Luận án tiến sĩ về lãnh đạo ứng phó với biến đổi khí hậu tại các tỉnh thành Đồng bằng sông Cửu Long

Luận án tiến sĩ nghiên cứu các tỉnh thành uỷ ở đồng bằng sông cửu long lãnh đạo ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn hiện nay, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng

• Tác giả: Bùi Văn De
• Người hướng dẫn: PGS, TS Đinh Ngọc Giang
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước
• Đề tài: Lãnh Đạo Ứng Phó Với Biến Đổi Khí Hậu Ở Đồng Bằng Sông Cửu Long
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Các công trình nghiên cứu trong nước
• 1.2. Các công trình nghiên cứu của nước ngoài
• 1.3. Kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học có liên quan và những vấn đề luận án tập trung giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC TỈNH, THÀNH ỦY Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG LÃNH ĐẠO ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 2.1. Khái quát về các tỉnh, thành phố ở đồng bằng sông Cửu Long và ứng phó với biến đổi khí hậu ở đồng bằng sông Cửu Long
• 2.2. Những vấn đề cơ bản về các tỉnh, thành ủy lãnh đạo ứng phó với biến đổi khí hậu ở đồng bằng sông Cửu Long
• 3. CHƯƠNG 3: ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ CÁC TỈNH, THÀNH ỦY Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU - THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN, KINH NGHIỆM
• 3.1. Thực trạng ứng phó với biến đổi khí hậu ở các tỉnh, thành phố đồng bằng sông Cửu Long
• 3.2. Các tỉnh, thành ủy ở đồng bằng sông Cửu Long lãnh đạo ứng phó với biến đổi khí hậu - thực trạng, nguyên nhân và những kinh nghiệm
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU TĂNG CƯỜNG SỰ LÃNH ĐẠO CỦA CÁC TỈNH, THÀNH ỦY Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG TRONG ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN NĂM 2030
• 4.1. Dự báo những yếu tố tác động và phương hướng tăng cường sự lãnh đạo của các tỉnh, thành ủy ở đồng bằng sông Cửu Long trong ứng phó với biến đổi khí hậu đến năm 2030
• 4.2. Những giải pháp chủ yếu tăng cường sự lãnh đạo ứng phó với biến đổi khí hậu của các tỉnh, thành ủy ở đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về biến đổi khí hậu và lãnh đạo ứng phó

Biến đổi khí hậu (biến đổi khí hậu) đã trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại trong thế kỷ XXI. Tác động của nó không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn đến đời sống kinh tế - xã hội. Đặc biệt, vùng Đồng bằng sông Cửu Long (Đồng bằng sông Cửu Long) là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Các tỉnh, thành ủy trong khu vực này đã nhận thức rõ ràng về tầm quan trọng của việc lãnh đạo ứng phó với biến đổi khí hậu. Họ đã chủ động xây dựng các chính sách và chiến lược nhằm giảm thiểu rủi ro và tăng cường khả năng thích ứng với những tác động của biến đổi khí hậu. Việc lãnh đạo ứng phó không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn cần sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội.

1.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến Đồng bằng sông Cửu Long

Tác động của biến đổi khí hậu đến Đồng bằng sông Cửu Long rất đa dạng và phức tạp. Mực nước biển dâng cao, xâm nhập mặn, và các hiện tượng thời tiết cực đoan đã làm giảm năng suất nông nghiệp, ảnh hưởng đến an ninh lương thực. Theo các chuyên gia, nếu không có biện pháp ứng phó kịp thời, thiệt hại về kinh tế có thể lên đến hàng triệu USD mỗi năm. Các tỉnh trong khu vực đã phải đối mặt với tình trạng thiếu nước ngọt, xói lở bờ biển, và sự suy giảm đa dạng sinh học. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp mà còn đến đời sống của hàng triệu người dân nơi đây.

II. Vai trò lãnh đạo trong ứng phó với biến đổi khí hậu

Lãnh đạo ứng phó với biến đổi khí hậu là một nhiệm vụ quan trọng của các tỉnh, thành ủy ở Đồng bằng sông Cửu Long. Việc xây dựng các chính sách và chiến lược ứng phó hiệu quả đòi hỏi sự lãnh đạo mạnh mẽ và quyết liệt từ các cấp chính quyền. Các tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp như phát triển nông nghiệp bền vững, quản lý tài nguyên nước, và bảo vệ môi trường. Sự phối hợp giữa các cấp chính quyền và cộng đồng là rất cần thiết để đảm bảo tính hiệu quả của các giải pháp này. Các chính sách môi trường cũng cần được tích hợp vào các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

2.1. Chính sách môi trường và phát triển bền vững

Chính sách môi trường tại Đồng bằng sông Cửu Long cần được xây dựng dựa trên nguyên tắc phát triển bền vững. Các tỉnh đã áp dụng nhiều giải pháp xanh như sử dụng công nghệ sạch trong sản xuất nông nghiệp, bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái tự nhiên. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Các chương trình giáo dục về môi trường cũng được triển khai nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

III. Thực trạng và kinh nghiệm ứng phó

Thực trạng ứng phó với biến đổi khí hậu ở Đồng bằng sông Cửu Long cho thấy nhiều nỗ lực từ các tỉnh, thành ủy. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Một số tỉnh chưa thực sự gắn kết giữa phát triển kinh tế và ứng phó với biến đổi khí hậu. Kinh nghiệm từ các tỉnh điển hình cho thấy việc chủ động trong lãnh đạo và phối hợp giữa các cấp là rất quan trọng. Các mô hình ứng phó hiệu quả đã được triển khai, như mô hình sản xuất nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu, đã mang lại kết quả tích cực.

3.1. Những thách thức trong ứng phó

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, nhưng các tỉnh vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu. Một số vấn đề nổi bật bao gồm sự thiếu hụt nguồn lực, sự chậm trễ trong việc ban hành các chính sách, và sự thiếu đồng bộ trong triển khai các giải pháp. Nhiều địa phương vẫn còn phụ thuộc vào ngân sách trung ương, dẫn đến việc không chủ động trong việc tìm kiếm các nguồn lực khác. Hơn nữa, nhận thức của người dân về biến đổi khí hậu và các biện pháp ứng phó vẫn còn hạn chế, điều này ảnh hưởng đến hiệu quả của các chương trình ứng phó.

IV. Định hướng và giải pháp cho tương lai

Để tăng cường sự lãnh đạo ứng phó với biến đổi khí hậu đến năm 2030, các tỉnh, thành ủy cần có những định hướng rõ ràng và các giải pháp cụ thể. Việc đổi mới phương thức lãnh đạo, tăng cường sự phối hợp giữa các cấp chính quyền và cộng đồng là rất cần thiết. Các tỉnh cũng cần chú trọng đến việc phát triển các giải pháp xanh, bảo vệ môi trường và nâng cao năng lực cho người dân trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu. Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ mới cũng là một trong những giải pháp quan trọng.

4.1. Giải pháp tăng cường lãnh đạo

Các tỉnh cần xây dựng các chương trình hành động cụ thể để tăng cường sự lãnh đạo trong ứng phó với biến đổi khí hậu. Việc tổ chức các hội thảo, diễn đàn để chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức giữa các tỉnh là rất cần thiết. Đồng thời, cần có các chính sách khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Các giải pháp cần được thực hiện đồng bộ và có sự giám sát chặt chẽ để đảm bảo tính hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC 1. Các công trình nghiên cứu về hoạt động lãnh đạo của Đảng - Nguyễn Phú Trọng, Tô Huy Rứa và Trần Khắc Việt, Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong thời kỳ mới [120]. Các tác giả đã nêu lên những hạn chế trong việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với cơ quan chính quyền, đoàn thể cùng cấp chưa thật rõ và chưa thống nhất, vẫn còn tình trạng bao biện, làm thay và buông lỏng sự lãnh đạo.

Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến hạn chế đó là cấp ủy không đủ năng lực để lãnh đạo. Các tác giả chỉ rõ những vấn đề đang đòi hỏi phải tiếp tục tháo gỡ để nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong thời kỳ mới. - Trần Khắc Việt, Nguyễn Văn Giang và Phạm Tất Thắng, Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong điều kiện mới [147]. Tập thể tác giả đã trình bày một cách sâu sắc về phương thức lãnh đạo, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội.

Đáng chú ý, trong quá trình đổi mới phương thức lãnh đạo cần tránh sự tùy tiện hoặc không theo đa số khi đề ra nghị quyết, chủ trương. Cần có sự thay đổi quy trình chuẩn bị các Nghị quyết, kết luận quan trọng của Đảng đòi hỏi cơ quan nhà nước phải thể chế hóa, cụ thể hóa và tổ chức thực hiện ngay trên thực tế. Cần xác định rõ trách nhiệm của đảng đoàn, Ban cán sự đảng và người đứng đầu cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc cụ thể hóa nghị quyết của Đảng. luan an 8 - Nguyễn Văn Huyên, Đảng Cộng sản cầm quyền - nội dung và phương thức cầm quyền của Đảng [52].

Trong công trình nghiên cứu này, tác giả đã đề xuất các giải pháp đổi mới nội dung và phương thức cầm quyền của Đảng đối với các lĩnh vực công tác. Trong các giải pháp, đáng chú ý là giải pháp đổi mới công tác tư tưởng của Đảng. Yêu cầu đổi mới công tác tư tưởng là tăng cường công tác lý luận, lấy các tiêu chí khoa học, khách quan làm trọng tâm, lấy công khai, minh bạch và phản biện độc lập làm hàng đầu, phát huy tính chủ động của các tổ chức gắn với các hoạt động thực tế. - Lê Văn Lý, Sự lãnh đạo của Đảng trong một số lĩnh vực trọng yếu của đời sống xã hội nước ta [63].

Tác giả đã trình bày cơ sở lý luận, thực tiễn đề ra nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng trên một số lĩnh vực trọng yếu của đời sống xã hội; đối với từng lĩnh vực, Đảng cần có nội dung và phương thức lãnh đạo sao cho phù hợp. Theo đó, tác giả đã trình bày đặc điểm, nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng trong công tác tư tưởng, lý luận; đối với kinh tế; quốc phòng, an ninh - trật tự và lĩnh vực văn học - nghệ thuật. - Ngô Huy Tiếp, Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với trí thức nước ta hiện nay [116]. Tác giả đề xuất những giải pháp cần thiết đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với đội ngũ trí thức như: nâng cao nhận thức, đổi mới công tác tư tưởng; xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trong lĩnh vực khoa học - công nghệ; đổi mới chính sách giáo dục và đào tạo; xây dựng chính sách thu hút và sử dụng, đãi ngộ và tôn vinh.

- Lê Hữu Nghĩa, Hoàng Chí Bảo và Bùi Đình Bôn, Đổi mới quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị ở Việt Nam [75]. Tài liệu đã cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn đổi mới quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội ở Việt Nam. Các tác giả đã luận bàn về nội dung và phương thức Đảng lãnh đạo Nhà nước. Để lãnh đạo Nhà nước đạt được mục tiêu Đảng cần thực hiện các nội dung lãnh đạo sau: Đảng lãnh đạo bằng các nghị quyết định hướng cho các hoạt luan an 9 động của Nhà nước; Đảng lãnh đạo bằng công tác tư tưởng, tổ chức, cán bộ; lãnh đạo công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các nghị quyết của Đảng trong các cơ quan Nhà nước.

- Hoàng Chí Bảo, Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân [2]. Tác giả cho rằng, để đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc thì Đảng phải không ngừng đổi mới tư duy, nâng cao trình độ nhận thức lý luận về Mặt trận và quan tâm giáo dục nhận thức trong Đảng và trong xã hội. Đảng lãnh đạo Mặt trận một cách dân chủ và khoa học bằng sức mạnh của đạo đức và văn hóa. Đảng lãnh đạo Mặt trận vừa trực tiếp thông qua Cương lĩnh, đường lối, nghị quyết của Đảng vừa gián tiếp thông qua Nhà nước nhất là lãnh đạo Nhà nước để thể chế hóa sự lãnh đạo bằng pháp luật và chính sách phát triển kinh tế xã hội.

- Lê Hữu Nghĩa, Đổi mới phương thức lãnh đạo đối với hệ thống chính trị ở nước ta [76]. Tác giả cho rằng, để tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị, cần đổi mới phong cách, lề lối làm việc của các cơ quan lãnh đạo của Đảng từ Trung ương đến địa phương. Đổi mới cách ra nghị quyết theo hướng “thà ít mà tốt” tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt để thực hiện nghị quyết. - Võ Văn Thưởng, Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo đất nước phát triển nhanh, bền vững [92].

Theo tác giả, nhiều công trình, dự án phát triển xanh, tiêu dùng xanh, sử dụng tiết kiệm vật tư nguyên liệu, năng lượng, phát triển các nguồn năng lượng mới, vật liệu mới thân thiện với môi trường được khuyến khích phát triển. Việc xây dựng đê, kè, trồng rừng ngập mặn để chống sạt lỡ đất ven sông, ven biển, xây dựng cống ngăn mặn, chuyển đổi mùa vụ, giống cây trồng để ứng phó và thích ứng với BĐKH được tăng cường. luan an 10 - Ngô Huy Tiếp, Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền và phương thức cầm quyền của Đảng hiện nay [117]. Tác giả đã xác định một số phương thức cầm quyền, đáng chú ý là phương thức Đảng cầm quyền bằng thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước và kiểm tra, giám sát đảng viên, tổ chức đảng hoạt động trong các cơ quan nhà nước một cách khoa học, dân chủ, tuân theo pháp luật và kỷ luật Đảng.

- Nhị Lê, Đổi mới và tiếp tục giải quyết những vấn đề đặt ra, không ngừng hoàn thiện phương thức lãnh đạo trong điều kiện Đảng cầm quyền hiện nay [58]. Tác giả cho rằng, điểm quan trọng trong đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng là tiếp tục nắm chắc và quán triệt hơn nữa một số vấn đề về nguyên tắc Đảng cầm quyền trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập kinh tế, quốc tế và không ngừng hoàn thiện cơ chế vận hành của hệ thống chính trị. - Nguyễn Trung Thanh, Nội dung và phương thức cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam trong điều kiện mới [87]. Tác giả xác định các phương thức cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam trong điều kiện mới, đáng chú ý là phương thức Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền bằng thiết lập và hoạt động của hệ thống tổ chức đảng trong bộ máy nhà nước; Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền bằng phát huy vai trò của MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội trong thực hành quyền dân chủ, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

- Lê Thị Minh Hà, Các tỉnh ủy vùng đồng bằng sông Hồng lãnh đạo chính quyền tỉnh giai đoạn hiện nay [38]. Điểm mới của tác giả là chỉ ra nội dung tỉnh ủy lãnh đạo chính quyền tỉnh: lãnh đạo chính quyền tỉnh phối hợp với Ban thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh và các đoàn thể chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội khác chăm lo và luan an 11 bảo vệ lợi ích của nhân dân, vận động nhân dân tham gia quản lý nhà nước và thực hiện các nghĩa vụ đối với Nhà nước. - Luận án, Các tỉnh ủy vùng đồng bằng sông Hồng lãnh đạo đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn giai đoạn hiện nay của tác giả Nguyễn Thị Tố Uyên [136]. Luận án rút ra những kinh nghiệm trong quá trình lãnh đạo đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa của các tỉnh ủy đồng bằng sông Hồng.

Trong đó có một số kinh nghiệm đáng chú ý như: sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của tỉnh ủy và quản lý điều hành của chính quyền cơ sở bảo đảm thắng lợi cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn; phải coi trọng công tác cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất, năng lực và trách nhiệm cao; chú trọng đổi mới phương thức lãnh đạo của các tỉnh ủy trong thực hiện nhiệm vụ. - Trần Thị Hà Vân, Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo công tác bảo vệ môi trường giai đoạn hiện nay [138]. Luận án đã đưa ra khái niệm Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo công tác bảo vệ môi trường, xác định chủ thể lãnh đạo công tác bảo vệ môi trường là cấp ủy đảng các cấp, khách thể là Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị xã hội, tổ chức kinh tế, cá nhân.