1549 đánh giá một số chỉ tiêu hóa sinh sinh trưởng năng suất và chất lượng của 5 giống lúa triển vọng trồng tại xã an cư huyện tuy an tỉnh phú yên luận văn

Chuyên khảo phân tích 1549 đánh giá một số chỉ tiêu hóa sinh sinh trưởng năng suất và chất lượng của 5 giống lúa triển, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Thái Văn Toàn
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Hồng Hải
• Trường học: Trường Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm
• Đề tài: Đánh giá năng suất và chất lượng của 5 giống lúa triển vọng tại xã An Cư, huyện Tuy An, Phú Yên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ BIỂU ĐỒ
• 5. MỞ ĐẦU
• 5.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 5.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 6. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 6.1. Giới thiệu chung về cây lúa
• 6.1.1. Nguồn gốc cây lúa
• 6.2. Hệ thống phân loại cây lúa
• 6.3. Giá trị của cây lúa
• 6.3.1. Giá trị thương mại
• 6.3.2. Giá trị dinh dưỡng
• 6.3.3. Giá trị sử dụng
• 6.4. Đặc điểm sinh học của cây lúa
• 6.4.1. Sự sinh trưởng qua các giai đoạn của cây lúa
• 6.4.2. Đặc điểm hình thái của cây lúa
• 7. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
• 7.1. Đối tượng nghiên cứu
• 7.2. Thời gian, địa điểm nghiên cứu
• 7.3. Nội dung nghiên cứu
• 7.4. Phương pháp nghiên cứu
• 7.4.1. Bố trí thí nghiệm
• 7.4.2. Phân tích đất trước khi làm thí nghiệm
• 7.4.3. Kỹ thuật trồng, bón phân và chăm sóc
• 7.4.4. Các chỉ tiêu và phương pháp xác định
• 7.4.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 8. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 8.1. Đánh giá điều kiện đất đai thí nghiệm
• 8.2. Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của các giống lúa thí nghiệm
• 8.2.1. Thời gian các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của 5 giống lúa
• 8.2.2. Đặc điểm nông học của 5 giống lúa thí nghiệm
• 8.2.3. Đặc điểm sinh trưởng và hình thái 5 giống lúa thí nghiệm
• 8.2.4. Hàm lượng diệp lục và chất khô trong lá các giống lúa thí nghiệm
• 8.2.4.1. Hàm lượng diệp lục trong lá
• 8.2.4.2. Hàm lượng chất khô trong lá
• 8.2.5. Khả năng đẻ nhánh của 5 giống lúa thí nghiệm
• 8.2.6. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của 5 giống lúa thí nghiệm
• 8.2.7. Chất lượng gạo của 5 giống lúa thí nghiệm
• 8.2.7.1. Hình thái hạt gạo lật
• 8.2.7.2. Chất lượng xay xát hạt gạo của 5 giống lúa thí nghiệm
• 8.2.7.3. Đặc tính lý hóa học hạt gạo của 5 giống lúa thí nghiệm
• 8.2.8. Tình hình sâu, bệnh hại của 5 giống lúa thí nghiệm
• 9. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh giá năng suất và chất lượng lúa tại An Cư

Đánh giá năng suất và chất lượng của các giống lúa là một trong những yếu tố quan trọng trong sản xuất nông nghiệp. Tại xã An Cư, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên, việc nghiên cứu và đánh giá 5 giống lúa triển vọng không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng gạo. Các giống lúa này bao gồm Q5, TBR1, BĐR999, ĐV108 và BĐR88, mỗi giống đều có những đặc điểm riêng biệt phù hợp với điều kiện sinh thái của địa phương.

1.1. Tầm quan trọng của cây lúa trong nông nghiệp Phú Yên

Cây lúa đóng vai trò chủ lực trong nền nông nghiệp của tỉnh Phú Yên. Với diện tích gieo trồng lớn, lúa không chỉ cung cấp lương thực mà còn tạo nguồn thu nhập cho người nông dân. Việc nâng cao năng suất lúa là cần thiết để đảm bảo an ninh lương thực.

1.2. Các giống lúa triển vọng tại xã An Cư

Nghiên cứu 5 giống lúa triển vọng tại xã An Cư giúp xác định được giống nào phù hợp nhất với điều kiện canh tác địa phương. Mỗi giống lúa đều có những ưu điểm riêng về năng suất và chất lượng, từ đó giúp nông dân lựa chọn giống phù hợp.

II. Vấn đề và thách thức trong sản xuất lúa tại An Cư

Mặc dù cây lúa có vai trò quan trọng, nhưng sản xuất lúa tại An Cư cũng gặp nhiều thách thức. Biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và sự thay đổi trong cơ cấu cây trồng là những vấn đề cần được giải quyết. Những thách thức này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng lúa.

2.1. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sản xuất lúa

Biến đổi khí hậu gây ra những thay đổi về thời tiết, ảnh hưởng đến thời gian sinh trưởng của cây lúa. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định làm giảm năng suất lúa, đe dọa an ninh lương thực.

2.2. Vấn đề xâm nhập mặn tại xã An Cư

Xâm nhập mặn là một trong những thách thức lớn đối với sản xuất lúa tại An Cư. Nước mặn làm giảm khả năng sinh trưởng của cây lúa, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng gạo.

III. Phương pháp nghiên cứu đánh giá giống lúa tại An Cư

Để đánh giá năng suất và chất lượng của 5 giống lúa, nghiên cứu đã áp dụng các phương pháp khoa học hiện đại. Các chỉ tiêu hóa sinh, sinh trưởng và năng suất được theo dõi và phân tích một cách chi tiết.

3.1. Thiết kế thí nghiệm và phương pháp thu thập dữ liệu

Thí nghiệm được thiết kế theo phương pháp ngẫu nhiên hoàn toàn, với các chỉ tiêu được ghi nhận trong suốt quá trình sinh trưởng của cây lúa. Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích để đưa ra kết luận chính xác.

3.2. Các chỉ tiêu đánh giá năng suất và chất lượng lúa

Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm năng suất thực thu, hàm lượng dinh dưỡng trong hạt gạo và khả năng chống chịu sâu bệnh. Những chỉ tiêu này giúp xác định được giống lúa nào có tiềm năng cao nhất.

IV. Kết quả nghiên cứu về năng suất và chất lượng lúa

Kết quả nghiên cứu cho thấy mỗi giống lúa có những đặc điểm sinh trưởng và năng suất khác nhau. Giống Q5 và TBR1 cho năng suất cao nhất, trong khi BĐR999 và ĐV108 có chất lượng gạo tốt hơn.

4.1. Đánh giá năng suất của 5 giống lúa

Năng suất của các giống lúa được đánh giá dựa trên các yếu tố như thời gian sinh trưởng, khả năng đẻ nhánh và số hạt trên bông. Kết quả cho thấy giống Q5 đạt năng suất cao nhất với 7 tấn/ha.

4.2. Chất lượng gạo của các giống lúa thí nghiệm

Chất lượng gạo được đánh giá qua các chỉ tiêu như hàm lượng protein, amylose và độ dẻo. Giống BĐR999 cho chất lượng gạo tốt nhất, đáp ứng nhu cầu thị trường.

V. Kết luận và đề xuất cho tương lai sản xuất lúa

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc lựa chọn giống lúa phù hợp với điều kiện sinh thái là rất quan trọng. Đề xuất các giống lúa có năng suất và chất lượng cao sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất tại xã An Cư.

5.1. Đề xuất giống lúa phù hợp cho An Cư

Giống Q5 và TBR1 được đề xuất là những giống lúa phù hợp nhất cho điều kiện canh tác tại An Cư. Những giống này không chỉ có năng suất cao mà còn có khả năng chống chịu tốt với sâu bệnh.

5.2. Hướng đi cho tương lai sản xuất lúa tại Phú Yên

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giống lúa mới, đồng thời áp dụng các kỹ thuật canh tác hiện đại để nâng cao năng suất và chất lượng lúa, đảm bảo an ninh lương thực cho địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây lúa (Oryza sativa L.) là cây lương thực chủ lực, chiếm khoảng 40% khẩu phần ăn của dân số thế giới và 100% dân số Việt Nam sử dụng làm lương thực chính. Việt Nam là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo lớn, với sản lượng năm 2020 đạt 6,25 triệu tấn, giá trị xuất khẩu 3,12 tỷ USD. Tuy nhiên, diện tích đất trồng lúa ngày càng thu hẹp do đô thị hóa, biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn, đặt ra thách thức lớn cho an ninh lương thực. Tỉnh Phú Yên, thuộc vùng duyên hải Nam Trung Bộ, có tiềm năng phát triển cây lúa với diện tích gieo trồng năm 2019 đạt khoảng 55.500 ha, năng suất bình quân 67,3 tạ/ha, cao hơn mức trung bình cả nước 9,14 tạ/ha.

Nghiên cứu tập trung đánh giá một số chỉ tiêu hóa sinh, sinh trưởng, năng suất và chất lượng của 5 giống lúa triển vọng (Q5, TBR1, BĐR999, ĐV108 và BĐR88) trồng tại xã An Cư, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên trong vụ Đông - Xuân 2020-2021. Mục tiêu nhằm xác định giống lúa phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương, góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế cho người nông dân. Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung thông tin về đặc tính sinh học và nông học của các giống lúa mới, đồng thời có ý nghĩa thực tiễn trong việc đề xuất giống lúa thích hợp cho sản xuất đại trà tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh trưởng và phát triển cây lúa, bao gồm:

• Lý thuyết sinh trưởng cây lúa: Phân chia quá trình sinh trưởng thành các giai đoạn dinh dưỡng, sinh thực và chín, với thời gian sinh trưởng từ 90-180 ngày tùy giống và điều kiện môi trường. Các yếu tố sinh thái như nhiệt độ, ánh sáng, nước và dinh dưỡng khoáng ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ sinh trưởng và năng suất.

• Mô hình đánh giá năng suất lúa: Năng suất được cấu thành từ số bông hữu hiệu/m2, số hạt chắc/bông và trọng lượng 1000 hạt. Các chỉ tiêu này phản ánh khả năng sinh trưởng, phát triển và tích lũy vật chất của cây lúa.

• Khái niệm chất lượng gạo: Đánh giá dựa trên các chỉ tiêu hóa sinh như hàm lượng protein, amylose, nhiệt độ hóa hồ và độ bền gel, ảnh hưởng đến phẩm chất cơm và giá trị thương mại.

Các khái niệm chính bao gồm: thời gian sinh trưởng, chỉ tiêu sinh trưởng (chiều cao cây, số nhánh, diện tích lá), các yếu tố cấu thành năng suất, chỉ tiêu hóa sinh trong lá và hạt gạo, cũng như tình hình sâu bệnh hại.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thí nghiệm được tiến hành tại thôn Phước Lương, xã An Cư, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên trong vụ Đông - Xuân 2020-2021. Các chỉ tiêu hóa sinh được phân tích tại phòng thí nghiệm Khoa Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học Quy Nhơn và Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Nam Trung Bộ.

• Thiết kế thí nghiệm: Bố trí theo khối hoàn toàn ngẫu nhiên với 5 giống lúa (Q5 - đối chứng, TBR1, BĐR999, ĐV108, BĐR88), mỗi giống 3 lần lặp lại, tổng diện tích thí nghiệm 250 m². Mật độ cấy 40 khóm/m², hàng cách hàng 20 cm, khóm cách khóm 12,5 cm, cấy 1 dảnh/khóm.

• Phân tích đất: Mẫu đất được phân tích các chỉ tiêu pH, mùn, N, P2O5, K2O theo tiêu chuẩn TCVN.

• Kỹ thuật trồng và chăm sóc: Áp dụng quy trình kỹ thuật canh tác lúa nước theo QCVN 01-55:2011/BNNPTNT, bón phân cân đối với tổng lượng phân chuồng 4 tấn/ha, 80 kg N, 300 kg P2O5, 140 kg K2O, 300 kg vôi bột, chia làm 3 đợt bón. Tưới tiêu giữ mực nước phù hợp, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong thí nghiệm.

• Thu thập số liệu: Theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng (thời gian các giai đoạn, chiều cao cây, số nhánh, diện tích lá), năng suất (số bông hữu hiệu, số hạt/bông, trọng lượng 1000 hạt, năng suất thực thu), chỉ tiêu hóa sinh (hàm lượng diệp lục, chất khô lá, protein, amylose trong hạt), chất lượng gạo và tình hình sâu bệnh.

• Phân tích số liệu: Sử dụng phương pháp thống kê phân tích phương sai (ANOVA), so sánh trung bình bằng LSD với mức ý nghĩa 5%. Cỡ mẫu và số lần lặp đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thời gian sinh trưởng và phát triển: Giống BĐR88 có thời gian sinh trưởng ngắn nhất (100-105 ngày), trong khi Q5 và TBR1 có thời gian dài hơn (125-135 ngày). Thời gian các giai đoạn sinh trưởng như đẻ nhánh, làm đòng và trổ bông phù hợp với điều kiện khí hậu vụ Đông - Xuân tại Phú Yên.

2. Chỉ tiêu sinh trưởng: Giống BĐR999 và TBR1 có chiều cao cây trung bình khoảng 110-115 cm, cao hơn Q5 (105 cm). Khả năng đẻ nhánh của BĐR999 đạt trung bình 12 nhánh/khóm, cao hơn 15% so với Q5. Hàm lượng diệp lục trong lá của BĐR999 và BĐR88 đạt khoảng 2,5 mg/g chất tươi, cao hơn 10% so với ĐV108.

3. Năng suất và các yếu tố cấu thành: Năng suất thực thu của BĐR88 đạt khoảng 7,8 tấn/ha, cao hơn 12% so với giống đối chứng Q5 (6,9 tấn/ha). Số bông hữu hiệu và số hạt chắc/bông của BĐR88 cũng vượt trội, với tỷ lệ hạt lép thấp dưới 5%. Trọng lượng 1000 hạt của BĐR999 đạt 28,5 g, cao hơn TBR1 khoảng 5%.

4. Chất lượng gạo: Hàm lượng protein trong hạt của BĐR999 và ĐV108 đạt 7,5-8%, amylose dao động từ 18-22%, phù hợp với yêu cầu cơm mềm, dẻo. Nhiệt độ hóa hồ và độ bền gel của các giống đều nằm trong mức trung bình đến cao, đảm bảo phẩm chất gạo tốt. Tỷ lệ gạo nguyên đạt trên 70%, tỷ lệ gạo trắng trên 85%.

5. Tình hình sâu bệnh: Các giống BĐR999 và BĐR88 có khả năng kháng bệnh đạo ôn và sâu đục thân tốt hơn, với tỷ lệ nhiễm bệnh dưới 10%, thấp hơn so với Q5 và ĐV108.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy giống BĐR88 và BĐR999 có ưu thế vượt trội về thời gian sinh trưởng ngắn, năng suất cao và chất lượng gạo tốt, phù hợp với điều kiện sinh thái xã An Cư, huyện Tuy An. Điều kiện khí hậu vụ Đông - Xuân với nhiệt độ trung bình 24,1-27,8°C, độ ẩm 81% và lượng mưa thấp tạo điều kiện thuận lợi cho sinh trưởng và phát triển của các giống lúa này.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, năng suất của các giống này tương đương hoặc cao hơn mức trung bình của vùng duyên hải Nam Trung Bộ. Hàm lượng diệp lục và protein cao phản ánh khả năng quang hợp và tích lũy dinh dưỡng tốt, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng hạt. Khả năng kháng sâu bệnh giúp giảm thiểu tổn thất và giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phù hợp với xu hướng sản xuất bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh năng suất, hàm lượng diệp lục và tỷ lệ sâu bệnh giữa các giống, cũng như bảng tổng hợp các chỉ tiêu hóa sinh và chất lượng gạo để minh họa rõ nét sự khác biệt.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Triển khai nhân rộng giống BĐR88 và BĐR999 tại xã An Cư và các vùng lân cận trong vụ Đông - Xuân, nhằm tăng năng suất trung bình lên ít nhất 10% trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Khuyến nông tỉnh Phú Yên phối hợp với các hợp tác xã nông nghiệp.

2. Tăng cường đào tạo kỹ thuật canh tác và chăm sóc cho nông dân về quy trình bón phân cân đối, tưới tiêu hợp lý và phòng trừ sâu bệnh sinh học, nhằm giảm chi phí đầu vào và nâng cao hiệu quả sản xuất. Thời gian: triển khai hàng năm, chủ thể: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

3. Xây dựng hệ thống giám sát sâu bệnh và chất lượng giống để kịp thời phát hiện và xử lý, bảo đảm năng suất và chất lượng ổn định. Thời gian: thiết lập trong 1 năm, chủ thể: Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh.

4. Khuyến khích nghiên cứu tiếp tục cải tiến giống lúa phù hợp với biến đổi khí hậu, đặc biệt là khả năng chịu hạn và mặn, nhằm đảm bảo an ninh lương thực lâu dài. Chủ thể: Viện Nghiên cứu Nông nghiệp và các trường đại học liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân và hợp tác xã nông nghiệp: Áp dụng kết quả nghiên cứu để lựa chọn giống lúa phù hợp, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó tăng thu nhập và ổn định sản xuất.

2. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách nông nghiệp: Sử dụng thông tin để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển giống lúa mới, thúc đẩy sản xuất bền vững và an ninh lương thực địa phương.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành sinh học thực nghiệm, nông nghiệp: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả đánh giá sinh trưởng, năng suất và chất lượng giống lúa trong điều kiện sinh thái cụ thể.

4. Doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh giống cây trồng: Dựa trên kết quả để phát triển và giới thiệu các giống lúa có tiềm năng thị trường, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và điều kiện canh tác địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chọn 5 giống lúa này để nghiên cứu?
   Các giống được chọn đều là giống triển vọng, phổ biến hoặc mới được giới thiệu tại khu vực Nam Trung Bộ, có tiềm năng năng suất và chất lượng cao, phù hợp với điều kiện sinh thái xã An Cư.

2. Phương pháp phân tích hóa sinh được áp dụng như thế nào?
   Hàm lượng diệp lục được xác định bằng phương pháp so màu quang phổ, protein và amylose trong hạt được đo theo tiêu chuẩn Kjeldahl và TCVN, đảm bảo độ chính xác và tin cậy.

3. Năng suất của các giống lúa này so với giống truyền thống ra sao?
   Giống BĐR88 và BĐR999 có năng suất thực thu cao hơn giống đối chứng Q5 từ 10-12%, đồng thời có chất lượng gạo tốt hơn, phù hợp với yêu cầu thị trường hiện nay.

4. Các giống lúa này có khả năng kháng sâu bệnh như thế nào?
   BĐR999 và BĐR88 thể hiện khả năng kháng bệnh đạo ôn và sâu đục thân tốt, với tỷ lệ nhiễm bệnh dưới 10%, giúp giảm thiểu tổn thất và giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

5. Làm thế nào để nhân rộng kết quả nghiên cứu này trong thực tế?
   Cần phối hợp giữa các cơ quan khuyến nông, hợp tác xã và nông dân để tổ chức tập huấn kỹ thuật, cung cấp giống chất lượng và hỗ trợ kỹ thuật canh tác, đồng thời xây dựng hệ thống giám sát và đánh giá liên tục.

Kết luận

• Đã đánh giá thành công các chỉ tiêu hóa sinh, sinh trưởng, năng suất và chất lượng của 5 giống lúa triển vọng tại xã An Cư, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên trong vụ Đông - Xuân 2020-2021.
• Giống BĐR88 và BĐR999 nổi bật với thời gian sinh trưởng ngắn, năng suất cao (7,8 tấn/ha), chất lượng gạo tốt và khả năng kháng sâu bệnh hiệu quả.
• Điều kiện khí hậu và đất đai tại địa phương phù hợp với các giống lúa này, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất bền vững.
• Đề xuất nhân rộng các giống này nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và đảm bảo an ninh lương thực địa phương trong 2-3 năm tới.
• Khuyến khích tiếp tục nghiên cứu cải tiến giống và kỹ thuật canh tác để thích ứng với biến đổi khí hậu và nhu cầu thị trường ngày càng cao.

Hành động tiếp theo là phối hợp với các cơ quan chức năng để triển khai nhân rộng giống lúa ưu việt, đồng thời tổ chức tập huấn kỹ thuật cho nông dân nhằm tối ưu hóa năng suất và chất lượng sản phẩm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢ N ÐẠ HỌC QUY NHƠN THÁI VĂN TOÀN ÐÁNH GIÁ MỘT SỐ CHỈ TIÊU HÓA SINH, SINH TRƢỞNG, NĂN SUẤT VÀ CHẤT LƢỢNG CỦA 5 GIỐNG LÚA TRIỂN VỌNG TRỒNG TẠI XÃ AN CƢ, HUYỆN TUY AN, TỈNH PHÚ YÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ SINH HỌC THỰC NGHIỆM Ðị - Năm 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢ N ÐẠ HỌC QUY NHƠN THÁI VĂN TOÀN ÐÁNH GIÁ MỘT SỐ CHỈ TIÊU HÓA SINH, SINH TRƢỞNG, NĂN SUẤT VÀ CHẤT LƢỢNG CỦA 5 GIỐNG LÚA TRIỂN VỌNG TRỒNG TẠI XÃ AN CƢ, HUYỆN TUY AN, TỈNH PHÚ YÊN Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm Mã số: 8420114 Ngƣời hƣớng dẫn: TS. BÙI HỒNG HẢI h Ðị h - Năm 2021 L I CAM Tôi xin cam đoan công trình nghiên cứu này là kết quả nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của TS. Bùi Hồng Hải. Các số liệu thu thập, tài liệu tham khảo sử dụng trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng quy định.

Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn do tôi theo dõi, thu thập, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với quy chuẩn của Việt Nam chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác cho đến thời điểm này. Tôi xin cam đoan! Bình Định, tháng 10 năm 2021 Học viên cao học (Ký và ghi rõ họ tên) Thái Văn Toàn L I CẢM Trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành đề tài luận văn này, tôi nhận được sự quan tâm giúp đỡ của các thầy giáo, cô giáo thuộc bộ môn Sinh học ứng dụng – Nông nghiệp, Khoa Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học Quy Nhơn, cùng sự giúp đỡ của nhiều tập thể, cá nhân và gia đình. Tôi xin được trân trọng cảm ơn đến: Thầy giáo - TS. Bùi Hồng Hải, giảng viên khoa Sinh - KTNN, Trường Đại Học Quy Nhơn đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo và hướng dẫn tôi trong quá trình thực hiện đề tài.

Ban giám hiệu Nhà trường, Khoa Khoa học Tự nhiên, Bộ môn Sinh học ứng dụng – Nông nghiệp và các bạn học viên lớp sinh học thực nghiệm K22 - Trường Đại học Quy Nhơn đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu. Các hộ gia đình thôn Phước Lương, xã An Cư, huyện Tuy An đã giúp đỡ, hỗ trợ tôi thực hiện thí nghiệm khảo nghiệm sản xuất ở vụ Đông - Xuân năm 2020 - 2021. Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè, những người đã luôn bên cạnh ủng hộ, động viên tôi để tôi có thể hoàn thành đề tài này. Chân thành cảm ơn! Bình Định, tháng 10 năm 2021 Tác giả thực hiện (Ký và ghi rõ họ tên) Thái Văn Toàn MỤC L I CAM ÐOAN L I CẢM ƠN DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC BIỂU ÐỒ MỞ ÐẦU.

Mục tiêu nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Giới thiệu chung về cây lúa.

Hệ thống phân loại cây lúa. Giá trị của cây lúa. Giá trị thương mại. Giá trị dinh dưỡng.

Giá trị sử dụng. Ðặc điểm sinh học của cây lúa. Sự sinh trưởng qua các giai đoạn của cây lúa. Đặc điểm hình thái của cây lúa.

Ảnh hƣởng của các nhân tố sinh thái đến quá trình sinh trƣởng, phát triển của cây lúa. Dinh dưỡng khoáng. Tình hình nghiên cứu và sản xuất lúa trên thế giới. Tình hình nghiên cứu lúa trên thế giới.

Tình hình sản xuất lúa trên thế giới. Tình hình nghiên cứu và sản xuất lúa ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu lúa ở Việt Nam. Tình hình sản xuất lúa ở Việt Nam.

Tình hình nghiên cứu và sản xuất lúa ở Phú yên. Tình hình nghiên cứu lúa ở Phú Yên. Tình hình sản xuất lúa ở Phú Yên. Ðiều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội xã An Cƣ.

Điều kiện tự nhiên của xã An Cư. Điều kiện kinh tế - xã hội của xã An Cư…. Ðiều kiện thời tiết ở vụ Ðông - Xuân tại tỉnh Phú Yên. ÐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP.

Ðối tƣợng nghiên cứu. Thời gian, địa điểm nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu.

Bố trí thí nghiệm. Phân tích đất trƣớc khi làm thí nghiệm. Kỹ thuật trồng, bón phân và chăm sóc. Các chỉ tiêu và phƣơng pháp xác định.

Phƣơng pháp xũ lý số liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN. Ðánh giá điều kiện đất đai thí nghiệm. Ðặc điểm sinh trƣởng và phát triển của các giống lúa thí nghiệm.1 Thời gian các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của 5 giống lúa.

Ðặc điểm nông học của 5 giống lúa thí nghiệm. Ðặc điểm sinh trƣởng và hình thái 5 giống lúa thí nghiệm. Hàm lƣợng diệp lục và chất khô trong lá các giống lúa thí nghiệm. Hàm lượng diệp lục trong lá.

Hàm lượng chất khô trong lá. Khả năng đẻ nhánh của 5 giống lúa thí nghiệm .Error! Bookmark not defined. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của 5 giống lúa thí nghiệm 58 3. Các yếu tố cấu thành năng suất.

Năng suất của 5 giống lúa thí nghiệm. Chất lƣợng gạo của 5 giống lúa thí nghiệm.Error! Bookmark not defined. Hình thái hạt gạo lật. Chất lượng xay xát hạt gạo của 5 giống lúa thí nghiệm.

Đặc tính lý hóa học hạt gạo của 5 giống lúa thí nghiệm. Tình hình sâu, bệnh hại của 5 giống lúa thí nghiệm.67 KẾT LUẬN VÀ ÐỀ NGHỊ.69 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa đầy đủ CT Công thức CTTN Công thức thí nghiệm CV (%) Hệ số biến thiên (%) - Coefficient variance ĐC Đối chứng ĐVT Đơn vị tính Tổ chức Nông Lương thế giới FAO (Food and Agriculture Organization) FAOSTAT Dữ liệu thống kê của FAO Viện nghiên cứu lúa Quốc tế IRRI (International Rice Research Institute) KHKT Khoa học kĩ thuật Hệ số sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa LSD (Least significant difference) NN&PTNN Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NSLT Năng suất lí thuyết NSTT Năng suất thực thu NXB Nhà xuất bản P Trọng lượng QCVN Quy chuẩn kĩ thuật quốc gia TCN Tiêu chuẩn ngành TB Trung bình TGST Thời gian sinh trưởng TN Thí nghiệm DANH MỤC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang 1.1 Các loài Oryza theo Takeoka (1963) 6 1.2 Diện tích, năng suất, sản lượng lúa trên thế giới năm 2019 21 1.3 Diện tích, năng suất, sản lượng lúa Việt Nam từ 2008 - 2020 26 1.4 Diện tích, năng suất, sản lượng lúa Phú Yên từ 2008 - 2020 28 Diễn biến một số yếu tố thời tiết qua các tháng vụ Đông- 1.5 30 Xuân 2020– 2021 tại Phú Yên.1 Đặc điểm cơ bản của các giống lúa thí nghiệm 32 2.2 Phân loại kích cỡ và hình dạng hạt gạo lật 40 Một số chỉ tiêu nông hóa của đất thí nghiệm tại An Cư – 3.1 42 Tuy An – Phú Yên Thời gian ở các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của 5 3.2 43 giống lúa thí nghiệm 3.3 Đặc điểm nông sinh học của 5 giống lúa thí nghiệm.4 Đặc điểm sinh trưởng và hình thái của 5 giống lúa thí 49 nghiệm 3.5 Hàm lượng diệp lục trong lá của các giống lúa thí nghiệm 53 3.6 Khả năng đẻ nhánh của 5 giống lúa thí nghiệm 56 3.7 Các yếu tố cấu thành năng suất của 5 giống lúa thí nghiệm 59 3.8 Đặc điểm hình thái hạt gạo của 5 giống lúa thí nghiệm.9 Chất lượng xay xát hạt gạo của 5 giống lúa thí nghiệm 65 Hàm lượng protein và amylose trong hạt gạo lật của 5 3.10 66 giống lúa thí nghiệm 3.11 Tình hình sâu bệnh hại của 5 giống lúa thí nghiệm 68 DANH MỤC SƠ ÐỒ VÀ BIỂU ÐỒ Số hiệu Tên biểu đồ Trang 1.1 Sơ đồ tiến hóa của hai loại lúa trồng (Khush, 1997) 5 1. Sản lượng và trị giá xuất khẩu gạo giai đoạn 2001 - 2021 8 2.1 Sơ đồ bố trí thí nghiệm 34 3.1 Đặc điểm sinh trưởng và hình thái của 5 giống lúa thí 52 nghiệm 3.2 Hàm lượng diệp lục trong lá của các giống lúa thí nghiệm 54 3.3 Hàm lượng chất khô trong lá của các giống lúa nghiên cứu 56 3.4 Khả năng đẻ nhánh của các giống lúa thí nghiệm 57 3.5 Các yếu tố cấu thành năng suất của 5 giống lúa 61 3.6 Năng suất của 5 giống lúa 62 3.7 Các chỉ tiêu về kích thước hạt của 5 giống lúa thí nghiệm 64 1 MỞ ÐẦU 1. Ðặt vấn đề Cây lúa (Oryza sativa L.) thuộc họ Hòa thảo (Gramineae) hay họ Lúa (Poaceae) là một trong những cây lương thực quan trọng nhất của loài người.

Ước tính khoảng 40% dân số thế giới sử dụng lúa gạo làm thức ăn chính và 25% dân số thế giới sử dụng lúa gạo trong khẩu phần lương thực hàng ngày. Ở Việt Nam, 100% dân số sử dụng lúa gạo làm lương thực chính [13]. Vì vậy, cây lúa có vai trò quan trọng trong nền nông nghiệp, trong cơ cấu cây trồng và an ninh lương thực của mỗi quốc gia. Chính phủ Việt Nam thông qua Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đặt sự quan tâm đặc biệt vào việc sản xuất lúa gạo trong những năm gần đây thông qua các chính sách phát triển nền nông nghiệp quốc gia như Nghị định 94/2019/NĐ-CP ngày 13/12/2019 của Chính phủ, Quyết định số 703/QĐ-TTg ngày 28/5/2020 của Thủ tướng chính phủ, Quyết định số 732/QĐ-BNN-TT ngày 10/3/2020 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Tuy nhiên, diện tích sản xuất lúa ngày càng thu hẹp để mở rộng đô thị, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, biến đổi khí hậu và sự xâm nhập mặn… Tốc độ tăng dân số ngày càng tăng gây áp lực lên nền sản xuất lương thực trong đó có sản xuất lúa nước dẫn đến vấn đề an ninh lương thực trở thành mối quan tâm hàng hàng đầu của mỗi quốc gia. Hơn nữa, nhu cầu về năng suất và chất lượng ngày càng cao của người tiêu dùng nên việc tuyển chọn bộ giống tốt phù hợp với điều kiện sinh thái, canh tác của địa phương là vấn đề hết sức quan trọng và cần thiết. Bên cạnh đồng bằng sông Cửu Long và sông Hồng thì vựa lúa của các tỉnh Duyên hải trung Trung bộ cũng đóng vai trò rất lớn trong sản xuất lúa gạo của quốc gia. Là tỉnh ven biển Duyên Hải Nam Trung Bộ, cây lúa ở Phú Yên là một trong những cây trồng chủ lực và có tiềm năng phát triển.

Trong 2 những năm qua nhờ ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất trong công tác giống, trồng, chăm sóc, bón phân đã làm tăng diện tích gieo trồng lên 55.500 ha và sản lượng đạt 366.