Đánh Giá Và Kiểm Soát Rủi Ro Tuân Thủ Trong Kiểm Tra Thuế Tại Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Luận văn đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ trong kiểm tra thuế tại việt nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Nguyễn Minh Hải
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Thị Mai Hoài
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính Nhà Nước
• Đề tài: Đánh Giá Rủi Ro Tuân Thủ Trong Kiểm Tra Thuế Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ ĐÁNH GIÁ VÀ KIỂM SOÁT RỦI RO TUÂN THỦ TRONG KIỂM TRA THUẾ
• 1.1. Lý thuyết về rủi ro tuân thủ
• 1.1.1. Khái niệm rủi ro
• 1.1.2. Khái niệm rủi ro tuân thủ
• 1.2. Đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ trong kiểm tra thuế
• 1.2.1. Hoạt động kiểm tra thuế
• 1.2.1.1. Khái niệm kiểm tra thuế
• 1.2.1.2. Mục đích kiểm tra thuế
• 1.2.2. Đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ trong kiểm tra thuế
• 1.2.2.1. Xác định các rủi ro hiện tại và tiềm tàng (nhận dạng rủi ro)
• 1.2.2.2. Ước tính rủi ro
• 1.2.2.3. Phân tích, xếp hạng và xử lý rủi ro
• 1.2.3. Kinh nghiệm đánh giá và kiểm soát rủi ro của một số ngành, lĩnh vực và các nước trên thế giới
• 1.2.3.1. Thực tiễn đánh giá và kiểm soát rủi ro
• 1.2.3.1.1. Kinh nghiệm của ngành Hải quan
• 1.2.3.1.2. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới
• 1.2.3.1.2.1. Hoa Kỳ
• 1.2.3.1.2.2. Canada
• 1.2.3.1.2.3. Anh
• 1.2.3.1.2.4. Pháp
• 1.2.3.2. Bài học rút ra
• 1.2.4. Phân nhóm doanh nghiệp
• 1.2.5. Phát triển hệ thống cơ sở dữ liệu
• 1.2.6. Xây dựng hệ thống các chỉ tiêu và tính điểm tự động để đánh giá rủi ro
• 1.2.7. Xây dựng quy trình kiểm tra dựa trên rủi ro
• 1.2.8. Ứng dụng CNTT, sử dụng phần mềm hỗ trợ
• 1.2.9. Nghiên cứu hành vi và hệ thống giám sát tăng cường tuân thủ cấp quốc gia
• 1.2.10. Huấn luyện kiến thức và các kỹ năng cần thiết cho cán bộ thuế
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ VÀ KIỂM SOÁT RỦI RO TUÂN THỦ TRONG CÔNG TÁC KIỂM TRA THUẾ TẠI VIỆT NAM: NGHIÊN CỨU TÌNH HUỐNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ BÌNH DƯƠNG
• 2.1. Giới thiệu những nội dung cơ bản về kiểm tra thuế theo Luật Quản lý thuế
• 2.1.1. Tổ chức bộ máy
• 2.1.2. Những nội dung cơ bản về kiểm tra thuế theo qui định của Luật Quản lý thuế
• 2.1.3. Lựa chọn doanh nghiệp có rủi ro về thuế theo qui định hiện hành của Việt Nam
• 2.2. Đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ trong công tác kiểm tra thuế tại Việt Nam
• 2.2.1. Nghiên cứu tình huống Cục Thuế TP. Hồ Chí Minh
• 2.2.1.1. Giới thiệu khái quát ngành thuế TP. Hồ Chí Minh
• 2.2.1.2. Hệ thống cơ sở dữ liệu và chỉ tiêu đánh giá
• 2.2.1.3. Đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ trong công tác kiểm tra thuế
• 2.2.2. Nghiên cứu tình huống Cục Thuế Bình Dương
• 2.2.2.1. Giới thiệu khái quát ngành thuế Bình Dương
• 2.2.2.2. Hệ thống cơ sở dữ liệu và chỉ tiêu đánh giá
• 2.2.2.3. Đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ trong công tác kiểm tra thuế
• 2.2.3. Nhận xét về hoạt động đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ thuế trong công tác kiểm tra thuế tại Việt Nam thời gian qua
• 2.2.3.1. Đánh giá chung
• 2.2.3.2. Khảo sát và phân loại rủi ro tuân thủ
• 2.2.3.3. Khảo sát về rủi ro tuân thủ trong công tác kiểm tra thuế tại Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GIẢM THIỂU RỦI RO TUÂN THỦ TRONG CÔNG TÁC KIỂM TRA THUẾ TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng công tác đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ trong kiểm tra thuế
• 3.2. Một số giải pháp nhằm giảm thiểu rủi ro tuân thủ trong công tác kiểm tra thuế
• 3.2.1. Phân loại doanh nghiệp theo loại hình kinh tế và qui mô
• 3.2.2. Phát triển hệ thống cơ sở dữ liệu
• 3.2.3. Xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá rủi ro
• 3.2.4. Xây dựng quy trình kiểm tra dựa trên rủi ro
• 3.2.5. Ứng dụng công nghệ thông tin
• 3.2.6. Nghiên cứu hành vi và hệ thống giám sát tuân thủ
• 3.2.7. Xây dựng kế hoạch kiểm tra thuế dựa trên rủi ro tuân thủ và tăng cường công tác tuyên truyền hỗ trợ NNT
• 3.2.8. Huấn luyện kiến thức và các kỹ năng cần thiết cho cán bộ thuế
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Rủi Ro Tuân Thủ Thuế Khái Niệm Tầm Quan Trọng

Mọi hoạt động kinh tế đều tiềm ẩn rủi ro, và tuân thủ thuế cũng không ngoại lệ. Rủi ro không tuân thủ không chỉ gây tổn thất cho Ngân sách nhà nước (NSNN) mà còn tạo ra sự bất bình đẳng trong xã hội. Cơ quan thuế (CQT) cần có chiến lược quản lý rủi ro hiệu quả để giảm thiểu tình trạng này. Theo ISO/IEC Guide 73 (2002), rủi ro là sự kết hợp giữa khả năng xảy ra của một sự kiện và hệ quả của nó. Hiểu rõ và kiểm soát rủi ro là yếu tố then chốt để bảo vệ nguồn thu thuế và đảm bảo môi trường kinh doanh công bằng. Rủi ro tuân thủ trong lĩnh vực thuế xuất phát từ việc không chấp hành pháp luật thuế, dẫn đến thất thu và tạo ra bất công. Do đó, việc đánh giá rủi ro thuế và kiểm soát là một quá trình liên tục và cần được chú trọng.

1.1. Định Nghĩa Rủi Ro Tuân Thủ Thuế Theo Pháp Luật

Rủi ro tuân thủ thuế là rủi ro phát sinh từ việc không tuân thủ luật thuế, quy định và thông lệ xã hội. Vi phạm này có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho tổ chức, cộng đồng và xã hội. Trong lĩnh vực thuế, rủi ro này gây thất thu ngân sách và bất bình đẳng xã hội. Các nghĩa vụ của người nộp thuế (NNT) bao gồm đăng ký thuế, nộp tờ khai đúng hạn, báo cáo thông tin chính xác và nộp đủ số thuế. Việc không thực hiện bất kỳ nghĩa vụ nào đều được xem là không tuân thủ, gây ra rủi ro cho hệ thống thuế Việt Nam.

1.2. Tầm Quan Trọng của Quản Lý Rủi Ro Tuân Thủ Thuế

Việc quản lý rủi ro tuân thủ thuế đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn thu ổn định cho NSNN. Nó giúp ngăn chặn các hành vi gian lận thuế, trốn thuế và các hình thức không tuân thủ khác. Việc này tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, khuyến khích các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật. Các hoạt động kiểm tra, giám sát sự tuân thủ pháp luật của NNT là chức năng then chốt của cơ quan quản lý thuế. Vì vậy, xây dựng chiến lược quản lý rủi ro thuế toàn diện là yêu cầu cấp thiết để đạt hiệu quả thu thuế tối ưu.

II. Thách Thức Vấn Đề Trong Kiểm Tra Tuân Thủ Thuế Tại VN

Công tác kiểm tra thuế tại Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức. Mặc dù đã có nhiều cải cách, hiệu quả quản lý vẫn chưa cao và thất thu thuế còn lớn. Cơ chế tự kê khai, tự nộp và tự chịu trách nhiệm đòi hỏi CQT phải tăng cường kiểm tra, giám sát. Tuy nhiên, việc này gặp khó khăn do nguồn lực hạn chế, hệ thống dữ liệu chưa hoàn thiện và sự phức tạp của pháp luật thuế Việt Nam. Thất thu thuế xảy ra ở nhiều lĩnh vực, đòi hỏi các biện pháp kiểm soát hiệu quả hơn. Cần nhận diện các rủi ro tiềm ẩn và có chiến lược xử lý phù hợp.

2.1. Hạn Chế Trong Hệ Thống Dữ Liệu và Thông Tin Thuế

Một trong những thách thức lớn nhất là hệ thống cơ sở dữ liệu và thông tin thuế chưa đầy đủ và đồng bộ. Việc thiếu thông tin chính xác và kịp thời gây khó khăn cho việc đánh giá rủi ro và lựa chọn đối tượng kiểm tra. Các hệ thống như BCTC (Hệ thống cơ sở dữ liệu báo cáo tài chính doanh nghiệp), TIN (Hệ thống quản lý người nộp thuế cấp Cục), TTR (Hệ thống hỗ trợ thanh tra, kiểm tra) chưa phát huy hết hiệu quả do thiếu sự liên kết và tích hợp dữ liệu. Điều này làm giảm khả năng phát hiện các hành vi không tuân thủ và gây thất thu thuế.

2.2. Phức Tạp Của Pháp Luật Thuế Và Sự Thay Đổi Thường Xuyên

Pháp luật thuế Việt Nam thường xuyên thay đổi và có nhiều quy định phức tạp, gây khó khăn cho cả NNT và cán bộ thuế. Các quy định về Thuế giá trị gia tăng (VAT), Thuế thu nhập doanh nghiệp (CIT) và Thuế thu nhập cá nhân (PIT) có nhiều điểm chưa rõ ràng, tạo kẽ hở cho các hành vi trốn thuế. Việc diễn giải và áp dụng luật thuế khác nhau giữa các cơ quan thuế cũng gây ra sự không nhất quán và khó khăn cho NNT. Do đó, việc đơn giản hóa và minh bạch hóa chính sách thuế là cần thiết để giảm thiểu rủi ro tuân thủ.

2.3. Nguồn Lực Hạn Chế Và Áp Lực Về Chỉ Tiêu Thu Ngân Sách

Cơ quan thuế thường xuyên đối mặt với áp lực về chỉ tiêu thu ngân sách, trong khi nguồn lực lại hạn chế. Điều này dẫn đến việc kiểm tra thuế thường tập trung vào các doanh nghiệp lớn, bỏ qua các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), nơi mà rủi ro tuân thủ có thể cao hơn. Số lượng cán bộ thuế còn hạn chế so với số lượng NNT, gây khó khăn cho việc kiểm tra và giám sát. Việc thiếu trang thiết bị và công nghệ hiện đại cũng làm giảm hiệu quả công tác thanh tra thuế.

III. Cách Đánh Giá Rủi Ro Tuân Thủ Thuế Hiệu Quả Cho Doanh Nghiệp

Để đánh giá rủi ro tuân thủ thuế hiệu quả, cần thực hiện một quy trình bài bản, bao gồm xác định rủi ro, ước tính khả năng xảy ra và mức độ ảnh hưởng, phân tích và xếp hạng rủi ro, và cuối cùng là xây dựng kế hoạch xử lý rủi ro. Việc sử dụng các công cụ và kỹ thuật quản lý rủi ro phù hợp là rất quan trọng. Cần thu thập thông tin từ nhiều nguồn, bao gồm báo cáo tài chính, tờ khai thuế, và thông tin từ các cơ quan chức năng khác. Đồng thời, cần xây dựng một hệ thống đánh giá rủi ro định kỳ để theo dõi và cập nhật thông tin.

3.1. Nhận Diện Các Rủi Ro Tuân Thủ Thuế Tiềm Ẩn Cho Doanh Nghiệp

Việc nhận diện rủi ro tuân thủ cần bắt đầu từ việc xác định tất cả các nghĩa vụ mà NNT phải thực hiện. Các nghĩa vụ này bao gồm đăng ký thuế, nộp tờ khai, báo cáo thông tin và nộp thuế. Rủi ro có thể phát sinh từ việc không thực hiện đúng hoặc không đầy đủ các nghĩa vụ này. Cần phân tích các hoạt động kinh doanh, chuẩn mực kế toán, và các giao dịch tài chính để xác định các rủi ro tiềm ẩn. Ví dụ, việc ghi nhận doanh thu không đúng thời điểm, hạch toán chi phí không hợp lệ, hoặc sử dụng các phương pháp kê khai thuế không chính xác đều có thể dẫn đến rủi ro tuân thủ.

3.2. Ước Tính Khả Năng Và Mức Độ Ảnh Hưởng Của Rủi Ro

Sau khi nhận diện rủi ro, cần ước tính khả năng xảy ra và mức độ ảnh hưởng của từng rủi ro. Điều này có thể thực hiện bằng cách sử dụng các phương pháp định lượng hoặc định tính. Đối với các rủi ro có thể đo lường được, có thể sử dụng các dữ liệu thống kê và phân tích để ước tính xác suất xảy ra. Đối với các rủi ro khó đo lường, có thể sử dụng các phương pháp chuyên gia để đánh giá. Mức độ ảnh hưởng của rủi ro cần được đánh giá dựa trên tác động đến tài chính, uy tín, và hoạt động của doanh nghiệp.

3.3. Xây Dựng Ma Trận Rủi Ro Và Ưu Tiên Xử Lý

Để quản lý rủi ro hiệu quả, cần xây dựng một ma trận rủi ro để xếp hạng và ưu tiên xử lý các rủi ro. Ma trận này thường bao gồm hai trục: khả năng xảy ra và mức độ ảnh hưởng. Các rủi ro có khả năng xảy ra cao và mức độ ảnh hưởng lớn cần được ưu tiên xử lý trước. Các rủi ro có khả năng xảy ra thấp và mức độ ảnh hưởng nhỏ có thể được theo dõi và xử lý sau. Việc xây dựng ma trận rủi ro giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào các rủi ro quan trọng nhất.

IV. Kinh Nghiệm Quốc Tế Bài Học Cho Việt Nam Về Kiểm Tra Thuế

Nhiều quốc gia trên thế giới đã có kinh nghiệm đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ hiệu quả. Việc học hỏi kinh nghiệm của các nước như Hoa Kỳ, Canada, Anh, Pháp có thể giúp Việt Nam cải thiện công tác quản lý thuế. Các bài học quan trọng bao gồm phân nhóm doanh nghiệp, phát triển hệ thống cơ sở dữ liệu, xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá rủi ro, xây dựng quy trình kiểm tra dựa trên rủi ro, ứng dụng CNTT, nghiên cứu hành vi và hệ thống giám sát tuân thủ, và huấn luyện kiến thức cho cán bộ thuế.

4.1. Mô Hình Quản Lý Rủi Ro Thuế Của Hoa Kỳ

Hoa Kỳ sử dụng một hệ thống quản lý rủi ro phức tạp, dựa trên việc phân tích dữ liệu và sử dụng các thuật toán để xác định các NNT có rủi ro cao. Sở Thuế vụ (IRS) tập trung vào việc kiểm tra các khoản thu nhập lớn và các giao dịch phức tạp. Hệ thống này cũng chú trọng đến việc tuyên truyền và giáo dục NNT để tăng cường tuân thủ. Một số chương trình cụ thể bao gồm Chương trình Kiểm tra Ngẫu nhiên Quốc gia (National Research Program) để đánh giá mức độ tuân thủ tổng thể và các chương trình nhắm mục tiêu vào các ngành công nghiệp hoặc hoạt động cụ thể.

4.2. Phương Pháp Tiếp Cận Dựa Trên Rủi Ro Của Canada

Cơ quan Thuế vụ Canada (CRA) áp dụng phương pháp tiếp cận dựa trên rủi ro, tập trung vào việc xác định và quản lý các rủi ro quan trọng nhất. CRA sử dụng một hệ thống đánh giá rủi ro đa chiều, xem xét nhiều yếu tố như quy mô doanh nghiệp, ngành nghề kinh doanh, và lịch sử tuân thủ. Cơ quan này cũng sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu để phát hiện các dấu hiệu gian lận và trốn thuế. CRA cũng đầu tư vào việc cải thiện dịch vụ khách hàng và cung cấp thông tin rõ ràng cho NNT.

4.3. Bài Học Từ Anh Quốc Về Xây Dựng Văn Hóa Tuân Thủ

Cơ quan Thuế và Hải quan Anh Quốc (HMRC) chú trọng đến việc xây dựng văn hóa tuân thủ trong cộng đồng NNT. HMRC sử dụng các chiến dịch truyền thông và giáo dục để nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc tuân thủ thuế. Cơ quan này cũng hợp tác với các tổ chức chuyên nghiệp và hiệp hội doanh nghiệp để cung cấp thông tin và hỗ trợ cho NNT. HMRC cũng áp dụng các biện pháp xử phạt nghiêm khắc đối với các hành vi gian lận và trốn thuế.

V. Giải Pháp Giảm Thiểu Rủi Ro Tuân Thủ Thuế Tại Việt Nam

Để giảm thiểu rủi ro tuân thủ thuế tại Việt Nam, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Các giải pháp này bao gồm phân loại doanh nghiệp, phát triển hệ thống cơ sở dữ liệu, xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá rủi ro, xây dựng quy trình kiểm tra dựa trên rủi ro, ứng dụng CNTT, nghiên cứu hành vi và hệ thống giám sát tuân thủ, xây dựng kế hoạch kiểm tra thuế dựa trên rủi ro tuân thủ, và tăng cường công tác tuyên truyền hỗ trợ NNT, huấn luyện kiến thức cho cán bộ thuế. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo hiệu quả.

5.1. Phát Triển Hệ Thống Cơ Sở Dữ Liệu Thuế Toàn Diện

Cần xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu thuế toàn diện, tích hợp thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm thông tin đăng ký kinh doanh, thông tin tài chính, thông tin về các giao dịch kinh tế, và thông tin từ các cơ quan chức năng khác. Hệ thống này cần được cập nhật thường xuyên và đảm bảo tính chính xác và tin cậy. Việc sử dụng các công nghệ phân tích dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) có thể giúp phát hiện các dấu hiệu gian lận và trốn thuế.

5.2. Xây Dựng Quy Trình Kiểm Tra Thuế Dựa Trên Rủi Ro

Cần xây dựng một quy trình kiểm tra thuế dựa trên rủi ro, tập trung vào việc kiểm tra các doanh nghiệp có rủi ro cao. Quy trình này cần bao gồm các bước xác định rủi ro, đánh giá rủi ro, lựa chọn đối tượng kiểm tra, thực hiện kiểm tra, và xử lý kết quả kiểm tra. Việc sử dụng các công cụ và kỹ thuật kiểm tra hiện đại có thể giúp tăng cường hiệu quả kiểm tra. Cần đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình kiểm tra.

5.3. Tăng Cường Tuyên Truyền Và Hỗ Trợ Người Nộp Thuế

Cần tăng cường công tác tuyên truyền và hỗ trợ NNT để nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc tuân thủ thuế. Các hình thức tuyên truyền có thể bao gồm tổ chức các hội thảo, cung cấp thông tin trực tuyến, và phát tờ rơi. Việc cung cấp các dịch vụ hỗ trợ NNT như tư vấn thuế và hướng dẫn kê khai thuế có thể giúp giảm thiểu các sai sót và nhầm lẫn.

VI. Kết Luận Triển Vọng Tương Lai Về Quản Lý Rủi Ro Thuế

Đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ trong kiểm tra thuế là một quá trình liên tục và cần được thực hiện một cách bài bản. Việc áp dụng các kinh nghiệm quốc tế và các giải pháp phù hợp với điều kiện Việt Nam có thể giúp cải thiện công tác quản lý thuế và tăng cường nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Triển vọng tương lai của quản lý rủi ro thuế tại Việt Nam là tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật thuế, tăng cường ứng dụng CNTT, nâng cao năng lực cho cán bộ thuế, và xây dựng một hệ thống quản lý thuế minh bạch và hiệu quả.

6.1. Hoàn Thiện Khung Pháp Lý Về Quản Lý Rủi Ro Tuân Thủ

Cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về quản lý rủi ro tuân thủ thuế, bao gồm các quy định về xác định rủi ro, đánh giá rủi ro, kiểm soát rủi ro, và xử lý vi phạm. Các quy định này cần được xây dựng một cách rõ ràng, minh bạch, và phù hợp với các chuẩn mực quốc tế. Việc đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ của các quy định pháp luật là rất quan trọng.

6.2. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Quản Lý Rủi Ro

Việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro thuế. Các công nghệ như phân tích dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI), và điện toán đám mây (Cloud Computing) có thể giúp phát hiện các dấu hiệu gian lận và trốn thuế, tự động hóa các quy trình kiểm tra, và cải thiện việc ra quyết định.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc quản lý thuế hiệu quả đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn thu ngân sách nhà nước (NSNN) và thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững. Tại Việt Nam, công tác kiểm tra thuế nhằm phát hiện và xử lý các hành vi không tuân thủ pháp luật thuế của người nộp thuế (NNT) đang đối mặt với nhiều thách thức do sự đa dạng và phức tạp của các hành vi vi phạm. Theo báo cáo của ngành thuế, thất thu thuế trong giai đoạn 2005-2007 ước tính lên đến hơn 11 nghìn tỷ đồng, cho thấy mức độ rủi ro tuân thủ trong kiểm tra thuế còn rất lớn. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ trong công tác kiểm tra thuế tại Việt Nam, tập trung nghiên cứu tình huống tại Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Bình Dương – hai địa phương có đóng góp lớn vào NSNN và đa dạng về ngành nghề kinh doanh.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu kê khai thuế và kết quả kiểm tra thuế năm 2008-2009, nhằm phân tích các hành vi không tuân thủ, xác định các nhóm NNT có rủi ro cao và đề xuất các giải pháp kiểm soát rủi ro phù hợp. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý thuế, giảm thất thu, đồng thời củng cố niềm tin của cộng đồng vào hệ thống thuế. Các chỉ số như tỷ lệ truy thu thuế tăng 419,84% tại TP.HCM năm 2009 so với năm trước cho thấy sự cần thiết của việc áp dụng các phương pháp đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ một cách khoa học và hệ thống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý rủi ro tuân thủ trong lĩnh vực thuế, bao gồm:

• Khái niệm rủi ro tuân thủ: Rủi ro tuân thủ là khả năng xảy ra các hành vi không tuân thủ pháp luật thuế của NNT, gây thất thu NSNN và mất công bằng xã hội. Rủi ro này bao gồm không đăng ký thuế, không nộp tờ khai đúng hạn, khai báo không chính xác và không nộp thuế đúng số tiền và thời hạn quy định.

• Mô hình đánh giá và kiểm soát rủi ro: Quá trình đánh giá rủi ro tuân thủ gồm các bước nhận dạng, ước tính, phân tích, xếp hạng và xử lý rủi ro. Mô hình kim tự tháp tuân thủ thể hiện các mức độ tuân thủ của NNT và biện pháp ứng xử tương ứng của cơ quan thuế, từ tạo điều kiện thuận lợi đến áp dụng quyền lực cưỡng chế.

• Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ: Bao gồm đặc tính ngành nghề, chiến lược kinh doanh, yếu tố xã hội, kinh tế, tâm lý và chất lượng hệ thống kiểm soát nội bộ của doanh nghiệp.

• Mô hình phân đoạn thị trường: Phân nhóm NNT theo quy mô, ngành nghề và mức độ rủi ro để tập trung nguồn lực kiểm tra hiệu quả.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu tình huống tại hai địa phương trọng điểm là TP.HCM và Bình Dương, dựa trên dữ liệu kê khai thuế và kết quả kiểm tra thuế năm 2008-2009. Cỡ mẫu gồm toàn bộ các doanh nghiệp và tổ chức có phát sinh nghĩa vụ thuế tại hai địa phương này trong giai đoạn nghiên cứu.

Phương pháp chọn mẫu là chọn toàn bộ đối tượng có dữ liệu đầy đủ trong hệ thống quản lý thuế của ngành thuế địa phương. Phân tích dữ liệu sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ, phân tích biến động doanh thu và số thuế, cùng với phân tích định tính qua khảo sát, phỏng vấn cán bộ quản lý thuế.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2008 đến 2009, tập trung thu thập, xử lý dữ liệu, phân tích và đề xuất giải pháp. Các công cụ hỗ trợ gồm hệ thống cơ sở dữ liệu ngành thuế như TIN, QLT, BCTC, TTR và phần mềm phân tích dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận dạng rủi ro tuân thủ tại TP.HCM: Qua hệ thống cơ sở dữ liệu và phần mềm phân tích, các hành vi không tuân thủ phổ biến gồm kê khai không đầy đủ doanh thu, khai sai thuế nhà thầu, phân bổ thuế GTGT đầu vào không đúng quy định, kê khai miễn giảm thuế TNDN sai, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp. Tỷ lệ truy thu thuế tại trụ sở doanh nghiệp năm 2009 tăng 55,34% so với năm 2008, với số tiền xử lý bình quân mỗi cuộc kiểm tra đạt 304,22 triệu đồng, tăng 20% so với năm trước.

2. Tình hình kiểm tra thuế tại Bình Dương: Mặc dù chưa xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá rủi ro đầy đủ như TP.HCM, Bình Dương đã áp dụng các tiêu chí như biến động doanh thu lớn, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp để lựa chọn đối tượng kiểm tra. Tổng số doanh nghiệp quản lý khoảng 3.900 đơn vị, với 70 cán bộ công chức phòng kiểm tra thuế. Việc lựa chọn đối tượng kiểm tra còn mang tính chủ quan, chưa có hệ thống phân tích và xếp hạng rủi ro chính thức.

3. Hiệu quả công tác kiểm tra thuế: Tại TP.HCM, số lượng hồ sơ kiểm tra năm 2009 tăng 131,75% so với năm 2008, số tiền xử lý tăng 903,76%. Tại Bình Dương, công tác kiểm tra thuế còn nhiều hạn chế do thiếu hệ thống đánh giá rủi ro và cơ sở dữ liệu chuẩn hóa.

4. Phân tích và xếp hạng rủi ro: Cục thuế TP.HCM đã xây dựng bảng thang điểm lựa chọn đối tượng rủi ro và các chỉ tiêu đánh giá rủi ro trong kê khai thuế, tuy nhiên chưa có phân tích nguyên nhân sâu sắc và xếp hạng ưu tiên các hành vi không tuân thủ để đưa ra biện pháp xử lý hiệu quả hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng hệ thống cơ sở dữ liệu và phần mềm phân tích tại TP.HCM đã giúp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra thuế, thể hiện qua việc tăng tỷ lệ truy thu và phát hiện các hành vi vi phạm phức tạp. So với Bình Dương, nơi chưa có hệ thống đánh giá rủi ro hoàn chỉnh, hiệu quả kiểm tra thuế còn hạn chế, cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng hệ thống đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, các nước phát triển như Hoa Kỳ, Canada, Anh và Pháp đều áp dụng mô hình đánh giá rủi ro dựa trên dữ liệu lớn, phân nhóm NNT và sử dụng phần mềm hỗ trợ ra quyết định, giúp tối ưu hóa nguồn lực kiểm tra và giảm thiểu phiền hà cho NNT tuân thủ tốt. Việt Nam cần học hỏi và áp dụng các mô hình này để nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

Việc chưa có phân tích nguyên nhân sâu sắc và xếp hạng rủi ro ưu tiên tại các địa phương làm giảm khả năng tập trung nguồn lực kiểm tra vào các đối tượng có rủi ro cao nhất, dẫn đến hiệu quả kiểm tra chưa tối ưu. Ngoài ra, việc tuyên truyền, hỗ trợ NNT và huấn luyện cán bộ thuế cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao tính tuân thủ tự nguyện.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh số lượng hồ sơ kiểm tra và số tiền truy thu qua các năm, bảng phân loại các hành vi không tuân thủ theo mức độ phổ biến và ảnh hưởng tài chính, giúp minh họa rõ nét hơn các phát hiện chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu tích hợp: Tích hợp dữ liệu kê khai thuế, báo cáo tài chính, kết quả kiểm tra và các nguồn dữ liệu bên ngoài như ngân hàng, hải quan để nâng cao độ chính xác trong nhận dạng rủi ro. Chủ thể thực hiện: Tổng cục Thuế phối hợp với các cơ quan liên quan. Thời gian: 2 năm.

2. Phát triển hệ thống chỉ tiêu đánh giá và bảng điểm rủi ro tự động: Áp dụng phần mềm phân tích dữ liệu để tính điểm rủi ro cho từng NNT, phân nhóm theo quy mô, ngành nghề và mức độ rủi ro nhằm ưu tiên kiểm tra hiệu quả. Chủ thể thực hiện: Cục Thuế các tỉnh, thành phố. Thời gian: 1-2 năm.

3. Xây dựng quy trình kiểm tra dựa trên rủi ro chuẩn hóa: Thiết lập quy trình kiểm tra linh hoạt theo mức độ rủi ro, từ kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế đến kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp, kết hợp với các biện pháp hỗ trợ và cưỡng chế phù hợp. Chủ thể thực hiện: Tổng cục Thuế và Cục Thuế địa phương. Thời gian: 1 năm.

4. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và phần mềm hỗ trợ ra quyết định: Đầu tư phát triển các phần mềm hỗ trợ phân tích, lựa chọn đối tượng kiểm tra và giám sát tuân thủ, đồng thời đào tạo cán bộ thuế sử dụng hiệu quả công nghệ. Chủ thể thực hiện: Tổng cục Thuế. Thời gian: 2 năm.

5. Nghiên cứu hành vi và tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ NNT: Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ, xây dựng các chương trình tuyên truyền, đào tạo và hỗ trợ NNT nhằm nâng cao tính tự giác tuân thủ. Chủ thể thực hiện: Cục Thuế địa phương phối hợp với các tổ chức xã hội. Thời gian: liên tục.

6. Huấn luyện nâng cao năng lực cho cán bộ thuế: Tổ chức các khóa đào tạo về kỹ năng đánh giá rủi ro, phân tích dữ liệu và kỹ thuật kiểm tra hiện đại cho cán bộ thuế nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra. Chủ thể thực hiện: Tổng cục Thuế. Thời gian: hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý thuế và thanh tra thuế: Nghiên cứu giúp nâng cao kiến thức về đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ, áp dụng các phương pháp hiện đại trong công tác kiểm tra thuế.

2. Nhà hoạch định chính sách thuế: Tham khảo để xây dựng các chính sách và quy trình quản lý thuế hiệu quả, giảm thất thu và tăng cường công bằng trong hệ thống thuế.

3. Các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế: Hiểu rõ các quy định về tuân thủ thuế, các rủi ro có thể gặp phải và cách thức phối hợp với cơ quan thuế để giảm thiểu rủi ro pháp lý.

4. Học viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính – Thuế: Tài liệu tham khảo bổ ích cho việc nghiên cứu, học tập về quản lý thuế, kiểm tra thuế và quản lý rủi ro trong lĩnh vực tài chính nhà nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tuân thủ trong kiểm tra thuế là gì?
   Rủi ro tuân thủ là khả năng xảy ra các hành vi không tuân thủ pháp luật thuế của người nộp thuế, như không đăng ký thuế, khai sai, nộp thuế chậm hoặc không đủ số thuế phải nộp, gây thất thu ngân sách nhà nước.

2. Tại sao cần đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ trong kiểm tra thuế?
   Việc đánh giá giúp xác định các đối tượng và hành vi có nguy cơ vi phạm cao, từ đó phân bổ nguồn lực kiểm tra hiệu quả, giảm thất thu và tăng tính công bằng trong quản lý thuế.

3. Phương pháp nào được sử dụng để đánh giá rủi ro tuân thủ?
   Phương pháp bao gồm nhận dạng rủi ro qua dữ liệu kê khai và kiểm tra, ước tính xác suất và hậu quả, phân tích và xếp hạng rủi ro, sử dụng phần mềm tính điểm rủi ro tự động và áp dụng mô hình phân đoạn thị trường.

4. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ của người nộp thuế?
   Bao gồm đặc tính ngành nghề, chiến lược kinh doanh, yếu tố xã hội, kinh tế, tâm lý, chất lượng hệ thống kiểm soát nội bộ và trình độ nhân viên trong doanh nghiệp.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả kiểm tra thuế dựa trên rủi ro?
   Cần xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu tích hợp, phát triển phần mềm đánh giá rủi ro, xây dựng quy trình kiểm tra linh hoạt, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, nghiên cứu hành vi NNT và đào tạo cán bộ thuế chuyên sâu.

Kết luận

• Đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ là công cụ quan trọng giúp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra thuế tại Việt Nam, đặc biệt tại các địa phương trọng điểm như TP.HCM và Bình Dương.
• Việc áp dụng hệ thống cơ sở dữ liệu và phần mềm phân tích đã giúp phát hiện các hành vi vi phạm phức tạp, tăng tỷ lệ truy thu thuế và giảm thất thu ngân sách.
• Cần hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu đánh giá rủi ro, xây dựng quy trình kiểm tra dựa trên rủi ro chuẩn hóa và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế.
• Tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế và đào tạo cán bộ thuế là các yếu tố then chốt để nâng cao tính tuân thủ tự nguyện và hiệu quả kiểm tra.
• Đề nghị các cơ quan quản lý thuế triển khai các giải pháp trong giai đoạn 2011-2020 nhằm hiện đại hóa công tác quản lý thuế, giảm thiểu rủi ro tuân thủ và tăng cường nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

Các cơ quan thuế và nhà nghiên cứu nên tiếp tục phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời cập nhật, hoàn thiện hệ thống quản lý rủi ro tuân thủ để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ hội nhập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ ĐÁNH GIÁ VÀ KIỂM SOÁT RỦI RO TUÂN THỦ TRONG KIỂM TRA THUẾ 1.1 Lý thuyết về rủi ro tuân thủ 1.1 Khái niệm rủi ro Bất cứ hoạt động nào cũng chứa đựng trong đó những rủi ro tiềm ẩn. Ví dụ: hoạt động tự nhiên như mưa bão có thể gây ngập úng, nắng dài ngày có thể gây hạn hán trong sản xuất nông nghiệp; hoạt động của máy móc, thiết bị đang vận hành có thể bị hư hỏng ngừng hoạt động; hoạt động của con người khi điều khiển phương tiện giao thông có thể gây tai nạn giao thông; hoạt động quản lý của con người như sự phá sản của một công ty đa quốc gia có thể dẫn đến sự phá sản của nhiều công ty ở các quốc gia khác nhau, gây khủng hoảng tài chính ở nhiều nước; hoạt động quản lý thuế như việc áp dụng một chính sách thuế phức tạp không bao quát hết nguồn thu dẫn đến khó thực hiện và thất thu thuế,. Rủi ro là một khái niệm có nhiều quan điểm định nghĩa khác nhau:  Theo quan niệm truyền thống: rủi ro là những tổn thất có thể xảy ra trong tương lai, có thể phát sinh từ một số hoạt động ở hiện tại và thường được chứa đựng bên trong hoặc đi cùng với một sự kiện không mong muốn xảy ra. Ví dụ: Cơ quan thuế không kiểm tra kịp thời (hiện tại) các doanh nghiệp bỏ trốn (tương lai rất gần) có thể gây thất thu thuế, đây là rủi ro bên trong hành động; Khủng hoảng tài chính toàn cầu (ở hiện tại) có thể gây thiệt hại (trong tương lai rất gần) hậu quả của nó có thể rất nhiều công ty bị phá sản, đây là rủi ro chứa đựng bên trong một sự kiện không mong muốn xảy ra.

 Theo quan điểm hiện đại: ISO/IEC Guide 73 (2002) định nghĩa rủi ro là sự kết hợp khả năng xảy ra của một sự kiện và hệ quả của nó. Trong tất cả các hoạt động luôn tiềm ẩn khả năng xảy ra các sự kiện và hệ quả. Hệ quả của rủi ro tạo thành các cơ hội có lợi (tích cực) hoặc đe dọa thành công (tiêu cực) của hoạt động. Trong lĩnh vực hoạt động đặt ra mức độ an toàn thì nhìn chung hệ quả do 5 rủi ro tạo ra chỉ có tính bất lợi, vì vậy quản lý rủi ro trong lĩnh vực này thường tập trung vào việc phòng chống và giảm nhẹ tác hại mà rủi ro có thể gây ra.

Quan điểm về rủi ro này phù hợp với quản lý thuế hiện nay. Từ các quan điểm nêu trên, có thể khái niệm rủi ro như sau:
Rủi ro là một sự kiện bình thường không thể tránh được trong cuộc sống hàng ngày.
Rủi ro là một sự kiện có thể xảy ra làm ảnh hưởng tiêu cực hoặc tích cực đến mục tiêu hoạt động của tổ chức, cá nhân.
Hiểu biết về rủi ro và kiểm soát rủi ro là một phần quan trọng trong cuộc sống nhằm tránh tổn thất, đạt được lợi ích và tăng thu nhập.2 Khái niệm về rủi ro tuân thủ Rủi ro tuân thủ là những rủi ro bắt nguồn từ việc không tuân thủ luật, qui định và các thông lệ xã hội; nếu vi phạm sẽ gây ra hậu quả cho tổ chức, cho cộng đồng, xã hội như: vi phạm luật giao thông, vi phạm pháp luật, tham nhũng,.

Trong lĩnh vực thuế, rủi ro tuân thủ là những rủi ro bắt nguồn từ việc không tuân thủ pháp luật về thuế và nếu vi phạm sẽ gây thất thu cho ngân sách nhà nước, tạo ra sự bất bình đẳng trong xã hội. Tại các quốc gia, có bốn loại nghĩa vụ mà NNT phải thực hiện là:  Đăng ký thuế;  Nộp tờ khai và nộp các thông tin cần thiết liên quan đến thuế đúng thời hạn;  Báo cáo các thông tin đầy đủ và chính xác (kết hợp với việc lưu giữ sổ sách);  Nộp thuế đúng hạn và đúng số thuế phải nộp. Nếu NNT không thực hiện bất kỳ một trong bốn nghĩa vụ trên thì có thể coi là không tuân thủ [13].2 Đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ trong kiểm tra thuế 1.1 Hoạt động kiểm tra thuế 1. Khái niệm kiểm tra thuế 6 Kiểm tra thuế là một khái niệm có nhiều cách định nghĩa:  Học viện Tài chính (2003) định nghĩa: kiểm tra thuế là hoạt động của CQT trong việc xem xét tình hình thực tế của đối tượng kiểm tra, từ đó đối chiếu với chức năng, nhiệm vụ yêu cầu đặt ra đối với đối tượng kiểm tra để có những nhận xét, đánh giá.

 Michel Bouvier (2005) định nghĩa: kiểm tra thuế là hoạt động nhằm xem xét tính trung thực, tính chính xác của cơ sở tính thuế mà người nộp thuế đã kê khai. Tổng hợp các khái niệm trên có thể hiểu khái quát rằng kiểm tra thuế là hoạt động xem xét, đánh giá của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với các cơ quan, tổ chức và cá nhân chịu sự quản lý trong việc thực hiện pháp luật về thuế, phí và lệ phí (gọi chung là thuế).2 Mục đích kiểm tra thuế Hoạt động kiểm tra thuế nhằm hướng đến các mục đích sau:  Tăng cường kiểm tra, giám sát hồ sơ khai thuế của NNT nhằm chống thất thu thuế qua việc kê khai thuế; ngăn chặn và xử lý kịp thời những vi phạm về thuế.  Nâng cao tính tự giác tuân thủ pháp luật thuế của NNT trong việc thực hiện kê khai thuế, tính thuế và nộp thuế.  Thực hiện cải cách hành chính trong việc kiểm tra thuế từ đó tránh gây phiền nhiễu và tạo điều kiện thuận lợi cho NNT phát triển sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ.2 Đánh giá và kiểm soát rủi ro tuân thủ trong kiểm tra thuế Trên thực tế đánh giá và kiểm soát rủi ro là một quá trình chính thức theo đó các rủi ro được xác định (nhận dạng), ước tính, phân tích, xếp hạng, và dự phòng (xử lý) một cách có hệ thống.

Đó là việc phân tích có hệ thống và chủ động các biến cố và phản ứng có thể xảy ra đối với các biến cố đó hơn là một cơ chế phản ứng thuần túy 7 đối với một số lượng hạn chế các biến cố được phát hiện ra. Điều này liên quan đến việc quản lý các biến cố trong tương lai hơn là quản lý các biến cố trong quá khứ.1 Xác định các rủi ro hiện tại và tiềm tàng (nhận dạng rủi ro) Nhận dạng rủi ro là nhận diện khả năng bất ổn mà một tổ chức phải đối diện. Trong hoạt động kiểm tra thuế, nhận dạng rủi ro tuân thủ là việc xác định tất cả các dạng không tuân thủ đúng pháp luật về thuế của NNT có thể phát sinh trong quá trình hoạt động của họ [16]. Nghĩa vụ cụ thể của NNT có thể khác nhau giữa các NNT và khác nhau giữa các CQT khác nhau, bốn loại nghĩa vụ đã nêu ở phần trên là những nghĩa vụ mà NNT chắc chắn phải thực hiện dù ở bất kỳ cơ quan thuế nào.

“Vấn đề tuân thủ” thực sự có liên quan đến việc thực hiện các nghĩa vụ này của NNT. Như vậy, nhìn từ nghĩa vụ của NNT, rủi ro tuân thủ có thể phát sinh bao gồm:  NNT không đăng ký thuế;  NNT không nộp tờ khai và nộp các thông tin cần thiết liên quan đến thuế đúng thời hạn;  NNT không báo cáo các thông tin đầy đủ và chính xác; không lưu giữ sổ sách, chứng từ đúng qui định;  NNT không nộp thuế đúng hạn và đúng số thuế phải nộp. Tuy nhiên, mức độ không tuân thủ là khác nhau khá rõ. Do đó nên sắp xếp các rủi ro tuân thủ theo thứ tự ưu tiên như thế nào? CQT nên quyết định như thế nào về những hành vi không tuân thủ có thể bỏ qua và những hành vi không tuân thủ cần có biện pháp xử lý ngay lập tức? Ngoài ra, về mặt kỹ thuật thì NNT có thể đã thực hiện nghĩa vụ của họ nhưng vấn đề không tuân thủ vẫn được đặt ra do các cách diễn giải (và dẫn đến cách hiểu) khác nhau về luật thuế.

Trong những trường hợp đó, việc diễn giải không rõ các luật thuế cũng là một loại rủi ro cần được xử lý - có thể bằng cách sửa đổi luật hoặc bằng cách thay đổi phương thức quản lý luật [13]. Cũng cần phải lưu ý rằng trong bối cảnh ngày nay có một số yếu tố làm gia tăng đáng kể rủi ro tuân thủ, gia tăng 8 sự phức tạp và khối lượng các hoạt động, biện pháp kiểm tra thuế và các biện pháp can thiệp khác mà cơ quan quản lý thu phải thực hiện. Các yếu tố này bao gồm sự phát triển của thương mại quốc tế, cùng với nó là sự phát triển của thương mại điện tử, những thay đổi về mô hình sử dụng lao động và sự gia tăng về số lượng các hợp đồng, những đổi mới trong cơ cấu kinh doanh và các sản phẩm tài chính, và cả tính thương mại hoá của hệ thống thuế [12].2 Ước tính rủi ro Ước tính rủi ro có thể là định lượng, bán định lượng hoặc định tính về khả năng xuất hiện và hệ quả có thể xảy ra của rủi ro. Sau khi đã nhận diện rủi ro tuân thủ, cần phải tiến hành ước lượng xác suất xảy ra rủi ro đó.1: Ước tính rủi ro Ước tính Mô tả Tín hiệu Cao Có thể xảy ra hàng năm hoặc - Có khả năng xảy ra vài lần (rất có thể) xác suất xảy ra trên 25%.

- Vừa mới xảy ra. - Có thể xảy ra hơn một lần Vừa Có thể xảy ra trong 1 thời kỳ trong 1 kỳ (ví dụ: 1 năm). (Có thể) (1 năm) hoặc xác suất xảy ra - Có thể khó kiểm soát do một thấp hơn 25%. số ảnh hưởng bên ngoài.

- Có tiền sử xuất hiện không? Thấp Gần như không xảy ra trong 1 - Đến bây giờ vẫn chưa xảy ra. (Hầu như không) thời kỳ (1 năm) hoặc xác suất - Gần như không xảy ra. xảy ra thấp hơn 2%. Nguồn: Viện tiêu chuẩn Anh quốc (2002).

Trong nhiều trường hợp, ngay cả các chuyên gia cũng không thể xác định được chính xác xác suất đối với một số rủi ro. Trong những trường hợp này, rủi ro có thể được phân loại theo một hệ thống xếp hạng định tính nào đó. Chẳng hạn, có thể sử dụng bảng sau để xếp hạng các rủi ro trong trường hợp khả năng và hậu quả được thể hiện về mặt định tính: Bảng 1.