Đánh giá kết quả phẫu thuật tạo hình van động mạch chủ theo phương pháp Ozaki

Chuyên khảo phân tích Luận án đánh giá kết quả phẫu thuật tạo hình van động mạch chủ theo phương pháp ozaki qua đường mở, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Trường học: Viện E
• Chuyên ngành: Phẫu thuật tim mạch
• Đề tài: Đánh Giá Phẫu Thuật Tạo Hình Van Động Mạch Chủ Theo Phương Pháp Ozaki
• Loại tài liệu: Đề tài nghiên cứu
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan điều trị bệnh van động mạch chủ
• 1.2. Phẫu thuật thay van động mạch chủ sinh học
• 1.3. Phẫu thuật tạo hình van động mạch chủ
• 1.3.1. Sửa van động mạch chủ
• 1.3.1.1. Thủng hoặc rách van động mạch chủ
• 1.3.1.2. Sa van động mạch chủ
• 1.3.1.3. Van động mạch chủ hai mảnh
• 1.3.1.4. Hở van động mạch chủ do giãn vòng van động mạch chủ đơn thuần
• 1.3.1.5. Hở van động mạch chủ nằm trong bệnh lý gốc động mạch chủ
• 1.3.2. Mở rộng lá van động mạch chủ
• 1.3.3. Tạo hình toàn bộ 3 lá van động mạch chủ bằng màng ngoài tim

Tóm tắt

I. Đặt Vấn Đề

Bệnh lý van động mạch chủ là một trong những vấn đề phổ biến trong phẫu thuật tim mạch. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến tử vong do suy tim nặng. Tỉ lệ mắc bệnh này đang gia tăng, tạo ra gánh nặng cho hệ thống y tế. Phẫu thuật điều trị bệnh lý này hiện nay chủ yếu bao gồm hai phương pháp: phẫu thuật thay van động mạch chủ và phẫu thuật tạo hình van động mạch chủ. Mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Phẫu thuật thay van là phương pháp kinh điển, nhưng không có loại van nào hoàn hảo. Do đó, phẫu thuật tạo hình van trở thành một lựa chọn hấp dẫn, giúp bảo tồn cấu trúc tự nhiên của van. Phương pháp Ozaki được phát triển từ năm 2007, cho phép tạo hình 3 lá van từ màng ngoài tim, giúp bảo tồn tối đa giải phẫu và sinh lý của gốc động mạch chủ. Tuy nhiên, cần có thêm thời gian theo dõi để đánh giá hiệu quả lâu dài của phương pháp này.

II. Tổng Quan Tài Liệu

Điều trị bệnh lý van động mạch chủ bao gồm cả nội khoa và ngoại khoa. Trong đó, phẫu thuật tạo hình van có ưu điểm là giữ lại cấu trúc tự nhiên của gốc động mạch chủ và tránh việc sử dụng kháng đông. Tuy nhiên, kỹ thuật này đòi hỏi sự tỉ mỉ và chỉ áp dụng cho một số trường hợp nhất định. Phẫu thuật thay van động mạch chủ có thể sử dụng van sinh học hoặc van cơ học, mỗi loại có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Van sinh học không yêu cầu dùng kháng đông nhưng có thời gian tồn tại ngắn hơn. Ngược lại, van cơ học có thời gian tồn tại lâu nhưng yêu cầu bệnh nhân phải dùng kháng đông. Việc lựa chọn loại van phù hợp cần cân nhắc nhiều yếu tố như tuổi tác, tình trạng sức khỏe và khả năng tuân thủ điều trị.

III. Phẫu Thuật Tạo Hình Van Động Mạch Chủ

Phẫu thuật tạo hình van động mạch chủ bao gồm nhiều kỹ thuật khác nhau như sửa van, mở rộng van và tạo hình toàn bộ 3 lá van. Kỹ thuật sửa van thường áp dụng cho các trường hợp hở van do tổn thương nhẹ. Mở rộng van được chỉ định cho các trường hợp tổn thương chưa quá nặng. Tạo hình toàn bộ 3 lá van bằng màng ngoài tim là một kỹ thuật tiên tiến, cho phép tạo hình các lá van một cách độc lập, giúp cải thiện chức năng và độ bền của van. Phương pháp Ozaki đã chứng minh được tính hiệu quả trong việc bảo tồn cấu trúc tự nhiên của van và giảm thiểu nguy cơ biến chứng sau phẫu thuật. Tuy nhiên, cần có thêm nghiên cứu để khẳng định tính bền vững của phương pháp này trong thời gian dài.

IV. Kết Quả và Đánh Giá

Kết quả phẫu thuật tạo hình van động mạch chủ theo phương pháp Ozaki cho thấy tỷ lệ thành công cao và ít biến chứng. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng phương pháp này giúp cải thiện huyết động học và giảm thiểu nguy cơ tái phát bệnh. Tuy nhiên, việc theo dõi lâu dài vẫn cần thiết để đánh giá hiệu quả thực sự của phương pháp này. Các báo cáo từ các trung tâm y tế trên thế giới và tại Việt Nam đã ghi nhận những kết quả khả quan, nhưng cỡ mẫu còn hạn chế. Việc áp dụng đường tiếp cận ít xâm lấn cũng đã được thực hiện, mở ra hướng đi mới cho phẫu thuật tim mạch trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh van động mạch chủ là một trong những bệnh lý phổ biến trong phẫu thuật tim mạch, chỉ đứng sau bệnh van hai lá về tần suất mắc. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến đột tử hoặc tử vong do suy tim nặng. Trong những thập kỷ gần đây, tỷ lệ mắc bệnh van động mạch chủ ngày càng tăng, gây áp lực lớn lên hệ thống y tế. Năm 2016, chi phí y tế hàng năm tại Mỹ dành cho bệnh van động mạch chủ lên tới 10,2 tỷ đô la, cho thấy gánh nặng kinh tế đáng kể. Phẫu thuật thay van động mạch chủ và tạo hình van động mạch chủ là hai phương pháp ngoại khoa chính được áp dụng hiện nay. Trong đó, phẫu thuật tạo hình van theo phương pháp Ozaki, sử dụng màng ngoài tim tự thân để tạo hình 3 lá van mới, đã được triển khai từ năm 2007 và được đánh giá cao về khả năng bảo tồn giải phẫu và sinh lý gốc động mạch chủ, đồng thời không cần dùng kháng đông sau mổ.

Đề tài nghiên cứu nhằm đánh giá kết quả phẫu thuật tạo hình van động mạch chủ theo phương pháp Ozaki qua hai đường mở xương ức toàn bộ và ít xâm lấn tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ tháng 7/2017 đến tháng 12/2020. Mục tiêu cụ thể bao gồm mô tả đặc điểm tổn thương van và chỉ định phẫu thuật, đánh giá kết quả sớm và trung hạn, cũng như khả năng áp dụng đường mở ngực ít xâm lấn trong phẫu thuật. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện kỹ thuật phẫu thuật, giảm sang chấn và nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân van động mạch chủ, góp phần giảm tỷ lệ tử vong và biến chứng sau mổ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về bệnh lý van động mạch chủ, sinh lý gốc động mạch chủ, cũng như các kỹ thuật phẫu thuật van tim hiện đại. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết sinh lý gốc động mạch chủ và van động mạch chủ: Gốc động mạch chủ gồm vòng van, các lá van, xoang Valsalva và chỗ nối xoang ống, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì dòng máu sinh lý và phân tán lực tác động lên van. Dòng máu xoắn ốc trong xoang Valsalva giúp ngăn các lá van dính vào thành động mạch, đảm bảo chức năng đóng mở van hiệu quả.

2. Mô hình tạo hình van động mạch chủ theo phương pháp Ozaki: Phương pháp này sử dụng màng ngoài tim tự thân được xử lý bằng dung dịch glutaraldehyde để tạo hình 3 lá van mới, mỗi lá được đo đạc và cắt riêng biệt dựa trên kích thước vòng van của bệnh nhân. Kỹ thuật này bảo tồn tối đa cấu trúc và sinh lý gốc động mạch chủ, không cần dùng kháng đông sau mổ và có thể áp dụng cho đa dạng tổn thương van.

Các khái niệm chính bao gồm: hẹp và hở van động mạch chủ, tạo hình van bằng màng ngoài tim, xử lý màng ngoài tim bằng glutaraldehyde, đường mở ngực toàn bộ và ít xâm lấn, cũng như các chỉ số siêu âm tim đánh giá mức độ tổn thương và hiệu quả phẫu thuật.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả loạt ca, kết hợp hồi cứu và tiến cứu trên 50 bệnh nhân được phẫu thuật tạo hình van động mạch chủ theo phương pháp Ozaki tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh từ tháng 7/2017 đến tháng 12/2020. Cỡ mẫu được tính toán dựa trên tỷ lệ sống còn trung hạn ước tính là 76%, sai số biên 12%, với mức ý nghĩa 0,05, cho kết quả cần ít nhất 49 bệnh nhân.

Nguồn dữ liệu chính là hồ sơ bệnh án nội trú, kết quả siêu âm tim, chụp cắt lớp vi tính, và theo dõi lâm sàng sau phẫu thuật. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm IBM SPSS Statistics 20 với các phương pháp thống kê mô tả, so sánh giữa nhóm mở ngực toàn bộ và ít xâm lấn, cũng như phân tích sống còn bằng biểu đồ Kaplan–Meier.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ giai đoạn tiền phẫu thuật, phẫu thuật, theo dõi kết quả sớm trong 30 ngày và kết quả trung hạn đến hơn 4 năm. Các biến số được thu thập bao gồm đặc điểm bệnh nhân, đặc điểm giải phẫu van, thông số phẫu thuật, biến chứng, và kết quả siêu âm tim trước và sau mổ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ thành công kỹ thuật cao: Trong 50 bệnh nhân, tỷ lệ phẫu thuật tạo hình van thành công đạt khoảng 96%, với chỉ 2 trường hợp phải chuyển sang thay van do hẹp hoặc hở van mức trung bình trở lên sau phẫu thuật. Thời gian chạy máy tim phổi nhân tạo trung bình là 125 phút, thời gian kẹp động mạch chủ trung bình 95 phút.

2. Hiệu quả huyết động tốt: Chênh áp trung bình qua van động mạch chủ sau mổ là 15,2 ± 6,3 mmHg, giảm đáng kể so với trước mổ (trung bình khoảng 45 mmHg). Tỷ lệ hở van động mạch chủ trung bình hoặc nặng sau mổ chỉ chiếm dưới 5%, cho thấy van mới tạo hình hoạt động hiệu quả.

3. So sánh đường mở ngực toàn bộ và ít xâm lấn: Nhóm phẫu thuật ít xâm lấn chiếm khoảng 40% tổng số ca, có thời gian nằm viện trung bình giảm 20% so với nhóm mở ngực toàn bộ (7 ngày so với 9 ngày), thời gian thở máy và nằm hồi sức cũng ngắn hơn đáng kể. Tỷ lệ tử vong và biến chứng không khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa hai nhóm.

4. Kết quả trung hạn khả quan: Thời gian theo dõi trung bình là 24 tháng, tỷ lệ sống còn tích lũy đạt 87,7%, tỷ lệ không phải phẫu thuật lại là 96,2%. Không ghi nhận trường hợp huyết khối trên van hay vôi hóa van trong thời gian theo dõi.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy phẫu thuật tạo hình van động mạch chủ theo phương pháp Ozaki là một lựa chọn an toàn và hiệu quả, phù hợp với đa dạng tổn thương van, bao gồm cả van động mạch chủ bẩm sinh 1, 2 hoặc 4 mảnh. Việc sử dụng màng ngoài tim tự thân xử lý bằng glutaraldehyde giúp tăng độ bền và độ đàn hồi của van mới, đồng thời giảm nguy cơ thoái hóa và vôi hóa so với van sinh học truyền thống.

So với các nghiên cứu quốc tế, tỷ lệ thành công và kết quả huyết động của nghiên cứu tương đồng hoặc tốt hơn, đặc biệt là khi áp dụng đường mở ngực ít xâm lấn, giúp giảm thời gian hồi phục và biến chứng hậu phẫu. Các biểu đồ Kaplan–Meier về tỷ lệ sống còn và không phẫu thuật lại minh họa rõ ràng hiệu quả bền vững của phương pháp.

Nguyên nhân thành công có thể giải thích bởi kỹ thuật đo đạc và cắt lá van riêng biệt theo kích thước vòng van, giúp bảo tồn cấu trúc giải phẫu và sinh lý gốc động mạch chủ. Việc lựa chọn đường mở ngực ít xâm lấn dựa trên đánh giá hình thái gốc động mạch chủ và các chống chỉ định tương đối cũng góp phần giảm sang chấn phẫu thuật mà không làm tăng nguy cơ biến chứng.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng ghi nhận một số trường hợp chuyển sang thay van do kỹ thuật hoặc tổn thương van quá nặng, cho thấy cần thận trọng trong lựa chọn bệnh nhân và nâng cao kỹ năng phẫu thuật. So với các phương pháp thay van truyền thống, phẫu thuật Ozaki không yêu cầu dùng kháng đông lâu dài, giảm nguy cơ biến chứng huyết khối và xuất huyết.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Mở rộng áp dụng phẫu thuật Ozaki: Khuyến khích các trung tâm phẫu thuật tim áp dụng phương pháp tạo hình van động mạch chủ theo Ozaki, đặc biệt cho bệnh nhân có tổn thương van chưa quá nặng và các dạng van bất thường bẩm sinh, nhằm bảo tồn cấu trúc tự nhiên và giảm biến chứng.

2. Phát triển kỹ thuật mở ngực ít xâm lấn: Đẩy mạnh đào tạo và ứng dụng đường mở ngực nửa trên xương ức trong phẫu thuật Ozaki để giảm thời gian hồi phục, giảm đau và biến chứng hậu phẫu, với mục tiêu tăng tỷ lệ áp dụng lên trên 60% trong vòng 3 năm tới.

3. Nâng cao kỹ năng đo đạc và xử lý màng ngoài tim: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật đo kích thước lá van, xử lý màng ngoài tim bằng glutaraldehyde và khâu van nhằm giảm tỷ lệ chuyển sang thay van, nâng cao tỷ lệ thành công kỹ thuật.

4. Thiết lập hệ thống theo dõi dài hạn: Xây dựng cơ sở dữ liệu theo dõi kết quả trung và dài hạn của bệnh nhân sau phẫu thuật Ozaki, phối hợp với các trung tâm trong nước và quốc tế để đánh giá hiệu quả và phát hiện sớm các biến chứng, từ đó điều chỉnh kỹ thuật và chỉ định phù hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ phẫu thuật tim mạch: Nghiên cứu cung cấp kiến thức chuyên sâu về kỹ thuật tạo hình van động mạch chủ theo phương pháp Ozaki, giúp nâng cao kỹ năng phẫu thuật và lựa chọn đường mở ngực phù hợp.

2. Chuyên gia siêu âm tim: Thông tin về các chỉ số siêu âm tim đánh giá mức độ tổn thương van và kết quả phẫu thuật hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi bệnh nhân sau mổ.

3. Nhà nghiên cứu y học tim mạch: Cơ sở dữ liệu và phân tích kết quả nghiên cứu giúp phát triển các nghiên cứu tiếp theo về kỹ thuật phẫu thuật van tim và cải tiến vật liệu sinh học.

4. Quản lý y tế và hoạch định chính sách: Thông tin về chi phí, hiệu quả và lợi ích của phương pháp Ozaki hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách phát triển kỹ thuật phẫu thuật tim hiện đại, giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí y tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Phẫu thuật tạo hình van động mạch chủ theo phương pháp Ozaki là gì?
   Phương pháp Ozaki là kỹ thuật tạo hình 3 lá van động mạch chủ mới bằng màng ngoài tim tự thân được xử lý bằng glutaraldehyde, giúp bảo tồn cấu trúc và sinh lý gốc động mạch chủ, không cần dùng kháng đông sau mổ.

2. Ưu điểm của đường mở ngực ít xâm lấn trong phẫu thuật Ozaki là gì?
   Đường mở ngực ít xâm lấn giúp giảm đau, giảm thời gian hồi phục, giảm biến chứng hậu phẫu và thời gian nằm viện so với đường mở ngực toàn bộ, đồng thời không làm tăng tỷ lệ tử vong hay biến chứng.

3. Tỷ lệ thành công và biến chứng của phẫu thuật Ozaki như thế nào?
   Tỷ lệ thành công kỹ thuật đạt khoảng 96%, tỷ lệ tử vong sớm dưới 2%, biến chứng huyết khối và vôi hóa van gần như không ghi nhận trong thời gian theo dõi trung hạn, tỷ lệ không phải phẫu thuật lại đạt trên 95%.

4. Phẫu thuật Ozaki có áp dụng cho bệnh nhân van động mạch chủ bẩm sinh không?
   Có, phương pháp này có thể áp dụng cho các dạng van động mạch chủ 1, 2 hoặc 4 mảnh, với kỹ thuật tạo hình van 3 mảnh giúp cải thiện diện tích mở van và chức năng đóng mở.

5. Bệnh nhân sau phẫu thuật Ozaki có cần dùng thuốc kháng đông không?
   Thông thường, bệnh nhân không cần dùng kháng đông sau phẫu thuật Ozaki, chỉ sử dụng kháng kết tập tiểu cầu (Aspirin) trong 6 tháng đầu để giảm nguy cơ huyết khối.

Kết luận

• Phẫu thuật tạo hình van động mạch chủ theo phương pháp Ozaki là kỹ thuật an toàn, hiệu quả, bảo tồn cấu trúc và sinh lý gốc động mạch chủ, phù hợp với đa dạng tổn thương van.
• Đường mở ngực ít xâm lấn được áp dụng thành công, giúp giảm thời gian hồi phục và biến chứng mà không ảnh hưởng đến tỷ lệ tử vong.
• Kết quả trung hạn cho thấy tỷ lệ sống còn cao, ít biến chứng huyết khối và vôi hóa van, tỷ lệ không phải phẫu thuật lại đạt trên 95%.
• Nghiên cứu góp phần nâng cao kỹ thuật phẫu thuật tim mạch tại Việt Nam, đồng thời tham gia vào mạng lưới dữ liệu quốc tế về phẫu thuật Ozaki.
• Khuyến nghị mở rộng áp dụng kỹ thuật, phát triển đào tạo và theo dõi dài hạn để tối ưu hóa kết quả điều trị cho bệnh nhân van động mạch chủ.

Hãy tiếp tục theo dõi và áp dụng các tiến bộ kỹ thuật trong phẫu thuật van tim để nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân và giảm thiểu biến chứng sau mổ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan điều trị bệnh van động mạch chủ Điều trị bệnh van động mạch chủ bao gồm điều trị nội khoa và điều trị ngoại khoa. Điều trị ngoại khoa bệnh van động mạch chủ gồm hai nhóm chính là thay van động mạch chủ và tạo hình van động mạch chủ. Thay van động mạch chủ đã trở thành phương pháp điều trị kinh điển, gồm hai nhóm van chính là van sinh học và van cơ học.

Ưu điểm của nhóm van này ngược lại là nhược điểm của nhóm van kia. Van động mạch chủ cơ học có ưu điểm là thời gian tồn tại trong cơ thể lâu. Ưu điểm của van động mạch chủ sinh học là bệnh nhân không cần dùng kháng đông. Tạo hình van động mạch chủ có ưu điểm là giữ được cấu trúc tự nhiên của gốc động mạch chủ và tránh được việc dùng kháng đông, nhược điểm là đòi hỏi kỹ thuật tỉ mỉ và phần lớn các kỹ thuật tạo hình van động mạch chủ chỉ có thể áp dụng giới hạn cho một số tổn thương van động mạch chủ ở một mức độ nhất định.

Phẫu thuật thay van động mạch chủ sinh học Khi lựa chọn van động mạch chủ sinh học hay cơ học, người ta sẽ phải cân nhắc nhiều yếu tố: thời gian tồn tại của van so với thời gian sống dự kiến của bệnh nhân, khả năng tuân thủ dùng kháng đông, có chống chỉ định hay yếu tố nghề nghiệp, sinh hoạt không thuận lợi cho việc dùng kháng đông, nguy cơ viêm nội tâm mạc nhiễm trùng [86]. Theo khuyến cáo năm 2020 của AHA/ACC [98] về điều trị bệnh lý van tim, việc lựa chọn loại van động mạch chủ để thay cho bệnh nhân nên được cân nhắc dựa trên cán cân lợi ích của một bên là không sử dụng kháng đông và một bên là tránh phẫu thuật lại thay van trên từng bệnh nhân cụ thể, đặc biệt đối với bệnh nhân trong khoảng tuổi từ 50 – 65 tuổi. Đối với bệnh nhân trên 65 tuổi, nên ưu tiên chỉ định thay van động mạch chủ sinh học. Van động mạch chủ sinh học được chia làm hai nhóm: van có giá đỡ và van không có giá đỡ.

Van động mạch chủ sinh học có giá đỡ được chế tạo từ van tim heo 4 hoặc từ màng ngoài tim bò, cố định bởi glutaraldehyde để làm tăng độ chắc giảm tốc độ thoái hóa van. Các thế hệ van đầu được cố định ở áp suất cao, người ta nhận thấy việc cố định van ở áp suất cao sẽ làm van bị thoái hóa sớm hơn, do đó các thế hệ van sau đều được cố định ở áp suất thấp hoặc bằng 0. Về sau, van được cải tiến bằng cách thêm vào dung dịch cố định các hoạt chất chống khoáng hóa (anti mineralization) nhằm làm tăng hơn nữa độ chắc của van và làm giảm hơn nữa tốc độ thoái hóa van [86],[123]. Vincent Chan và cộng sự nghiên cứu về thời điểm phẫu thuật thay van lại theo tuổi trên 3152 bệnh nhân được thay van động mạch chủ sinh học.

Kết quả cho thấy thời gian tồn tại của van tăng dần theo tuổi được thay van. Khoảng thời gian trung bình từ khi thay van cho đến lúc phẫu thuật lại ở nhóm dưới 40 tuổi là 10,3 năm, ở nhóm 40 - 60 tuổi là 11,5 năm. Thời gian tồn tại van trên 15 năm đạt trên 90,0% ở những bệnh nhân thay van động mạch chủ sau tuổi 65, thời gian tồn tại van trên 10 năm chỉ đạt 63,2 ± 3,2% ở nhóm thay van lúc 40 - 60 tuổi và 50,9 ± 5,8% ở nhóm thay van khi bệnh nhân dưới 40 tuổi [35]. Giá đỡ của van nhân tạo khi khâu cố định vào gốc động mạch chủ sẽ hạn chế sự co giãn tự nhiên của gốc động mạch chủ.

Van động mạch chủ sinh học không có giá đỡ được tạo ra nhằm khắc phục điểm yếu trên. Van động mạch chủ sinh học không có giá đỡ được chia làm hai loại: Mảnh ghép tự thân/ đồng loài và vật liệu khác loài từ van tim heo/màng ngoài tim bò. Thay van động mạch chủ sinh học bằng mảnh ghép tự thân ngày nay được biết đến dưới tên phẫu thuật Ross, là phẫu thuật dùng gốc động mạch phổi để thay thế gốc động mạch chủ trên cùng cá thể. Phẫu thuật Ross có ưu điểm là dùng mảnh ghép tự thân, bảo tồn được sinh lý dòng máu qua gốc động mạch chủ.

Các nghiên cứu lâu dài cho thấy phẫu thuật Ross có tỉ lệ cao bị hở van và giãn gốc động mạch chủ, do đó ngày nay chỉ ưu tiên sử dụng cho trẻ em, phụ nữ dự kiến mang thai, những người có nguy cơ chảy máu cao [82]. Phẫu thuật sử dụng mảnh ghép đồng loài là phẫu thuật dùng van động mạch chủ bao gồm hoặc không bao gồm gốc động mạch chủ của người hiến tạng để thay cho 5 van động mạch chủ người bệnh. Ưu điểm của việc sử dụng mảnh ghép đồng loài là đảm bảo tốt sinh lý dòng máu qua gốc động mạch chủ, nguy cơ tạo huyết khối thấp, nguy cơ viêm nội tâm mạc nhiễm trùng thấp. Tuy nhiên mảnh ghép đồng loài gặp phải vấn đề lớn về nguồn hiến tạng, do đó việc áp dụng phẫu thuật thay van động mạch chủ sử dụng mảnh ghép đồng loài cho đến nay vẫn còn khá giới hạn.

Trong báo cáo của Joo Yeon Kim và cộng sự hồi cứu các trường hợp được thay van động mạch chủ bằng mảnh ghép đồng loài từ năm 1995 đến năm 2015, tỉ lệ sống còn sau 10 năm là 63,4% ± 9,5%, tỉ lệ không bị tái hẹp hoặc tái hở trung bình hoặc nặng van động mạch chủ cần điều trị nội khoa sau 10 năm là 25,0% ± 12,5% [68]. Van động mạch chủ sinh học không giá đỡ với vật liệu khác loài giải quyết được vấn đề khan hiếm của nguồn tạng ghép tuy nhiên kỹ thuật mổ còn khá phức tạp, thời gian chạy máy và kẹp động mạch chủ kéo dài do đó cho đến nay vẫn chưa phải là một lựa chọn phổ biến trong thay van động mạch chủ [56].1: Van động mạch chủ sinh học không giá đỡ dùng vật liệu khác loài dạng van tim (trái) và dạng gốc động mạch chủ (phải). Với ưu điểm là ít xâm lấn, TAVI được triển khai với mục đích ban đầu là đem lại một giải pháp cho những bệnh nhân hẹp van động mạch chủ có nguy cơ phẫu thuật 6 cao. Kết quả ban đầu của TAVI được công bố trong thử nghiệm PARTNER 1 rất khả quan [76].

Thử nhiệm PARTNER 2 và PARTNER 3 được triển khai nhằm nghiên cứu ứng dụng của TAVI trên những bệnh nhân có nguy cơ phẫu thuật trung bình và thấp tuy nhiên nhược điểm là thời gian theo dõi ngắn (12 tháng) [75],[79]. Các tác giả thống nhất rằng TAVI là lựa chọn lý tưởng cho những bệnh nhân lớn tuổi, nguy cơ phẫu thuật cao, tiên lượng sống lâu dài không cao. Lợi ích của TAVI trên nhóm bệnh nhân trẻ, có nguy cơ phẫu thuật thấp và trung bình vẫn còn là một vấn đề bàn cãi. Do đó các tác giả kiến nghị chưa nên áp dụng TAVI cho nhóm bệnh nhân trẻ, có nguy cơ phẫu thuật thấp cho đến khi có được các dữ kiện theo dõi dài hạn [15].

Phẫu thuật tạo hình van động mạch chủ Tạo hình van động mạch chủ bao gồm 3 nhóm: sửa van động mạch chủ, mở rộng van động mạch chủ bằng màng ngoài tim và tạo hình toàn bộ 3 lá van động mạch chủ bằng màng ngoài tim. Sửa van động mạch chủ Không phải tất cả bệnh nhân bị bệnh lý van động mạch chủ đều có thể được lựa chọn phương pháp sửa van. Phần lớn các bệnh nhân được sửa van động mạch chủ là các trường hợp hở van động mạch chủ, các lá van còn mềm mại và di động tốt hoặc hở van động mạch chủ do bệnh lý ảnh hưởng đến hình dạng gốc động mạch chủ. Các bệnh nhân có bệnh van động mạch chủ thoái hóa vôi hay hậu thấp thường sẽ được chỉ định thay van.

Tuy nhiên trong một vài trường hợp hẹp van động mạch chủ nhẹ - vừa, vôi hóa lá van rải rác, khi phẫu thuật bắc cầu mạch vành, bác sĩ phẫu thuật cũng sẽ gỡ bỏ các mảng vôi hóa để làm tăng biên độ di động của van động mạch chủ. Những điểm vôi hóa trên vòng van động mạch chủ cũng được gỡ bỏ để tăng độ linh động của vòng van sau đó sử dụng liệu pháp statins lâu dài để làm giảm tốc độ tái vôi hóa van động mạch chủ. Trước kia người ta từng dùng sóng siêu âm để phá hủy các mảng vôi hóa, tuy nhiên phương pháp này thất bại vì tạo sẹo, gây co rút lá van động mạch chủ và gây hở van tái phát chỉ vài tháng sau phẫu thuật [42]. Có nhiều phương pháp sửa van động mạch chủ, lựa chọn phương pháp sửa van động mạch chủ dựa vào tổn thương van và kinh nghiệm của bác sĩ phẫu thuật.

7 Thủng hoặc rách van động mạch chủ Thủng van động mạch chủ có thể do viêm nội tâm mạc nhiễm trùng, thứ phát sau can thiệp hoặc phẫu thuật. Bác sĩ phẫu thuật sẽ dùng một miếng màng ngoài tim cắt theo hình dạng của lỗ thủng với độ bao phủ rìa lỗ thủng là 2 mm, cố định bằng dung dịch glutaraldehyde để vá lỗ thủng [31].2: Vá lỗ thủng bằng màng ngoài tim “Nguồn: Carpentier, 2010” [31] Trong trường hợp van động mạch chủ bị rách do lực tác động lâu ngày, thường là do chỗ nối xoang ống (sinotubular junction) bị giãn, gây tăng lực tác động cơ học lên bờ tự do của lá van, lâu ngày gây ra rách van. Tổn thương này được sửa chữa bằng cách khâu 2 đường gia cố bờ tự do của lá van kèm theo vá lỗ thủng bằng màng ngoài tim [43].3: Gia cố bờ tự do của lá van “Nguồn: Cohn, 2017” [41] Sa van động mạch chủ Sa van động mạch chủ thường do giãn bờ tự do của lá van động mạch chủ. Sau khi đo đạc độ dài của lá van lành hoặc đo dựa trên vị trí áp bình thường, người ta sẽ khâu gấp nếp bờ tự do của lá van bị sa dọc theo nốt Arantius giảm chiều dài bờ tự do của lá van bị sa về độ dài như mong muốn [41].4: Phương pháp khâu gấp nếp lá van.

“Nguồn: Cohn, 2017” [41] Ngoài phương pháp khâu gấp nếp lá van động mạch chủ bị sa, phần van dư cũng có thể được cắt bỏ theo dạng hình chêm có hai cạnh bên cong để giữ được dạng hình tổ chim của lá van, sau đó hai mép còn lại được khâu lại với nhau bằng những mũi chỉ rời. Các mũi chỉ được buộc ở mặt động mạch chủ của lá van [31].5: Phương pháp cắt khâu lá van.