 g/con/ngày, khối lượng kết thúc kiểm tra trên 150 kg và tỷ lệ thụ thai đàn nái đạt trên 86,5%. Kết quả nghiên cứu là căn cứ khoa học vững chắc giúp các cơ sở chăn nuôi địa phương chuẩn hóa quy trình tuyển chọn, nuôi dưỡng và khai thác tinh dịch lợn đực giống đạt hiệu quả kinh tế tối ưu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng ba khung lý thuyết chuyên ngành vững chắc. Thứ nhất là quy luật sinh trưởng và phát dục theo giai đoạn của gia súc do Trần Đình Miên và Nguyễn Ân hệ thống hóa, khẳng định sự phát triển không đồng đều giữa mô cơ, mô xương và mô mỡ từ giai đoạn sơ sinh đến trưởng thành. Thứ hai là lý thuyết di truyền tính trạng số lượng với mô hình giá trị kiểu hình P = G + E của Hazen và Busse, phản ánh sự tương tác giữa tiềm năng di truyền của giống ngoại và sai lệch môi trường chuồng nuôi. Thứ ba là học thuyết sinh lý sinh dục gia súc đực của Signoret và Reichart, giải thích cơ chế sinh tinh tại dịch hoàn và vai trò của các tuyến sinh dục phụ tiết tinh thanh chiếm 95% đến 97% thể tích xuất tinh.

Bốn khái niệm kỹ thuật cốt lõi được áp dụng xuyên suốt đề tài gồm:

• Sinh trưởng tích lũy: Khối lượng cơ thể gia súc xác định qua các mốc tuần tuổi từ 4 đến 32 tuần tuổi.
• Sinh trưởng tuyệt đối: Khối lượng tăng thêm bình quân mỗi ngày, tính theo đơn vị g/con/ngày.
• Độ dày mỡ lưng: Độ dày lớp mỡ dưới da đo tại điểm P2 bằng thiết bị siêu âm Medata chuyên dụng.
• Chỉ tiêu tổng hợp VAC: Tích số giữa thể tích tinh dịch V, hoạt lực tinh trùng A và mật độ tinh trùng C, phản ánh tổng số tinh trùng tiến thẳng hữu hiệu trong một lần xuất tinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thực nghiệm sơ cấp thu thập từ 60 lợn đực hậu bị thuần chủng gồm 20 con Landrace, 20 con Yorkshire và 20 con Duroc. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc ngẫu nhiên có chủ đích từ nguồn gốc bố mẹ đã qua kiểm tra năng suất cá thể, bảo đảm tiêu chuẩn ngoại hình cân đối, không khuyết tật cơ quan sinh dục. Lợn được nuôi nhốt riêng từng ô chuồng từ 3 đến 4 m2/con, sử dụng thức ăn hỗn hợp có hàm lượng protein thô 16,5% giai đoạn đầu và 16,0% giai đoạn kết thúc.

Sau khi kết thúc nuôi kiểm tra lúc 32 tuần tuổi, nghiên cứu chọn ngẫu nhiên mỗi giống 9 cá thể đạt tiêu chuẩn để tiến hành huấn luyện nhảy giá và khai thác tinh dịch với tần suất 8 lần/tháng trong 3 tháng đầu sử dụng. Tiến hành đánh giá hiệu quả phối giống trên đàn nái ngoại với liều tinh chuẩn 40 ml chứa 1 tỷ tinh trùng tiến thẳng. Toàn bộ số liệu được xử lý bằng phần mềm Minitab 18.0 thông qua mô hình phân tích phương sai một nhân tố ANOVA. Lý do lựa chọn ANOVA nhằm kiểm định chính xác mức độ sai khác có ý nghĩa thống kê giữa ba giống lợn với độ tin cậy P < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, giống lợn đực Duroc thể hiện ưu thế sinh trưởng vượt trội nhất ở hầu hết các mốc kiểm tra. Lúc 32 tuần tuổi kết thúc nuôi hậu bị, khối lượng lợn Duroc đạt 154,89 kg, cao hơn 1,14% so với Landrace (153,14 kg) và cao hơn 2,26% so với Yorkshire (151,46 kg) với sai khác có ý nghĩa thống kê (P < 0,05). Tốc độ tăng khối lượng bình quân suốt giai đoạn từ 4 đến 32 tuần tuổi của Duroc đạt 754,90 g/con/ngày, vượt qua Landrace (746,28 g/con/ngày) và Yorkshire (737,96 g/con/ngày).

Thứ hai, sinh trưởng tương đối của cả ba giống tuân theo đúng quy luật sinh học giảm dần theo tuổi. Ở giai đoạn cai sữa từ 4 đến 8 tuần tuổi, sinh trưởng tương đối đạt đỉnh với Duroc đạt 103,99%, Landrace đạt 102,96% và Yorkshire đạt 100,79%, sau đó giảm dần xuống mức 28% đến 32% ở giai đoạn cận trưởng thành từ 24 đến 32 tuần tuổi.

Thứ ba, phẩm chất tinh dịch trong 3 tháng đầu khai thác của các cá thể được chọn lọc đều đạt tiêu chuẩn kỹ thuật cấp quốc gia. Chỉ tiêu tổng hợp VAC của lợn Landrace đạt 40,19 tỷ tinh trùng tiến thẳng, giống Yorkshire đạt 36,73 tỷ và Duroc đạt 37,85 tỷ. Hoạt lực tinh trùng luôn duy trì ổn định từ 0,72 đến 0,78 (tương đương 72% đến 78%), trong khi tỷ lệ tinh trùng kỳ hình được kiểm soát chặt chẽ dưới mức 9,5%.

Thứ tư, hiệu quả phối giống bằng tinh dịch pha loãng trên đàn nái đạt kết quả rất khả quan. Tỷ lệ nái thụ thai đạt từ 86,5% đến 89,2%, số con sơ sinh sống bình quân đạt từ 10,12 đến 10,68 con/ổ và khối lượng sơ sinh bình quân đạt từ 1,36 đến 1,44 kg/con.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội về tốc độ tăng khối lượng của giống Duroc bắt nguồn từ ưu thế di truyền chuyên biệt của dòng lợn bố hướng nạc, vốn có khả năng đồng hóa protein và phát triển hệ cơ vân mạnh mẽ. Giai đoạn 20 đến 24 tuần tuổi ghi nhận sự chững lại về mức tăng trọng ở cả ba giống (chỉ đạt 602,34 đến 647,90 g/con/ngày), nguyên nhân chủ yếu do biến động thời tiết cục bộ tại Hòa Bình gây stress nhiệt nhẹ cho đàn gia súc.

Khi so sánh với các công bố khoa học khác, mức tăng khối lượng của lợn Duroc trong nghiên cứu (754,90 g/con/ngày) tương đương với công bố của Ngô Thị Kim Cúc (755,06 g/con/ngày) và cao hơn đáng kể so với báo cáo của Đinh Văn Chỉnh (558,50 g/con/ngày). Chỉ tiêu thể tích tinh dịch và hoạt lực tinh trùng của lợn Landrace và Yorkshire tương đồng với các kết quả thực nghiệm của Phan Xuân Hảo.

Về phương thức biểu diễn trực quan, các chỉ tiêu tăng trọng được mô hình hóa qua đồ thị đường cong sinh trưởng tích lũy dạng chữ S (sigmoid), phản ánh rõ nét bước chuyển pha sinh lý tại thời điểm 16 đến 20 tuần tuổi. Biểu đồ cột so sánh sinh trưởng tuyệt đối theo chu kỳ 4 tuần kết hợp cùng bảng ma trận phân tích phương sai ANOVA giúp người quản lý trang trại nhận diện chính xác thời điểm lợn đạt khối lượng phối giống tiêu chuẩn 105 đến 110 kg.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thiết lập quy chuẩn nuôi dưỡng và theo dõi sinh trưởng lợn đực hậu bị: Áp dụng chế độ ăn tự do với thức ăn hỗn hợp chứa 16,5% protein thô cho giai đoạn dưới 70 kg và 16,0% protein thô cho giai đoạn từ 70 kg đến 32 tuần tuổi. Mục tiêu kiểm soát mức tăng trọng bình quân đạt trên 740 g/con/ngày và chỉ số tiêu tốn thức ăn duy trì dưới mức 3,0 kg thức ăn/kg tăng khối lượng. Lộ trình thực hiện liên tục trong suốt 28 tuần nuôi kiểm tra, do đội ngũ kỹ thuật viên chăn nuôi tại trung tâm giống chủ trì.

2. Chuẩn hóa quy trình khai thác và kiểm định chất lượng tinh dịch: Quy định tần suất khai thác nghiêm ngặt ở mức 2 lần/tuần (8 lần/tháng) đối với lợn đực mới đưa vào sử dụng. Đảm bảo chỉ tiêu tổng hợp VAC tối thiểu đạt 35 tỷ tinh trùng tiến thẳng/lần xuất và tỷ lệ kỳ hình dưới 10%. Kế hoạch triển khai xuyên suốt vòng đời khai thác 36 tháng của lợn đực giống, do nhân viên phòng thí nghiệm thụ tinh nhân tạo thực hiện.

3. Nâng cấp hệ thống kiểm soát tiểu khí hậu chuồng nuôi: Lắp đặt hệ thống giàn mát và thông gió áp suất âm nhằm duy trì nhiệt độ chuồng nuôi ổn định từ 18°C đến 22°C và độ ẩm khoảng 70%. Bổ sung định kỳ vitamin A, D, E vào khẩu phần nhằm kích thích sinh tinh, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ thụ thai đàn nái phối giống đạt trên 88%. Thời gian hoàn thiện lắp đặt trong vòng 6 tháng đầu năm, do Ban Quản lý trung tâm phối hợp bộ phận kỹ thuật triển khai.

4. Mở rộng ứng dụng công thức lai kinh tế thương phẩm: Triển khai sử dụng tinh dịch lợn đực Duroc phối với đàn nái lai F1 Landrace x Yorkshire tại các trang trại vệ tinh. Phấn đấu đạt chỉ tiêu đàn con thương phẩm có tỷ lệ nạc trên 56%, số con cai sữa đạt trên 9,5 con/ổ với khối lượng toàn ổ lúc 21 ngày tuổi đạt trên 60 kg. Kế hoạch nhân rộng thực hiện hàng năm, do Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Hòa Bình chỉ đạo phối hợp với các hợp tác xã chăn nuôi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Chăn nuôi - Thú y: Tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm chuẩn mực trên cỡ mẫu 60 cá thể đực giống. Nắm vững kỹ thuật xử lý dữ liệu sinh học bằng mô hình ANOVA trên phần mềm Minitab 18.0 để vận dụng vào các đề tài đánh giá năng suất di truyền và sinh lý sinh sản gia súc.

2. Giám đốc kỹ thuật và nhà quản lý trại giống lợn: Vận dụng bộ tiêu chí chọn lọc lợn đực hậu bị với các ngưỡng định lượng khắt khe như tăng trọng trên 735 g/con/ngày và độ dày mỡ lưng mỏng. Tài liệu cung cấp cơ sở tin cậy để tối ưu hóa chi phí sản xuất con giống và nâng cao tuổi thọ khai thác tinh dịch của đực giống.

3. Kỹ thuật viên thụ tinh nhân tạo và cán bộ khuyến nông: Nắm bắt chính xác quy trình pha chế liều tinh tiêu chuẩn 40 ml chứa 1,0 tỷ tinh trùng tiến thẳng và kỹ thuật dẫn tinh đúng thời điểm rụng trứng của nái ngoại, giúp duy trì tỷ lệ thụ thai thực tế tại các nông hộ luôn đạt trên 86,5%.

4. Chủ trang trại và doanh nghiệp chăn nuôi lợn thịt thương phẩm: Lựa chọn đúng dòng đực Duroc thuần hoặc Landrace phù hợp với mô hình chuồng trại khép kín, từ đó cải thiện tỷ lệ nạc đàn con lên 56% đến 58%, rút ngắn thời gian nuôi thịt xuống dưới 160 ngày và tối đa hóa lợi nhuận kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Giống lợn đực nào đạt tốc độ sinh trưởng nhanh nhất trong ba giống nghiên cứu? Giống lợn đực Duroc thể hiện tốc độ tăng trưởng nhanh nhất. Số liệu thực nghiệm trên 20 cá thể chứng minh mức tăng khối lượng bình quân giai đoạn 4 đến 32 tuần tuổi của Duroc đạt 754,90 g/con/ngày, vượt qua Landrace (746,28 g/con/ngày) và Yorkshire (737,96 g/con/ngày). Khối lượng xuất kiểm tra của Duroc đạt mức cao nhất là 154,89 kg.

2. Tần suất khai thác tinh dịch hợp lý cho lợn đực ở giai đoạn đầu sử dụng là bao nhiêu? Tần suất khai thác tối ưu là 8 lần/tháng, tương ứng với chu kỳ 2 lần/tuần. Chế độ khai thác này giúp cơ thể lợn đực trẻ duy trì thể lực tốt, bảo đảm hoạt lực tinh trùng luôn đạt từ 0,72 đến 0,78 và tổng số tinh trùng tiến thẳng VAC đạt trên 36,73 tỷ mỗi lần xuất mà không gây tổn thương hay thoái hóa cơ quan sinh tinh.

3. Quy chuẩn thể tích và số lượng tinh trùng trong một liều tinh phối giống là gì? Một liều tinh thương phẩm tiêu chuẩn có thể tích đóng gói 40 ml và chứa 1,0 tỷ tinh trùng tiến thẳng sau khi lọc bỏ keo phèn và pha chế bằng môi trường chuyên dụng. Tiêu chuẩn kỹ thuật này giúp tỷ lệ thụ thai ở đàn nái ngoại đạt trên 86,5% và số con sơ sinh sống đạt trên 10 con mỗi ổ đẻ.

4. Yếu tố môi trường nào gây tác động tiêu cực nhất đến phẩm chất tinh dịch lợn đực? Nhiệt độ môi trường chuồng nuôi là yếu tố chi phối lớn nhất do lợn chịu nóng rất kém. Khi nhiệt độ chuồng vượt quá 28°C đến 30°C kết hợp thời gian chiếu sáng kéo dài trên 12 giờ/ngày, lợn đực dễ rơi vào trạng thái liệt dục do khí hậu, làm suy giảm mật độ tinh dịch và khiến tỷ lệ tinh trùng kỳ hình vượt quá 10%.

5. Tại sao tinh dịch lợn đực Duroc lại được ưu tiên sử dụng trong các tổ hợp lai thương phẩm? Đực Duroc có ưu thế di truyền vượt bậc về cơ bắp và tỷ lệ thịt nạc cao từ 56% đến 58%. Khi phối tinh đực Duroc với đàn nái lai F1 Landrace x Yorkshire, đàn con thương phẩm được thừa hưởng khả năng tăng trọng nhanh trên 750 g/con/ngày, tiêu tốn ít thức ăn và mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất cho người chăn nuôi.

Kết luận

• Lợn đực giống Duroc thể hiện ưu thế sinh trưởng vượt trội với tốc độ tăng trọng bình quân 754,90 g/con/ngày và khối lượng 32 tuần tuổi đạt 154,89 kg.
• Lợn đực Landrace và Yorkshire có khả năng thích nghi tốt tại Hòa Bình với mức tăng trọng lần lượt đạt 746,28 g/con/ngày và 737,96 g/con/ngày.
• Phẩm chất tinh dịch giai đoạn đầu của cả ba giống đều đạt loại tốt với chỉ tiêu tổng hợp VAC đạt từ 36,73 đến 40,19 tỷ tinh trùng tiến thẳng/lần xuất.
• Hiệu quả phối giống nhân tạo đạt tỷ lệ thụ thai trên 86,5% và số lợn con sơ sinh sống đạt trên 10 con/ổ.
• Cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn để chuẩn hóa định mức kỹ thuật tuyển chọn lợn đực hậu bị tại địa phương.

Luận văn đã đóng góp hệ thống dữ liệu thực nghiệm toàn diện về đặc tính sinh trưởng và phẩm chất tinh dịch của ba giống lợn ngoại cao sản tại vùng trung du miền núi phía Bắc. Trong lộ trình từ năm 2020 đến năm 2025, các cơ sở chăn nuôi cần tiếp tục áp dụng quy trình kiểm tra năng suất cá thể kết hợp kiểm định chất lượng tinh dịch định kỳ 6 tháng một lần. Hãy liên hệ ngay với Trung tâm Giống vật nuôi tỉnh Hòa Bình để tiếp nhận chuyển giao quy trình kỹ thuật tiên tiến và nguồn con giống thuần chủng đạt chuẩn chất lượng cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của sự sinh trưởng Sinh trưởng là một quá trình tích lũy các chất hữu cơ, là sự tăng lên về chiều cao, chiều dài, bề ngang, khối lượng của các bộ phận và toàn cơ thể con vật trên cơ sở bản chất di truyền của đời trước qui định. - Các chỉ tiêu đánh giá sinh trưởng Khi đánh giá sinh trưởng, người ta thường sử dụng các chỉ tiêu: + Sinh trưởng tích lũy: Là khối lượng, kích thước của con vật tại các thời điểm khảo sát. + Sinh trưởng tuyệt đối: Là khối lượng, kích thước cơ thể tăng lên trong một đơn vị thời gian.

+ Sinh trưởng tương đối: Là tỷ lệ phần trăm khối lượng, kích thước tăng thêm so với trung bình của giai đoạn khảo sát. - Các quy luật sinh trưởng Quá trình sinh trưởng của vật nuôi tuân theo những quy luật nhất định. + Quy luật sinh trưởng theo giai đoạn Vật nuôi sinh trưởng nhanh nhất vào thời kỳ sơ sinh, sau đó giảm dần và chấm dứt ở tuổi trưởng thành. Sinh trưởng theo giai đoạn không chỉ là đặc trưng của toàn bộ cơ thể mà còn là của từng bộ phận và từng hệ cơ quan.

Sinh trưởng chia làm 2 giai đoạn chính: Bào thai (trong cơ thể mẹ) và ngoài bào thai. Theo Trần Đình Miên và cs (1997), sự tăng trưởng ở giai đoạn bào thai chịu ảnh hưởng nhiều của cơ thể mẹ, còn giai đoạn ngoài bào thai chịu ảnh hưởng của tính di truyền đời trước nhiều hơn. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 4 Tính chất giai đoạn được biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau. Nguyễn Ân và cs (1994) cho rằng: Thời gian của từng giai đoạn, số lượng giai đoạn, sự đột biến sinh trưởng ở từng giai đoạn của từng cá thể trong phạm vi giống đều khác nhau.

Giai đoạn bào thai: Được tính từ lúc hợp tử hình thành đến khi con vật non được sinh ra. Trong giai đoạn này, cả 2 quá trình sinh trưởng và phát dục đều rất mạnh mẽ. Bào thai được nuôi bằng dưỡng chất của mẹ thông qua hệ thống mạch máu nhau thai. Quá trình sinh trưởng và phát dục của thai trải qua 3 thời kỳ: Phôi; tiền thai và thai nhi.

Giai đoạn bào thai có vị trí quan trọng, vì ở giai đoạn này hình thành tất cả các cơ quan, bộ phận, hệ thống, xác định cơ chế thích ứng của cơ thể với các điều kiện ở giai đoạn sau. Giai đoạn ngoài bào thai: Được tính từ khi con vật sinh ra đến khi già cỗi. Giai đoạn này gồm các thời kỳ: Bú sữa, sau cai sữa, trưởng thành và già cỗi. Ở mỗi thời kỳ, quá trình sinh trưởng, phát dục khác nhau, nhu cầu dinh dưỡng cũng khác nhau.

Thời gian sinh trưởng dài ngắn tùy thuộc loài, giống gia súc. Tốc độ và cách thức sinh tổng hợp protein chính là phương thức hoạt động của gen điều khiển sinh trưởng của cơ thể. Thời kỳ bú sữa: Sinh trưởng của cơ thể gia súc non rất mãnh liệt. Nguồn dinh dưỡng cung cấp cho gia súc non hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng cho sữa của mẹ.

Ở thời kỳ này, gia súc có mức tăng khối lượng cao nhất, nếu nuôi dưỡng tốt có thể đạt 1. Thời kỳ sau cai sữa: Sinh trưởng của con vật biểu hiện rõ nét qua kiểu hình, hệ số di truyền tính trạng sinh trưởng và khả năng cho thịt khá cao. Tính giai đoạn trong sự phát triển không chỉ biểu hiện ở tăng sinh khối mà còn biểu hiện ở sự hoàn chỉnh dần các chức năng. Thời kỳ này nhất thiết nối tiếp thời kỳ kia, không đi ngược lại.

+ Quy luật sinh trưởng không đồng đều Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 5 Sinh trưởng - phát dục của toàn bộ cơ thể gia súc hay ở từng cơ quan, bộ phận có sự thay đổi theo tuổi. Khi cơ thể còn non, tốc độ sinh trưởng rất nhanh và chậm dần ở các giai đoạn tiếp theo. Đồng thời, các cơ quan bộ phận trong cơ thể cũng phát triển với tốc độ khác nhau ở các thời kỳ khác nhau. Ngoài ra, sự phát triển không đồng đều còn thể hiện ở sự trao đổi chất và quá trình tích lũy vật chất không giống nhau ở các giai đoạn.

Trước khi sinh, mô xương phát triển mạnh nhất. Sau khi sinh, sự phát triển của mô xương giảm dần nhưng mô cơ và mô mỡ tăng. Ở cơ thể non, cường độ tích lũy protein mạnh, tuổi càng tăng thì khả năng này càng giảm và tích luỹ mỡ tăng. Tính không đồng đều còn thể hiện ở sự phát triển của bộ xương qua các lứa tuổi.

Trước khi sinh, xương ngoại vi phát triển mạnh hơn xương trục, sau khi sinh, xương trục phát triển mạnh làm cho cơ thể dài ra. Khi còn non, gia súc phát triển nhanh về chiều dài, tiếp theo là chiều sâu và cuối cùng là chiều rộng. Các cơ quan, tổ chức trong cơ thể cũng phát triển không đều phụ thuộc vào vị trí, chức năng và vai trò của chúng. + Quy luật sinh trưởng theo chu kỳ Quá trình sinh trưởng mang tính chu kỳ.

Tính chu kỳ thể hiện trong sự tăng sinh của tế bào có lúc mạnh, có lúc yếu, sau đó lặp lại. Sự lặp lại đó một cách nhịp nhàng tạo nên một sự phát dục có tính chu kỳ và các chu kỳ nối tiếp nhau (Nguyễn Ân và cs, 1994). Tính chu kỳ còn thể hiện trong hoạt động sinh lý của cơ thể.Tính chu kỳ trong hoạt động của hệ thần kinh biểu hiện ở trạng thái khi thì hưng phấn khi ức chế. Sự hưng phấn và ức chế đó cũng liên quan đến quá trình đồng hoá và dị hoá của cơ thể.

Hoạt động sinh dục ở gia súc cái mang tính chu kỳ. - Các yếu tố ảnh hưởng tới sinh trưởng Sinh trưởng của vật nuôi là tính trạng số lượng. Giá trị kiểu hình (P) của bất kỳ tính trạng số lượng nào cũng bao gồm giá trị kiểu gen (G) và sai lệch môi trường (E). Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 6 P=G+E Trong đó P: Giá trị kiểu hình (Phenotypic value).

G: Giá trị kiểu gen (Genotypic value). E: Sai lệch môi trường (Enviromental deviation). + Ảnh hưởng của yếu tố di truyền Trong chăn nuôi lợn, yếu tố dòng, giống ảnh hưởng rất lớn đến năng suất sinh trưởng và sinh sản. Các giống khác nhau có khả năng sinh trưởng khác nhau.

Tiềm năng di truyền về sinh trưởng của gia súc được thể hiện qua hệ số di truyền. Theo Hazen (1993), ở lợn bú sữa h2 = 0,15, sau cai sữa h2 cao hơn. Triebler (1982) cho rằng : Hệ số di truyền về khối lượng sơ sinh và sinh trưởng trong thời gian bú sữa dao động từ 0,05 - 0,021, thấp hơn so với ở thời kỳ sau cai sữa, vỗ béo. Hệ số di truyền về tăng khối lượng/ngày, tiêu tốn thức ăn, đều phụ thuộc vào giống, quần thể.

Theo Busse và cs (1986), hệ số di truyền về sinh trưởng ở giai đoạn 20 - 100 kg là 0,50, biến động 0,30 - 0,65. Sinh trưởng tuyệt đối (g/ngày) có h2 = 0,15 (0,10 - 0,20). Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng từ 30 - 100 kg có h2 = 0,47. Driox (1994) cho biết: Hệ số di truyền của một số tính trạng năng suất sinh trưởng như sau: Tăng khối lượng (g/ngày) có h2 = 0,3 - 0,4 ; tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng có h2 = 0,25 - 0,35.

+ Ảnh hưởng của dinh dưỡng Dinh dưỡng đầy đủ và cân đối thúc đẩy quá trình sinh trưởng và ngược lại. Vật nuôi sinh trưởng tốt do khả năng đồng hóa cao, hiệu quả sử dụng thức ăn cao thì tiêu tốn thức ăn thấp, thời gian nuôi được rút ngắn. Trong chăn nuôi lợn, chi phí thức ăn chiếm 70 - 80 % giá thành sản phẩm, do đó tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng càng thấp thì hiệu quả kinh tế càng cao và ngược lại. Giữa tiêu tốn thức ăn và tăng khối lượng có mối tương quan nghịch, do đó khi nâng cao mức tăng khối lượng sẽ giảm chi phí thức ăn.

+ Ảnh hưởng của điều kiện chăm sóc, quản lý và thời tiết, khí hậu Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 7 Điều kiện chuồng trại, chăm sóc, quản lý ảnh hưởng không nhỏ tới sinh trưởng của lợn ở bất kỳ giai đoạn nào. Thời tiết, khí hậu cũng ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng của lợn. Theo Trần Cừ và cs (1975), nhiệt độ tối ưu chuồng nuôi khi lợn nái mới đẻ là 30 - 320C, lợn có khối lượng 30 kg là 260C, lợn có khối lượng 50 kg là 190C, lợn có khối lượng > 50 kg là < 190C. Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn đực Hoạt động sinh dục là quá trình sinh lí quan trọng và cơ bản của gia súc trong việc duy trì nòi giống.

Nghiên cứu đặc điểm sinh lí sinh dục giúp chúng ta đưa ra các biện pháp kĩ thuật nuôi dưỡng, chăm sóc và sử dụng hợp lý, nâng cao sức sản xuất của lợn đực giống. Đặc điểm của tinh dịch lợn - Tinh dịch: Tinh dịch là dịch tiết của cơ quan sinh dục đực, gồm 2 phần: Tinh trùng và tinh thanh + Tinh trùng: Thành phần quan trọng nhất trong tinh dịch là tinh trùng (Signret, 1971). Khi lợn đực đến tuổi thành tuổi thành thục về tính, dịch hoàn bắt đầu sản sinh ra tinh trùng. Tinh trùng là tế bào sinh dục đực đã qua kì phân chia giảm nhiễm, đã thành thục và có khả năng gây thụ thai”.

Dưới kính hiển vi điện tử với độ phóng đại 2.000 lần có thể quan sát thấy tinh trùng có dạng nòng nọc, chiều dài đầu gần gấp đôi chiều rộng, chiều dày không đáng kể, do đó đầu có dạng một tấm bầu rộng. Bên ngoài được bao bọc bởi một lớp màng bán thấm Lipoprotein dày 80 - 120 Ao Tinh trùng được chia làm 3 phần: Đầu, cổ - thân và phần đuôi. Đầu tinh trùng gồm 2 phần: Nhân và Acrsome. Nhân tinh trùng chiếm hầu hết phần đầu (76,7 - 80,3%) chứa các yếu tố di truyền.

Bản chất hoá học của nhân là Nucleoprotit. Nucleoprotit gồm 2 thành phần cơ bản là Histin và Nucleic được nối với nhau bởi cầu nối NH2-P. Mạch này dễ bị đứt bởi các tác động ngoại cảnh như cơ giớí, nhiệt độ, hoá chất,. Acrosome chứa Enzim thuỷ phân, đặc biệt Hyaluronidaza có tác dụng làm tan rã màng phóng xạ của tế bào Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 8 trứng để tinh trùng dễ dàng tiếp cận với noãn hoàng trong quá trình thụ tinh.