Đánh Giá Mức Độ Phát Thải Khí Nhà Kính Từ Hoạt Động Canh Tác Lúa Và Chăn Nuôi Tại Tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích phát thải khí nhà kính từ canh tác lúa và chăn nuôi tại Bắc Ninh, đề xuất giải pháp giảm thiểu hiệu quả.

• Tác giả: Đỗ Quang Hưng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Toàn Thắng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Biến đổi khí hậu
• Đề tài: Đánh Giá Phát Thải Khí Nhà Kính Từ Canh Tác Lúa Và Chăn Nuôi Tại Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội vùng nghiên cứu
• 1.2. Biểu hiện của biến đổi khí hậu trên phạm vi toàn cầu
• 1.3. Tổng quan về KNK và phát thải KNK
• 1.4. Tổng quan về phát thải KNK từ canh tác lúa và chăn nuôi
• 1.5. Tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước về phát thải KNK
• 1.6. Tổng quan về kết quả kiểm kê KNK 2016 của Việt Nam
• 1.7. Tổng hợp kết quả phát thải và hấp thụ KNK năm 2016
• 1.8. Tổng hợp kết quả phát thải và hấp thụ KNK lĩnh vực AFOLU năm 2016
• 1.9. Tổng quan về các giải pháp giảm phát thải KNK lĩnh vực canh tác lúa và chăn nuôi
• 1.10. Cam kết của chính phủ Việt Nam về giảm phát thải KNK
• 2. CHƯƠNG 2: SỐ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thu thập, xử lý thông tin điều tra khảo sát
• 2.2. Phương pháp tham vấn chuyên gia
• 2.3. Phương pháp tính toán kiểm kê KNK tỉnh Bắc Ninh
• 2.4. Phương pháp chỉ số đánh giá
• 2.5. Phương pháp tính toán tiềm năng giảm phát thải
• 2.6. Số liệu và xử lý số liệu phục vụ kiểm kê KNK lĩnh vực canh tác lúa
• 2.7. Số liệu và xử lý số liệu phục vụ kiểm kê KNK lĩnh vực tiêu hóa thức ăn trong chăn nuôi
• 2.8. Số liệu và xử lý số liệu phục vụ kiểm kê KNK lĩnh vực quản lý chất thải chăn nuôi
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả kiểm kê KNK lĩnh vực canh tác lúa
• 3.2. Kiểm kê KNK lĩnh vực tiêu hóa thức ăn
• 3.3. Kiểm kê khí CH4 từ lĩnh vực quản lý chất thải chăn nuôi
• 3.4. Kiểm kê khí N2O từ lĩnh vực quản lý chất thải chăn nuôi
• 3.5. Xác định các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính lĩnh vực canh tác lúa và chăn nuôi
• 3.6. Các giải pháp công nghệ ưu tiên
• 3.7. Kết quả đánh giá tiềm năng giảm phát thải của các giải pháp đề xuất
• 4. TIỂU KẾT CHƯƠNG
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phát Thải Khí Nhà Kính Từ Nông Nghiệp Bắc Ninh

Biến đổi khí hậu (BĐKH) đang là thách thức toàn cầu, với biểu hiện rõ ràng nhất là sự nóng lên của Trái Đất và mực nước biển dâng cao. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất, đời sống, môi trường. Việt Nam là một trong những quốc gia chịu tác động nặng nề. Năm 1992, Việt Nam tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về BĐKH và sau đó phê duyệt Nghị định thư Kyoto. Việc kiểm kê khí nhà kính (KNK) định kỳ là yêu cầu bắt buộc. Ngành nông nghiệp, đặc biệt là canh tác lúa và chăn nuôi, đóng góp đáng kể vào tổng lượng phát thải khí nhà kính của quốc gia. Do đó, việc đánh giá phát thải khí nhà kính từ canh tác lúa và chăn nuôi tại các tỉnh như Bắc Ninh là vô cùng quan trọng, tạo cơ sở cho các giải pháp giảm phát thải khí nhà kính hiệu quả.

1.1. Vai trò của Nông Nghiệp Bắc Ninh trong Phát Thải KNK

Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Bắc Ninh, đồng thời cũng là nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể. Việc canh tác lúa và chăn nuôi tạo ra các loại khí như khí metan (CH4) và khí nitơ oxit (N2O), góp phần vào hiệu ứng nhà kính. Đánh giá chính xác lượng phát thải từ các hoạt động này giúp Bắc Ninh xác định các mục tiêu và biện pháp giảm phát thải khí nhà kính phù hợp với điều kiện địa phương. Cần thiết có những nghiên cứu sâu sát để có thể đưa ra những con số chính xác nhất.

1.2. Kiểm Kê Khí Nhà Kính và Cam Kết Quốc Tế của Việt Nam

Việt Nam cam kết thực hiện kiểm kê khí nhà kính quốc gia định kỳ theo hướng dẫn của IPCC (Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu). Lĩnh vực nông nghiệp là một trong những lĩnh vực phát thải lớn nhất, chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng lượng phát thải khí nhà kính của quốc gia. Tại COP21, Việt Nam cam kết giảm phát thải KNK, đòi hỏi các hành động cụ thể từ các địa phương, trong đó có Bắc Ninh, để giảm phát thải khí nhà kính từ canh tác lúa và chăn nuôi.

II. Phân Tích Tác Động Môi Trường Từ Canh Tác Lúa Chăn Nuôi Bắc Ninh

Hoạt động canh tác lúa và chăn nuôi tại Bắc Ninh không chỉ đóng góp vào phát thải khí nhà kính, mà còn gây ra nhiều tác động môi trường khác. Việc sử dụng phân bón, tưới tiêu không hợp lý có thể dẫn đến ô nhiễm nguồn nước và đất. Quản lý chất thải nông nghiệp kém hiệu quả cũng gây ra ô nhiễm môi trường và phát thải khí nhà kính. Đánh giá toàn diện các tác động môi trường giúp xác định các giải pháp nông nghiệp bền vững và quản lý chất thải nông nghiệp hiệu quả.

2.1. Các Nguồn Phát Thải Chính trong Canh Tác Lúa Nước tại Bắc Ninh

Canh tác lúa nước là nguồn phát thải khí metan (CH4) chính do quá trình phân hủy kỵ khí các chất hữu cơ trong điều kiện ngập úng. Lượng khí metan (CH4) phát thải phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm giống lúa, chế độ tưới tiêu, sử dụng phân bón và thay đổi sử dụng đất. Việc áp dụng các thực hành nông nghiệp tốt có thể giúp giảm phát thải này.

2.2. Ảnh Hưởng của Chăn Nuôi Gia Súc Gia Cầm Đến Phát Thải Khí Nhà Kính

Chăn nuôi gia súc và chăn nuôi gia cầm là nguồn phát thải khí metan (CH4) từ quá trình tiêu hóa thức ăn và khí nitơ oxit (N2O) từ quản lý chất thải chăn nuôi. Lượng phát thải phụ thuộc vào loại vật nuôi, chế độ dinh dưỡng, phương pháp quản lý chất thải và chu trình nitơ. Các giải pháp công nghệ giảm phát thải trong chăn nuôi có thể giúp giảm thiểu tác động này.

2.3. Tác Động của Phân Bón và Tưới Tiêu Đến Môi Trường

Sử dụng không hợp lý phân bón, đặc biệt là phân đạm, góp phần vào phát thải khí nitơ oxit (N2O), một loại khí nhà kính mạnh. Việc tưới tiêu quá mức cũng có thể gây ra lãng phí nước và ô nhiễm nguồn nước do rửa trôi phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Cần có các giải pháp quản lý phân bón và tưới tiêu hiệu quả để giảm thiểu các tác động này.

III. Phương Pháp Đánh Giá Phát Thải Khí Nhà Kính Hướng Dẫn Chi Tiết

Để đánh giá phát thải khí nhà kính từ canh tác lúa và chăn nuôi tại Bắc Ninh, cần sử dụng các phương pháp đánh giá phát thải phù hợp theo hướng dẫn của IPCC. Các phương pháp này bao gồm thu thập số liệu về diện tích canh tác lúa, số lượng vật nuôi, lượng phân bón sử dụng, phương pháp quản lý chất thải, sau đó áp dụng các hệ số phát thải tương ứng để tính toán lượng phát thải khí nhà kính. Báo cáo kết quả đánh giá phát thải cần được thực hiện minh bạch và tuân thủ các quy định hiện hành.

3.1. Thu Thập Số Liệu Hoạt Động Cho Kiểm Kê Khí Nhà Kính

Việc thu thập số liệu hoạt động chính xác là yếu tố then chốt để đảm bảo tính tin cậy của báo cáo phát thải khí nhà kính. Các số liệu cần thu thập bao gồm diện tích canh tác lúa, năng suất lúa, số lượng vật nuôi, lượng thức ăn chăn nuôi, lượng phân bón sử dụng, phương pháp tưới tiêu, phương pháp quản lý chất thải và các thông tin liên quan khác. Nguồn số liệu có thể từ Tổng cục Thống kê, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, các hợp tác xã nông nghiệp và các hộ nông dân.

3.2. Áp Dụng Hệ Số Phát Thải Theo Hướng Dẫn IPCC

Hệ số phát thải là các giá trị thể hiện lượng khí nhà kính phát thải trên một đơn vị hoạt động. Các hệ số phát thải được cung cấp bởi IPCC dựa trên các nghiên cứu khoa học và được cập nhật thường xuyên. Việc lựa chọn hệ số phát thải phù hợp với điều kiện địa phương là rất quan trọng. Nếu có số liệu đặc trưng của Bắc Ninh, nên sử dụng để tăng độ chính xác. Đo lường phát thải trực tiếp cũng là một phương pháp hiệu quả.

3.3. Báo Cáo và Kiểm Tra Tính Chính Xác của Kết Quả

Kết quả đánh giá phát thải khí nhà kính cần được báo cáo theo định dạng quy định và phải được kiểm tra tính chính xác. Quá trình kiểm tra bao gồm so sánh kết quả với các nghiên cứu trước đây, đánh giá tính hợp lý của các giả định và hệ số phát thải sử dụng, và xác định các nguồn sai số tiềm ẩn. Cần có quy trình kiểm kê khí nhà kính chặt chẽ.

IV. Giải Pháp Giảm Phát Thải Khí Nhà Kính Trong Nông Nghiệp Bắc Ninh

Nghiên cứu chỉ ra nhiều giải pháp tiềm năng giúp giảm phát thải khí nhà kính từ canh tác lúa và chăn nuôi tại Bắc Ninh. Các giải pháp này bao gồm cải tiến kỹ thuật canh tác lúa, quản lý chất thải chăn nuôi hiệu quả hơn, sử dụng phân bón hợp lý, áp dụng công nghệ giảm phát thải và khuyến khích nông nghiệp bền vững. Việc triển khai các giải pháp này cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các nhà khoa học, các doanh nghiệp và cộng đồng nông dân.

4.1. Cải Tiến Kỹ Thuật Canh Tác Lúa Tưới Tiêu Tiết Kiệm và Giống Lúa Mới

Áp dụng kỹ thuật tưới khô ướt xen kẽ, sử dụng giống lúa có thời gian sinh trưởng ngắn và năng suất cao, và cải thiện quản lý dinh dưỡng cho cây lúa có thể giúp giảm phát thải khí metan (CH4) từ ruộng lúa. Việc sử dụng phân bón hữu cơ và thực hành nông nghiệp tốt cũng góp phần giảm thiểu phát thải.

4.2. Quản Lý Chất Thải Chăn Nuôi Ủ Phân Compost và Khí Sinh Học

Xây dựng các hệ thống quản lý chất thải chăn nuôi hiệu quả, như ủ phân compost và sử dụng khí sinh học (biogas), có thể giúp giảm thiểu phát thải khí metan (CH4) và khí nitơ oxit (N2O). Quản lý chất thải đúng cách còn giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tạo ra nguồn năng lượng tái tạo.

4.3. Sử Dụng Phân Bón Hợp Lý và Nông Nghiệp Bền Vững

Sử dụng phân bón theo nguyên tắc “4 đúng” (đúng loại, đúng liều, đúng lúc, đúng cách), áp dụng các biện pháp canh tác bảo tồn và luân canh cây trồng có thể giúp giảm thiểu phát thải khí nitơ oxit (N2O). Khuyến khích nông nghiệp bền vững và nông nghiệp hữu cơ để giảm phụ thuộc vào phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật.

V. Ứng Dụng Công Nghệ Giảm Phát Thải Trong Nông Nghiệp Bắc Ninh

Việc ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp có vai trò quan trọng trong việc giảm phát thải khí nhà kính từ canh tác lúa và chăn nuôi ở Bắc Ninh. Các công nghệ này bao gồm hệ thống tưới tiêu thông minh, công nghệ biogas, công nghệ xử lý chất thải chăn nuôi, và các công nghệ khác giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu tác động môi trường.

5.1. Hệ Thống Tưới Tiêu Thông Minh và Tiết Kiệm Nước

Ứng dụng các hệ thống tưới tiêu thông minh, như tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa, và các hệ thống tưới tiêu tự động, giúp tiết kiệm nước và giảm thiểu phát thải khí nhà kính. Các hệ thống này có thể được điều khiển từ xa và điều chỉnh theo nhu cầu của cây trồng.

5.2. Công Nghệ Biogas và Xử Lý Chất Thải Chăn Nuôi

Sử dụng công nghệ biogas để xử lý chất thải chăn nuôi không chỉ giúp giảm phát thải khí metan (CH4) mà còn tạo ra nguồn năng lượng tái tạo và phân bón hữu cơ. Các công nghệ xử lý chất thải khác, như ủ phân compost, cũng có thể được áp dụng.

5.3. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Quản Lý Nông Nghiệp

Ứng dụng công nghệ thông tin, như hệ thống giám sát cây trồng, hệ thống dự báo thời tiết, và các ứng dụng di động, giúp nông dân quản lý sản xuất hiệu quả hơn và đưa ra các quyết định canh tác chính xác, từ đó giảm thiểu lãng phí tài nguyên và giảm phát thải khí nhà kính.

VI. Chính Sách và Giải Pháp Tài Chính Hỗ Trợ Giảm Phát Thải ở Bắc Ninh

Để thúc đẩy việc giảm phát thải khí nhà kính từ canh tác lúa và chăn nuôi tại Bắc Ninh, cần có các chính sách giảm phát thải hỗ trợ từ chính quyền địa phương và trung ương. Các chính sách này có thể bao gồm các ưu đãi về thuế, các khoản vay ưu đãi, các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, và các biện pháp khuyến khích khác. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tài Nguyên và Môi trường, các sở ban ngành và người dân là yếu tố then chốt để thực hiện thành công các chính sách này.

6.1. Xây Dựng và Thực Thi Chính Sách Khuyến Khích Nông Nghiệp Bền Vững

Ban hành các chính sách khuyến khích nông nghiệp bền vững, như hỗ trợ nông dân chuyển đổi sang các phương pháp canh tác thân thiện với môi trường, hỗ trợ xây dựng các hệ thống quản lý chất thải chăn nuôi, và tạo điều kiện tiếp cận thị trường cho các sản phẩm nông nghiệp sạch.

6.2. Cơ Chế Tài Chính Hỗ Trợ Giảm Phát Thải Khí Nhà Kính

Thiết lập các cơ chế tài chính hỗ trợ các dự án giảm phát thải khí nhà kính trong nông nghiệp, như quỹ hỗ trợ giảm phát thải, các khoản vay ưu đãi cho các dự án công nghệ giảm phát thải, và các chương trình chi trả cho dịch vụ hệ sinh thái.

6.3. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng và Đào Tạo Nguồn Nhân Lực

Tổ chức các chương trình nâng cao nhận thức cộng đồng về biến đổi khí hậu và các biện pháp giảm phát thải khí nhà kính. Đào tạo nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao trong lĩnh vực nông nghiệp bền vững và quản lý môi trường để đáp ứng nhu cầu của địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu đang tạo ra những áp lực chưa từng có đối với hệ sinh thái và phát triển kinh tế xã hội toàn cầu, với nhiệt độ trung bình trái đất hiện đã tăng khoảng 1,1°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Tại Việt Nam, lĩnh vực nông nghiệp là nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể, chiếm khoảng 27,93% tổng phát thải quốc gia theo thông báo quốc gia gần đây. Nhằm thực hiện cam kết cắt giảm 30% lượng phát thải khí mê-tan vào năm 2030 tại COP26 và hiện thực hóa mục tiêu giảm 9% đến 27% tổng lượng phát thải trong Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), việc định lượng chi tiết nguồn thải tại từng địa phương trở nên đặc biệt cấp thiết.

Tỉnh Bắc Ninh có diện tích tự nhiên là 822,7 km² với 8 đơn vị hành chính cấp huyện, nơi đất trồng lúa vẫn chiếm tỷ trọng lớn tới 46% tổng diện tích đất toàn tỉnh. Bên cạnh đó, hoạt động chăn nuôi cũng phát triển mạnh mẽ với quy mô năm 2020 ghi nhận 226.790 con lợn, 26.319 con bò, 2.847 con trâu và hơn 5,94 triệu con gia cầm. Mặc dù sản xuất nông nghiệp đạt nhiều kết quả tích cực, như năng suất lúa vụ đông xuân đạt 64,9 tạ/ha và vụ mùa đạt 62,6 tạ/ha, áp lực phát thải khí nhà kính từ các hoạt động này đang là rào cản đối với mục tiêu phát triển bền vững.

Nghiên cứu được triển khai nhằm xác định chính xác tổng lượng phát thải khí mê-tan (CH4) và đi-ni-tơ ô-xít (N2O) từ hai lĩnh vực trọng tâm là canh tác lúa và chăn nuôi trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh cho năm cơ sở 2020 và dự báo đến năm 2030. Trên cơ sở đó, đề tài phân tích và xác định các giải pháp kỹ thuật ưu tiên, cung cấp căn cứ định lượng phục vụ công tác quy hoạch phát thải thấp cho địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng khung lý thuyết kiểm kê khí nhà kính theo các hướng dẫn chuẩn hóa của Ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC 2006 và bản cập nhật 2019). Cơ chế phát sinh khí nhà kính trong nông nghiệp tập trung vào hai quá trình sinh hóa chính:

Thứ nhất là quá trình phân hủy yếm khí chất hữu cơ trong đất ngập nước và phân giải chất thải chăn nuôi tạo ra khí mê-tan (CH4). Quá trình này diễn ra mạnh mẽ trong điều kiện thế ôxy hóa khử dao động từ -250 mV đến -350 mV. Thứ hai là quá trình nitrat hóa và phản nitrat hóa từ nitơ trong phân bón và chất thải động vật tạo ra khí đi-ni-tơ ô-xít (N2O).

Để quy đổi về các-bon đi-ô-xít tương đương (CO2tđ), nghiên cứu sử dụng hệ số tiềm năng nóng lên toàn cầu 100 năm theo Báo cáo Đánh giá lần thứ 5 của IPCC, với giá trị GWP của CH4 là 28 và N2O là 265. Khung phân tích cũng tích hợp các khái niệm then chốt như tỷ lệ bài tiết chất rắn bay hơi (VS), năng lực sản xuất mê-tan tối đa (Bo), hệ số chuyển đổi mê-tan (MCF) và các hệ số điều chỉnh chế độ nước tưới (SFw, SFp).

Phương pháp nghiên cứu

Về nguồn dữ liệu và chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu toàn phần trên toàn bộ địa bàn 8 huyện, thành phố của tỉnh Bắc Ninh. Số liệu hoạt động được thu thập thứ cấp một cách đồng bộ từ Chi cục Thống kê, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, và Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh cho năm 2020, cùng các chỉ tiêu quy hoạch đến năm 2030 theo Quyết định số 18/2015/QĐ-UBND. Cỡ mẫu nghiên cứu bao phủ 100% diện tích gieo cấy lúa toàn tỉnh và toàn bộ quy mô đàn gia súc, gia cầm với 226.790 con lợn, 26.319 con bò, 2.847 con trâu và 5.949 nghìn con gia cầm. Việc chọn mẫu toàn phần đảm bảo loại bỏ sai số chọn mẫu và phản ánh toàn diện hiện trạng phát thải của địa phương.

Về phương pháp phân tích: Nghiên cứu áp dụng phương pháp bậc 1 (Tier 1) cho quá trình tiêu hóa thức ăn ở động vật và phương pháp bậc 2 (Tier 2) cho canh tác lúa và quản lý chất thải chăn nuôi thông qua phần mềm IPCC Inventory Software Phiên bản 2. Lý do lựa chọn phương pháp này là vì nó kết hợp được giữa các hệ số mặc định chuẩn quốc tế với hệ số phát thải đặc trưng quốc gia (EFc của ruộng lúa ngập nước Bắc Ninh là 375 kg CH4/ha/vụ, hệ số chế độ nước SFw là 0,78 và SFp là 1,22), giúp tối ưu hóa độ chính xác và giảm thiểu độ không chắc chắn.

Phương pháp đánh giá thứ bậc ưu tiên công nghệ được thực hiện thông qua bộ tiêu chí đánh giá công nghệ carbon thấp trong khuôn khổ NDC quốc gia, gồm 6 tiêu chí: tính phù hợp chính sách, hiệu quả kinh tế, tiềm năng giảm phát thải, tính khả thi vận hành, tác động môi trường xã hội và đóng góp vào an ninh lương thực.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả kiểm kê khí nhà kính cho thấy canh tác lúa nước là nguồn phát thải khí mê-tan lớn nhất trong cơ cấu nông nghiệp tỉnh Bắc Ninh. Với hệ số phát thải điều chỉnh đạt mức 356,85 kg CH4/ha/vụ trên tổng diện tích đất lúa chiếm 46% diện tích tự nhiên, tổng lượng phát thải từ canh tác lúa năm 2020 đóng góp trên 75% tổng lượng khí nhà kính nông nghiệp của tỉnh, tạo ra hơn 700 nghìn tấn CO2tđ mỗi năm.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, quá trình lên men đường ruột ở động vật nhai lại ghi nhận mức phát thải đáng kể từ đàn bò 26.319 con với hệ số 47 kg CH4/con/năm và đàn trâu 2.847 con với hệ số 76 kg CH4/con/năm, đóng góp khoảng 1,45 nghìn tấn CH4. Đàn lợn 226.790 con tuy có hệ số phát thải đường ruột thấp (1 kg CH4/con/năm) nhưng lại chiếm tỷ trọng áp đảo trong lượng phát thải từ quản lý chất thải.

Đối với quản lý phân và chất thải, đàn lợn chiếm hơn 65% tổng lượng CH4 phát sinh từ chất thải động vật do tỷ lệ xử lý bằng hầm ủ yếm khí và xả thải dạng lỏng còn cao. Tổng lượng N2O phát thải trực tiếp từ chất thải gia súc, gia cầm đạt trên 40 tấn N2O/năm, trong đó đàn gia cầm quy mô 5,949 triệu con đóng góp tỷ trọng lớn do lượng bài tiết nitơ cao kết hợp với việc sử dụng đệm lót sinh học chiếm 50% cơ cấu xử lý.

Đến năm 2030, theo định hướng quy hoạch phát triển nông nghiệp, xu hướng chuyển dịch cơ cấu chăn nuôi gia tăng tỷ trọng lợn và gia cầm công nghiệp sẽ đẩy lượng phát thải từ chất thải tăng thêm khoảng 12% đến 15% nếu không có can thiệp công nghệ.

Thảo luận kết quả

Cơ chế phát thải cao trong canh tác lúa tại Bắc Ninh chủ yếu bắt nguồn từ tập quán duy trì ngập nước thường xuyên suốt vụ mùa của nông dân. Đất phù sa gley của hệ thống sông Hồng (11.148,95 ha) và sông Thái Bình (10.916,74 ha) có độ ẩm cao, tạo môi trường yếm khí lý tưởng cho vi khuẩn sinh mê-tan hoạt động liên tục.

Trong chăn nuôi, mức độ phát thải từ quản lý chất thải phụ thuộc chặt chẽ vào tỷ lệ áp dụng các hình thức xử lý. Năm 2020, tỷ lệ ủ phân làm phân bón ở trâu bò chiếm 60%, xử lý hiếu khí chiếm 40%, trong khi ở lợn tỷ lệ ủ chiếm 85% và xử lý hiếu khí chỉ đạt 15%. Sự chênh lệch này giải thích vì sao đàn lợn tạo ra lượng CH4 từ chất thải vượt trội so với gia súc lớn.

Toàn bộ dữ liệu kiểm kê và dự báo có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện cơ cấu phát thải theo từng huyện thị, kết hợp cùng bảng ma trận đối sánh tiềm năng giảm phát thải giữa các kịch bản BAU và kịch bản giảm nhẹ. So với các nghiên cứu tại vùng Đồng bằng sông Hồng, kết quả của Bắc Ninh tương đồng về tỷ trọng phát thải giữa các tiểu lĩnh vực, khẳng định độ tin cậy cao của mô hình tính toán.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá đa tiêu chí, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp kỹ thuật ưu tiên nhằm giảm thiểu phát thải khí nhà kính tại Bắc Ninh giai đoạn 2023 - 2030:

Thứ nhất, mở rộng áp dụng kỹ thuật tưới khô ướt xen kẽ (AWD) kết hợp hệ thống canh tác lúa cải tiến (SRI) trên quy mô 20.000 ha lúa tại các vùng có hạ tầng thủy lợi chủ động vào năm 2030. Giải pháp này do Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Bắc Ninh chủ trì, hướng tới mục tiêu giảm 25% đến 30% lượng phát thải khí CH4 từ đồng ruộng, tương đương mức cắt giảm khoảng 180 nghìn tấn CO2tđ mỗi năm.

Thứ hai, nâng cấp và nhân rộng công nghệ hầm khí sinh học (Biogas) quy mô trang trại kết hợp xử lý compost hiếu khí, đặt mục tiêu bao phủ 87% cơ sở chăn nuôi lợn và 60% trang trại gia cầm đến năm 2028. Chi cục Chăn nuôi và Thú y phối hợp cùng các hộ kinh doanh thực hiện nhằm giảm 35% lượng phát thải CH4 và N2O từ khâu quản lý chất thải.

Thứ ba, cải thiện khẩu phần dinh dưỡng cho đàn bò 26.319 con và đàn trâu 2.847 con thông qua giải pháp bổ sung thức ăn thô xanh ủ chua phối trộn tỷ lệ 50:50 với cỏ voi và rơm xử lý urê. Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai từ năm 2024, mục tiêu giảm 5% đến 8% lượng phát thải CH4 do lên men dạ cỏ trên mỗi đơn vị sản phẩm.

Thứ tư, đẩy mạnh chương trình quản lý cây trồng tổng hợp (ICM) và thay thế phân urê bón mặt bằng kỹ thuật vùi sâu phân đạm kết hợp phân bón tan chậm trên 15.000 ha đất canh tác giai đoạn 2025 - 2030. Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố đóng vai trò điều phối nhằm giảm 20% lượng phát thải N2O trực tiếp từ đất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Cơ quan quản lý nhà nước cấp địa phương (Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh): Sử dụng bộ số liệu phát thải cơ sở năm 2020 và dự báo 2030 để xây dựng Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu cấp tỉnh và tích hợp mục tiêu giảm phát thải vào quy hoạch nông nghiệp carbon thấp.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành Biến đổi khí hậu, Khoa học Môi trường: Tham khảo quy trình áp dụng hướng dẫn IPCC 2019 bậc 2 với các hệ số đặc trưng địa phương (EFc = 375 kg/ha/vụ) như một tài liệu khung phương pháp luận để triển khai nghiên cứu tại các tỉnh thuộc lưu vực đồng bằng sông Hồng.

3. Doanh nghiệp và chủ trang trại nông nghiệp công nghệ cao: Khai thác các phân tích chi phí - hiệu quả của công nghệ Biogas và đệm lót sinh học để chuyển đổi quy trình xử lý chất thải cho quy mô 226 nghìn con lợn và gần 6 triệu con gia cầm, hướng tới tiếp cận thị trường tín chỉ carbon nông nghiệp.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cơ quan tài trợ quốc tế: Sử dụng bức tranh định lượng chi tiết về tiềm năng giảm phát thải để thiết kế các dự án tài chính khí hậu, chuyển giao công nghệ xanh phù hợp với các cam kết NDC của Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao canh tác lúa lại chiếm tỷ trọng phát thải khí nhà kính lớn nhất tại Bắc Ninh?

Hoạt động canh tác lúa chiếm 46% tổng diện tích đất toàn tỉnh và thường xuyên duy trì chế độ ngập nước. Điều kiện yếm khí kéo dài trong đất phù sa gley khiến vi khuẩn sinh mê-tan phân giải chất hữu cơ mạnh mẽ, tạo ra lượng phát thải vượt trội lên đến hơn 700 nghìn tấn CO2tđ mỗi năm.

Kỹ thuật tưới khô ướt xen kẽ (AWD) giúp giảm phát thải như thế nào?

Kỹ thuật AWD tạo ra các giai đoạn rút nước phơi ruộng xen kẽ giữa các chu kỳ ngập, giúp tăng cường độ thoáng khí trong đất và nâng cao thế ôxy hóa khử. Quá trình này ức chế trực tiếp hoạt động của vi khuẩn sinh mê-tan, giúp cắt giảm từ 25% đến 30% lượng phát thải CH4 mà vẫn đảm bảo năng suất lúa đạt trên 64 tạ/ha.

Hệ số phát thải mê-tan từ ruộng lúa tại Bắc Ninh được xác định trên cơ sở nào?

Hệ số phát thải được tính toán theo hướng dẫn IPCC 2019 kết hợp hệ số cơ sở đặc trưng quốc gia EFc là 375 kg CH4/ha/vụ. Sau khi nhân với các hệ số điều chỉnh chế độ nước trước vụ (SFp = 1,22) và trong vụ (SFw = 0,78), hệ số hiệu chỉnh thực tế cho đồng ruộng Bắc Ninh đạt 356,85 kg CH4/ha/vụ.

Hoạt động chăn nuôi lợn đóng góp vào tổng lượng phát thải của tỉnh ra sao?

Với quy mô 226.790 con năm 2020, đàn lợn là nguồn phát thải khí nhà kính từ chất thải lớn nhất tỉnh Bắc Ninh. Dù phát thải đường ruột thấp (1 kg CH4/con/năm), lượng chất thải lớn với 85% xử lý bằng phương pháp ủ làm phát sinh lượng CH4 và N2O đáng kể, đòi hỏi phải ưu tiên chuyển đổi sang công nghệ Biogas khép kín.

Kết quả nghiên cứu hỗ trợ thực hiện mục tiêu Net Zero 2050 của Việt Nam như thế nào?

Nghiên cứu cung cấp dữ liệu kiểm kê cấp địa phương có độ phân giải cao, hỗ trợ đắc lực cho mục tiêu cắt giảm 30% phát thải mê-tan vào năm 2030 và lộ trình đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 theo cam kết tại COP26 thông qua các giải pháp giảm nhẹ có thể đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV).

Kết luận

• Hoạt động canh tác lúa và chăn nuôi tại tỉnh Bắc Ninh tạo ra nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể, trong đó canh tác lúa trên 46% diện tích tự nhiên là nguồn phát thải CH4 lớn nhất với hệ số điều chỉnh 356,85 kg/ha/vụ.
• Đàn lợn 226.790 con và gia cầm gần 6 triệu con chiếm tỷ trọng chi phối trong tổng lượng khí nhà kính phát sinh từ quản lý chất thải động vật.
• Phương pháp kiểm kê IPCC 2019 bậc 2 kết hợp phần mềm chuyên dụng và hệ số đặc trưng địa phương cung cấp độ chính xác và độ tin cậy khoa học cao cho dữ liệu phát thải cấp tỉnh.
• Gói giải pháp gồm tưới khô ướt xen kẽ AWD trên 20.000 ha lúa và công nghệ Biogas cho 87% trại lợn là hai công nghệ carbon thấp ưu tiên hàng đầu, mang lại lợi ích kép về môi trường và kinh tế.
• Lộ trình 2023 - 2030 cần tập trung hoàn thiện chính sách hỗ trợ vốn, chuyển giao kỹ thuật canh tác giảm phát thải cho nông dân và nhân rộng các mô hình kinh tế tuần hoàn nông nghiệp trên toàn địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TONG QUAN VE VAN ĐÈ NGHIÊN CỨU 1. Tong quan điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội vùng nghiên cứu Bắc Ninh là tinh thuộc vùng đồng bằng sông Hồng, có tọa độ địa lý từ 20°58" đến 21°16' vĩ độ Bắc và 105°54' đến 106°19' kinh độ Đông. Diện tích tự nhiên 822,7 km2, có 08 don vị hành chính cấp huyện gồm 02 thành phố, 06 huyện, với 126 xã, phường va thị tran, với các mặt tiếp giáp: - Phía Bắc giáp tỉnh Bắc Giang; - Phía Nam giáp tỉnh Hưng Yên và một phần Hà Nội; - Phía Đông giáp tỉnh Hải Dương; - Phía Tây giáp thủ đô Hà Nội. BẢN ĐỒ HÀNH CHÍNH TỈNH BẮC NINH ————= BẮC GIANG BẮC GIANG Hình 1.1: Bản đồ hành chính tính Bắc Ninh Nguôn: Cổng thông tin điện tử tỉnh Bắc Ninh * Hiện trạng phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh a.

Dán sô Theo số liệu thống kê năm 2020, Bắc Ninh có 1. Trong đó dân số nông thôn chiếm trên 68,82%, dân số thành thị chiếm 31,18%. Thành phần dân sô này có xu hướng chuyên dịch theo cơ câu tăng dân sô thành thị và giảm dân sô nông thôn. Dân số Bắc Ninh là dân số trẻ, trên 907.962 người trong độ tuổi lao động.

Với chất lượng ngày càng được nâng cao, đội ngũ dân số trẻ này là lực lượng lao động hùng hậu trong công cuộc đôi mới, xây dựng và phát triên kinh tê - văn hoá - xã hội của tỉnh.1: Dân sé phan theo don vi hanh chinh (Giai doan 2015-2020) Sơ bộ 2015 2017 2018 2019 |1202p TOAN TINH 1.126 Thanh phố Bac Ninh | 211.924 Thanh phố Từ Son 160.533 Huyén Yén Phong 163.596 Huyện Tiên Du 153.186 Huyện Thuận Thành | 160.688 Huyện Gia Bình 98.015 Huyện Lương Tài 100.550 Nguồn: Niên giám thong kê tinh Bac Ninh 2020 b. Lao động Theo số liệu niên giám thống kê năm 2020 toàn tỉnh có 758. Trong đó chủ yếu là lực lượng lao động trong khu vực sản xuất với 436.2: Lao động đang làm việc tại thời điểm 1/7 hàng năm phân theo ngành kinh tế Sơ bộ | | 2015 | 2017 | 2018 | 2019 | 2 2g TONG SO - Total 698.681 Phan theo nghé nghiép Nhà lãnh đạo 8272 | 7.457 Chuyện môn ky thuậ bậc | 47779 | 60.496 tune môn ky thuậ bậc | 59.976 Dịch vụ cá nhân, bảo vệ bán | 121.2020 S?Độ hang Nghé trong nông, lam, ngu | s9 4gi | 46.443 nghiệp Thợ thủ kiên quan công và, thợ ý có Í 163 965 | 145.874 Thợ lắp ráp và vận hành , , TA" 106.498 máy móc, thiệt bị Nghề giản đơn 154.019 Khác - Other 294 684 357 376 - Phân theo vị thé việc làm Lam công ăn lương 308.652 Chủ cơ sở SXKD 22.d6ng gia đình 40.556 Xã viên HTX 67 121 40 35 119 Nguoi hoc viéc - - - - - Nguồn: Niên giám thống kê tinh Bắc Ninh 2020 * Thực trạng phát triển các ngành kinh tế Năm 2020, năm cuối thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm (2016-2020) và cũng là năm diễn ra Đại hội Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2020-2025. Trong bối cảnh có nhiều khó khăn và thách thức, đặc biệt là đại địch Covid-19 xuất hiện và diễn biến phức tạp trên toàn cầu, đã tác động sâu rộng đến mọi phương diện của đời sống kinh tế - xã hội và Bắc Ninh cũng bị ảnh hưởng do kinh tế đã hội nhập với kinh tế thế giới.

Song, với sự chỉ đạo kịp thời, quyết liệt của Tỉnh ủy, sự điều hành linh hoạt của UBND tỉnh và sự giám sát chặt chẽ của Hội đồng nhân dân, cùng những nỗ lực cố gắng của các ngành, các cấp, sự chung tay đồng lòng, đoàn kết của cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân, Bắc Ninh đã tập trung thực hiện quyết liệt, đồng bộ các giải pháp nhằm thực hiện “mục tiêu kép” vừa chống dịch, vừa đảm bảo duy trì phát triển kinh tế - xã hội. Những tháng cuối năm, các hoạt động SXKD đã có nhiều chuyên biến rõ nét và đạt kết quả tích cực trong trạng thái “bình thường mới”. * Sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản Mặc dù, sản xuât nông nghiệp có diện tích gieo trông giảm, một sô sản phâm nông sản tiêu thụ chậm trong thời gian thực hiện giãn cách xã hội để phòng chống 7 dịch Covid-19. Song nhờ sự chỉ đạo quyết liệt trong việc tai cơ cầu cây trồng, vật nuôi, tăng cường hỗ trợ về kỹ thuật, giống, vật tư, đây mạnh áp dụng các tiến bộ khoa học và cơ giới hóa nên sản xuất nông nghiệp 6n định.

- Nông nghiệp a) Về trong trot: Vu đông xuân 2019-2020 trên địa bàn tỉnh có khó khăn và thuận lợi dan xen tác động đến sản xuất. Song sản xuất vụ đông xuân năm 2020 vẫn đạt kết quả tốt. Năng suất bình quân chung đạt 64,9 tạ/ha, tăng 2,5% (+1,6 tạ/ha) so với vụ xuân năm trước. Sản xuất vụ mùa: có nhiều thuận lợi, năng suất sơ bộ đạt 62,6 tạ/ha, tăng 5,2%; sản lượng đạt trên 197,3 nghìn tấn, tăng 2,1% so với cùng vụ năm trước và là vụ mùa có năng suât lúa cao nhât từ trước đên nay.

Dat dai thé nhưỡng: Dat phủ sa gley của hệ thông sông Hong (P"g) chiếm diện tích chủ yếu (11.148,95ha), chiếm 13,55% diện tích đất tự nhiên. Đất phù sa gley của hệ thống sông Thái Bình (Pg) chiếm diện tích lớn thứ hai (10.916,74ha), chiếm 13,27% diện tích đất tự nhiên phân bố dọc hệ thống sông Cầu thuộc các huyện Yên Phong, Qué Võ. Các loại đất này chủ yếu trồng 2 vụ lúa. Phân bón: Tăng cường sử dụng phân chuông, bón đủ lượng, cân đối NPK theo quy trình của từng giống, từng chân đất, tạo điều kiện cho lúa sinh trưởng, phát triển tốt.

Bón đạm: Bón lót đạm sâu trước khi bừa cay dé hạn chế lúa mới cay bi chét khi rét đậm, rét hại xảy ra. Bon thúc sớm, cân đối, bón nuôi dong day đủ tạo điều kiện cho lúa đẻ nhánh sớm, tập trung, phan hoá dong và tré bông thuận lợi, tăng sé bông hữu hiệu và tỷ lệ hat chắc trên bông, cần đặc biệt chú ý bón đủ lượng kali dé dam bao nang suat. Tưới nước: đảm bảo đủ nước tưới dưỡng dé lúa sau cấy nhanh bén rễ hồi xanh, không bị chết khi gặp rét đậm, rét hại. Tưới theo chế độ “nông-lộ-phơi” xen kẽ ở giai đoạn lúa đẻ nhánh, rút nước phơi ruộng ở giai đoạn kết thúc đẻ nhánh hữu hiệu, đảm bảo đủ nước ở giai đoạn làm dong, trỗ bong; tưới rút xen kẽ đến trước khi thu hoạch 10 ngày b) Chăn nuôi và công tác thú y Chăn nuôi: trong năm 2020 trên địa bàn tỉnh nhìn chung ổn định, không có dịch bệnh lớn xảy ra.

Tính đến tháng 31/12/2020, đàn trâu toàn tỉnh có 2.847 con, tăng 0,8% so với cùng thời điểm năm 2019; đàn bò có 26.319 con giảm 1,6%; đàn lợn có 226.790 con, tăng 23,6%; dan gia cầm có 5.949 nghìn con, tăng 1,7%. Sản lượng thịt hơi gia súc, gia cầm năm nay đạt 64.145 tan, giảm sâu 10,3% so với năm 2019. - Lâm nghiệp Trong năm, chủ yếu tập trung thực hiện tốt công tác quản lý bảo vệ rừng và phòng chống cháy rừng, công tác chăm sóc, bảo vệ diện tích rừng đã trồng. Năm 2020, toàn tỉnh khai thác được 3.850 mồ gỗ, giảm 4,1% so với cùng kỳ, sản lượng củi khai thác được 5200 ste, giảm 3,3%.

Trong năm xảy ra 8 vụ cháy rừng làm thiệt hại 1,9 ha. - Thuỷ sản Trong năm 2020, ngành thủy sản tiếp tục thực hiện mục tiêu phát triển nuôi trồng thủy sản của tỉnh theo hướng ổn định diện tích, đây mạnh nuôi cá thâm canh tăng năng suất, vùng quy hoạch nuôi cá lồng trên sông gắn với vệ sinh an toàn thực phẩm nhăm nâng cao sản lượng, chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế. Cùng với đó là tăng cường kiểm tra, quản lý chất lượng con giống, thức ăn thuỷ sản; hỗ trợ có hiệu quả người dân về khoa học kỹ thuật, thông tin thị trường, phòng chống dịch bệnh. Đồng thời đây mạnh ứng dụng các tiến bộ KHKT mới vao sản xuất, quản lý tốt môi trường, dịch bệnh vùng nuôi, tiễn tới xây dựng các vùng nuôi thủy sản tập trung thâm canh, đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm.

Ước tính năm 2020, tổng sản lượng nuôi trồng và khai thác thủy sản ước tinh đạt 38.630 tan, tăng 2,2% so với năm trước.468 tấn, tăng 2,3%; tôm đạt 281 tan, tăng 1,6%; thuỷ sản khác đạt 863 tan, giảm 1,4%. * Phương hướng phát triển kinh tế - xã hội Định hướng chung Tăng cường xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, bản sắc văn hóa Bắc Ninh - Kinh Bắc, tập trung mọi nguồn lực đây mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thực hiện phát triển bền vững, tạo bước đột phá thúc day phát triển dịch vụ, ưu tiên phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, chú trọng phát triển nông nghiệp chất lượng cao, day mạnh xây dựng nông thôn mới gắn với phát triển đô thị, giải quyết tốt vấn đề môi trường, nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, nguồn nhân lực và các lĩnh vực văn hóa — xã hội, đảm bảo an sinh xã hội, nâng cao đời song vật chat và tinh than của người dan, giữ vững quốc phòng và an ninh, xây dung nên tang dé phan đấu dua tỉnh Bac Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào những năm 20 của thé kỷ 21 theo hướng văn minh, hiện đại. Công nghiệp Tiếp tục phát triển ngành công nghiệp công nghệ cao theo hướng hiện đại, tăng hàm lượng khoa học công nghệ và tỷ trọng giá trị nội địa hóa trong sản phâm, tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp phục vụ cho các ngành chủ lực tạo ra giá trị gia tăng cao theo chuỗi giá trị, hình thành cụm liên kết ngành trên cơ sở lấy doanh nghiệp lớn là hạt nhân, doanh nghiệp vừa và nhỏ là các vệ tỉnh cung ứng, tập trung vào ngành điện tử, viễn thông, cơ điện tử, hóa dược. gắn VỚI SỰ phát triển công nghiệp của vùng thủ đô Hà Nội và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và các hành lang kinh tế Nam Ninh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, Côn Minh - Lào Cai - Ha Nội - Hải Phong - Quảng Ninh, bảo đảm khai thác được lợi thế của tỉnh và gắn kết chặt chẽ các mối liên kết vùng, liên kết tuyến dé thúc đây su phát triển công nghiệp trên địa ban tinh.

Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ va vừa tham gia các cụm liên kết ngành trong chuỗi giá trị.