Đặt vấn đề Hiện nay môi trường đang là vấn đề cấp bách mang tính toàn cầu được toàn xã hội quan tâm. Trong những thập niên vừa qua sự phát triển về mặt khoa học kỹ thuật đã dẫn tới sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế. Các quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước ngày càng được đẩy mạnh. Chính vì sự phát triển này môi trường sống của con người cũng như các dạng sống trên trái đất đang bị đe dọa nghiêm trọng.
Việt Nam hiện nay đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đã có những tác động không nhỏ đến môi trường sống. Nhiệm vụ bảo vệ môi trường luôn được Đảng và Nhà nước coi trọng. Thực hiện luật bảo vệ môi trường, chỉ thị 36 – CT/TW về tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong thời kỳ công nghiêp hóa – hiện đại hóa đất nước, công tác bảo vệ môi trường ở nước ta trong thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực. Hệ thống cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường từng bước được xây dựng và hoàn thiện.
Công tác bảo vệ môi trường đã huy động sự tham gia của các tổ chức chính trị, xã hội, tổ chức phi chính phủ, cộng đồng dân cư. Vấn đề tài chính trong công tác bảo vệ môi trường được tăng cường với việc áp dụng các công cụ kinh tế, thành lập quỹ bảo vệ môi trường Việt Nam (VEF – 2002), thay đổi các chính sách tài chính trong bảo vệ môi trường. Tuy nhiên công tác bảo vệ môi trường vì mục tiêu phát triển bền vững trong những thập niên đầu của thế kỷ XXI cũng đứng trước những thách thức to lớn, đòi hỏi phải có giải pháp tổng thể và đồng bộ. Song trong thực tế việc thi hành pháp luật bảo vệ môi trường chưa chú trọng và quan tâm nhiều, vấn đề quản lý môi trường ở các cấp từ trung ương đến địa phương các cấp các ngành vẫn bộc lộ nhiều yếu kém, đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý môi trường chưa được đào tạo một cách toàn diện, ý thức tự giác bảo vệ môi trường và gìn giữ môi trường công cộng chưa trở thành thói quen trong cách sống, cách suy nghĩ của đại bộ phận dân cư.
Hoàng Su Phì là một huyện biên giới phía Tây của Tỉnh Hà Giang, phía bắc giáp Trung Quốc. Là một huyện nghèo trong cả nước cùng với sự công nghiệp hóa, h 2 hiện đại hóa đất nước trong những năm vừa qua kinh tế đã có nhiều sự phát triển vượt bậc nâng cao đời sống nhân dân kéo theo đó là vấn đề ô nhiễm môi trường đã bắt đầu xuất hiện đặc biệt là khu trung tâm thị trấn của huyện và trung tâm các xã, công tác bảo vệ môi trường các khu vực rừng đầu nguồn và khu vực biên giới có nhiều phức tạp. Vì thế công tác quản lý nhà nước về môi trường ngày cần được quan tâm nhiều hơn nữa. Để hiểu rõ công tác quản lý nhà nước về môi trường tại huyện Hoàng Su Phì, được sự đồng ý của Trường Đại Học Nông Lâm – Thái Nguyên, phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Hoàng Su Phì, và sự hướng dẫn của thầy giáoTS.
Nguyễn Chí Hiểu, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác quản lý nhà nước về môi trường tại huyện Hoàng Su Phì - Tỉnh Hà Giang giai đoạn 2015 - 2017”. Mục đích của đề tài - Đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về môi trường huyện Hoàng Su Phì - Tỉnh Hà Giang giai đoạn 2015 - 2017. - Xác định những thuận lợi và khó khăn trong công tác quản lý môi trường tại huyện Hoàng Su Phì, phát hiện những mặt tích cực đã làm được cần phát huy, những mặt tiêu cực hạn chế. - Giúp các cán bộ ở cơ sở nhận thức rõ về công tác quản lý nhà nước về môi trường.
- Đề xuất giải pháp thiết thực, cụ thể nhằm nâng cao quản lý môi trường tại huyện Hoàng Su Phì. Mục tiêu của đề tài Mục tiều tổng quát: Đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về môi trường huyện Hoàng Su Phì - Tỉnh Hà Giang giai đoạn 2015 - 2017. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu thực trạng công tác quản lý nhà nước về môi trường ở cấp huyện dựa vào các công cụ quản lý môi trường đã học như: công cụ pháp luật, công cụ kinh tế,. - Tìm hiểu các hoạt động về bảo vệ môi trường.
h 3 - Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về môi trường. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học + Áp dụng những kiến thức khoa học vào thực tế. + Là cơ hội để tìm tòi, học hỏi kinh nghiệm thực tế. + Đánh giá được tình hình thực tế của công tác quản lý nhà nước về môi trường.
- Ý nghĩa trong thực tiễn + Tìm hiểu thực trạng tình hình quản lý nhà nước về môi trường tại địa phương, thấy được những tồn tại khó khăn từ đó có thể đưa ra một sồ giải pháp phù hợp và khả thi. h 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của công tác quản lý môi trường 2. Khái niệm môi trường và quản lý môi trường Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật (Quốc Hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, 2014)[10].
Môi trường theo nghĩa rộng là tổng thể các nhân tố như không khí, nước đất, ánh sáng, âm thanh, cảnh quan xã hội. Có ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống của con người và các tài nguyên thiên nhiên cần thiết cho sinh sống và sản xuất của con người. Môi trường theo nghĩa hẹp là các nhân tố như: không khí, đất, nước, ánh sáng… liên quan tới chất lượng cuộc sống của con người không xét tới tài nguyên. Quản lý môi trường là một hoạt động trong lĩnh vực quản lý xã hội, có tác động điều chỉnh các hoạt động của con người trên sự tiếp cận có hệ thống và các kỹ năng điều phối thông tin đối với các vấn đề môi trường có liên quan đến con người, xuất phát từ quan điểm định lượng, hướng tới sự phát triển bền vững và sử dụng hợp lý tài nguyên.TS Nguyễn Ngọc Nông và cs, 2006)[5].
Quản lý nhà nước về môi trường là xác định rõ chủ thể là nhà nước, bằng chức trách, nhiệm vụ và quyền hạn của mình đưa ra các biện pháp, luật pháp, chính sách kinh tế, kỹ thuật, xã hội thích hợp nhằm bảo vệ chất lượng Môi trường sống và phát triển bền vững. Mục tiêu của quản lý môi trường: Theo Chỉ thị 36 CT/TW của Bộ Chính trị, Ban chấp hành trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, một số mục tiêu cụ thể của công tác quản lý môi trường Việt Nam hiện nay là: - Khắc phục và phòng chống suy thoái, ô nhiễm môi trường phát sinh trong các hoạt động sống của con người. h 5 - Hoàn chỉnh hệ thống văn bản luật pháp bảo vệ môi trường, ban hành các chính sách về phát triển kinh tế xã hội phải gắn với bảo vệ môi trường, nghiêm chỉnh thi hành luật bảo vệ môi trường. - Tăng cường công tác quản lý nhà nước về môi trường từ Trung ương đến địa phương, công tác nghiên cứu, đào tạo cán bộ về môi trường.
Cơ sở triết học của quản lý môi trường Sự phát triển mạnh mẽ liên tục của cách mạng công nghiệp, cách mạng khoa học & công nghệ cùng với quá trình công nghiệp hoá trong thế kỷ vừa qua đã làm biến đổi nhanh chóng và sâu sắc bộ mặt của xã hội loài người và môi trường tự nhiên. Những biến đổi đó đã thúc đẩy nền văn minh hiện đại tiến nhanh hơn bất kỳ giai đoạn lịch sử nào đó trước đây, nhưng cũng đã làm nảy sinh nhiều mâu thuẫn giữa một bên là thành tựu ứng dụng tiến bộ của khoa học, kỹ thuật và công nghệ của loài người trong việc làm chủ thiên nhiên với một bên là bảo vệ những điều kiện tự nhiên cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người. Để có các công cụ hiệu quả trong quản lý môi trường chúng ta phải có cách nhìn bao quát, sâu sắc và toàn diện mối quan hệ giữa người, xã hội và tự nhiên, hiểu được bản chất diễn biến các mối quan hệ đó trong quá trình lịch sử. Ba nguyên lý để xét mối quan hệ giữa con người xã hội và tự nhiên đó là: - Nguyên lý về tính thống nhất vật chất thế giới gần tự nhiên, con người và xã hội thành một xã hội rộng lớn “ Tự nhiên - Con người - Xã hội ”, trong đó yếu tố con người giữ một vai trò rất quan trọng.
- Sự phụ thuộc của mối quan hệ con người và tự nhiên vào trình độ phát triển của xã hội. Tự nhiên và xã hội đều có một quá trình lịch sử phát triển lâu dài và phức tạp. Con người xuất hiện trong giai đoạn cuối của quá trình tiến hoá lâu dài của tự nhiên. - Sự điều khiển có ý thức mối quan hệ giữa người và tự nhiên: Sự phát triển của xã hội loài người ngày nay đang hướng tới các các mục tiêu cơ bản là sự phồn thịnh về kinh tế, bình đẳng và công bằng về hưởng thụ vật chất và môi trường trong sạch, duy trì và phát triển các di sản văn hoá của nhân loại.
Để tồn tại và phát triển con h 6 người, con người phải tiến hành điều khiển có ý thức quan hệ giữa xã hội và tự nhiên (PGS. Nguyễn Ngọc Nông và cs, 2006)[5]. Cơ sở Khoa học - Kỹ thuật - Công nghệ của quản lý môi trường Quản lý môi trường là tổng hợp các biện pháp, luật pháp, chính sách, kinh tế, kỹ thuật, xã hội thích hợp nhằm bảo vệ chất lượng môi trường sống và phát triển bền vững kinh tế xã hội quốc gia. Các nguyên tắc quản lý môi trường, công cụ thực hiện việc giám sát chất lượng môi trường, các phương pháp xử lý môi trường bị ô nhiễm được xây dựng trên cơ sở hình thành và phát triển ngành khoa học môi trường.
Nhờ sự tập trung, quan tâm cao độ của các nhà khoa học thế giới, trong thời gian từ năm 1960 đến nay, nhiều số liệu, tài liệu nghiên cứu về môi trường đã được tổng kết và biên soạn thành các giáo trình chuyên khảo. Trong đó, nhiều tài liệu cơ sở, phương pháp luận nghiên cứu môi trường, các nguyên lý và các quy luật môi trường.