Khóa luận tốt nghiệp công nghệ sinh học đánh giá khảnăng ức chế của một số chủng vi sinh vật có lợi đối với vi khuẩn gây bệnh xuất huyết trên cá tra pangasianodon hypophthalmus

Khóa luận đánh giá khả năng ức chế vi sinh vật có lợi đối với vi khuẩn gây bệnh xuất huyết trên cá tra, góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

• Tác giả: Nguyen Thi Thu Diem
• Người hướng dẫn: TS. Le Thi Anh Hong
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học
• Đề tài: Đánh Giá Khả Năng Ức Chế Của Vi Sinh Vật Có Lợi Đối Với Vi Khuẩn Gây Bệnh Xuất Huyết Trên Cá Tra
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2018 - 2023
• Địa điểm: Thủ Đức

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• XÁC NHẬN VÀ CAM ĐOAN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Mục tiêu đề tài
• 1.2. Nội dung thực hiện
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Thực trạng nuôi trồng và tiêu thụ cá tra tại Việt Nam
• 2.2. Phân loại
• 2.3. Phân bố
• 2.4. Hình thái
• 2.5. Đặc điểm dinh dưỡng
• 2.6. Đặc điểm sinh trưởng
• 2.7. Đặc điểm sinh sản
• 3. CHƯƠNG 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Dụng cụ, thiết bị
• 3.3. Môi trường và hóa chất sử dụng nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp phân lập vi khuẩn
• 3.4.2. Khảo sát đặc tính sinh lý, sinh hóa của vi khuẩn
• 3.4.3. Phương pháp gây cảm nhiễm xác định vi khuẩn gây bệnh
• 3.4.4. Khảo sát khả năng ức chế của vi khuẩn có lợi đối với vi khuẩn gây bệnh xuất huyết trên cá tra
• 3.4.5. Phương pháp định danh vi khuẩn
• 3.4.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả xác định vi khuẩn gây bệnh xuất huyết trên cá tra từ các chủng vi khuẩn gây bệnh cá nhận được từ Phòng Biến đổi Sinh học
• 4.2. Đặc điểm, hình thái khuẩn lạc của các chủng vi khuẩn gây bệnh
• 4.3. Đặc điểm tế bào của các chủng vi khuẩn gây bệnh
• 4.4. Kết quả cảm nhiễm xác định vi khuẩn gây bệnh xuất huyết trên cá tra
• 4.5. Kết quả phân lập vi khuẩn có lợi
• 4.6. Kết quả đối kháng với vi khuẩn gây bệnh
• 4.7. Phương pháp vạch thắng vuông góc
• 4.8. Phương pháp khuếch tán giếng thạch
• 4.9. Kết quả định danh vi khuẩn
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khả Năng Ức Chế Của Vi Sinh Vật Có Lợi

Vi sinh vật có lợi đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát bệnh tật trong nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là đối với bệnh xuất huyết trên cá tra. Nghiên cứu này nhằm đánh giá khả năng ức chế của một số chủng vi sinh vật có lợi đối với vi khuẩn gây bệnh. Việc tìm hiểu và ứng dụng các chủng vi sinh vật này không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại cho người nuôi mà còn bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

1.1. Vi Sinh Vật Có Lợi Là Gì

Vi sinh vật có lợi là những vi sinh vật giúp cải thiện sức khỏe của cá và môi trường nuôi. Chúng có khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh, từ đó giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm cho cá tra.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Vi Sinh Vật Trong Nuôi Trồng Thủy Sản

Vi sinh vật có lợi không chỉ giúp tăng cường sức đề kháng cho cá mà còn cải thiện chất lượng nước trong ao nuôi. Điều này góp phần tạo ra môi trường sống tốt hơn cho cá tra, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

II. Vấn Đề Bệnh Xuất Huyết Trên Cá Tra Và Nguyên Nhân

Bệnh xuất huyết trên cá tra là một trong những bệnh nguy hiểm nhất, gây thiệt hại lớn cho người nuôi. Nguyên nhân chủ yếu do vi khuẩn như Aeromonas hydrophila và Pseudomonas spp. gây ra. Việc kiểm soát bệnh này là một thách thức lớn trong ngành nuôi trồng thủy sản.

2.1. Nguyên Nhân Gây Bệnh Xuất Huyết

Các yếu tố như môi trường nuôi không đảm bảo, thức ăn kém chất lượng và sự lây lan của vi khuẩn là nguyên nhân chính dẫn đến bệnh xuất huyết trên cá tra.

2.2. Tác Động Của Bệnh Đến Ngành Nuôi Trồng Thủy Sản

Bệnh xuất huyết không chỉ làm giảm năng suất mà còn ảnh hưởng đến uy tín của sản phẩm cá tra trên thị trường quốc tế. Điều này đòi hỏi các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Khả Năng Ức Chế Của Vi Sinh Vật

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp khuếch tán giếng thạch để đánh giá khả năng ức chế của các chủng vi sinh vật có lợi đối với vi khuẩn gây bệnh. Kết quả sẽ giúp xác định các chủng vi sinh vật có khả năng ức chế tốt nhất.

3.1. Phương Pháp Khuếch Tán Giếng Thạch

Phương pháp này cho phép đánh giá hiệu quả ức chế của vi sinh vật bằng cách đo đường kính vòng kháng khuẩn. Đây là một trong những phương pháp phổ biến trong nghiên cứu vi sinh vật.

3.2. Quy Trình Thực Hiện Nghiên Cứu

Quy trình bao gồm việc phân lập các chủng vi sinh vật từ mẫu cá tra và bùn, sau đó tiến hành thử nghiệm khả năng ức chế đối với vi khuẩn gây bệnh.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Khả Năng Ức Chế

Kết quả nghiên cứu cho thấy có 8 chủng vi sinh vật có khả năng ức chế tốt đối với vi khuẩn gây bệnh xuất huyết. Trong đó, chủng CL2.1 và A2A cho thấy hiệu quả ức chế cao nhất với đường kính vòng kháng khuẩn lần lượt là 10,88 mm và 10,50 mm.

4.1. Các Chủng Vi Sinh Vật Được Phân Lập

Nghiên cứu đã phân lập được 14 chủng vi sinh vật từ các mẫu cá tra khỏe mạnh và mẫu bùn. Các chủng này sẽ được định danh và đánh giá khả năng ức chế.

4.2. Hiệu Quả Ức Chế Của Các Chủng Vi Sinh Vật

Các chủng vi sinh vật có khả năng ức chế tốt sẽ được ứng dụng trong sản xuất chế phẩm sinh học, giúp cải thiện sức khỏe cá tra và giảm thiểu thiệt hại do bệnh xuất huyết.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong sản xuất chế phẩm sinh học, giúp cải thiện sức khỏe cá tra và giảm thiểu thiệt hại do bệnh xuất huyết. Việc sử dụng vi sinh vật có lợi sẽ góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe người tiêu dùng.

5.1. Ứng Dụng Trong Nuôi Trồng Thủy Sản

Các chủng vi sinh vật có lợi có thể được sử dụng để sản xuất chế phẩm sinh học, giúp cải thiện sức khỏe cá và môi trường nuôi.

5.2. Lợi Ích Kinh Tế Từ Việc Sử Dụng Vi Sinh Vật Có Lợi

Việc ứng dụng vi sinh vật có lợi không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh mà còn nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm cá tra, từ đó tăng lợi nhuận cho người nuôi.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng vi sinh vật có lợi có khả năng ức chế tốt đối với vi khuẩn gây bệnh xuất huyết trên cá tra. Việc ứng dụng các chủng vi sinh vật này trong nuôi trồng thủy sản sẽ mở ra hướng đi mới cho ngành nuôi cá tra tại Việt Nam.

6.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Vi Sinh Vật Có Lợi

Nghiên cứu sẽ tiếp tục được mở rộng để tìm kiếm thêm các chủng vi sinh vật có khả năng ức chế cao hơn, từ đó phát triển các chế phẩm sinh học hiệu quả hơn.

6.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Cần nghiên cứu sâu hơn về cơ chế ức chế của các chủng vi sinh vật có lợi, cũng như ứng dụng chúng trong các mô hình nuôi trồng thủy sản khác nhau.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cá tra (Pangasianodon hypophthalmus) là đối tượng nuôi thủy sản nước ngọt chủ lực tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) với khoảng 600.000 hecta diện tích mặt nước. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu cá tra đã đạt mốc 2,4 tỷ USD, xuất khẩu sang hơn 140 thị trường như Mỹ, EU, Trung Quốc. Tuy nhiên, sự gia tăng mật độ nuôi thâm canh đã dẫn đến tình trạng dịch bệnh bùng phát phức tạp. Trong đó, bệnh xuất huyết (còn gọi là bệnh đốm đỏ, bệnh nhiễm trùng máu) do các nhóm vi khuẩn như Aeromonas, Pseudomonas, Enterobacteriaceae, Vibrionaceae, Streptococcaceae, Staphylococcaceae và một số chủng mới phát sinh gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng.

Thực trạng kiểm soát dịch bệnh hiện nay phụ thuộc chủ yếu vào thuốc kháng sinh (như cefotaxim, doxycyclin). Việc lạm dụng kháng sinh dẫn đến hiện tượng tồn dư hóa chất trong thực phẩm và gia tăng tính kháng thuốc (tính kháng florfenicol của A. hydrophila đã vượt 50%; chloramphenicol dù bị cấm theo Thông tư 03/2012/TT-BNNPTNT nhưng vẫn ghi nhận vi khuẩn đề kháng). Do đó, giải pháp sử dụng vi sinh vật có lợi (probiotic) như các chủng thuộc chi Bacillus để đối kháng vi khuẩn gây bệnh, tăng cường miễn dịch tự nhiên cho cá tra đang là hướng đi cấp thiết.

Khóa luận xác định các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

• Mục tiêu nghiên cứu: Tuyển chọn được chủng vi sinh vật có khả năng ức chế cao nhất đối với vi khuẩn gây bệnh xuất huyết trên cá tra nhằm định hướng sản xuất chế phẩm sinh học.
• Nội dung/nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Xác định tác nhân vi khuẩn gây bệnh xuất huyết trên cá tra từ 3 chủng vi khuẩn gây bệnh cá (ký hiệu T1, T2, T3) nhận từ Phòng Công nghệ Biến đổi Sinh học thông qua khảo sát đặc tính sinh hóa và thực nghiệm cảm nhiễm.
  2. Phân lập các chủng vi khuẩn có lợi từ mẫu bùn ao và ruột cá tra khỏe mạnh.
  3. Đánh giá khả năng ức chế của các chủng vi khuẩn có lợi phân lập được đối với vi khuẩn gây bệnh xuất huyết bằng phương pháp vạch thẳng vuông góc và khuếch tán giếng thạch.
  4. Định danh chủng vi khuẩn gây bệnh và các chủng vi khuẩn có lợi được tuyển chọn bằng công nghệ khối phổ protein MALDI-TOF.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Cá tra giống khỏe mạnh (khối lượng 12–20 g/con); 3 chủng vi khuẩn gây bệnh cá (T1, T2, T3); các chủng vi sinh vật phân lập từ bùn và ruột cá tra.
• Phạm vi không gian: Thu mẫu tại các ao nuôi cá tra thuộc xã Tân Thuận Đông (huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp) và Cồn Lát thuộc xã Tân Thiềng (huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre). Thí nghiệm thực hiện tại Phòng Công nghệ Biến đổi Sinh học – Viện Sinh học Nhiệt đới (TP. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh).
• Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai từ tháng 12/2022 đến tháng 06/2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và tài liệu tham khảo

Đề tài dựa trên các cơ sở khoa học về bệnh học thủy sản và ứng dụng probiotic:

• Cơ chế gây bệnh xuất huyết và phân loại các tác nhân truyền nhiễm trên cá da trơn (theo Bùi Quang Tê, 2006; Austin, 1993; Keddie et al.; Wanying Zhai et al., 2021).
• Ứng dụng các dòng vi khuẩn sinh bào tử chi Bacillus (B. subtilis, B. amyloliquefaciens, B. velezensis) và prebiotic (inulin, fructooligosaccharides - FOS) trong kiểm soát mầm bệnh và kích thích miễn dịch tự nhiên trên cá tra (Lê Lưu Phương Hạnh et al., 2019; Võ Minh Sơn et al., 2013; Aly et al., 2008).
• Cơ chế ion hóa giải hấp bằng laser và phân tích thời gian bay MALDI-TOF MS trong định danh vi sinh vật (Piseth Seng et al., 2010).

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

• Môi trường nuôi cấy: Môi trường Nutrient Agar (NA) gồm 5g Peptone, 3g Yeast extract, 1g NaCl, 18g Agar trong 1000 mL nước cất; Môi trường Luria-Bertani (LB) gồm 10g Peptone, 5g Yeast extract, 10g NaCl, 18g Agar trong 1000 mL nước cất; Dung dịch nước muối sinh lý NaCl 0,9%. Tất cả môi trường được khử trùng ở 121°C, áp suất 1 atm trong 20 phút.
• Phân lập vi khuẩn: Mẫu bùn (10g) được lắc đồng nhất với 90 mL nước muối sinh lý vô trùng; ruột cá tra khỏe được khử trùng bề mặt bằng ethanol 70%, nghiền nát và pha loãng theo các nồng độ thập phân. Dịch mẫu (100 µL) được cấy trải trên đĩa thạch LB, ủ ở 37°C trong 24–48 giờ và làm thuần 2–3 lần.
• Khảo sát đặc tính sinh lý, sinh hóa: Nhuộm Gram (sử dụng Crystal violet, Lugol, cồn 96%, Safranin); kiểm tra khả năng di động trên thạch bán lỏng LB 0,5% agar; thử nghiệm sử dụng citrate trên thạch Simmons Citrate; thử nghiệm Triple Sugar Iron (TSI) xác định lên men glucose/lactose, sinh hơi và tạo H2S; thử nghiệm catalase (sử dụng H2O2) và oxidase (sử dụng thuốc thử tetramethyl-p-phenylenediamine).
• Phương pháp gây cảm nhiễm in vivo: Sử dụng cá tra giống (15–20 g/con) nuôi thuần dưỡng 1 tuần. Thí nghiệm gồm 4 nghiệm thức: NT1 (chủng T1), NT2 (chủng T2), NT3 (chủng T3) với mật độ vi khuẩn cảm nhiễm 10^8 CFU/mL qua phương pháp ngâm trong 3 giờ (có sục khí), và nghiệm thức đối chứng (ĐC) ngâm trong nước muối sinh lý. Mỗi nghiệm thức lặp lại 3 lần (10 con/bể), theo dõi liên tục 14 ngày, ghi nhận tỷ lệ chết, quan sát triệu chứng giải phẫu và tiến hành tái phân lập mầm bệnh từ nội tạng (gan, thận, tỳ tạng).
• Phương pháp khảo sát đối kháng in vitro:
  • Phương pháp vạch thẳng vuông góc (theo Sertaç et al., 2014): Đánh giá định tính sơ bộ khả năng ức chế giữa vi khuẩn có lợi và vi khuẩn gây bệnh trên đĩa thạch NA.
  • Phương pháp khuếch tán giếng thạch (theo Samthi & Reetha, 2012): Cấy trải 100 µL huyền phù vi khuẩn gây bệnh lên đĩa NA, đục lỗ thạch đường kính d = 7 mm, tra 50 µL dịch nuôi cấy vi khuẩn có lợi (đối chứng âm dùng 50 µL nước cất vô trùng), ủ 37°C trong 24 giờ. Đường kính vòng kháng khuẩn (DKVKK) được tính theo công thức: Kích thước vòng kháng = D - d (mm). Tiêu chuẩn đánh giá: không kháng (= 0 mm), kháng yếu (< 5 mm), kháng trung bình (5–10 mm), kháng mạnh (> 10 mm).
• Định danh bằng MALDI-TOF MS: Xử lý tế bào vi khuẩn thuần bằng 1 µL acid formic để phá vỡ thành tế bào, phủ 1 µL chất nền HCCA Matrix (axit α-cyano-4-hydroxycinnamic), phân tích trên máy Microflex LT/SH (Bruker, Đức), so sánh phổ protein qua phần mềm MBT RTC 3 với cơ sở dữ liệu MBT database version MSP 5627.
• Xử lý số liệu: Số liệu thí nghiệm được xử lý bằng Microsoft Excel 365 và phần mềm Minitab 16; phân tích phương sai ANOVA và kiểm định sai khác trung bình Tukey ở mức ý nghĩa p < 0,05.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Đặt vấn đề

Chương này tổng kết vai trò kinh tế chiến lược của ngành cá tra tại ĐBSCL, đồng thời chỉ rõ những rủi ro từ dịch bệnh xuất huyết do vi khuẩn trong điều kiện nuôi thâm canh. Tác giả phân tích tác hại của việc lạm dụng kháng sinh dẫn đến hiện tượng đề kháng thuốc ở vi khuẩn thủy sản, từ đó xác lập tính cấp thiết của việc tìm kiếm các chủng vi khuẩn đối kháng bản địa từ bùn và ruột cá khỏe nhằm phát triển chế phẩm sinh học xử lý bệnh.

Chương 2. Tổng quan tài liệu

Nội dung chương 2 tập trung phân tích tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan:

• Thực trạng phát triển, đặc điểm sinh học, dinh dưỡng và sinh sản của cá tra (Pangasianodon hypophthalmus).
• Tổng quan bệnh xuất huyết/nhiễm trùng máu trên cá: phân loại học, hình thái, đặc tính sinh hóa và triệu chứng bệnh lý do các nhóm vi khuẩn Aeromonas hydrophila, Pseudomonas spp., Vibrio spp., Streptococcus spp., Edwardsiella ictaluri và Kurthia gibsonii.
• Đánh giá ưu nhược điểm của các biện pháp kiểm soát bệnh hiện hành: sử dụng kháng sinh (các nhóm cephalosporin, tetracycline, fenicol); giải pháp vaccine (vaccine bất hoạt nhiệt/formol, vaccine nhược độc); ứng dụng prebiotic (FOS, inulin) và chế phẩm sinh học probiotic (Bacillus subtilis, Bacillus amyloliquefaciens); các quy chuẩn thâm canh an toàn sinh học.

Chương 3. Vật liệu và phương pháp

Trình bày chi tiết đối tượng cá thí nghiệm, nguồn gốc mẫu thu thập tại Đồng Tháp và Bến Tre; quy cách hóa chất, môi trường nuôi cấy (NA, LB), thiết bị thí nghiệm; các quy trình kỹ thuật nhuộm Gram, thử nghiệm sinh hóa định loại vi khuẩn; mô hình bố trí thí nghiệm cảm nhiễm in vivo trên cá tra; quy trình thử nghiệm đối kháng in vitro (vạch vuông góc, đục lỗ khuếch tán thạch); quy trình chuẩn bị mẫu và thông số vận hành thiết bị MALDI-TOF MS tại Viện Sinh học Nhiệt đới.

Chương 4. Kết quả và thảo luận

Chương 4 cung cấp toàn bộ các kết quả thực nghiệm chi tiết:

• Xác định tác nhân gây bệnh xuất huyết:
  • Trong 3 chủng khảo sát, chủng T1 là trực khuẩn Gram (+), kích thước 0,8–1,2 µm, khuẩn lạc màu vàng hình thoi có rễ/roi tỏa xung quanh; phản ứng catalase (+), di động (+), oxidase (-), citrate (-), TSI (-) không sinh hơi và không tạo H2S.
  • Chủng T2 là trực khuẩn Gram (-), kích thước 0,5–1,5 µm; catalase (+), di động (+), citrate (+), lên men glucose/lactose và sinh hơi trên TSI. Chủng T3 là cầu khuẩn Gram (-) mọc thành chùm, kích thước 0,3–1,0 µm, âm tính với tất cả chỉ tiêu sinh hóa.

Chỉ tiêu sinh hóa	Chủng T1	Chủng T2	Chủng T3	Chủng T1 tái phân lập
Phản ứng Gram	Gram (+)	Gram (-)	Gram (-)	Gram (+)
Khả năng di động	+	+	-	+
Thử nghiệm Citrate	-	+	-	-
Lên men Glucose	-	+	-	-
Lên men Lactose	-	+	-	-
Sinh khí H2S	-	-	-	-
Khả năng sinh hơi	-	+	-	-
Thử nghiệm Catalase	+	+	-	+
Thử nghiệm Oxidase	-	-	-	-

• Kết quả cảm nhiễm và tái phân lập:

  • Sau 14 ngày cảm nhiễm với liều 10^8 CFU/mL: Chủng T1 làm cá chết tích lũy 96,7%; chủng T2 làm cá chết 100%; chủng T3 làm cá chết 83,3%; nghiệm thức đối chứng âm chỉ chết 6,7% (do sốc môi trường/đào thải tự nhiên).
  • Cá chết tập trung vào ngày thứ 2 đến ngày thứ 4. Duy nhất nghiệm thức NT1 (chủng T1) xuất hiện triệu chứng lâm sàng và bệnh tích xuất huyết đặc trưng: cá bơi lờ đờ, mất nhớt, khô ráp, xuất huyết đỏ ở gốc vây, quanh miệng, râu bạc trắng, mắt lồi đục, bụng chướng to; giải phẫu thấy gan thận xuất huyết nặng, ứ dịch nhờn hôi thối, ruột viêm chứa đầy hơi.
  • Vi khuẩn tái phân lập từ gan, thận cá bệnh ở lô NT1 có đặc điểm khuẩn lạc, hình thái tế bào và phản ứng sinh hóa trùng khớp hoàn toàn với chủng T1 ban đầu. Khẳng định T1 là tác nhân gây bệnh xuất huyết được chọn để thử nghiệm đối kháng.

• Kết quả phân lập vi khuẩn có lợi:

  • Phân lập được 14 chủng vi khuẩn từ mẫu bùn và ruột cá khỏe mạnh: 7 chủng từ Bến Tre (bùn: CL2.1, CL2.2, CL2.3; ruột cá: A2A, A2B, A2C, A2D) và 7 chủng từ Đồng Tháp (bùn: TTD2.1, TTD2.2, TTD2.3, TTD2.4; ruột cá: B2A, B2B, B2C, B2D).
  • Hình thái: 11/14 chủng có màu trắng đục, khuẩn lạc tròn hoặc dạng hoa, bề mặt nhám và nhăn; 5 chủng nhăn tạo tâm ở giữa; 2 chủng tròn nhám không nhăn; 1 chủng trắng sữa trơn bóng.

• Kết quả thử nghiệm đối kháng vi khuẩn gây bệnh:

  • Phương pháp vạch thẳng vuông góc: Xác định được 8/14 chủng có khả năng ức chế chủng T1 gồm: CL2.1, CL2.2, CL2.3, A2A, A2B, A2C, TTD2.3 và TTD2.4.
  • Phương pháp khuếch tán giếng thạch: Đường kính vòng kháng khuẩn của 8 chủng dao động từ 1,75 mm đến 10,88 mm. Tuyển chọn được 2 chủng có hoạt tính kháng mạnh nhất vượt trội: chủng CL2.1 (DKVKK = 10,88 mm) và chủng A2A (DKVKK = 10,50 mm), sai khác có ý nghĩa thống kê (p < 0,05) so với các chủng còn lại.

STT	Ký hiệu mẫu	Nguồn gốc phân lập	Đường kính vòng kháng khuẩn (mm)
1	CL2.1	Mẫu bùn ao (Bến Tre)	10,88 ± 0,38 (kháng mạnh)
2	A2A	Mẫu ruột cá tra khỏe (Bến Tre)	10,50 ± 0,50 (kháng mạnh)
3	CL2.2	Mẫu bùn ao (Bến Tre)	4,25 ± 0,35 (kháng yếu)
4	A2B	Mẫu ruột cá tra khỏe (Bến Tre)	3,88 ± 0,25 (kháng yếu)
5	TTD2.4	Mẫu bùn ao (Đồng Tháp)	3,50 ± 0,50 (kháng yếu)
6	A2C	Mẫu ruột cá tra khỏe (Bến Tre)	2,75 ± 0,25 (kháng yếu)
7	TTD2.3	Mẫu bùn ao (Đồng Tháp)	2,25 ± 0,25 (kháng yếu)
8	CL2.3	Mẫu bùn ao (Bến Tre)	1,75 ± 0,25 (kháng yếu)

• Kết quả định danh bằng MALDI-TOF MS:
  • Chủng gây bệnh T1 có khối phổ protein tương đồng với loài Kurthia gibsonii ở mức 56% (mã định danh NCBI: 33964).
  • Chủng vi khuẩn có lợi CL2.1 tương đồng với loài Bacillus subtilis ở mức 56% (mã định danh NCBI: 1423).
  • Chủng vi khuẩn có lợi A2A tương đồng với loài Bacillus velezensis ở mức 59% (mã định danh NCBI: 297145).
  • Thảo luận nguyên nhân độ tin cậy chưa cao (điểm tương đồng 56–59%): Do hạn sử dụng hóa chất HCCA Matrix bị quá hạn 7 ngày làm giảm hiệu quả bảo vệ protein dưới chùm tia laser, cùng với kỹ thuật phết khuẩn lạc có thể đã vô tình lấy dính phần thạch môi trường chứa protein tạp.

Chương 5. Kết luận và đề nghị

Đưa ra kết luận khẳng định đã phân lập được 14 chủng vi khuẩn có lợi, tuyển chọn được 2 chủng CL2.1 và A2A có khả năng ức chế mạnh nhất vi khuẩn gây bệnh xuất huyết T1 (Kurthia gibsonii); đồng thời đề xuất định danh chính xác bằng giải trình tự gen 16S rRNA và thử nghiệm pilot trên cá tra.

---

Kết quả và đóng góp

Các kết quả định lượng cốt lõi

1. Xác định mầm bệnh xuất huyết: Khẳng định chủng T1 (trực khuẩn Gram dương, catalase dương tính, di động) là tác nhân gây bệnh xuất huyết điển hình với tỷ lệ gây chết đạt 96,7% trên cá tra giống sau 11–14 ngày cảm nhiễm ngâm.
2. Phân lập và sàng lọc chủng vi khuẩn có lợi: Phân lập thành công 14 chủng vi khuẩn từ mẫu bùn và ruột cá tra tại Đồng Tháp và Bến Tre. Sàng lọc sơ bộ thu được 8 chủng có hoạt tính đối kháng in vitro.
3. Tuyển chọn chủng đối kháng mạnh nhất: Phương pháp khuếch tán giếng thạch đã xác định 2 chủng có vòng vô khuẩn > 10 mm (mức kháng mạnh) gồm:
   • Chủng CL2.1 (phân lập từ bùn Cồn Lát, Bến Tre): DKVKK đạt 10,88 mm.
   • Chủng A2A (phân lập từ ruột cá tra Cồn Lát, Bến Tre): DKVKK đạt 10,50 mm.
4. Định danh sơ bộ bằng MALDI-TOF MS: Xác định chủng T1 tương đồng với Kurthia gibsonii (56%), chủng CL2.1 tương đồng với Bacillus subtilis (56%), và chủng A2A tương đồng với Bacillus velezensis (59%).

Đóng góp khoa học và thực tiễn

• Phát hiện tác nhân gây bệnh mới: Ghi nhận chủng vi khuẩn Gram dương Kurthia gibsonii có khả năng gây bệnh xuất huyết nặng trên cá tra nuôi tại ĐBSCL, mở rộng hiểu biết dịch tễ học ngoài các tác nhân truyền thống như Aeromonas hydrophila hay Edwardsiella ictaluri.
• Tạo nguồn chủng giống probiotic bản địa: Cung cấp 2 chủng vi khuẩn tiềm năng (Bacillus subtilis CL2.1 và Bacillus velezensis A2A) phân lập trực tiếp từ hệ sinh thái ao nuôi cá tra bản địa, có hoạt tính ức chế mạnh vi khuẩn gây bệnh xuất huyết.
• Cơ sở phát triển chế phẩm sinh học: Tạo tiền đề khoa học cho việc sản xuất chế phẩm sinh học thay thế kháng sinh trong nuôi trồng cá tra bền vững.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Kết quả định danh bằng công nghệ khối phổ protein MALDI-TOF MS đối với các chủng T1, CL2.1 và A2A chỉ đạt mức độ tương đồng 56%–59%, chưa đạt độ tin cậy tuyệt đối để định loại chính xác tới cấp độ loài do ảnh hưởng của chất nền Matrix và thao tác kỹ thuật phết mẫu.
• Nghiên cứu mới dừng lại ở bước đánh giá hoạt tính đối kháng in vitro trên đĩa thạch, chưa thực hiện khảo sát an toàn sinh học và thử nghiệm hiệu quả bảo hộ in vivo trên cá sống ở quy mô lớn.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Sử dụng phương pháp sinh học phân tử: khuếch đại (PCR) và giải trình tự vùng gen 16S rRNA để định danh chính xác tuyệt đối các chủng T1, CL2.1 và A2A.
• Đánh giá mức độ an toàn sinh học của 2 chủng vi khuẩn tuyển chọn (Bacillus subtilis CL2.1 và Bacillus velezensis A2A) đối với cá tra và môi trường nuôi.
• Triển khai thử nghiệm đánh giá hiệu quả phòng trị bệnh xuất huyết của 2 chủng vi khuẩn tuyển chọn trên cá tra ở quy mô phòng thí nghiệm (bể nuôi) và quy mô pilot ngoài ao thực địa.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo chuyên môn cho:

• Sinh viên, học viên ngành Công nghệ Sinh học, Nuôi trồng Thủy sản, Bệnh học Thủy sản và Vi sinh học ứng dụng: Cung cấp tài liệu tham khảo chi tiết về quy trình phân lập vi khuẩn đường ruột/bùn đáy, các bước kiểm tra đặc tính sinh hóa, quy trình cảm nhiễm nhân tạo in vivo trên cá tra giống và kỹ thuật đục lỗ thạch đánh giá hoạt tính kháng khuẩn.
• Các nhóm nghiên cứu về chế phẩm sinh học (Probiotic): Tham khảo số liệu đối kháng, các dòng Bacillus bản địa có hoạt lực ức chế mầm bệnh thủy sản, cũng như phương pháp tiếp cận định danh nhanh bằng khối phổ MALDI-TOF MS và các lưu ý kỹ thuật liên quan đến chất nền phân tích.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tác nhân gây bệnh xuất huyết được xác định trong khóa luận là chủng nào và có những đặc điểm sinh hóa gì nổi bật?
Tác nhân được xác định là chủng T1, qua phân tích MALDI-TOF có khối phổ tương đồng với vi khuẩn Kurthia gibsonii (56%). Chủng T1 là trực khuẩn Gram dương, kích thước 0,8–1,2 µm, khuẩn lạc màu vàng hình thoi có rễ/roi bao quanh; di động mạnh (+), catalase (+); âm tính với oxidase, citrate, TSI không sinh hơi, không tạo H2S và không lên men glucose/lactose.

2. Thí nghiệm cảm nhiễm in vivo cho thấy tỷ lệ chết và bệnh tích trên cá tra do chủng T1 gây ra như thế nào?
Khi ngâm cá tra giống trong dịch vi khuẩn mật độ 10^8 CFU/mL trong 3 giờ, chủng T1 làm cá chết tích lũy 96,7% (tập trung từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 4). Cá nhiễm bệnh biểu hiện xuất huyết rõ rệt ở thân, gốc vây, miệng, râu bạc trắng, mắt lồi, trướng bụng; giải phẫu ghi nhận gan và thận xuất huyết nặng, có dịch nhờn mùi hôi thối, ruột viêm chứa đầy hơi.

3. Hai chủng vi khuẩn có lợi nào có hoạt tính ức chế tốt nhất và đường kính vòng kháng khuẩn đạt bao nhiêu?
Hai chủng vi khuẩn có lợi ức chế mạnh nhất là chủng CL2.1 (phân lập từ bùn ao Cồn Lát, Bến Tre) với DKVKK trung bình đạt 10,88 mm và chủng A2A (phân lập từ ruột cá tra Cồn Lát, Bến Tre) với DKVKK trung bình đạt 10,50 mm trong 24 giờ. Cả hai chủng đều đạt mức ức chế mạnh (> 10 mm).

4. Vì sao kết quả định danh bằng MALDI-TOF trong khóa luận chưa đạt độ tin cậy tuyệt đối và tác giả đề xuất giải pháp gì?
Độ tương đồng chỉ đạt 56%–59% (T1: 56%, CL2.1: 56%, A2A: 59%). Nguyên nhân do hóa chất HCCA Matrix bị quá hạn sử dụng 7 ngày làm giảm khả năng bảo vệ protein vi khuẩn khi bị tia laser bắn phá, kết hợp thao tác phết mẫu có thể dính protein từ thạch môi trường. Tác giả đề xuất bắt buộc phải sử dụng phương pháp giải trình tự gen 16S rRNA để định danh chính xác.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thu Diễm đã phân lập thành công 14 chủng vi khuẩn từ bùn đáy và ruột cá tra khỏe mạnh tại Đồng Tháp và Bến Tre, đồng thời xác định chủng gây bệnh xuất huyết T1 (Kurthia gibsonii) với tỷ lệ gây chết 96,7% trên thực nghiệm cảm nhiễm. Nghiên cứu đã sàng lọc và tuyển chọn được 2 chủng vi khuẩn có lợi bản địa là CL2.1 (Bacillus subtilis) và A2A (Bacillus velezensis) có hoạt tính đối kháng mạnh nhất với đường kính vòng kháng khuẩn lần lượt là 10,88 mm và 10,50 mm. Đây là nguồn vật liệu sinh học giá trị mở ra tiềm năng sản xuất chế phẩm probiotic phòng ngừa bệnh xuất huyết, hướng tới giảm thiểu việc sử dụng kháng sinh trong ngành nuôi cá tra xuất khẩu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Cá tra (Pangasianodon hypophthalmus) là một trong những loài cá da trơn nước ngọt có giá trị kinh tế cao được nuôi phô biến ở ĐBSCL. Với khoảng 600,000 hecta diện tích mặt nước ngọt, ĐBSCL được đánh giá có tiềm năng to lớn cho sự phát triển ngành nuôi trồng thủy sản, cá tra được xem là đối tượng nuôi chủ lực, đem lại lợi nhuận cao cho người nuôi và góp phần vào giá trị xuất khâu của cả nước. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu cá tra Việt Nam đã bức phá mạnh mẽ với kỷ lục 2,4 tỷ USD. Giá xuất khâu cá tra sang các thị trường tăng từ 22 — 55%, nhất là tại thị trường Mỹ.

Xung đột Nga — Ukraina khiến nguồn cung cá thịt trắng tại nhiều thị trường giảm, tạo cơ hội cho cá tra tăng thị phần. Trung Quốc là thị trường số 1 khi chiếm 28% tỷ trọng xuất khẩu cá tra của Việt Nam, thứ hai là thị trường Mỹ chiếm 22%. Tuy nhiên, trong hiện trạng thâm canh hóa mô hình nuôi cá tra hiện nay, tình hình dịch bệnh diễn ra phức tạp và khó kiểm soát gây ra thiệt hại lớn cho người nuôi cá tra, trong đó, bệnh xuất huyết gây ra bởi các vi khuẩn Aeromonas, Pseudomonas, Enterobacteriaceae, Vibrionaceace, Streptococcaceae, Staphylococcaceae là bệnh hai nguy hiểm với tan suất xuất hiện rat cao trong các hộ nuôi được khảo sắt so với các bệnh khác và gây thiệt hại lớn cho người nuôi. Cho đến nay, kháng sinh vẫn là giải pháp chủ yếu dé kiểm soát bệnh này.

Tuy nhiên, việc sử dụng quá nhiều thuốc kháng sinh là một thách thức không nhỏ đang đặt ra cho nghề nuôi cá tra ở ĐBSCL do nhiều tồn dư của kháng sinh trong thực phẩm và van đề kháng thuốc của vi khuẩn. Vi khuẩn kháng thuốc có thê là nguồn truyền và phát tán gen kháng thuốc của chúng cho các loài vi khuân khác, đặc biệt là các loài vi khuẩn có tiềm năng, nguy cơ gây bệnh cho con người như vi khuan Escherichia coli, Aeromonas sp. và Pseudomonas sp. Điều này có thé ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.

Chính vì vậy, việc sử dụng chế pham sinh hoc dé phòng và tri bệnh trong nuôi trồng thủy sản ngày càng được phổ biến. Tuy nhiên, các chủng vi sinh vat có lợi nào có tính ức chế mạnh nhất đối với vi khuân gây bệnh dé phục vụ sản xuất chế phẩm sinh học trong thủy sản van còn là van đề được nhắc nhiều đối với các nhà nghiên cứu nên đề tài: “Đánh giá khả năng ức chế của một số chủng vi sinh vật có lợi đối với vi khuẩn gây bệnh xuất huyết trên cá tra (Pangasianodon hypophthalmus)” được thực hiện nhằm tuyển chọn được vi sinh vật có khả nang ức chế cao nhất đối với vi khuẩn gây bệnh xuất huyết trên cá tra có tiềm năng sử dụng làm chế phẩm sinh học, góp phần cung cấp tài liệu cho các nghiên cứu sâu hơn về vi sinh hữu ích cho các thí nghiệm dé phòng bệnh trong nuôi trồng thủy sản. Mục tiêu đề tài Tuyển chọn được vi sinh vật có khả năng ức chế cao nhất đối với vi khuẩn gây bệnh xuất huyết trên cá tra. Nội dung thực hiện Xác định vi khuẩn gây bệnh xuất huyết trên cá tra từ các chủng vi khuẩn gây bệnh cá nhận được từ Phòng Công nghệ Biến đổi Sinh học.

Phân lập vi khuan có lợi. Đánh giá khả năng ức chế của các chủng vi sinh vật có lợi đối với vi khuẩn gây bệnh xuất huyết trên cá tra. Định danh chủng vi sinh vật được tuyển chọn. TONG QUAN TÀI LIEU 2.

Thực trạng nuôi trồng và tiêu thụ cá tra tại Việt Nam Cá tra là loài cá thịt trắng nuôi tại Việt Nam, là một trong những loài cá có giá tri kinh tế phổ biến ở Đông Nam A. Cá tra ngày càng được người tiêu dùng trên thị trường thế giới yêu thích vì sự tiện lợi, dễ chế biến và giá cả phù hợp với mọi phân khúc tiêu thụ. Theo Bộ Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn, cả nước hiện có 200 cơ sở sản xuất giống cá tra, 3000 hecta ương dưỡng cá giống, có gần 100 nhà máy sản xuất cá tra tại Việt nam, tập trung chủ yếu ở ĐBSCL (năm 2019). Theo Tổng cục Thủy sản, ước cả năm 2022, diện tích thả nuôi cá tra cả nước đạt khoảng 5500 hecta, sản lượng dat 1,6 triệu tan, tăng tương ứng 4% và 3,5% so với cùng ky năm 2021.

Tới năm 2022, cá tra Việt Nam đã chinh phục hơn 140 thị trường trên thế giới, trong đó có các thị trường rất khắt khe về an toàn thực phâm và các quy định kỹ thuật như Mỹ, EU và cả những thị trường vốn không ưa chuộng cá nuôi như Nhật Bản. Sự phổ biến của cá tra và sự nồ lực của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đã đưa cá tra đi khắp năm châu, đã giúp cho ngành thủy sản cá tra mang lại nguồn ngoại tệ lớn mỗi năm. Với kim ngạch xuất khâu từ 1,5 — 2,4 tỷ USD/ năm, tăng 70% so với cùng kỳ năm 2021, riêng cá tra chiếm 16 — 26% tong giá trị xuất khâu thủy sản Việt Nam. Một trong những nguyên nhân làm diện tích và sản lượng cá tra tại Việt Nam tăng cao, đặc biệt là khu vực ĐBSCL là do chúng có khả năng thích nghỉ tốt với điều kiện môi trường, khí hậu khắc nghiệt và đặc biệt chúng là loài cá rất thích hợp tăng trưởng của vùng này.

Hiện tại, cá tra đã được nuôi thâm canh tại hầu hết các tỉnh ở ĐBSCL, trong đó An Giang, Đồng Tháp và Cần Thơ là các tỉnh có diện tích và sản lượng cá tra lớn nhất của vùng. Theo báo cáo, phần lớn (trên 90%) sản lượng cá tra nuôi ở nước ta được chế biến và xuất khâu. Số doanh nghiệp Việt Nam xuất khâu cá tra tăng liên tục trong những năm gần đây. Năm 2020 có 320 doanh nghiệp xuất khẩu cá tra, năm 2021 tăng lên 380 và năm 2022 số doanh nghiệp tham gia xuất khẩu lên tới 435.

Tông quan về cá tra 2. Phân loại Theo hệ thống phân loại của Robert và Vidthayanon (1991), thì cá tra thuộc: Ngành: Chordata Lớp: Ostelchithyes Bộ: Siluriforrmes Ho: Pangasiidae Chi: Pangasius Loai: Pangasius hypophihalmus 2. Phân bố Trong tự nhiên, cá tra phân bó nhiều nhất ở lưu vực sông Mê Kông thuộc các nước Lào, Campuchia, Thái Lan và Việt Nam. Ở Việt Nam, cá tra đã được nuôi và phát triển chủ yếu ở 10 tỉnh ĐBSCL bao gồm: An Giang, Đồng Tháp, Tiền Giang, Cần Thơ, Vĩnh Long, Bến Tre, Hậu Giang, Sóc Trăng, Trà Vinh, Kiên Giang, và hai tỉnh khác là Tây Ninh và Quảng Nam với tông diện tích canh tác 5400 hecta (năm 2018).

Hình thái Các loài cá tra đều có da trơn (không vay), thân dai, thon và dep. Lưng có mau xám đen, bụng có màu trắng bạc, vây lưng cao, vây ngực có ngạnh. Miệng rộng, có 2 đôi râu dai. Kích cỡ của cá tra tùy thuộc vào từng loài.

Loài cá tra nuôi ở Việt Nam có kích thước trưởng thành khoảng 4 — 5 kg/con. Tuy nhiên, trên thực té cũng có con nặng khoảng 10 — 20 kg. Đặc điểm dinh dưỡng Cá tra bột mới nở không có khả năng sử dụng thức ăn bên ngoài, chúng dinh dưỡng chủ yêu bằng noãn hoàng đến 2 — 3 ngày sau khi nở. Khi khối noãn hoàng đã được sử dụng gần hết, cá bắt đầu sử dụng thức ăn bên ngoài.

Tinh ăn của cá lúc này là mỗi tươi sông và ăn liên tục các loại như luân trùng và các động vật nhỏ sống trôi nổi trong nước. Cá tra là loài ăn tạp, trong tự nhiên cá ăn được mùn bã hữu cơ, rễ cây thủy sinh, rau quả, tôm tép, cua, côn trùng, ốc và cá. Tính ăn lẫn nhau của cá thể hiện cao nhất lúc cá được 5 — 7 ngày tuôi. Khi cá được 10 ngày tuổi thì hoạt động ăn lẫn nhau giảm dần và không còn ăn thịt lẫn nhau khi được 15 ngày tuổi.

Cá 20 ngày tuổi sử dụng hiệu quả thức ăn chế biến. Đặc điểm sinh trưởng Cá tra có tốc độ tăng trưởng khá nhanh. Trong tự nhiên, cá tra có thể sông trên 20 năm. Và người ta cũng đã gặp nhiều con cá tra trong tự nhiên có trọng lượng cỡ 18 — 20 kg, dài từ 1,8 — 2 m.

Khi nuôi trong bè, tốc độ tăng trưởng của cá tra phụ thuộc vào môi trường sống và thức ăn cung cấp cho chúng. Cá tra thuộc loài ăn tạp, nếu cung cấp thức ăn có nguồn gốc từ động vật và chứa nhiều đạm thì chúng lớn rất nhanh. Khi còn nhỏ, cá tăng trưởng nhanh về chiều dài. Còn khi đạt trọng lượng cỡ 2,5 kg trở đi, mức tăng trọng lượng nhanh hơn so với mức tăng về chiều đài cơ thể.

Sau 2 tháng cá đạt chiều dài khoảng 10 — 12 cm (khoảng 14 — 15 g); sau 1 năm cá đạt khoảng 1 — 1,5 kg/con. Và càng về sau cá càng tăng trọng nhanh hơn. Sau khoảng 3 — 4 năm, cá có thé đạt 4 — 5 kg/con. Lúc này cá đã trưởng thành và có khả năng sinh sản.

Đặc điểm sinh sản Cá tra khi đã đạt độ tuôi thuần thục (cá đực 2 năm tuôi, cá cái 3 năm tuổi) thi mới có khả năng sinh sản. Trọng lượng cá thuần thục lần đầu khoảng 2,6 — 3 kg. Trong môi trường nuôi nhốt có thể nuôi cá thuần thục sớm hơn, do đó có thể cho cá đẻ sớm hơn trong tự nhiên. Cá tra có thé tái phát dục từ 1 — 3 lần trong một năm.

Cá tra khi nuôi trong ao hay trong bè thì không thể đẻ tự nhiên, chỉ có thể cho chúng đẻ nhân tạo. Sức sinh sản tùy thuộc vào độ tuổi của cá. Trung bình một con cá tra đẻ mỗi lần khoảng 30,000 — 40,000 trứng. Trứng cá tra khá nhỏ, có tính dính.

Trứng sắp đẻ có đường kinh trung bình 1 mm. Trứng đẻ ra và trương nước, đường kính có thể lên đến 1,5 — 1,6 mm. Tổng quan về bệnh xuất huyết Bệnh xuất huyết (hay còn gọi là bệnh đốm đỏ, bệnh nhiễm trùng máu) xuất hiện ở hầu hết các loài cá nuôi lồng, bè, ao hồ nước ngọt và ở tất cả các giai đoạn nuôi, gây thiệt hại lớn về kinh tế cho người nuôi ở các tỉnh ĐBSCL. Bệnh lây lan nhanh, cao và được ghi nhận đầu tiên tại Mỹ năm 1979, sau đó xuất hiện tại các nước châu Á.

Tại Việt Nam, bệnh được ghi nhận trước năm 1993. Đây là một trong những bệnh xuất hiện tần số cao nhất trên cá tra ở ĐBSCL. Theo nghiên cứu của Bùi Quang Té (2006), nguyên nhân mắc bệnh: thường do các họ vi khuẩn Aeromonas, Pseudomonas, Enterobacteriaceae, Vibrionaceace, Streptococcaceae, Staphylococcaceae gây nên.