ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài sản quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các công trình kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng,… Đối với nước ta, Đảng ta đã khẳng định: Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai và thống nhất quản lý. Trong những năm gần đây, cùng với sự gia tăng dân số, quá trình đô thị hoá và công nghiệp hoá tăng nhanh đặt ra những yêu cầu to lớn đối với công tác quản lý nhà nước về mọi mặt của đời sống kinh tế xã hội, trong đó quản lý nhà nước về đất đai là một nội dung quan trọng nghiên cứu các quan hệ phát sinh trong qua trình sử dụng đất của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân. Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, các mối quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực đất đai ngày càng phứ tạp nóng bỏng liên quan trực tiếp tới lợi ích của từng đối tượng sử dụng đất.
Các quan hệ đất đai chuyển từ chỗ khai thác chinh phục tự nhiên chuyển thành các quan hệ kinh tế xã hội về sở hữu và sủ dụng một loại tư liệu sản xuất đặc biệt quan trọng. Để phù hợp với quá trình đổi mới kinh tế Đảng và nhà nước ta luôn quan tâm đến vấn đề đất đai và đã ban hành ra nhiều văn bản pháp luật để quản lý đất đai, để điều chỉnh các mối quan hệ đất đai theo kịp tình hình thực tế. Bên cạnh đó Đảng và nhà nước luôn khuyến khích động viên cac đối tượng sủ dụng đất đúng mục đích tiếp kiệm có hiệu quả cao theo pháp luật bền vững nguồn taì nguyên đất đai. Tuy vậy đất đai là sản phẩm của tự nhiên và nó tham gia vào tất cả các hoạt động kinh tế xã hội do đó các quan hệ đất đai luôn chứa đựng trong nó những vấn đề phức tạp, đòi hỏi phải có sự giải quyết kịp thời đảm bảo đươc các lợi ích của người sử dụng đất.
n 2 Trước yêu cầu bức thiết đó Nhà nước đã sớm ra các văn bản pháp luật quy định quản lý và sử dụng đất đai như: Luật Đất đai 2003 và sửa đổi bổ sung Luật Đất đai 2013. Ngày1/7/2014 Luật Đất đai 2013 có hiệu lực Ngày15/5/2014, Chính phủ ban hành Nghị định 43/2014/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật đất đai năm 2013 (gọi tắt là Nghị định 43). Cùng thời điểm này, Chính phủ cũng ban hành Nghị định 47/2014/NĐ-CP về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Nghị định 44/2014/NĐ-CP quy định về giá đất. Phú Xuyên là một xã thuộc huyện Đại Từ - tỉnh Thái Nguyên.
Xã nằm ở phía tây của huyện. Là một xã còn nhiều khó khăn nhưng trong thời gian qua cùng với quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước nhu cầu về sử dụng đất ngày càng tăng lên khiến cho quá trình sử dụng đất có nhiều biến động lớn, dẫn đến công tác quản lý và sử dụng đất đai trên địa bàn cần được quan tâm nhiều hơn làm thế nào để có thể sử dụng hợp lý, khoa học và có hiệu quả nguồn tài nguyên đất đai này. Chính vì vậy công tác quản lý Nhà nước về đất đai quy định rõ trong 13 nội dung quản lý nhà nước về đất đai của Luật Đất đai 2003 luôn được Đảng bộ và chính quyền nơi đây đặc biệt quan tâm. Xuất phát từ vấn đề trên, được sự nhất trí của Ban Giám hiệu trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban Chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên, sự hướng dẫn trực tiếp của giảng viên PGS.TS Nguyễn Ngọc Nông, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác Quản lý nhà nước về đất đai tại xã Phú Xuyên huyện Đại Từ tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2012 -2014”.
Mục đích yêu cầu của đề tài 1. Mục đích của đề tài • Tìm hiểu công tác quản lý và sử dụng đất trên địa bàn xã. • Đánh giá đúng thực trạng công tác quản lý Nhà nước về đất đai theo 13 nội dung quản lý nhà nước về đất đai theo Luật Đất đai năm 2013 tại xã Phú Xuyên giai đoạn 2012-2014 n 3 Làm rõ những kết quả đạt được và những hạn chế còn tồn tại trong công tác quản lý nhà nước về đất đai xã. Đề ra một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả cho công tác quản lý về đất đai của xã tốt hơn.2 Yêu cầu của đề tài • Nắm được điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội của địa phương.
• Nắm được thực trạng quản lý và sử dụng đất đai trên địa bàn xã: Các số liệu điều tra, thu thập phải đảm bảo được tính trung thực khác quan. • Nắm vững 13 nội dung quản lý Nhà nước về đất đai. • Đánh giá được những nội dung đã thực hiện hiệu quả và những nội dung quản lý còn yếu kém. • Những kiến nghị đề xuất với cấp có thẩm quyền phải phù hợp với thực tế ở địa phương và phù hợp với luật pháp Nhà nước quy định 1.Ý nghĩa của đề tài • Củng cố những kiến thức đã học và bước đầu làm quen với công tác quản lý Nhà nước về đất đai ngoài thực tế.
• Tăng cường hơn nữa trong việc thực hiện các nội dung quản lý Nhà nước về đất đai trong Luật Đất đai. • Tuyên truyền sâu rộng tới từng hộ dân trong toàn xã quyền, lợi ích và nghĩa vụ trong Luật Đất đai. • Trang bị thêm kiến thức và giúp các nhà quản lý thấy được những mặt mạnh và mặt hạn chế trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai tại địa phương. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài 2. Những hiểu biết chung về công tác quản lý Nhà nước về đất đai * Khái niệm quản lý nhà nước về đất đai: - Là quá trình nghiên cứu toàn bộ những đặc trưng cở bản của đất đai nhằm nắm chắc về số lượng, chất lượng từng loài đất từng vùng,từng địa phương theo đơn vị hành chính ở mỗi cấp để thống nhất về quy hoạch, kế hoạch về sử dụng đất khai thác có hiệu quả nguồn tài nguyên đất đai trong cả nước từ Trung ương đến cơ sở thành một hệ thống quản lý đồng bộ thống nhất,tránh tình trạng phân tán đất, sử dụng đất không đúng mục đích, bỏ hoang gây hóa lãng phí đất. - Quản lý nhà nước về đất đai là tổng thể các hoạt động có tổ chức bằng quyền lực nhà nước thông qua các phương pháp và công cụ thích hợp để tác động đến quá trình khai thác sử dụng đất hợp lý, tiếp kiệm , có hiệu quả nhằm phục vụ cho việc phát triển kinh tế-xã hội của đất nước qua các thời kì. Quản lý đất đai bằng quyền lực của nhà nước được thực hiện thông qua các phương pháp và công cụ quản lý: Phương pháp kinh tế, phương pháp hành chính, thông qua quy hoạch , kế hoạch trên cơ sở luật pháp [7].
* Mục đích quản lý nhà nước về đất đai: - Bảo vệ quyền sở hữu Nhà nước đối với đất đai, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất. - Bảo đảm sử dụng hợp lý quỹ đất của Nhà nước. - Tăng cường hiệu quả sử dụng đất. - Bảo vệ cải tạo đất, bảo vệ môi trường [7].
* Nguyên tắc quản lý Nhà nước về đất đai: - Đảm bảo sự kết hợp hài hòa giữa quyền sở hữu đất đai, giữa lợi ích hợp pháp của Nhà nước với lợi ích người dân. n 5 - Tiếp kiệm và hiệu qủa [7]. * Chức năng của quản lý Nhà nước về đất đai: - Các quan hệ đất đai là các quan hệ xã hội trong lĩnh vực kinh tế, bao gồm: Quan hệ về sở hữu đất đai, quan hệ về sử dụng đất đai, quan hệ về phân phối các sản phẩm do sử dụng mà có. Nghiên cứu về quan hệ đất đai ta thấy có các quyền năng của sở hữu Nhà nước về đất đai như: Quyền chiếm hữu, Quyền sử dụng, Quyền định đoạt.
Nhà nước không trực tiếp thực hiện các quyền này mà thông qua các tổ chức, cá nhân sử dụng đất theo những quy định và giám sát của Nhà nước [7]. * Phương pháp quản lý Nhà nước về đất đai: - Phương pháp thu thập thông tin về đất đai: Phương pháp thống kê, phương pháp toán học, phương pháp điều tra xã hội học. - Các phương pháp tác động đến con người trong quá trình quản lý đất đai: Phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế, phương pháp tuyên truyền, giáo dục [7]. * Công cụ quản lý Nhà nước về đất đai: - Công cụ pháp luật.
- Công cụ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. - Công cụ tài chính [7].2 Cơ sở pháp lý đối với công tác quản lý Nhà nước về đất đai ở nước ta - Công tác quản lý Nhà nước về đất đai phải dựa vào các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước, từ năm 1992 đên nay Quốc hội, Chính phủ, các Bộ, Nghành liên quan đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật về đất đai cụ thể như sau: * Các văn bản luật: - Hiến pháp năm 1992 - Luật Đất đai 1993 n 6 - Luật Đất đai 2013 - Luật Bảo vệ môi trường 2005 - Luật Kinh doanh bất động sản2006 - Luật Nhà ở 2011 - Luật Khoáng sản 2010 * Các văn bản dưới luật(các văn bản quy pham): + Các văn bản dưới luật của chính phủ: • Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2003 • Nghị đinh 182/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực đất đai • Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày 19/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất • Nghị định 198/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về thu tiền sử dụng đất. • Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 3/12/2004 của Chính phủ về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ tái định cư khi nhà nươc thu hồi đất. • Nghị định 149/2004/NĐ-CP quy định về thủ tục hành chính trong quản lý đất đai • Nghị định 142/2005/NĐ-CP ngày 14/11/2005 của Chính phủ về thu tiền thuế đất thuế mặt • Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/08/2007 của Chính phủ quy định bổ sung về việc cấp GCNQSDĐ thu hồi đất thực hiện quyền sử dụng đất , trình tự ,thủ tục, bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai.