Luận văn đánh giá nhận thức của người dân về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu tới môi trường nước và đa dạng sinh học của huyện trùng khánh tỉnh cao bằng

Luận văn đánh giá nhận thức người dân về tác động biến đổi khí hậu đến môi trường nước và đa dạng sinh học tại huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng.

• Tác giả: Đoàn Hồng Sắc
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Chí Hiểu
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh giá nhận thức của người dân về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu tới môi trường nước và đa dạng sinh học của huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN CHUNG CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Một vài khái niệm cơ bản
• 2.1.1. Thời tiết
• 2.1.2. Khí hậu
• 2.1.3. Biến đổi khí hậu
• 2.1.4. Sự nóng lên toàn cầu
• 2.1.5. Hiệu ứng nhà kính
• 2.1.6. Các hiện tượng thời tiết cực đoan
• 2.2. Thích ứng với BĐKH
• 2.3. Cơ sở pháp lí
• 2.4. Cơ sở thực tiễn
• 2.4.1. Xu hướng chung của Biến đổi khí hậu toàn cầu
• 2.4.2. Xu thế BĐKH tại Việt Nam
• 2.4.2.1. Thực trạng của BĐKH ở Việt Nam
• 2.4.2.2. Xu thế và tác động của BĐKH ở Việt Nam
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Đối tượng nghiên cứu
• 3.3. Phạm vi nghiên cứu
• 3.4. Địa điểm và phạm vi nghiên cứu
• 3.5. Nội dung nghiên cứu
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện Trùng Khánh
• 4.1.1. Điều kiện về tự nhiên
• 4.1.1.1. Vị trí địa lý
• 4.1.1.2. Đặc điểm địa hình, địa mạo
• 4.1.1.3. Đặc điểm khí hậu
• 4.1.1.4. Điều kiện thủy văn
• 4.1.1.5. Tài nguyên thiên nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.1.2.1. Điều kiện kinh tế
• 4.1.2.2. Điều kiện xã hội
• 4.1.2.3. Những khó khăn, hạn chế
• 4.2. Ảnh hưởng BĐKH tới môi trường nước của huyện Trùng Khánh
• 4.2.1. Hiện trạng môi trường nước
• 4.2.2. Ảnh hưởng của BĐKH tới Môi trường nước
• 4.2.3. Biện pháp phòng ngừa, ứng phó và thích ứng với BĐKH đối với môi trường nước trên địa bàn huyện Trùng Khánh
• 4.3. Ảnh hưởng của BĐKH tới đa dạng sinh học
• 4.3.1. Hiện trạng đa dạng sinh học của tỉnh Cao Bằng và huyện Trùng Khánh
• 4.3.2. Ảnh hưởng của BĐKH tới đa dạng sinh học
• 4.3.3. Các biện pháp phòng ngừa và ứng phó với BĐKH đối với đa dạng sinh học
• 4.4. Đánh giá chung ảnh hưởng của BĐKH đến môi trường và đa dạng sinh học theo kết quả điều tra
• 4.5. Đề xuất một số biện pháp bảo vệ, quản lý và sử dụng có hiệu quả môi trường nước và ĐDSH thích ứng khi BĐKH
• 4.5.1. Đề xuất một số biện pháp bảo vệ, quản lý và sử dụng có hiệu quả môi trường nước thích ứng khi BĐKH
• 4.5.2. Đề xuất một số biện pháp bảo vệ, quản lý ĐDSH khi BĐKH
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu và bối cảnh nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá nhận thức của người dân về biến đổi khí hậu (BĐKH) và ảnh hưởng của nó đến môi trường nước và đa dạng sinh học tại huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. BĐKH là một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại, gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường và đời sống con người. Việt Nam, đặc biệt là các khu vực miền núi như Cao Bằng, là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề từ BĐKH. Nghiên cứu này nhằm mục đích đánh giá hiện trạng môi trường nước và đa dạng sinh học, đồng thời nâng cao nhận thức của người dân về các biện pháp thích ứng với BĐKH.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá nhận thức của người dân về ảnh hưởng của BĐKH đến môi trường nước và đa dạng sinh học tại Trùng Khánh. Nghiên cứu cũng đề xuất các giải pháp nhằm giảm thiểu và thích ứng với các tác động tiêu cực của BĐKH. Điều này bao gồm việc điều tra hiện trạng môi trường, phân tích xu hướng BĐKH, và đánh giá mức độ nhận thức của người dân về các vấn đề này.

1.2. Ý nghĩa của nghiên cứu

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu khoa học để nâng cao năng lực ứng phó với BĐKH của người dân. Đồng thời, nghiên cứu cũng góp phần bảo vệ môi trường nước và đa dạng sinh học, đặc biệt là trong bối cảnh BĐKH đang diễn biến phức tạp. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để đề xuất các chính sách và biện pháp quản lý môi trường hiệu quả.

II. Tổng quan về biến đổi khí hậu và ảnh hưởng tại Trùng Khánh

BĐKH đã và đang gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường nước và đa dạng sinh học tại Trùng Khánh. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như lũ lụt, hạn hán, và sạt lở đất đã trở nên phổ biến hơn. Nghiên cứu chỉ ra rằng, lượng mưa trung bình năm tại Trùng Khánh có xu hướng giảm, nhưng số ngày mưa lớn lại tăng lên, gây ra nhiều khó khăn cho sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.

2.1. Ảnh hưởng đến môi trường nước

BĐKH đã làm thay đổi đáng kể môi trường nước tại Trùng Khánh. Lượng mưa thất thường và các hiện tượng lũ lụt gia tăng đã gây ra tình trạng ngập úng và xói mòn đất. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng nước mà còn làm suy giảm nguồn tài nguyên nước, gây khó khăn cho sinh hoạt và sản xuất của người dân.

2.2. Ảnh hưởng đến đa dạng sinh học

Đa dạng sinh học tại Trùng Khánh cũng chịu tác động nặng nề từ BĐKH. Sự thay đổi khí hậu đã làm thay đổi môi trường sống của nhiều loài động thực vật, dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng của một số loài quý hiếm. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, các hệ sinh thái tự nhiên đang bị suy thoái, đe dọa đến sự cân bằng sinh thái của khu vực.

III. Đánh giá nhận thức của người dân

Nghiên cứu đã tiến hành điều tra nhận thức của người dân về BĐKH và ảnh hưởng của nó đến môi trường nước và đa dạng sinh học. Kết quả cho thấy, đa số người dân đã nhận thức được sự thay đổi của thời tiết và các hiện tượng cực đoan. Tuy nhiên, mức độ hiểu biết về nguyên nhân và biện pháp ứng phó với BĐKH còn hạn chế.

3.1. Nhận thức về biến đổi khí hậu

Người dân tại Trùng Khánh đã nhận thức được sự thay đổi của khí hậu, đặc biệt là các hiện tượng thời tiết cực đoan như lũ lụt và hạn hán. Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa hiểu rõ nguyên nhân và tác động lâu dài của BĐKH. Điều này cho thấy sự cần thiết của các chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức về BĐKH.

3.2. Nhận thức về ảnh hưởng đến môi trường nước và đa dạng sinh học

Người dân cũng nhận thức được ảnh hưởng của BĐKH đến môi trường nước và đa dạng sinh học. Tuy nhiên, các biện pháp ứng phó và thích ứng vẫn còn hạn chế. Nghiên cứu đề xuất cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật để giúp người dân thích ứng với các tác động của BĐKH.

IV. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, BĐKH đang gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường nước và đa dạng sinh học tại Trùng Khánh. Để ứng phó với các tác động này, cần có sự phối hợp giữa chính quyền địa phương và người dân trong việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường và thích ứng với BĐKH.

4.1. Kiến nghị về chính sách

Cần có các chính sách hỗ trợ người dân trong việc thích ứng với BĐKH, bao gồm các chương trình đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật, và đầu tư vào cơ sở hạ tầng chống chịu với thiên tai. Đồng thời, cần tăng cường công tác quản lý và bảo vệ môi trường nước và đa dạng sinh học.

4.2. Kiến nghị về giáo dục và nâng cao nhận thức

Cần tổ chức các chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức về BĐKH cho người dân, đặc biệt là các nhóm dân tộc thiểu số. Điều này sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về nguyên nhân và tác động của BĐKH, từ đó có các biện pháp ứng phó hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Biến đổi khí hậu (BĐKH) là một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại. Biến đổi khí hậu đã và đang tác động nghiêm trọng đến sản xuất, đời sống và môi trường trên phạm vi toàn thế giới. Nhiệt độ tăng, mực nước biển dâng gây ngập lụt, gây nhiễm mặn nguồn nước, ảnh hưởng đến nông nghiệp, gây rủi ro lớn đối với công nghiệp và hệ thống kinh tế - xã hội trong tương lai.

Việt Nam được coi là một trong những quốc gia trên thế giới bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi BĐKH, do có đường bờ biển trải dài 3. Hiện tượng thay đổi khí hậu sẽ ảnh hưởng đến một vài hệ thống tự nhiên của Việt Nam, nền kinh tế và con người. Bằng chứng của hiện tượng BĐKH có thể thấy rõ ở Việt Nam. Nhiệt độ trung bình đã tăng 0,5○C và mực nước biển dâng cao 20 cm so với 50 năm trước.

Theo tính toán, nhiệt độ trung bình ở Việt Nam có thể tăng lên 3oC và mực nước biển có thể dâng 1m vào năm 2100 [2]. Những hiện tượng tiêu cực như mưa lớn, hạn hán và bão lụt ngày càng xuất hiện với cường độ lớn hơn ở Việt Nam. Theo cảnh báo của Liên Hiệp Quốc, Việt Nam là một trong 5 quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của BĐKH và mực nước biển dâng cao. Cao Bằng là một tỉnh miền núi vùng Đông Bắc, bao gồm 13 đơn vị hành chính là Thành phố Cao Bằng, huyện Hòa An, huyện Quảng Uyên, huyện Phục Hòa, huyện Trà Lĩnh, huyện Trùng Khánh , huyện Thạch An, huyện Nguyên Bình, huyện Bảo Lạc, huyện Bảo Lâm, huyện Hạ Lang, huyện Thông Nông, huyện Hà Quảng.

Là tỉnh có vị trí, vai trò quan trọng trong bảo vệ hệ sinh thái đầu nguồn. Tuy nhiên, Cao Bằng là một trong những tỉnh nghèo của cả nước, đồng thời do địa hình đồi núi có độ dốc lớn, địa hình bị chia cắt mạnh mẽ nên có thể xem tỉnh Cao Bằng là điểm khá nhạy cảm với những hậu quả gây ra bởi BĐKH như: lũ lụt, lũ quét, khô hạn, cháy rừng, sạt lở, xói mòn, suy thoái kinh tế, dịch bệnh, mất đa dạng sinh học và phá hủy hệ sinh thái,… 2 Trên địa bàn huyện Trùng Khánh trong những năm qua, những biểu hiện của BĐKH đã biểu hiện rõ rệt, đó là lượng mưa trung bình năm có xu hướng suy giảm nhưng số ngày mưa lớn trung bình tháng đã có sự dịch chuyển rõ rệt từ tháng 7 sang tháng 8 trong vài năm gần đây; tần xuất và cường độ các trận lũ gia tăng; các hiện tượng cực đoan của thời tiết diễn biến bất thường, đặc biệt là số lượng và cường độ các đợt rét. Cùng với những tác động do thiên tai, ngoài đặc điểm khó khăn về điều kiện phát triển kinh tế nêu trên huyện Trùng Khánh còn là nơi sinh sống của dân tộc thiểu số (Tày, Nùng). Số hộ nghèo chiếm tỉ lệ cao, trình độ văn hóa và nhận thức của người dân đối với các hiện tượng tiêu cực của thời tiết còn thấp, nên vẫn chưa có những biện pháp phòng ngừa và ứng phó kịp thời với các hiện tượng bất thường của thời tiết.

BĐKH cũng gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường nước và đa dạng sinh học của huyện. Xuất phát từ những lý do đó, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá nhận thức của người dân về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu tới môi trường nước và đa dạng sinh học của huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng”. Mục đích nghiên cứu + Điều tra đánh giá hiện trạng môi trường nước và đa dạng sinh học; Xu thế biến đổi khí hậu của huyện Trùng Khánh. + Đánh giá nhận thức của người dân về mức độ tác động của biến đổi khí hậu tới môi trường nước và đa dạng sinh học của huyện Trùng Khánh.

+ Đưa ra một số giải pháp nhằm giảm thiểu và thích ứng với các ảnh hưởng tiêu cực của BĐKH tới môi trường nước và đa dạng sinh học trên địa bàn huyện. Ý nghĩa của đề tài: 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Vận dụng và phát huy được các kiến thức đã được học tập và nghiên cứu. - Nâng cao nhận thức, kỹ năng và rút kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này.

- Tích lũy kinh nghiệm cho công việc sau khi ra trường. Ý nghĩa thực tiễn Khái quát các ảnh hưởng của BĐKH tới môi trường nước và đa dạng sinh học của huyện Trùng Khánh, các biện pháp phòng ngừa, ứng phó và thích ứng với BĐKH Cung cấp những dẫn liệu khoa học cho việc nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu của người dân trên địa bàn huyện nhằm bảo vệ tài nguyên và môi trường. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN CHUNG CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2. Một vài khái niệm cơ bản 2.

Thời tiết Thời tiết là trạng thái khí quyển tại một điểm nhất định, được xác định bằng tổ hợp các yếu tố như: nhiệt độ, áp suất, độ ẩm, tốc độ gió, mưa. Các hiện tượng nắng, mưa, mây, gió, nóng, lạnh… thường thay đổi nhanh chóng qua từng ngày, từng tháng, từng năm. Thời tiết có thể được dự báo hàng ngày, hàng giờ hay dài hơn đến một tuần. Khí hậu Khí hậu là trạng thái trung bình của thời tiết tại một khu vực nào đó.

Ví dụ như: Trong phạm vi một tỉnh, một nước, một châu lục hoặc trên toàn cầu trên cơ sở của một chuỗi dữ liệu dài (khoảng 30 năm trở lên). Biến đổi khí hậu BĐKH là “sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình hoặc dao động của khí hậu duy trì trong một thời gian dài, thường là từ vài thập kỷ hoặc dài hơn”. Theo công ước chung của Liên hiệp Quốc về BĐKH: “BĐKH là những ảnh hưởng có hại của BĐKH, là những biến đổi trong môi trường vật lý hoặc sinh học gây ra những ảnh hưởng có hại đáng kể đến thành phần, khả năng phục hồi hoặc sinh sản của các HST tự nhiên và được quản lý hoặc đến hoạt động của các hệ thống kinh tế - xã hội hoặc đến sức khỏe và phúc lợi của con người”. Sự nóng lên toàn cầu Là sự gia tăng nhiệt độ trung bình ở gần bề mặt Trái đất và trong lớp thấp nhất của bầu khí quyển.

Sự gia tăng nhiệt độ trong khí quyển Trái đất có thể góp phần thay đổi trong mô hình khí hậu toàn cầu. Thuật ngữ “Biến đổi khí hậu Trái đất” cũng được hiểu là “Sự nóng lên toàn cầu”. Và khi nói tới “Sự nóng lên toàn cầu” cũng tức là “Biến đổi khí hậu Trái đất”. Hiệu ứng nhà kính Hiệu ứng nhà kính là hiện tượng trong khí quyển tầng thấp (tầng đối lưu) tồn tại các khí nhà kính như H2O, CO2, NO2, CH4, và CFC.

Chỉ cho bức xạ sóng ngắn xuyên qua và giữ lại nhiệt bức xạ của mặt đất dưới dạng sóng dài, nhờ đó duy trì được nhiệt độ trung bình trên mặt đất khoảng 15oC, (nếu không có khí nhà kính thì nhiệt độ trung bình là -18 oC) đảm bảo cho sự sống phát triển tồn tại trên trái đất. Hiệu ứng này giống như hiệu ứng giữ nhiệt của mái nhà kính. Các hiện tượng thời tiết cực đoan Là các hiện tượng trong đó các yếu tố khí tượng nằm ở hai phía, thậm trí vượt ra ngoài cực trị của dao động thời tiết…(các hiện tượng thời tiết dị thường như thiên tai, mưa lớn và không có mưa dài ngày, hạn hán và lũ lụt, nắng nóng, rét hại,…) các hiện tượng thời tiết cực đoan thực chất là những thiên tai xảy ra bất thường, gây ra các tổn hại lớn cho tự nhiên và đời sống xã hội 2. Thích ứng với BĐKH Thích ứng là một khái niệm rất rộng, là một quá trình qua đó con người làm giảm những tác động bất lợi của khí hậu đến sức khỏe và đời sống và tận dụng những cơ hội thuận lợi mà môi trường khí hậu mang lại.

Thích ứng có nghĩa là điều chỉnh, hoặc thụ động hoặc phản ứng tích cực hoặc có phòng bị trước được đưa ra với ý nghĩa giảm thiểu và cải thiện những hậu quả có hại của BĐKH. Thích ứng còn có nghĩa là tất cả những phản ứng đối với BĐKH nhằm làm giảm tính dễ bị tổn thương. Cây cối, động vật, và con người không thể tồn tại một cách đơn giản như trước khi có BĐKH nhưng hoàn toàn có thể thay đổi các hành vi của mình để thích ứng và giảm thiểu các rủi ro từ những thay đổi đó. Cơ sở pháp lí - Công ước Khung của Liên Hiệp Quốc (LHQ) về BĐKH đã được chính phủ Việt Nam phê chuẩn ngày 16 tháng 11 năm 1994.

- Nghị định thư Kyoto được phê chuẩn ngày 25 tháng 9 năm 2002. 6 - Luật BVMT năm 2005 kỳ họp thứ 8 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XI thông qua ngày 29/11/2005 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2006. - Nghị quyết số 41/2004/NQ/TW ngày 15/11/2004 của bộ Chính trị về BVMT trong thời kỳ đẩy mạnh CNH,HĐH đất nước. - Nghị quyết số 60/2007/NQ-CP ngày 03/12/2007 của Chính phủ giao cho Bộ Tài Nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia đối phó với việc BĐKH toàn cầu, kêu gọi sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế cho Chương trình này.

- Quyết định số 1819/QĐ-BTNMT ngày 16/11/2007 của Bộ trưởng Bộ TNMT “Thực hiện các hoạt động liên quan đến thích ứng với BĐKH”. - Quyết định số 1781/QĐ-TTg ngày 24/09/2010 về việc bổ xung kinh phí năm 2010 để thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH. - Thông tư liên tịch 07/2010/TTLT-BTNMT-BTC-BKHĐT hướng dẫn quản lý, sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH giai đoạn 2009-2015 do Bộ Tài nguyên và Môi trường - Bộ Tài Chính - Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành. - Công văn số 3815/BTNMT-KTTVBĐKH ngày 13/10/2009 của Bộ Tài Nguyên và Môi trường về hướng dẫn xây dựng kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH.

Cơ sở thực tiễn 2. Xu hướng chung của Biến đổi khí hậu toàn cầu 2.Thực trạng Theo báo cáo đánh giá lần thứ 5 của Ủy Ban Liên Chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) công bố ngày 27 tháng 09 năm 2013,[14] cho rằng: - Khí quyển và đại dương đã ấm lên, mực nước biển đã dâng lên, lượng tuyết và băng đã giảm do nồng độ khí nhà kính trong khí quyển ngày càng cao hơn. - Ở Bắc bán cầu, giai đoạn từ năm 1983 đến 2012 dường như là khoảng thời gian 30 năm ấm nhất trong 1.