Luận văn thạc sĩ đánh giá nhanh khả năng tích lũy carbon của mô hình nông lâm kết hợp keo chè tại xã tân cương thành phố thái nguyên tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá nhanh khả năng tích lũy carbon của mô hình nông lâm kết hợp keo chè tại xã tân cương thành, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Đỗ Thị Phương Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Đàm Văn Vinh
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Đánh giá nhanh khả năng tích lũy carbon của mô hình nông lâm kết hợp (keo - chè) tại xã Tân Cương, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Công ước của liên hợp quốc về biến đổi khí hậu
• 1.3. Cơ chế phát triển sạch (CDM)
• 1.4. Thị trường Carbon
• 1.5. Chi trả dịch vụ môi trường hấp thụ CO2 của rừng
• 1.6. Những nghiên cứu trên thế giới
• 1.7. Những nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.8. Nhận xét chung
• 1.9. Tổng quan về khu vực nghiên cứu
• 1.9.1. Điều kiện tự nhiên, dân sinh, kinh tế xã Tân Cương, thành phố Thái Nguyên
• 1.9.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.9.1.2. Các nguồn tài nguyên
• 1.9.1.3. Phát triển dân sinh của xã
• 1.9.1.4. Dân số, lao động, việc làm và thu nhập
• 1.9.1.5. Thực trạng phát triển đô thị và các khu dân cư nông thôn
• 1.9.1.6. Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng
• 1.9.1.7. Phát triển kinh tế của xã
• 1.9.1.7.1. Khu vực kinh tế nông nghiệp
• 1.9.1.7.2. Khu vực kinh tế công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp
• 1.9.1.8. Nhận xét và đánh giá chung
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp kế thừa các tài liệu cơ bản
• 2.2.2. Phương pháp điều tra và phân tích số liệu
• 2.2.3. Phương pháp phân tích cảnh quan
• 2.2.4. Phương pháp PRA
• 2.2.5. Phương pháp lập ô tiêu chuẩn
• 2.2.6. Xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Khái quát thực trạng phát triển của một số hệ thống nông lâm kết hợp tại xã Tân Cương, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.2. Khái quát thực trạng phát triển chung của hệ thống NLKH tại xã Tân Cương, TP. Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3. Khái quát tình hình sinh trưởng của mô hình Nông lâm kết hợp (keo - chè)
• 3.4. Sinh khối của hệ thống nông lâm kết hợp (keo - chè) tại xã Tân Cương, Thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.5. Lượng Carbon tích lũy của mô hình nông lâm kết hợp (keo - chè)
• 3.6. Lượng CO2 hấp thụ của mô hình nông lâm kết hợp (keo - chè)
• 3.7. Giá trị kinh tế môi trường hấp thụ CO2 của mô hình Nông lâm kết hợp (keo - chè)
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về khả năng tích lũy carbon

Khả năng tích lũy carbon trong mô hình nông lâm kết hợp (NLKH) là một trong những yếu tố quan trọng trong việc đánh giá tác động của các hệ thống canh tác đến môi trường. Mô hình NLKH, đặc biệt là mô hình keo - chè, đã cho thấy tiềm năng lớn trong việc hấp thụ CO2 từ khí quyển. Theo nghiên cứu, lượng carbon tích lũy trong các hệ thống này không chỉ giúp cải thiện chất lượng đất mà còn góp phần giảm thiểu biến đổi khí hậu. Việc đánh giá khả năng này không chỉ mang lại lợi ích về môi trường mà còn có giá trị kinh tế cao cho người dân địa phương. "Mô hình nông lâm kết hợp có thể được coi là giải pháp tốt nhất để giảm sự nóng lên toàn cầu" (ICRAF, 2007).

1.1. Tầm quan trọng của mô hình nông lâm kết hợp

Mô hình nông lâm kết hợp không chỉ giúp tăng cường khả năng tích lũy carbon mà còn tạo ra nguồn thu nhập bền vững cho người dân. Việc kết hợp giữa cây keo và chè trong cùng một hệ thống canh tác đã chứng minh hiệu quả trong việc tối ưu hóa sử dụng đất và tài nguyên. Các nghiên cứu cho thấy rằng mô hình này có thể tạo ra sinh khối lớn, từ đó tăng cường khả năng hấp thụ CO2. "Hệ thống nông lâm kết hợp là một giải pháp hợp lý cho phát triển bền vững" (Ngô Đình Quế và cs, 2006).

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện tại xã Tân Cương, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên với mục tiêu xác định lượng carbon tích lũy trong mô hình NLKH. Phương pháp nghiên cứu bao gồm việc thu thập số liệu thực địa, phân tích sinh khối và lượng carbon tích lũy. Các phương pháp như phân tích cảnh quan và phương pháp PRA đã được áp dụng để đảm bảo tính chính xác và khách quan trong kết quả nghiên cứu. "Việc xác định sinh khối và carbon tích lũy là cần thiết để đánh giá giá trị môi trường".

2.1. Thu thập và phân tích số liệu

Quá trình thu thập số liệu được thực hiện thông qua các mẫu điều tra tại các khu vực trồng keo và chè. Các thông số như chiều cao cây, đường kính ngang ngực (D1.3) và sinh khối khô được ghi nhận. Sau đó, các số liệu này được xử lý để tính toán lượng carbon tích lũy. "Số liệu thu thập từ thực địa là cơ sở để đánh giá khả năng hấp thụ CO2".

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình nông lâm kết hợp (keo - chè) tại xã Tân Cương có khả năng tích lũy carbon đáng kể. Lượng carbon tích lũy trung bình đạt khoảng 20 tấn/ha/năm, cho thấy tiềm năng lớn trong việc giảm thiểu khí CO2 trong khí quyển. Điều này không chỉ có ý nghĩa về mặt môi trường mà còn tạo ra giá trị kinh tế cho người dân thông qua các dịch vụ môi trường. "Mô hình này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn cải thiện đời sống người dân".

3.1. Đánh giá giá trị kinh tế môi trường

Giá trị kinh tế từ khả năng hấp thụ CO2 của mô hình NLKH (keo - chè) được ước tính lên đến hàng triệu đồng mỗi năm. Việc chi trả dịch vụ môi trường từ khả năng hấp thụ carbon sẽ tạo động lực cho người dân duy trì và phát triển mô hình này. "Đánh giá giá trị kinh tế môi trường là cần thiết để khuyến khích phát triển bền vững".

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu toàn cầu đang là thách thức lớn đối với sự phát triển bền vững của các quốc gia, trong đó việc gia tăng nồng độ khí nhà kính như CO2 là nguyên nhân chính gây ra hiệu ứng nhà kính và làm tăng nhiệt độ trái đất. Theo ước tính, nhiệt độ bề mặt trái đất có thể tăng từ 1,5 đến 4,5 độ C vào năm 2050 nếu không có biện pháp kiểm soát phát thải khí nhà kính. Trong bối cảnh đó, các hệ sinh thái rừng và mô hình nông lâm kết hợp (NLKH) được xem là giải pháp quan trọng để hấp thụ và tích lũy carbon, góp phần giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

Luận văn tập trung đánh giá nhanh khả năng tích lũy carbon của mô hình nông lâm kết hợp keo - chè tại xã Tân Cương, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn từ tháng 6/2013 đến tháng 8/2014. Xã Tân Cương có diện tích đất lâm nghiệp chiếm 40,39% tổng diện tích tự nhiên, với điều kiện địa hình đồi núi thấp xen kẽ thung lũng, khí hậu gió mùa nóng ẩm, thuận lợi cho phát triển mô hình NLKH. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định lượng carbon tích lũy và lượng CO2 hấp thụ của mô hình keo - chè, từ đó phân tích giá trị kinh tế môi trường của khả năng hấp thụ CO2, góp phần làm cơ sở cho việc chi trả dịch vụ môi trường và phát triển bền vững tại địa phương.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bổ sung dữ liệu về trữ lượng carbon cho mô hình NLKH tại Việt Nam, đồng thời cung cấp luận cứ khoa học cho các chính sách phát triển nông lâm kết hợp, góp phần giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao thu nhập cho người dân vùng đồi núi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về biến đổi khí hậu, hiệu ứng nhà kính, và vai trò của rừng trong cân bằng khí quyển. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết hiệu ứng nhà kính: Giải thích cơ chế gia tăng nhiệt độ trái đất do tích tụ khí nhà kính như CO2, CH4, CFC, trong khí quyển, làm thay đổi cân bằng năng lượng giữa bức xạ mặt trời và bức xạ trái đất.

2. Mô hình tích lũy carbon trong hệ sinh thái rừng: Dựa trên phương pháp xác định sinh khối (biomass) và hàm lượng carbon trong các thành phần cây trồng, thảm mục, đất, từ đó tính toán lượng carbon tích lũy và CO2 hấp thụ. Mô hình này được phát triển và áp dụng bởi các tổ chức quốc tế như ICRAF, CIFOR và được điều chỉnh phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: sinh khối khô, hàm lượng carbon, lượng CO2 hấp thụ, mô hình nông lâm kết hợp (keo - chè), dịch vụ môi trường hấp thụ CO2, cơ chế phát triển sạch (CDM), và thị trường carbon.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa điều tra thực địa, phân tích số liệu và áp dụng các công thức tính toán sinh khối và lượng carbon tích lũy. Cỡ mẫu gồm 25 mô hình NLKH keo - chè tại 16 xóm xã Tân Cương, với diện tích ô tiêu chuẩn (ÔTC) 500 m² cho cây keo và 100 m² cho cây chè.

• Phương pháp điều tra: Sử dụng phương pháp PRA (Participatory Rural Appraisal) để thu thập thông tin về các mô hình NLKH phổ biến, kết hợp khảo sát thực địa, đo đạc đường kính ngang ngực (D1.3), chiều cao cây, và thu thập mẫu sinh khối cây chè, thảm mục, cây bụi.

• Phương pháp phân tích sinh khối: Áp dụng công thức tính sinh khối theo Kettering et al. (2001) và hệ số chuyển đổi hàm lượng carbon theo IPCC (2003) là 0,46 cho cây keo và 0,5 cho cây chè, thảm mục.

• Tính toán lượng CO2 hấp thụ: Dựa trên công thức CO2 = C * (44/12), trong đó C là lượng carbon tích lũy.

• Phân tích giá trị kinh tế môi trường: Tính toán dựa trên lượng CO2 hấp thụ và giá bán carbon trên thị trường quốc tế (20 USD/tấn CO2, tương đương khoảng 420.000 VND/tấn CO2).

• Xử lý số liệu: Sử dụng thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ sinh khối và lượng carbon tích lũy giữa các thành phần cây trồng và mô hình.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 6/2013 đến tháng 8/2014 tại xã Tân Cương, thành phố Thái Nguyên.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sinh khối của mô hình NLKH keo - chè: Tổng sinh khối khô trên mặt đất của mô hình dao động trong khoảng 120-150 tấn/ha, trong đó cây keo chiếm khoảng 70% tổng sinh khối, cây chè chiếm 20%, phần còn lại là thảm mục và cây bụi.

2. Lượng carbon tích lũy: Lượng carbon tích lũy trung bình đạt khoảng 55-65 tấn C/ha, trong đó cây keo chiếm 46-50 tấn C/ha, cây chè chiếm 8-10 tấn C/ha. Tỷ lệ carbon trong sinh khối khô được áp dụng là 0,46 cho cây keo và 0,5 cho cây chè.

3. Lượng CO2 hấp thụ: Mô hình NLKH keo - chè hấp thụ trung bình khoảng 200-240 tấn CO2/ha trong vòng tuổi cây nghiên cứu (khoảng 7-10 năm). Lượng CO2 hấp thụ của cây keo chiếm khoảng 75-80% tổng lượng hấp thụ.

4. Giá trị kinh tế môi trường: Với giá carbon 20 USD/tấn CO2, giá trị kinh tế từ khả năng hấp thụ CO2 của mô hình đạt khoảng 4,2 - 5 tỷ VND/ha trong chu kỳ canh tác. Đây là nguồn thu tiềm năng cho người dân và chính quyền địa phương trong việc chi trả dịch vụ môi trường.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình nông lâm kết hợp keo - chè tại xã Tân Cương có khả năng tích lũy carbon và hấp thụ CO2 đáng kể, góp phần giảm phát thải khí nhà kính. Sinh khối và lượng carbon tích lũy chủ yếu tập trung ở cây keo do đặc tính sinh trưởng nhanh và tỷ trọng gỗ cao. So với các nghiên cứu trước đây về rừng trồng thuần loài tại Việt Nam, mô hình NLKH này có hiệu quả tích lũy carbon tương đương hoặc cao hơn nhờ sự kết hợp đa dạng cây trồng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố sinh khối khô theo thành phần cây, biểu đồ lượng carbon tích lũy theo tuổi cây, và bảng tổng hợp giá trị kinh tế môi trường hấp thụ CO2. So sánh với các mô hình NLKH khác tại vùng đệm vườn quốc gia Tam Đảo, mô hình keo - chè tại Tân Cương có lượng CO2 hấp thụ tương đương, chứng tỏ tính khả thi và hiệu quả của mô hình trong điều kiện khí hậu và đất đai địa phương.

Nguyên nhân chính của hiệu quả tích lũy carbon cao là do điều kiện tự nhiên thuận lợi, sự quản lý tốt của người dân và chính sách hỗ trợ phát triển nông lâm kết hợp. Kết quả này cũng khẳng định vai trò quan trọng của mô hình NLKH trong chiến lược giảm phát thải khí nhà kính và phát triển kinh tế bền vững tại các vùng đồi núi Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát triển mô hình nông lâm kết hợp keo - chè: Khuyến khích người dân mở rộng diện tích mô hình NLKH nhằm tăng khả năng tích lũy carbon và thu nhập kinh tế. Mục tiêu tăng diện tích lên ít nhất 20% trong vòng 5 năm tới do UBND xã phối hợp với các cơ quan chuyên môn thực hiện.

2. Xây dựng cơ chế chi trả dịch vụ môi trường hấp thụ CO2: Thiết lập chính sách hỗ trợ tài chính cho các hộ gia đình và cộng đồng tham gia mô hình NLKH dựa trên lượng CO2 hấp thụ thực tế, nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm bảo vệ rừng. Thời gian triển khai trong 3 năm, do Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Thái Nguyên chủ trì.

3. Nâng cao năng lực kỹ thuật cho người dân: Tổ chức các lớp tập huấn về kỹ thuật trồng, chăm sóc cây keo và chè, phương pháp quản lý bền vững mô hình NLKH để tối ưu hóa sinh khối và lượng carbon tích lũy. Thực hiện hàng năm, do Trung tâm Khuyến nông tỉnh phối hợp với UBND xã.

4. Phát triển hệ thống giám sát và đánh giá sinh khối, carbon: Áp dụng công nghệ viễn thám và lập ô tiêu chuẩn để theo dõi biến động sinh khối và lượng carbon tích lũy trong mô hình NLKH, làm cơ sở dữ liệu cho các chính sách phát triển bền vững. Thời gian thực hiện trong 2 năm, do Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam phối hợp với trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp dữ liệu khoa học và cơ sở thực tiễn để xây dựng chính sách chi trả dịch vụ môi trường, phát triển nông lâm kết hợp và giảm phát thải khí nhà kính.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành Lâm nghiệp, Môi trường: Tài liệu tham khảo về phương pháp đánh giá sinh khối, tích lũy carbon và phân tích giá trị kinh tế môi trường trong mô hình nông lâm kết hợp.

3. Người dân và cộng đồng nông thôn vùng đồi núi: Hiểu rõ lợi ích kinh tế và môi trường của mô hình NLKH keo - chè, từ đó áp dụng và phát triển mô hình phù hợp với điều kiện địa phương.

4. Các tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực phát triển bền vững: Sử dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế các dự án đầu tư, hỗ trợ kỹ thuật và tài chính nhằm thúc đẩy mô hình NLKH và thị trường carbon tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình nông lâm kết hợp keo - chè có ưu điểm gì trong việc tích lũy carbon?
   Mô hình kết hợp cây keo sinh trưởng nhanh với cây chè tạo ra sinh khối lớn, giúp tích lũy lượng carbon cao trên diện tích đất hạn chế. Cây keo chiếm phần lớn sinh khối và carbon tích lũy, trong khi cây chè góp phần đa dạng sinh thái và tăng thu nhập cho người dân.

2. Phương pháp tính lượng carbon tích lũy trong nghiên cứu này như thế nào?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp đo đạc sinh khối khô của các thành phần cây trồng, thảm mục và áp dụng hệ số chuyển đổi hàm lượng carbon theo IPCC (0,46 cho cây keo, 0,5 cho cây chè). Lượng CO2 hấp thụ được tính dựa trên tỷ lệ chuyển đổi từ carbon sang CO2.

3. Giá trị kinh tế từ khả năng hấp thụ CO2 được xác định ra sao?
   Giá trị kinh tế được tính bằng cách nhân tổng lượng CO2 hấp thụ với giá bán carbon trên thị trường quốc tế (20 USD/tấn CO2). Kết quả cho thấy mô hình NLKH keo - chè có thể mang lại giá trị kinh tế hàng tỷ đồng trên mỗi ha trong chu kỳ canh tác.

4. Mô hình NLKH keo - chè có thể áp dụng ở những vùng nào khác?
   Mô hình phù hợp với các vùng đồi núi thấp, khí hậu gió mùa nóng ẩm, đất đỏ vàng và đất nâu đỏ như tại xã Tân Cương. Các vùng có điều kiện tương tự có thể áp dụng mô hình để tăng tích lũy carbon và phát triển kinh tế bền vững.

5. Làm thế nào để người dân được hưởng lợi từ dịch vụ môi trường hấp thụ CO2?
   Cần xây dựng cơ chế chi trả dịch vụ môi trường dựa trên lượng CO2 hấp thụ thực tế của mô hình NLKH. Người dân sẽ nhận được hỗ trợ tài chính, khuyến khích bảo vệ và phát triển rừng, đồng thời nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

Kết luận

• Mô hình nông lâm kết hợp keo - chè tại xã Tân Cương có khả năng tích lũy carbon trung bình 55-65 tấn C/ha và hấp thụ khoảng 200-240 tấn CO2/ha trong chu kỳ canh tác.
• Sinh khối và lượng carbon tích lũy chủ yếu tập trung ở cây keo, cây chè đóng góp phần đáng kể vào đa dạng sinh thái và kinh tế.
• Giá trị kinh tế từ khả năng hấp thụ CO2 của mô hình đạt khoảng 4,2 - 5 tỷ VND/ha, tạo nguồn thu tiềm năng cho người dân và chính quyền địa phương.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách chi trả dịch vụ môi trường và phát triển bền vững mô hình NLKH tại các vùng đồi núi Việt Nam.
• Đề xuất các giải pháp phát triển mô hình, nâng cao năng lực kỹ thuật, xây dựng cơ chế chi trả và giám sát sinh khối để thúc đẩy hiệu quả kinh tế và môi trường trong thời gian tới.

Luận văn khuyến khích các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng địa phương tiếp tục triển khai và mở rộng mô hình NLKH keo - chè, đồng thời phát huy vai trò của dịch vụ môi trường hấp thụ CO2 trong chiến lược phát triển bền vững và ứng phó biến đổi khí hậu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Khái quát về vấn đề nghiên cứu Biến đổi khí hậu là tất yếu của sự nóng lên toàn cầu làm tất cả các thành phần của môi trường sống như nước biển dâng cao, gia tăng hạn hán, ngập lụt, khí hậu thay đổi, nhiều loại bệnh tật xuất hiện ảnh hưởng xấu đến đời sống của con người. Nguyên nhân chính gây ra hiện tượng nóng toàn cầu là sự tăng lên của nồng độ khí nhà kính.

Khí nhà kính chỉ chiếm 1% bầu khí quyển nhưng có vai trò như một tấm chăn bao phủ trái đất, chúng giữ nhiệt sưởi ấm cho trái đất. Nhiệt độ mặt trái đất tạo nên sự cân bằng giữa năng lượng mặt trời tới bề mặt trái đất và năng lượng bức xạ của trái đất vào khoảng không gian giữa các hành tinh xung quanh chúng ta. Năng lượng mặt trời chủ yếu là các tia sóng ngắn dễ dàng xuyên qua cửa sổ khí quyển. Trong khi đó bức xạ của trái đất là bước sóng dài, có năng lượng thấp dễ dàng bị khí quyển giữ lại.

Các tác nhân gây ra sự hấp thụ sóng dài trong khí quyển là khí CO2 , bụi, hơi nước CFC,. Kết quả sự trao đổi không cân bằng về năng lượng giữa trái đất với không gian xung quanh dẫn đến sự gia tăng nhiệt độ của khí quyển trái đất. Hiện tượng này diễn ra tương tự như nhà kính trồng cây và được gọi là hiệu ứng nhà kính. Theo tính toán của các nhà khoa học thì khi nồng độ CO2 trong khí quyển tăng gấp đôi thì nhiệt độ bề mặt trái đất tăng lên khoảng 30C.

Dự báo nếu không có biện pháp khắc phục hiệu ứng nhà kính, nhiệt độ trái đất sẽ tăng lên 1,5 - 4,50C vào năm 2050. Trong khi đó, rừng là bể chứa Carbon, nó có vai trò đặc biệt quan trọng trong cân bằng O2, CO2 trong khí quyển, do đó nó có ảnh hưởng lớn đến nhiệt độ trái đất thông qua điều hòa các khí gây hiệu ứng nhà kính mà quan trọng nhất là CO2. Hàng năm có khoảng 100 tỉ tấn CO2 n 7 được cố định bởi quá trình quang hợp do cây xanh thực hiện và một lượng tương tự được trả lại khí quyển do quá trình hô hấp của sinh vật. Với tầm quan trọng của các bể chứa carbon ở rừng nhiệt đới, trong gần một thập niên qua, nhiều tổ chức trên thế giới đã có các nghiên cứu liên quan đến sinh khối rừng và lượng carbon tích lũy trong các hệ sinh thái rừng để đưa ra phương pháp luận hoặc các đề xuất về thể chế chính sách trong việc bảo vệ các khu rừng nhiệt đới, sử dụng đất rừng bền vững vì giá trị môi trường trong tình hình biến đổi khí hậu toàn cầu.

Trung tâm nghiên cứu lâm nghiệp quốc tế CIFOR (2007) đưa ra nhu cầu nghiên cứu để theo dõi thay đổi che phủ rừng, bể chứa carbon và chính sách để thực hiện chương trình REDD. Trung tâm Nông lâm kết hợp thế giới ICRAF (2007) đã phát triển các phương pháp dự báo nhanh lượng carbon lưu giữ thông qua việc giám sát thay đổi sử dụng đất bằng phân tích ảnh viễn thám, lập ô mẫu nghiên cứu sinh khối và ước tính lượng carbon tích lũy. Các phương pháp này cần được kế thừa và xem xét áp dụng một cách phù hợp hơn đối với các hệ sinh thái rừng của Việt Nam. Ở Việt Nam cho đến nay chưa có nghiên cứu đầy đủ và hoàn chỉnh về xác định sinh khối (biomass) và carbon tích lũy trong các hệ sinh thái rừng tự nhiên, các mô hình NLKH ở Việt Nam để làm cơ sở lượng giá dịch vụ môi trường hấp thụ CO2 của các kiểu rừng, canh tác NLKH khác nhau.

Nghiên cứu của Trung tâm sinh thái rừng và môi trường thuộc Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam đã xác định trữ lượng carbon của thảm tươi cây bụi, tương ứng với trạng thái rừng IA, IB, để cung cấp thông tin nhằm xác định đường carbon cơ sở trong các dự án trồng rừng theo cơ chế CDM. Việc xác định sinh khối tươi khô được thực hiện theo từng bộ phận thân, cành và lá. Trữ lượng carbon được xác định thông qua sinh khối khô của các bộ phận và hệ số chuyển đổi 0. Tuy nhiên nghiên cứu chấp nhận lượng carbon lưu n 8 giữ được chuyển đổi theo hệ số, chưa được phân tích hàm lượng trong từng bộ phận thực vật cụ thể.

Công ước của liên hợp quốc về biến đổi khí hậu Công ước của liên hợp quốc về biến đổi khí hậu nhằm làm ổn định các khí nhà kính (KNK) trong khí quyển ở một mức có thể ngăn chặn và hạn chế tất cả những biến đổi nguy hiểm của khí hậu. Công ước LHQ về thay đổi khí hậu đó đã được thông qua trong hội nghị thượng đỉnh về Trái đất họp tại Riode Janerio, 1992. Cho đến nay đã được 186 nước thành viên phê chuẩn công ước này. Để đưa công ước này vào hoạt động, một nghị định thư đã được soạn thảo và đưa ra thảo luận tại hội nghị Kyoto năm 1997.

Điểm quan trọng của nghị định Kyoto là sự cam kết có tính pháp lí của 39 nước phát triển nhằm giảm mức phát thải KNK của họ tối thiểu là 5,2% trong giai đoạn 2008-2012 so với các mức năm 1990. Và đây được coi là “ bước cam kết đầu tiên”. Cơ chế phát triển sạch (CDM) CDM là một trong 3 cơ chế linh hoạt của Nghị định thư Kyoto, trong đó nó cho phép các nước phát triển đạt được các chỉ tiêu về giảm phát thải KNK bắt buộc thông qua đầu tư thương mại các dự án trồng rừng tại các nước đang phát triển, nhằm hấp thụ khí CO2 từ khí quyển và làm giảm lượng phát thải KNK. Các dự án CDM có 2 mục tiêu chính là: - Nhằm giúp đỡ các nước đang phát triển, nơi sẽ thực hiện các dự án CDM đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

- Nhằm cung cấp cho các nước phát triển có “cơ hội linh hoạt” để làm giảm chỉ tiêu phát thải KNK, và cho phép họ thu được các chửng chỉ giảm phát thải từ các dự án CDM đầu tư tại các nước đang phát triển (Ngô Đình Quế và cs, 2006) [12]. Thị trường Carbon Tháng 8 năm 2001 thị trường về mua bán chỉ tiêu phát thải khí nhà n 9 kính đã được khai trương ở London. Tại thị trường này trước tiên có 06 loại khí nhà kính sẽ được giao dịch trong đó quan trọng nhất là khí Carbon dioxit (CO2). Đơn vị đó các loại hàng hóa khí thải nhà kính được tính theo tấn khí CO2 và khối lượng quy đổi các loại khí khác.

Hiện tại, khách hàng tham gia thị trường Quốc tế tại London về chỉ tiêu phát thải gồm 34 tập đoàn và hơn 6000 doanh nghiệp nhỏ. Trong đó 34 tập đoàn Sell, Ford, Roll - Royce, Dalkia và Dupont được xem là lớn hơn cả. Để tạo nguồn hàng ban đầu, chính phủ Anh đã khuyến khích 34 tập đoàn trên khí thải để đổi lại khoản ưu đãi 215 triệu bảng Anh. Với khoản tiền này, 34 tập đoàn lớn đã thiết lập mức giá khởi điểm cho một đơn vị khí thải là 53,37 bảng Anh.

Ngày 5/2/2010 chỉnh phủ Anh đã tổ chức bán đấu giá giấy phép carbon lần thứ 9 với 4,4 triệu định mức xả thải châu Âu đã được bán ra mức 12,66 euro/tấn. Tại New Zealand tháng 8/2009 đề án thương mại phát thải đã được luật hóa và sử đổi vào tháng 11/2009. Tháng 12/2009 Công ty cổ phần tài chính dầu khí Việt Nam đưa ra bán đấu giá 350.000 CER từ dự án thu hồi và sử dụng khí đồng hành mở rộng dự án phát triển sạch (dự án CDM 0125) đầu tiên được chứng nhận giam phát thải. Tháng 4/2010 Tokyo (Nhật Bản) đã khởi động chương trình buôn bán phát thải carbon.

Trong chương trình này 1400 tổ chức chuyên sâu về năng lượng và carbon của thành phố này phải đáp ứng mục tiêu giảm thải ràng buộc về mặt pháp lý. Giai đoạn đầu của chương trình này kéo dài đến năm 2014, trong thời gian đó các tổ chức tham gia phải cắt giảm khí thải carbon ở mức 6%. Những công ty nào không tuân thủ theo các quy định mới sẽ phải nộp phạt và bị chính phủ lên án, nhưng đơn vị nào hoạt động trong hạn mức phát thải sẽ bị ra lệch cắt giảm phát thải 1,3 lần so với mức ban đầu trong suốt giai đoạn đầu tiên của chương trình. Theo nguồn tin từ Công ty phân tích thị trường Point Carbon có trụ sở tại Na Uy cho thấy sự phát triển vượt bậc về quy mô và giá trị giao dịch của thị trường Carbon.

Năm 2005 giá trị giao dịch của thị trường tài chính carbon n 10 đạt 10,908 tỷ USD với khối lượng giao dịch khoảng 718 tỷ tấn, năm 2006 đạt 31,235 tỷ USD với khối lượng 1,735 tỷ tấn, năm 2007 đạt đến mức 64,035 tỷ USD cho 2,983 tỷ tấn và đến năm 2008 đã đến mức 126,345 tỷ USD cho mức giao dịch của 4,811 tỷ tấn. Năm 2009 do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính nên giá trị giao dịch của thị trường carbon giảm, với khối lượng 8,2 tỷ tấn khí thải CO2 đã được trao đổi trên thị trường mua bán hạn ngạch khí thải thế giới với giá trị giao dịch khoảng 135 tỷ USD. Chi trả dịch vụ môi trường hấp thụ CO2 của rừng Từ các dịch vụ môi trường mà những cộng đồng vùng cao có thể được đền bù (hấp thụ carbon, bảo vệ vùng đầu nguồn và bảo tồn đa dạng sinh học) thì cơ chế đền bù cho thị trường carbon được xem là một đóng góp quan trọng trong giảm nghèo. Các kế hoạch đền bù carbon hiện cũng đang tăng lên nhanh chóng chính vì vậy Smith và Scherr cho rằng có tiềm năng sinh kế từ các dự án rừng carbon.

Khái niệm trao đổi carbon vẫn đang được tranh luận, nhiều nhóm nghiên cứu môi trường cho rằng đó chính là kẽ hở cho phép các nước công nghiệp tiếp tục gây ô nhiễm thay vì tiến hành những biện pháp tốn kém để kiểm soát mức độ ô nhiễm của họ. Tuy vậy “trao đổi carbon” là một giải pháp có khả năng thực thi và đang tìm kiếm các cơ hội cho việc thực hiện trao đổi carbon nhằm đền bù cho những người nông dân vùng cao Châu Á, người đóng vai trò bảo vệ tài nguyên, những cộng đồng đó sẽ được chuẩn bị tốt hơn để hưởng lợi từ việc trao đổi carbon, khi cơ chế này trở nên khả thi hơn so với những cộng đồng mà ở đây chưa có bất kỳ loại cơ chế đền bù nào.