HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM CHU THỊ MỸ LINH ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÍ MÔI TRƯỜNG TẠI XÃ VÂN HÀ, HUYỆN VIỆT YÊN, TỈNH BẮC GIANG Ngành: Khoa học môi trường Mã số: 8440301 Người hướng dẫn khoa học: TS. Vũ Thị Huyền NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Chu Thị Mỹ Linh i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến TS. Vũ Thị Huyền đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Khoa Môi trường - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.
Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Chu Thị Mỹ Linh ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. Error! Bookmark not defined.
Danh mục bảng. vi Danh mục hình. vi Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Yêu cầu của đề tài. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.
Tổng quan tài liệu. Làng nghề và phát triển làng nghề ở Việt Nam. Khái niệm, phân loại, đặc điểm chung của làng nghề Việt Nam. Vai trò của làng nghề trong phát triển kinh tế, xã hội.
Các vấn đề môi trường làng nghề hiện nay. Sự phát triển làng nghề tại tỉnh Bắc Giang và làng nghề Vân Hà. Sự phát triển làng nghề tại tỉnh Bắc Giang. Hiện trạng môi trường làng nghề Vân Hà.
Khung pháp lí áp dụng cho hoạt động bảo vệ môi trường tại làng nghề Vân Hà. Hiện trạng quản lí môi trường tại làng nghề Vân Hà. Các qui định pháp lý về bảo vệ môi trường tại làng nghề Vân Hà. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp. Phương pháp lấy mẫu và phân tích. Phương pháp ước tính nguồn thải.
Phương pháp đánh giá kết quả. Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của xã Vân Hà, huyện Việt Yên. Đặc điểm tự nhiên.
Điều kiện kinh tế - xã hội. Hiện trạng sản xuất tại làng nghề xã Vân Hà. Hiện trạng sản xuất rượu truyền thống tại làng Yên Viên, xã Vân Hà. Hiện trạng sản xuất bánh đa nem tại làng Thổ Hà, xã Vân Hà.
Hiện trạng phát thải chất thải tại làng nghề xã Vân Hà. Hiện trạng phát sinh chất thải rắn tại làng nghề xã Vân Hà. Hiện trạng phát sinh nước thải. Hiện trạng phát sinh khí thải.
Hiện trạng chất lượng môi trường nhận thải tại làng nghề xã Vân Hà. Môi trường nước mặt xã Vân Hà. Môi trường đất nông nghiệp xã Vân Hà. Môi trường nước ngầm xã Vân Hà.
Hiện trạng công tác quản lí môi trường tại xã Vân Hà. Sự phát triển làng nghề Vân Hà. Công cụ pháp lý trong quản lí môi trường làng nghề Vân Hà. Công cụ kỹ thuật trong quản lý môi trường làng nghề Vân Hà.
Công cụ kinh tế trong quản lý môi trường làng nghề Vân Hà. Đề xuất giải pháp. Giải pháp quản lí. Giải pháp kĩ thuật.
Giải pháp về tuyên truyền, giáo dục, đào tạo nâng cao ý thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường. Kết luận và kiến nghị. 77 Tài liệu tham khảo. 82 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt BVMT Bảo vệ môi trường CKBVMT Cam kết bảo vệ môi trường CP Chính phủ CTNH Chất thải nguy hại CTR Chất thải rắn CV Công văn ĐMC Đánh giá môi trường chiến lược ĐTM Đánh giá tác động môi trường KCN Khu công nghiệp KCX Khu chế xuất KKT Khu kinh tế KTTĐ Kinh tế trọng điểm KHBVMT Kế hoạch bảo vệ môi trường MTV Một thành viên NNPTNN Nông nghiệp phát triển nông thôn NT Nước thải QCCP Quy chuẩn cho phép QCVN Quy chuẩn Việt Nam QLMT Quản lý môi trường TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TN&MT Tài nguyên và môi trường TNHH Trách nhiệm hữu hạn TP Thành phố UBND Ủy ban nhân dân v DANH MỤC BẢNG Bảng 2.
Các hoạt động ngành nghề nông thôn. Đặc trưng phát sinh ô nhiễm từ sản xuất của một số loại hình làng nghề. Sản phẩm và thị trường của các sản phẩm làng nghề tại tỉnh Bắc Giang. Số lượng phiếu điều tra các hộ sản xuất tại làng nghề Vân Hà.
Vị trí lấy mẫu tại các làng nghề được nghiên cứu. Thời gian các đợt lấy mẫu tại làng nghề nghiên cứu. Tổng hợp thông số phương pháp phân tích. Số liệu thống kê dân số của xã vân Hà năm 2018.
Qui mô sản xuất của làng nghề nấu rượu Yên Viên. Nhu cầu sử dụng nguyên liệu, nhiên liệu của làng nghề Yên Viên. Qui mô sản xuất bánh đa nem tại làng Thổ Hà, xã Vân Hà. Nhu cầu sử dụng nguyên liệu, nhiên liệu của làng nghề Thổ Hà.
Nguồn phát sinh chất thải làng nghề tại xã Vân Hà. Thống kê khối lượng CTR sinh hoạt phát sinh. Thống kê chất thải rắn phát sinh tại làng nghề xã Vân Hà. Thống kê nước thải phát sinh tại làng nghề xã Vân Hà.
Ước tính tải lượng các dạng chất ô nhiễm trong nước thải sinh hoạt. Thống lượng nước thải sản xuất phát sinh tại làng nghề. Kết quả phân tích nước thải sản xuất tập trung của các làng nghề xã Vân Hà. Ước tính tải lượng phát thải khí thải lò đốt than.
Kết quả phân tích môi trường nước mặt sông Cầu đoạn chảy qua làng Yên Viên và làng Thổ Hà, xã Vân Hà. Kết quả phân tích môi trường đất nông nghiệp làng nghề xã Vân Hà. Kết quả phân tích môi trường nước ngầm làng nghề xã Vân Hà. Các hình thức xử lý chất thải rắn chăn nuôi tại làng nghề.
62 vi DANH MỤC HÌNH Hình 2. Biểu đồ phân loại làng nghề Việt Nam theo ngành nghề sản xuất. Sơ đồ lấy mẫu môi trường tại làng nghề xã Vân Hà. Vị trí làng nghề nấu rượu Yên Viên và làng nghề bánh đa nem Thổ Hà.
Quy trình nấu rượu kèm theo dòng thải. Quy trình sản xuất bánh đa nem kèm theo dòng thải. Xỉ than từ hoạt động sản xuất rượu tại làng Yên Viên. Tỷ lệ thực hiện thủ tục cam kết môi trường tại làng nghề Yên Viên.
Cơ cấu quản lý môi trường của UBND xã Vân Hà. Rác thải sinh hoạt không được thu gom. Tỷ lệ phân loại tro xỉ với CTR sinh hoạt. Sơ đồ công nghệ hệ thống xử lý nước thải.
71 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Chu Thị Mỹ Linh Tên Luận văn: Đánh giá thực trạng công tác quản lí môi trường tại xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang Ngành: Khoa học môi trường Mã số: 8440301 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Đánh giá hiện trạng môi trường khu vực, hiện trạng phát thải và công tác quản lí môi trường tại làng nghề Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang. Đề xuất giải pháp giảm thiểu tác động đến môi trường. Phương pháp nghiên cứu Trong luận văn đã sử dựng các phương pháp nghiên cứu để thực hiện như: (1) Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp; (2) Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp; (3) Phương pháp lấy mẫu và phân tích; (4) Phương pháp đánh giá kết quả. Kết quả chính và kết luận Xã Vân Hà, huyện Việt Yên có 2 làng nghề truyền thống gồm làng sản xuất rượu truyền thống Yên Viên và làng sản xuất bánh đa nem Thổ Hà.
Làng Yên Viên có 203 hộ sản xuất rượu truyền thống với tổng công suất khoảng 31. Làng Thổ Hà có 370 hộ làm bánh đa nem (chiếm 37,9% số hộ trong làng), tổng công suất đạt 20. Lượng phát sinh chất thải từ hoạt động của làng nghề tai xã Vân Hà như sau: Chất thải rắn sinh hoạt phát sinh 2,3 tấn/ngày, xỉ than phát sinh khoảng 1,23 tấn/ngày. Chất thải phát sinh từ hoạt động nấu rượu làng Yên Viên khoảng 39 tấn/ngày.
Chất thải rắn phát sinh từ hoạt động sản xuất bánh đa nem làng Thổ Hà khoảng 723 kg/ngày. Nước thải sản xuất của làng nghề: tổng lượng nước thải phát sinh tại làng nghề Yên Viên là 235 m3/ngày, tổng lượng nước thải phát sinh tại làng nghề Thổ Hà là khoảng 200 m3/ngày. Nước thải đã vượt giá trị cho phép của Quy chuẩn về chất hữu cơ, chất rắn lơ lửng, dinh dưỡng N, coliform, sunfua và mangan. Về công tác quản lý môi trường: Tỷ lệ số hộ thực hiện thủ tục pháp lý về môi trường còn thấp (35%).
Các chất thải đã được thu gom tuy nhiên chưa có biện pháp xử lý hiệu quả. Báo cáo đã đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý môi trường tại địa phương bao gồm các nhóm giải pháp: giải pháp quản lý, giải pháp kỹ thuật và giải pháp tuyên truyền, giáo dục. viii THESIS ABSTRACT Master candidate: Chu Thi My Linh Thesis title: Assessment of environmental management in an Ha commune, Viet Yen district, Bac Giang province Major: Environmental science Code: 8440301 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives: Assessing thel environmental status, emission status and environmental management in Van Ha craft village, Viet Yen district, Bac Giang province. Proposed waste management solutions to minimize pressure on the quality of the environment.