Luận văn đánh giá mức độ ô nhiễm môi trường không khí và đề xuất phương án xử lý trong nhà máy sản xuất phân bón tổng hợp tại kcn phú thành xã phú thành huyện lạc thủy

Luận văn đánh giá ô nhiễm không khí và đề xuất giải pháp xử lý tại nhà máy sản xuất phân bón tổng hợp KCN Phú Thành, xã Phú Thành, huyện Lạc Thủy.

• Tác giả: Trần Ngọc Hoàng
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Lan
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh giá mức độ ô nhiễm môi trường không khí và đề xuất phương án xử lý trong nhà máy sản xuất phân bón tại KCN Phú Thành, xã Phú Thành, huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học thực tiễn
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Khái niệm môi trường và ô nhiễm môi trường
• 2.3. Hiện trạng phân bón sử dụng tại Việt Nam
• 2.3.1. Lịch sử hình thành và phát triển ngành phân bón Việt Nam
• 2.3.2. Vòng đời ngành phân bón Việt Nam
• 2.3.3. Vị thế ngành phân bón Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.1.3. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của khu vực thực hiện dự án
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2. Mối tương quan của khu vực dự án với các đối tượng tự nhiên và kinh tế, xã hội xung quanh khu vực Dự án
• 4.3. Hiện trạng chất lượng các thành phần môi trường nước, không khí
• 4.4. Hiện trạng sản xuất của nhà máy
• 4.5. Hiện trạng ô nhiễm môi trường không khí tại nhà máy
• 4.5.1. Ô nhiễm Bụi và khí thải từ hoạt động của phương tiện giao thông
• 4.5.2. Bụi và mùi hôi từ các công đoạn sản xuất phân bón hữu cơ sinh học
• 4.5.3. Bụi và mùi hôi từ các công đoạn sản xuất phân bón NPK khoáng đa, trung lượng trộn hữu cơ dạng bột và viên nén
• 4.5.4. Mùi từ quá trình ủ hảo khí sinh khối phân hữu cơ
• 4.6. Đề xuất được các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường không khí
• 4.6.1. Giảm thiểu các tác động do bụi khí thải từ phương tiện vận chuyển nguyên vật liệu sản phẩm
• 4.6.2. Giảm thiểu bụi từ các công đoạn sản xuất phân bón hữu cơ sinh học và sản xuất phân bón NPK khoáng đa, trung lượng trộn hữu cơ dạng bột và viên nén
• 4.6.3. Giảm thiểu mùi từ hoạt động sản xuất ủ hảo khí sinh khối phân hữu cơ
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Ô nhiễm không khí tại nhà máy phân bón KCN Phú Thành

Ô nhiễm không khí tại nhà máy phân bón KCN Phú Thành là vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường và sức khỏe cộng đồng. Các nguồn gây ô nhiễm chính bao gồm khí thải từ quá trình sản xuất, bụi từ các công đoạn nghiền, trộn, và mùi hôi từ quá trình ủ phân hữu cơ. Đánh giá ô nhiễm cho thấy nồng độ bụi và các chất khí độc hại như NO2, SO2 vượt quá tiêu chuẩn cho phép. Tác động của ô nhiễm không chỉ gây hại cho sức khỏe người lao động mà còn ảnh hưởng đến chất lượng không khí khu vực xung quanh.

1.1. Nguồn gốc ô nhiễm không khí

Các nguồn gây ô nhiễm không khí chủ yếu tại nhà máy bao gồm khí thải từ phương tiện vận chuyển, bụi từ quá trình nghiền và trộn phân bón, và mùi hôi từ quá trình ủ phân hữu cơ. Nguyên nhân ô nhiễm chính là do thiếu hệ thống xử lý khí thải hiệu quả và quy trình sản xuất chưa được tối ưu hóa.

1.2. Tác động của ô nhiễm không khí

Tác động của ô nhiễm không khí tại nhà máy gây ra các vấn đề sức khỏe như dị ứng da, cay mắt, nhức đầu, và mệt mỏi cho người lao động. Ngoài ra, ô nhiễm môi trường còn ảnh hưởng đến chất lượng không khí khu vực xung quanh, gây khó chịu cho người dân địa phương.

II. Giải pháp xử lý ô nhiễm không khí

Để giảm thiểu ô nhiễm không khí, nhà máy cần áp dụng các giải pháp xử lý ô nhiễm hiệu quả. Các biện pháp bao gồm lắp đặt hệ thống lọc bụi túi vải, sử dụng công nghệ hấp thụ khí thải, và cải thiện quy trình sản xuất. Công nghệ xử lý ô nhiễm như thiêu đốt khí thải cũng được đề xuất để giảm thiểu mùi hôi và khí độc hại. Biện pháp cải thiện không khí cần được thực hiện đồng bộ để đảm bảo hiệu quả lâu dài.

2.1. Công nghệ xử lý khí thải

Công nghệ xử lý ô nhiễm như hệ thống lọc bụi túi vải và phương pháp hấp thụ khí thải được áp dụng để giảm thiểu bụi và khí độc hại. Quản lý ô nhiễm cần được thực hiện thông qua việc giám sát và bảo trì hệ thống xử lý khí thải định kỳ.

2.2. Cải thiện quy trình sản xuất

Biện pháp cải thiện không khí bao gồm tối ưu hóa quy trình sản xuất, sử dụng nguyên liệu thân thiện với môi trường, và đào tạo nhân viên về các biện pháp bảo vệ môi trường. Bảo vệ môi trường cần được ưu tiên trong mọi hoạt động của nhà máy.

III. Đánh giá và kiến nghị

Đánh giá ô nhiễm tại nhà máy phân bón KCN Phú Thành cho thấy cần có các biện pháp quản lý và xử lý ô nhiễm hiệu quả. Quản lý ô nhiễm cần được thực hiện thông qua việc giám sát chặt chẽ các nguồn phát thải và áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến. Kiến nghị bao gồm việc đầu tư vào hệ thống xử lý khí thải hiện đại, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, và hợp tác với các cơ quan chức năng để đảm bảo tuân thủ các quy định về môi trường.

3.1. Đánh giá hiệu quả các biện pháp

Đánh giá ô nhiễm cần được thực hiện định kỳ để đo lường hiệu quả của các biện pháp xử lý. Giải pháp xử lý ô nhiễm cần được điều chỉnh dựa trên kết quả đánh giá để đảm bảo hiệu quả tối ưu.

3.2. Kiến nghị cải thiện

Kiến nghị bao gồm việc đầu tư vào công nghệ xử lý khí thải tiên tiến, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, và hợp tác với các cơ quan chức năng để đảm bảo tuân thủ các quy định về môi trường. Bảo vệ môi trường cần được ưu tiên trong mọi hoạt động của nhà máy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ô nhiễm môi trường không khí đang trở thành vấn đề cấp bách toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người và sự phát triển bền vững của xã hội. Tại Việt Nam, ngành sản xuất phân bón đóng vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp, với nhu cầu tiêu thụ khoảng 11 triệu tấn phân bón mỗi năm, trong đó phân NPK chiếm 35,5%, phân Urê 22,2%, phân Lân và DAP chiếm tỷ trọng đáng kể. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất phân bón cũng là nguồn phát sinh ô nhiễm không khí nghiêm trọng, đặc biệt tại các khu công nghiệp như KCN Phú Thành, xã Phú Thành, huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình.

Luận văn tập trung đánh giá mức độ ô nhiễm không khí tại nhà máy sản xuất phân bón tổng hợp trong KCN Phú Thành, phân tích các nguồn phát sinh bụi, khí độc như SO2, H2S, NO2, NH3 và mùi hôi từ quá trình sản xuất phân bón hữu cơ sinh học và NPK. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định thực trạng ô nhiễm, đánh giá tác động môi trường và đề xuất các giải pháp xử lý hiệu quả nhằm giảm thiểu ô nhiễm không khí, bảo vệ sức khỏe người lao động và cộng đồng dân cư xung quanh.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trong năm 2020 tại nhà máy sản xuất phân bón thuộc KCN Phú Thành, với các số liệu quan trắc môi trường không khí, phân tích thành phần khí thải và bụi tại các vị trí sản xuất chính. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý môi trường, hỗ trợ các nhà quản lý và doanh nghiệp trong việc áp dụng công nghệ xử lý khí thải phù hợp, góp phần phát triển ngành phân bón bền vững và thân thiện với môi trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về ô nhiễm môi trường không khí, bao gồm:

• Khái niệm môi trường và ô nhiễm môi trường: Theo Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam 2014, môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo ảnh hưởng đến sự tồn tại của con người và sinh vật. Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và sinh vật.

• Ô nhiễm không khí và ô nhiễm mùi: Ô nhiễm không khí là sự thay đổi thành phần không khí do khói, bụi, khí độc hại phát sinh từ hoạt động sản xuất, giao thông và sinh hoạt. Ô nhiễm mùi là sự kết hợp của hàng trăm hợp chất bay hơi với nồng độ thấp, gây khó chịu và ảnh hưởng sức khỏe con người.

• Mô hình phát sinh và lan truyền khí thải: Nghiên cứu áp dụng mô hình đánh giá nồng độ bụi và khí thải tại các vị trí sản xuất, phân tích tác động của các khí SO2, H2S, NO2, NH3 và bụi mịn PM2.5 đến môi trường xung quanh.

• Công nghệ xử lý khí thải: Các phương pháp xử lý ô nhiễm không khí được nghiên cứu bao gồm hấp thụ, hấp phụ, thiêu đốt và sử dụng chế phẩm sinh học WEVIRO nhằm khử mùi và giảm nồng độ khí độc hại.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thu thập từ quan trắc môi trường không khí tại nhà máy sản xuất phân bón KCN Phú Thành, bao gồm nồng độ bụi, khí SO2, H2S, NO2, NH3 tại các vị trí sản xuất phân bón hữu cơ sinh học, NPK dạng bột và viên nén, cùng với dữ liệu về hoạt động sản xuất và lưu lượng xe vận chuyển nguyên liệu.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Lấy mẫu khí thải và bụi tại 10 điểm quan trắc trọng yếu trong nhà máy và khu vực xung quanh, được chọn dựa trên vị trí phát sinh khí thải chính và khu vực dân cư lân cận. Cỡ mẫu đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ nhà máy.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng các thiết bị đo chuyên dụng để xác định nồng độ các khí độc hại và bụi, phân tích số liệu bằng phần mềm thống kê để đánh giá mức độ ô nhiễm, so sánh với các quy chuẩn Việt Nam (QCVN 05:2013/BTNMT, QCVN 06:2009/BTNMT).

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành trong vòng 12 tháng, từ tháng 1 đến tháng 12 năm 2020, bao gồm giai đoạn thu thập dữ liệu, phân tích, đánh giá và đề xuất giải pháp xử lý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ ô nhiễm bụi và khí thải vượt quy chuẩn: Nồng độ bụi tại khu vực nghiền, trộn và sàng phân bón NPK dạng bột và viên nén đo được trung bình từ 0,15 đến 0,25 mg/m³, vượt mức giới hạn cho phép 0,15 mg/m³ theo QCVN 19:2009/BTNMT. Nồng độ khí SO2 tại một số vị trí sản xuất đạt 0,08 ppm, cao hơn ngưỡng 0,05 ppm quy định.

2. Ô nhiễm mùi hôi từ quá trình ủ hảo khí sinh khối phân hữu cơ: Khí H2S và NH3 phát sinh với nồng độ lần lượt 0,02 ppm và 0,03 ppm, gây khó chịu cho người lao động và cư dân xung quanh. Mùi hôi lan tỏa trong phạm vi bán kính khoảng 500 m.

3. Ảnh hưởng của hoạt động vận chuyển nguyên liệu: Lượng xe ra vào nhà máy trung bình 50 lượt/ngày, phát sinh bụi và khí thải NO2 với nồng độ trung bình 0,04 ppm, chiếm khoảng 80% tải lượng ô nhiễm không khí do giao thông trong khu vực.

4. Hiệu quả xử lý bụi và khí thải hiện tại còn hạn chế: Các thiết bị lọc bụi túi vải và hệ thống xử lý khí thải hiện có chỉ giảm được khoảng 60-70% nồng độ bụi và khí độc, chưa đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của ô nhiễm không khí tại nhà máy là do các công đoạn nghiền, trộn, sàng phân bón tạo ra bụi mịn, cùng với khí thải phát sinh từ quá trình ủ sinh học và vận chuyển nguyên liệu. So với các nghiên cứu trong ngành sản xuất phân bón tại một số địa phương khác, mức độ ô nhiễm tại KCN Phú Thành tương đương hoặc cao hơn do quy mô sản xuất lớn và công nghệ xử lý khí thải chưa đồng bộ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ nồng độ bụi và khí SO2, H2S tại các vị trí khác nhau trong nhà máy, cùng bảng so sánh với các quy chuẩn Việt Nam để minh họa mức độ vượt ngưỡng. Kết quả này cho thấy cần thiết phải nâng cấp công nghệ xử lý khí thải và áp dụng các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm hiệu quả hơn.

Ngoài ra, việc sử dụng chế phẩm sinh học WEVIRO cho thấy tiềm năng khử mùi nhanh chóng trong vòng 12-24 giờ, giảm đáng kể nồng độ khí độc hại như H2S và NH3, góp phần cải thiện chất lượng không khí trong nhà máy. So với phương pháp hấp thụ và hấp phụ truyền thống, chế phẩm sinh học an toàn, thân thiện môi trường và dễ sử dụng hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cấp hệ thống xử lý bụi và khí thải: Áp dụng công nghệ lọc bụi túi vải thế hệ mới kết hợp với hệ thống hấp thụ khí SO2, NO2 nhằm giảm nồng độ bụi và khí độc xuống dưới ngưỡng quy chuẩn trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện là Ban quản lý nhà máy phối hợp với đơn vị tư vấn công nghệ môi trường.

2. Sử dụng chế phẩm sinh học WEVIRO trong xử lý mùi hôi: Triển khai sử dụng WEVIRO tại các khu vực ủ hảo khí sinh khối phân hữu cơ để khử mùi trong vòng 24 giờ, giảm thiểu ảnh hưởng đến người lao động và cư dân lân cận. Thời gian áp dụng thử nghiệm trong 6 tháng đầu năm, do bộ phận kỹ thuật nhà máy đảm nhiệm.

3. Kiểm soát và giảm thiểu bụi từ hoạt động vận chuyển nguyên liệu: Lắp đặt hệ thống phun sương giảm bụi tại các điểm tập kết nguyên liệu và đường vận chuyển, đồng thời tổ chức đào tạo lái xe về kỹ thuật vận chuyển an toàn, giảm phát tán bụi trong 3 tháng tới. Chủ thể là bộ phận quản lý vận tải và môi trường nhà máy.

4. Tăng cường giám sát và quan trắc môi trường định kỳ: Thiết lập hệ thống quan trắc tự động nồng độ bụi và khí thải tại các vị trí trọng yếu, báo cáo định kỳ hàng quý để kịp thời điều chỉnh biện pháp xử lý. Thời gian triển khai trong 6 tháng, do phòng kỹ thuật môi trường nhà máy phối hợp với cơ quan chức năng địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý môi trường tại các khu công nghiệp: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và giải pháp thực tiễn để quản lý ô nhiễm không khí trong các nhà máy sản xuất phân bón, giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát môi trường.

2. Doanh nghiệp sản xuất phân bón: Tham khảo các phương pháp xử lý khí thải và mùi hôi, áp dụng công nghệ mới như chế phẩm sinh học WEVIRO để giảm thiểu tác động môi trường, nâng cao uy tín và trách nhiệm xã hội.

3. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và nông nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm cơ sở xây dựng chính sách, quy chuẩn kỹ thuật và hướng dẫn quản lý ô nhiễm không khí trong ngành phân bón.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành khoa học môi trường: Tài liệu tham khảo hữu ích về đánh giá ô nhiễm không khí, phương pháp quan trắc và xử lý khí thải trong lĩnh vực sản xuất phân bón, góp phần phát triển nghiên cứu khoa học ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

1. Ô nhiễm không khí tại nhà máy phân bón ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe con người?
   Ô nhiễm không khí gây ra bởi bụi và khí độc như SO2, H2S, NO2 có thể gây kích ứng đường hô hấp, dị ứng da, mệt mỏi, nhức đầu và các bệnh về phổi. Ví dụ, SO2 ở nồng độ 1-5 ppm gây co thắt khí quản, còn NO2 có thể gây viêm phổi nếu tiếp xúc lâu dài.

2. Phương pháp xử lý mùi hôi nào hiệu quả nhất trong nhà máy sản xuất phân bón?
   Chế phẩm sinh học WEVIRO được đánh giá cao nhờ khả năng khử mùi nhanh trong 12-24 giờ, an toàn cho người và môi trường, vượt trội so với phương pháp hấp thụ và hấp phụ truyền thống.

3. Làm thế nào để giảm bụi phát sinh từ quá trình sản xuất phân bón?
   Nâng cấp hệ thống lọc bụi túi vải, phun sương giảm bụi tại các điểm tập kết nguyên liệu và đường vận chuyển, cùng với việc cải tiến quy trình sản xuất giúp giảm phát tán bụi hiệu quả.

4. Tại sao cần quan trắc môi trường định kỳ trong nhà máy?
   Quan trắc giúp theo dõi nồng độ bụi và khí thải, đánh giá hiệu quả các biện pháp xử lý, phát hiện sớm các vấn đề ô nhiễm để kịp thời điều chỉnh, đảm bảo tuân thủ quy chuẩn môi trường.

5. Nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí tại nhà máy sản xuất phân bón là gì?
   Nguyên nhân chủ yếu là bụi phát sinh từ công đoạn nghiền, trộn, sàng phân bón, khí thải từ quá trình ủ sinh học và hoạt động vận chuyển nguyên liệu, do công nghệ xử lý khí thải chưa đồng bộ và hiệu quả thấp.

Kết luận

• Đánh giá thực trạng cho thấy nồng độ bụi và khí thải SO2, H2S, NO2 tại nhà máy sản xuất phân bón KCN Phú Thành vượt quy chuẩn kỹ thuật môi trường, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe người lao động và cộng đồng.

• Ô nhiễm mùi hôi từ quá trình ủ hảo khí sinh khối phân hữu cơ là vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng không khí trong và ngoài nhà máy.

• Công nghệ xử lý khí thải hiện tại chưa đáp ứng yêu cầu, cần nâng cấp hệ thống lọc bụi và áp dụng các biện pháp xử lý mùi hiệu quả như sử dụng chế phẩm sinh học WEVIRO.

• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm giảm thiểu ô nhiễm bụi, khí thải và mùi hôi, đồng thời tăng cường giám sát môi trường định kỳ để đảm bảo hiệu quả lâu dài.

• Nghiên cứu mở ra hướng đi mới cho công tác quản lý ô nhiễm không khí trong ngành sản xuất phân bón tại Việt Nam, góp phần phát triển bền vững và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tiếp theo, cần triển khai thực hiện các giải pháp đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu đánh giá tác động môi trường tại các nhà máy phân bón khác trên toàn quốc. Các doanh nghiệp và cơ quan quản lý được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ môi trường không khí và sức khỏe cộng đồng, hướng tới phát triển ngành phân bón xanh, sạch và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở khoa học của đề tài Hiện nay tiến bộ khoa học kỹ thuật mới được áp dụng vào sản xuất trong ngành phân bón, các doanh nghiệp cung cấp cho nhân dân ngày càng phong phú và đa dạng nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị cho sản phẩm cây trồng ngày càng có tính cạnh tranh, cây trồng cần phải được cung ứng đầy đủ phân bón nhất là phân hữu cơ. Tình hình hiện nay việc sử dụng phân vô cơ của người dân là quá nhiều đã làm cho đất ngày càng bạc màu và sản phẩm sản xuất ra khó đạt được tiêu chuẩn để cung cấp ra thị trường. Cùng với quá trình phát triển và hội nhập của đất nước trong những năm qua, nền kinh tế nông nghiệp áp dụng khoa học kĩ thuật đang trên đà phát triển.

Nắm bắt được nhu cầu đó và với thế mạnh và kinh nghiệm của một tập thể, cùng với đó là tiềm lực tài chính, sức mạnh đoàn kết, quyết tâm đã thúc đẩy công ty hoạt động tốt, cung cấp cho thị trường những sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng mong muốn của người tiêu dùng và góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Khái niệm môi trường và ô nhiễm môi trường Môi trường: Theo khoản 1, điều 3 Luật Bảo Vệ Môi Trường Việt Nam 2014: “ Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật.” (Quốc hội, 2014) Ô nhiễm môi trường: Theo khoản 8, điều 3 Luật Bảo Vệ Môi Trường Việt Nam 2014: “ Là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn kỹ thuật môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật”. (Quốc hội, 2014) 5 Thành phần môi trường: Theo Khoản 2, Điều 3, Luật Bảo vệ môi trường 2014: Thành phần môi trường là yếu tố vật chất tạo thành môi trường gồm đất, nước, không khí, âm thanh, ánh sáng, sinh vật và các hình thái vật chất khác. Quan trắc môi trường: Theo Khoản 20, Điều 3, Luật Bảo vệ môi trường 2014: Quan trắc môi trường là quá trình theo dõi có hệ thống về thành phần môi trường, các yếu tố tác động lên môi trường nhằm cung cấp thông tin đánh giá hiện trạng, diễn biến chất lượng môi trường và các tác động xấu đối với môi trường.

Ô nhiễm mùi: Theo tạp chí môi trường Ô nhiễm Mùi là dạng ô nhiễm không khí rất phức tạp do mùi được tạo ra từ sự kết hợp hàng trăm hợp chất khác nhau ở nồng độ rất thấp. Ô nhiễm mùi được đặc biệt quan tâm vì đặc trưng mùi hôi của nó, khả năng tác động đến sức khỏe con người, và khả năng phát tán trên diện rất rộng. Ô nhiễm không khí: Theo tạp chí môi trường, Ô nhiễm không khí là sự thay đổi lớn trong thành phần của không khí, chủ yếu do khói, bụi, hơi hoặc các khí lạ được đưa vào không khí, có sự tỏa mùi, làm giảm tầm nhìn xa, gây biến đổi khí hậu, gây bệnh cho con người và cũng có thể gây hại cho sinh vật khác như động vật và cây lương thực, nó có thể làm hỏng môi trường. Hiện trạng phân bón sử dụng tại Việt Nam 1.

Lịch sử hình thành và phát triển ngành phân bón Việt Nam Việt Nam là nước nông nghiệp với quá trình phát triển lâu đời. Những thế kỷ trước, người nông dân chủ yếu sử dụng phân bón hữu cơ tự chế từ tro, xác thực vật, phân chuồng,… để bón cho cây trồng. Từ khi công nghiệp hóa chất bắt đầu phát triển, phân bón hóa học ra đời đã thúc đẩy ngành sản xuất nông nghiệp phát triển mạnh mẽ, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng cây trồng. Ngành phân bón Việt Nam hình thành và phát triển theo 04 giai đoạn: 6 ▪ Giai đoạn trước 1960: Ngành nông nghiệp kém phát triển do chiến tranh, người nông dân chỉ sử dụng phân hữu cơ tự chế để bón cho cây trồng.

▪ Giai đoạn 1961 – 1980: Sản xuất và tiêu thụ phân Urê, lân ở mức thấp, các nhà máy phân bón ra đời: Nhà máy phân lân Văn Điển (1961), Nhà máy Supe phốt phát Lâm Thao (1962). Nhà máy đạm Hà Bắc (1975) – nhà máy đạm đầu tiên ở Việt Nam, cũng mới chỉ đáp ứng được 8% nhu cầu phân đạm cả nước, vẫn phải nhập khẩu bổ sung từ Trung Quốc. Tốc độ tăng trưởng nhu cầu phân bón giai đoạn này đạt CAGR = 6,2%/năm, nhu cầu kali cho cây trồng vẫn chưa được chú trọng. ▪ Giai đoạn 1981 – 2000: Ngành phân bón đạt tốc độ tăng trưởng cao ở hầu hết các phân khúc, tốc độ tăng trưởng trung bình đạt 10,1%/năm.

Đặc biệt, sự ra đời của phân phức hợp NPK là một đóng góp rất quan trọng cho nền sản xuất nông nghiệp do đầy đủ chất dinh dưỡng và tiện lợi khi sử dụng, giúp tiết kiệm chi phí và công chăm sóc. Giai đoạn này, các nhà sản xuất trong nước đầu tư công nghệ tiên tiến để gia tăng nguồn cung cả chất và lượng. Ước tính, sản xuất toàn ngành tăng trưởng trung bình 22% giai đoạn 1991 - 1997, mức đầu tư toàn ngành tăng từ 63,5 tỷ đồng năm 1991 lên 102 tỷ đồng năm 1997. Tăng trưởng sản xuất đã nhanh chóng bù đắp phần nào nhu cầu thiếu hụt các mảng sản phẩm NPK, Urê, lân.

▪ Giai đoạn 2001 – nay, ngành phân bón tiếp tục tăng trưởng nhưng tốc độ chậm lại so với giai đoạn trước. Nhu cầu tiêu thụ phân bón đang có tốc độ tăng trưởng giảm dần, CAGR cả giai đoạn đạt 3,1%/năm. Tiêu thụ phân bón cả nước tăng từ 6,5 triệu tấn năm 2002, đến năm 2018 đạt gần 11 triệu tấn, trong khi nguồn cung trong nước vẫn tiếp tục gia tăng. Tính đến 6T/2018, cả nước có 735 cơ sở sản xuất kinh doanh phân bón được cấp phép với tổng công suất lên tới 29,5 triệu tấn/năm.

Trong đó, có 10 doanh nghiệp lớn thuộc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) và 2 doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt 7 Nam (PVN) chiếm phần lớn sản lượng phân bón hàng năm. Còn lại là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, chủ yếu tham gia vào phân khúc phân hỗn hợp NPK. Tuy vậy, phân Kali và SA vẫn phải phụ thuộc lớn vào nhập khẩu do trong nước chưa có doanh nghiệp sản xuất. Vòng đời ngành phân bón Việt Nam Hình 1.

Sản lượng tiêu thụ phân bón và tốc độ tăng trưởng trung bình năm 1961 – 2018 (Nguồn: báo cáo ngành phân bón tháng 09/2019) Ngành phân bón Việt Nam đã bước vào giai đoạn bão hòa, tốc độ tiêu thụ sụt giảm nhanh chóng, CAGR giai đoạn 2001 – 2015 chỉ dao động từ 2,5% – 3,9%/năm và giảm còn 1,96%/năm giai đoạn 2016 – 2018. Một số sản phẩm phân NPK, Urê, lân (chiếm gần 70% tổng nhu cầu phân bón) đã bắt đầu dư cung. Sản xuất phân DAP trong nước đáp ứng 35% tổng nhu cầu, phần còn lại vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu. Trong giai đoạn tới, việc triển khai các dự án NPK chất lượng cao thay thế sản phẩm nhập khẩu kỳ vọng tạo nền tảng tăng trưởng cho ngành phân bón trong nước.

Tuy nhiên mức độ cạnh tranh sẽ càng trở nên gay gắt, đòi hỏi các doanh nghiệp phải thay đổi công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm để tăng trưởng bền vững Hình 1. Sản lượng tiêu thụ phân bón và tốc độ tăng trưởng trung bình năm 1961 – 2018 8 1. Vị thế ngành phân bón Việt Nam (Nguồn: báo cáo ngành phân bón tháng 09/2019) Hình 1. Bản đồ lượng tiêu thụ phân bón trên một hecta đất canh tác Trên thế giới, lượng tiêu thụ phân bón trên một hecta đất canh tác của Việt Nam ở mức khá cao.

Năm 2016, Việt Nam tiêu thụ 430 kg phân bón trên một hecta đất canh tác, chỉ sau một số quốc gia như New Zealand (1.717 kg/ha), Malaysia (1.539 kg/ha), Ai Cập (645,5 kg/ha), Trung Quốc (503 kg/ha). Mức tiêu thụ tại Việt Nam cao gấp 3,1 lần mức trung bình thế giới (138 kg/ha năm 2016). Bản đồ lượng tiêu thụ phân bón trên một hecta đất canh tác các quốc gia trong khu vực 9 (Nguồn: báo cáo ngành phân bón tháng 09/2019) So với các quốc gia sản xuất nông nghiệp trong khu vực, Việt Nam chỉ đứng sau Trung Quốc về mức độ tiêu thụ phân bón. Các quốc gia còn lại tiêu thụ phân bón trên một hecta đất canh tác ở mức khá thấp: Ấn Độ (166 kg/ha), Thái Lan (162 kg/ha), Philippin (157 kg/ha), Campuchia (17,8 kg/ha) (số liệu năm 2016).

Nhìn chung, lượng tiêu thụ phân bón của Việt Nam ở mức cao và đang chững lại. Trong thời gian tới, khi diện tích đất canh tác không được mở rộng thêm, các kỹ thuật canh tác giúp tiết kiệm phân bón, nhu cầu phân bón ở Việt Nam được dự báo không tăng trưởng mạnh như giai đoạn trước. Nhu cầu phân bón. Nhu cầu phân bón ở Việt Nam hiện nay vào khoảng trên 10 triệu tấn các loại.

Trong đó, Urea khoảng 2 triệu tấn, DAP khoảng 900.000 tấn, phân Lân trên 1,8 triệu tấn, phân NPK khoảng 3,8 triệu tấn, ngoài ra còn có nhu cầu khoảng 400 – 500.000 tấn phân bón các loại là vi sinh, phân bón lá. Tình hình sản xuất trong nước. Phân Urea, hiện tại năng lực trong nước đến thời điểm hiện tại là 2,340 triệu tấn/năm, bao gồm Đạm Phú Mỹ 800.000 tấn, Đạm Cà Mau 800.000 tấn, Đạm Hà Bắc 180.000 tấn, Đạm Ninh Bình 560. Dự kiến cuối năm 2014, Đạm Hà Bắc nâng công suất từ 180.000 tấn/năm, cả nước sẽ có 2,660 triệu tấn/năm.

Như vậy, về Urea đến nay, sản xuất trong nước không những phục vụ đủ cho nhu cầu sản xuất nông nghiệp mà còn có lượng để xuất khẩu. Phân DAP, hiện sản xuất trong nước tại nhà máy DAP Đình Vũ 330.000 tấn/năm, đến hết 2015 có thêm nhà máy DAP Lào Cai công suất 330.000 tấn/năm và theo kế hoạch của Thủ tướng từ nay đến hết năm 2015 sẽ có thêm 10 một nhà máy DAP nữa hoặc nâng công suất hiện có của DAP Đình Vũ lên thêm 330. Như vậy sau 2015 sản xuất trong nước có thể đạt tới gần 1 triệu tấn DAP/năm, cơ bản đáp ứng đủ nhu cầu trong nước. Hiện tại từ nay đến hết năm 2014, chúng ta vẫn phải nhập khẩu DAP thêm từ 500.

Phân Lân: Hiện tại Supe Lân sản xuất trong nước có công suất 1,2 triệu tấn/năm, bao gồm nhà máy Lâm Thao công suất 800.000 tấn/năm, Lào Cai 200.000 tấn/năm và Long Thành 200. Sản xuất Lân nung chảy hiện tại vào khoảng 600.000 tấn/năm bao gồm nhà máy Văn Điển và nhà máy Ninh Bình. Dự kiến tương lai sẽ có thêm khoảng 500.