CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CẠNH TRANH VÀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA KHÁCH SẠN 1. Những lý luận chung về vấn đề nghiên cứu 1. Lý luận về khách sạn 1. Khái niệm khách sạn Theo thông tư số 01/2002/TT-TCDL ngày 27/4/2001 của Tổng cục du lịch Việt Nam về hướng dẫn thực hiện nghị định số 39/2000/NĐ-CP của Chính phủ về cơ sở lưu trú du lịch đã ghi rõ: “Khách sạn (Hotel) là công trình kiến trúc được xây dựng độc lập, có quy mô từ 10 buồng trở lên, đặc biệt về cơ sở vật chất kỹ thuật, trang thiết bị, dịch vụ cần thiết phục vụ khách du lịch”.
Khái niệm về kinh doanh khách sạn Theo chủ biên soạn TS. Nguyễn Văn Mạnh và Ths. Hoàng Thị Lan Hương (2008), định nghĩa khái niệm về kinh doanh khách sạn như sau: “ Kinh doanh khách sạn là hoạt động kinh doanh trên cơ sở cung cấp các dịch vụ lưu trú, ăn uống và các dịch vụ bổ sung cho khách hàng nhằm đáp ứng nhu cầu ăn nghỉ và giải trí của họ tại các điểm du lịch nhằm mục đích có lãi”. Khái niệm sản phẩm của khách sạn Theo marketing hiện đại thì cho dù sản phẩm là bất kỳ loại hình doanh nghiệp nào cũng được hiểu là: Sản phẩm của một doanh nghiệp là tất cả mọi hàng hóa và dịch vụ có thể đem chào bán, có khả năng thỏa mãn một nhu cầu hay mong muốn của con người, gây sự chú ý, kích thích sự mua sắm và tiêu dùng của họ.
Đối với một khách sạn thì sản phẩm được hiểu như sau: Sản phẩm của khách sạn là tất cả những dịch vụ và hàng hóa mà khách sạn cung cấp nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng kể từ khi họ liên hệ với khách sạn lần đầu để đăng ký phòng cho tới khi tiêu dùng xong và rời khỏi khách sạn. Nếu xét trên góc độ hình thức thể hiện thì ta có thể thấy sản phẩm của khách sạn bao gồm sản phẩm hàng hóa và sản phẩm dịch vụ: SVTH: Phan Thị Thúy Vân 9 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Như Phương Anh - Sản phẩm hàng hóa: Là những sản phẩm hữu hình mà khách sạn cung cấp như: thức ăn, thức uống, đồ lưu niệm, hàng hóa khác được bán tại khách sạn. - Sản phẩm dịch vụ (sản phẩm dưới dạng phi vật chất hay vô hình) là những sản phẩm có giá trị về vật chất hoặc tinh thần, sự trải nghiệm mà khách hàng đồng ý bỏ tiền để sử dụng.
Những vấn đề liên quan đến cạnh tranh 1. Khái niệm về cạnh tranh Cạnh tranh là khái niệm có nhiều cách hiểu khác nhau. Tùy theo phạm vi nghiên cứu mà có khái niệm cạnh tranh chung, cạnh tranh trong kinh tế nói riêng. Khái niệm này được sử dụng cho phạm vi rất rộng cho cả doanh nghiệp, ngành, hoặc quốc gia.
Đối với doanh nghiệp thì mục tiêu chủ yếu là tồn tại và tìm kiếm lợi nhuận dựa trên cơ sở cạnh tranh bằng nhiều phương pháp khác nhau còn đối với phương diện quốc gia mục tiêu cạnh tranh là nâng cao mức sống và phúc lợi cho nhân dân.Marx: “cạnh tranh là sự ganh đua, đấu tranh gay gắt giữa các nhà tư bản nhằm dành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu dùng hàng hóa để thu được lợi nhuận siêu ngạch”. Theo Adam Smith thì nhờ cạnh tranh mà xã hội loài người ngày càng phát triển về mọi mặt. Cạnh tranh kích thích lòng tự hào, ý chí vươn lên, ham muốn làm giàu, ham muốn khám phá cái mới, nhờ đó mà thúc đẩy khoa học – kỹ thuật phát triển, làm cho mọi ngành kinh tế, mọi doanh nghiệp ngày càng lớn mạnh không chỉ trong quốc gia mà còn phát triển ra phạm vi toàn cầu. Theo từ điển kinh doanh thì cạnh tranh trong cơ chế thị trường được định nghĩa là: “Sự ganh đua, sự kình địch giữa các nhà kinh doanh nhằm giành tài nguyên sản xuất cùng một loại hàng hóa về phía mình”.
Theo từ điển bách khoa Việt Nam, cạnh tranh trong kinh doanh là hoạt động tranh đua giữa những người sản xuất hàng hóa, giữa các thương nhân, các nhà kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, chi phối quan hệ cung cầu nhằm giành các điều kiện sản xuất, tiêu thụ thị trường có lợi nhất. Từ những định nghĩa và các cách hiểu không giống nhau trên có thể rút ra các điểm hội tụ chung sau: SVTH: Phan Thị Thúy Vân 10 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Như Phương Anh - Cạnh tranh là cố gắng nhằm giành lấy phần hơn về mình trong môi trường cạnh tranh. - Trong cạnh tranh phải có nhiều chủ thể cùng nhau tham gia, các chủ thể đó phải có cùng các mục đích, mục tiêu và kết quả phải giành giật.
- Sự kiện cạnh tranh phải được diễn ra trong một môi trường cụ thể, thể hiện các ràng buộc chung mà các chủ thể tham gia cạnh tranh phải tuân thủ. Vai trò của cạnh tranh Theo nhà kinh tế học Mỹ, Michael Porter, Đại học Havard Mỹ, trong nền kinh tế kế hoạch hóa, khái niệm cạnh tranh hầu như không tồn tại, nhưng từ khi nền kinh tế nước ta chuyển đổi, vận động theo cơ chế thị trường thị trường cũng là lúc cạnh tranh và quy luật cạnh tranh được thừa nhận, vai trò của cạnh tranh được thể hiện rõ nét hơn: Đối với doanh nghiệp - Cạnh tranh quyết định đến sự tồn tại và phát triển của mỗi doanh nghiệp do khả năng cạnh tranh tác động đến kết quả tiêu thụ. Cạnh tranh là động lực cho sự phát triển của mỗi doanh nghiệp, thúc đẩy doanh nghiệp tìm ra những biện pháp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của mình. - Cạnh tranh là một điều bất khả khán trong nền kinh tế thị trường.
Cạnh tranh có thể coi là cuộc chạy đua khốc liệt mà các doanh nghiệp không thể lẩn tránh và phải tìm mọi cách để vươn lên, chiếm ưu thế. Như vậy, cạnh tranh khuyến khích các doanh nghiệp phải biết cách áp dụng công nghệ mới, hiện đại, tạo sức ép buộc các doanh nghiệp phải sử dụng có hiệu quả nguồn lực của mình để giảm giá thành, nâng cao chất lượng sản phẩm, uy tín doanh nghiệp… tạo sự khác biệt nhằm nâng cao sức cạnh tranh. Đối với người tiêu dùng - Nhờ có cạnh tranh, người tiêu dùng nhận được những thành quả do cạnh tranh mang lại: sản phẩm ngày càng phong phú và đa dạng với chất lượng và giá thành ngày càng phù hợp với khả năng của họ hơn. Đối với nền kinh tế - Cạnh tranh là động lực phát triển của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế.
Cạnh tranh là biểu hiện quan trọng để phát triển lực lượng sản xuất, thúc đẩy sự phát triển của khoa học kỹ thuật. Cạnh tranh là điều kiện giáo dục tính năng động của doanh nghiệp. SVTH: Phan Thị Thúy Vân 11 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Như Phương Anh - Một nền kinh tế mạnh là nền kinh tế mà trong đó các doanh nghiệp phát triển, khả năng cạnh tranh cao.
Cạnh tranh ở đây là cạnh tranh hoàn hảo, cạnh tranh lành mạnh, các doanh nghiệp cạnh tranh cùng nhau để phát triển, cùng đi lên thì mới làm cho nền kinh tế bền vững. Cạnh tranh sẽ đào thải những doanh nghiệp không hiệu quả. Do đó, buộc các doanh nghiệp lựa chọn phương án kinh doanh có chi phí thấp nhất, mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Như vậy, cạnh tranh tạo ra sự đổi mới, mang lại sự tăng trưởng kinh tế.
Các loại hình cạnh tranh Dựa vào các tiêu thức khác nhau, cạnh tranh được phân ra nhiều loại: Dựa vào tiêu chí là: chủ thể tham gia thị trường, cạnh tranh được chia thành 3 loại chính sau: - Cạnh tranh giữa người mua và người bán: người bán muốn bán hàng hóa của mình với giá cao nhất, còn người mua muốn mua hàng hóa của mình với giá thấp nhất. Giá cuối cùng được hình thành sau quá trình thương lượng giữa hai bên. - Cạnh tranh giữa những người mua với nhau: mức độ quan hệ phụ thuộc vào quan hệ cung cầu trên thị trường. Khi cung nhỏ hơn cầu thì cuộc cạnh tranh trở nên gay gắt, giá cả hàng hóa dịch vụ sẽ tăng lên, người mua phải chấp nhận giá cao để mua được hàng hóa họ cần.
- Cạnh tranh giữa những người bán với nhau: là cuộc cạnh tranh nhằm giành giật khách hàng và thị trường, kết quả là giá cả giảm xuống và có lợi cho người mua. Trong cuộc cạnh tranh này, doanh nghiệp nào tỏ ra đuối sức, không chịu được sức ép sẽ phải rút khỏi thị trường, nhường thị phần của mình cho các đối thủ mạnh hơn. Dựa vào tiêu chí về ngành kinh tế, cạnh tranh được phân thành hai loại: - Cạnh tranh trong nội bộ ngành: là cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong cùng một ngành, cùng sản xuất một loại hàng hóa dịch vụ. - Cạnh tranh giữa các ngành: là cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong các ngành kinh tế khác nhau nhằm thu được lợi nhuận cao nhất.
Trong quá trình này có sự phân bổ vốn đầu tư một cách tự nhiên giữa các ngành, kết quả là hình thành tỷ suất lợi nhuận bình quân. SVTH: Phan Thị Thúy Vân 12 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Như Phương Anh Dựa vào tính chất cạnh tranh, cạnh tranh được chia thành 3 loại: - Cạnh tranh hoàn hảo (Perfect Competition): là hình thức cạnh tranh giữa nhiều người bán trên thị trường trong đó không có người nào có đủ ưu thế khống chế giá cả trên thị trường. Các sản phẩm bán ra đều được người mua xem là đồng thức, tức là không khác nhau về quy cách, phẩm chất mẫu mã.
Để chiến thắng trong cuộc cạnh tranh các doanh nghiệp cần phải tìm cách giảm chi phí, hạ giá thành hoặc làm khác biệt hóa sản phẩm của mình so với các đối thủ cạnh tranh. - Cạnh tranh không hoàn hảo (Imperfect Competition): là hình thức cạnh tranh giữa những người bán có các sản phẩm không đồng nhất với nhau. Mỗi sản phẩm đều mang hình ảnh hay uy tín khác nhau cho nên để giành được ưu thế trong cạnh tranh, người bán phải sử dụng các công cụ hỗ trợ bán như: quảng cáo, khuyến mãi, cung cấp dịch vụ, ưu đãi giá cả, đây là loại hình cạnh tranh phổ biến trong giai đoạn hiện nay. - Cạnh tranh độc quyền (Monopolistic Competition): trên thị trường chỉ có một hoặc một số ít người bán một sản phẩm hoặc dịch vụ nào đó, giá cả của sản phẩm hoặc dịch vụ đó trên thị trường sẽ do bọn họ quyết định không phụ thuộc vào quan hệ cung cầu.