Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn đánh giá KQHT môn Tin học theo tiếp cận năng lực tin học ở cấp trung học phổ thông; Chương 2. Quy trình và biện pháp đánh giá KQHT môn Tin học 10 cấp trung học phổ thông theo tiếp cận năng lực; Chương 3. Thực nghiệm sư phạm và đánh giá.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TIN HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC Ở CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Nước ngoài Tác giả Ralph Tyler [9] - được coi là một trong những người đầu tiên đưa ra khái niệm đánh giá giáo dục. Tác giả cũng đưa ra sơ đồ thể hiện ba yếu tố chính trong quá trình giáo dục là: mục tiêu, trải nghiệm học tập và đánh giá người học.
Mục tiêu Trải nghiệm Đánh giá học tập người học Hình 1. Ba yếu tố chính trong quá trình giáo dục Theo Tyler, đánh giá người học trong quá trình giáo dục là cần thiết vì nó liên quan đến việc kiểm tra mức độ tối đa có thể đạt được các mục tiêu chương trình. Chỉ có hoạt động đánh giá mới cung cấp thông tin để biết được trải nghiệm học tập là tốt hay không tốt, có những thông tin cần chỉnh sửa và có những thông tin cần loại bỏ. Tyler xem đánh giá như tâm điểm của quá trình giáo dục.
Những năm 50 đến đầu những năm 70 của thế kỉ XX, xuất phát từ nhiệm vụ nâng cao chất lượng dạy học trên cơ sở phát huy tính tích cực, độc lập của HS, vấn đề kiểm tra đánh giá được nghiên cứu chủ yếu dưới góc độ tri thức nhằm hoàn thiện quá trình giáo dục. Tiêu biểu là các nhà giáo dục người Nga như Palonxi với công trình “Những vấn đề dạy học của việc đánh giá tri thức”, X.V Uxova với “Con đường hoàn thiện việc kiểm tra, đánh giá tri thức, kĩ năng”, F.I Peroxi với công trình “Cơ sở và thực tiễn của kiểm tra tri thức”,… tiếp tục nghiên cứu và khẳng định 11 vai trò của kiểm tra đánh giá đối với việc củng cố, hoàn thiện tri thức của HS đã nêu rõ: “Kiểm tra là một phương tiện quan trọng không chỉ để ngăn ngừa việc lãng quên mà còn để nắm bắt được tri thức một cách vững chắc hơn”. Trong những năm này, người đi tiên phong trong lĩnh vực đánh giá KQHT của người học trong giáo dục nghề nghiệp phải kể đến là Benjamin Bloom (1956) [10] theo đó, tác giả cho rằng học tập có thể làm thay đổi người học ở 3 phương diện: Nhận thức, kỹ năng và thái độ. Các phương diện lại chia thành nhiều bậc khác nhau bắt đầu từ hành vi đơn giản nhất đến phức tạp nhất.
Tuy nhiên, nghiên cứu này chỉ mới dừng lại ở mức độ giúp người học nhận thức, kĩ năng, thái độ. - Tác giả Shirley Fletcher (1995) [11] với “Kỹ thuật đánh giá theo năng lực” đã xác định một số nguyên tắc cơ bản, gợi ý về các phương pháp cũng như lợi ích của kỹ thuật đánh giá theo năng lực; đưa ra một số hướng dẫn cho những người làm công tác đào tạo hướng tới việc đánh giá dựa trên công việc. Nghiên cứu này chỉ dừng lại việc xác định một số nguyên tắc về các phương pháp, kỹ thuật đánh giá. K and Mangal Shubhra (2019) với cuốn “Assessment for Learning” [12] là một nguồn thông tin phong phú liên quan đến lĩnh vực đánh giá và học tập.
Nó mô tả các kỹ thuật và phương pháp khác nhau để đánh giá tiềm năng, khả năng, hứng thú và thái độ của người học để hiểu các cách thức để xây dựng thêm kim tự tháp học tập của họ. Bao gồm đầy đủ thông tin cần thiết cho việc “Đánh giá vì việc học tập” được giới thiệu trong chương trình giảng dạy của B. Khóa học của các trường đại học Ấn Độ khác nhau theo hướng dẫn của Hội đồng quốc gia về giáo dục GV (NCTE). Cuốn sách còn thảo luận về Phân loại của Bloom đã sửa đổi về các mục tiêu giảng dạy, việc xây dựng và tiêu chuẩn hóa các bài kiểm tra thành tích và chẩn đoán, quan điểm chính sách về kiểm tra và đánh giá, các công cụ và thiết bị đánh giá mới nhất như đánh giá danh mục đầu tư.
Bên cạnh đó, nó mô tả sự phát triển và sử dụng các tiêu chuẩn đánh giá, các xu hướng mới nổi và thực hành đánh giá như kiểm tra trực tuyến dựa trên máy tính, kiểm tra theo yêu cầu, kiểm tra sách mở và hệ thống tín chỉ dựa trên lựa chọn và các phương tiện thống kê và cách phân tích và diễn giải thành tích của HS. Wright (2007) “Educational Assessment, ests and Measurements in the Age of Accountability” [13] đã dựa trên thế giới thực của các trường công và HS, văn bản hấp dẫn, sâu sắc và dễ đọc này giới thiệu các hoạt động bên trong của đánh giá giáo dục K - 12. Nội dung của cuốn sách đề cập đến Đánh giá giáo dục: Các bài kiểm tra và đo lường trong thời kì hiện đại, các cấu trúc trọng tâm thiết kế, xây dựng và đánh giá các biện pháp giáo dục. Tuy nhiên, nghiên cứu chưa nói đến những biện pháp hay quy trình thực hiện việc đánh giá.
Báo cáo này cung cấp một khuôn khổ để hiểu các hình thức đánh giá khác nhau được thực hiện ở các trường tiểu học và trung học. Giới hạn của bài báo là không kiểm tra toàn diện tất cả các điều khoản đánh giá trong luật giáo dục liên bang, nhưng nó tóm tắt một số điều khoản chính và dựa trên các ví dụ từ luật liên bang, chẳng hạn như IDEA và NCLB, để giúp xác định các khái niệm đánh giá trong bối cảnh chính sách liên bang. Nghiên cứu này cũng chỉ dừng lại ở mức nói về hình thức đánh giá của HS tiểu học và HS trung học. - Tác giả Brian Noonan and C.
Bài báo đánh giá hình thành được công nhận là một thành phần quan trọng trong chiến lược đánh giá lớp học của GV. Điểm quan trọng của bài báo là nói về các chiến lược đánh giá lớp học, tuy nhiên trong bài báo chưa đề cập đến tiến trình đánh giá cũng như cách đánh giá năng lực. Sharkey and Richard J. Murnane (2005) [16] với bài “Learning from Student Assessment Results”.
Mục đích của các bài đánh giá KQHT của HS bằng cách giúp GV đánh giá mức độ sẵn sàng của HS để thành công trong phần thi tự luận của các kỳ thi “Hệ thống đánh giá toàn diện Massachusetts” (MCAS) do tiểu bang bắt buộc. Nghiên cứu này cũng chỉ dừng lại với việc giúp HS sẵn sàng khi làm bài thi tự luận mà vẫn chưa nói đến các biện pháp đánh giá, quy trình cũng như làm thế nào để phát triển năng lực HS. - Cuốn sách “Rethinking Classroom Assessment with Purpose in Mind” (2006) [17] của hai tác giả Dr. Lorna Earl and Dr.
Tài liệu này được hai miền giáo dục Tây và Bắc Canada phối hợp để biên soạn nhằm thiết kế cách 13 đánh giá trong lớp học và HS hiệu quả cho HS lớp 12 thông qua hợp tác trong chương trình giáo dục. Nghiên cứu này nổi bật hơn các nghiên cứu vì tài liệu đã hướng dẫn một cách tiếp cận đánh giá HS trên lớp học. Tuy nhiên, cuốn sách vẫn không chỉ ra quy tình cũng như tiêu chí đánh giá năng lực đặc biệt không nói về môn học nào cụ thể và cách đánh giá ra sao. - Năm 2010 nghiên cứu về hoạt động đánh giá, có thể kể đến cuốn “Đo lường và đánh giá trong giáo dục - Measurement and assessment in education” của nhóm tác giả CR Reynolds, RB Livingston, VL Willson, V Willson (2010) [18].
Trong nghiên cứu này các tác giả đã nêu các vấn đề chính như: ngôn ngữ của đánh giá, giả định trong đánh giá giáo dục, đối tượng tham gia vào quá trình đánh giá, các ứng dụng phổ biến của đánh giá trong giáo dục, GV cần biết gì về đánh giá? đánh giá giáo dục trong thế kỉ 21. - Tác giả A Hautama¨ki, J Hautama¨ki and S Kupiainen (2010) [19] với bài báo “Assessment in Schools - Learning to Learn” đã tập trung nghiên cứu về các yếu tố liên quan đến học tập suốt đời đang được chú trọng trong các bài diễn văn giáo dục. - Tác giả Setlhomo koloi-Keaikitse (2012) [20] với nghiên cứu “Classroom assessment practices: a survey of botswana primary and secondary school teachers” đã kiểm tra sự khác biệt giữa kỹ năng nhận thức của GV và việc sử dụng các phương pháp đánh giá trong lớp học. Phân tích nhân tố khám phá tạo ra bốn yếu tố từ “Suy nghĩ về đánh giá” và sáu yếu tố cho kỹ năng và việc sử dụng các thực hành đánh giá trong lớp học.
Nghiên cứu đã đưa ra các phương pháp đánh giá và các yếu tố phát triển kỹ năng cho người học. Tuy vậy, nghiên cứu vẫn không thể hiện cụ thể quy tình và biện pháp đánh giá. - Nhóm Tác giả Darling - Hammond, L., et al (2013) [21] với bài báo “Criteria for High-Quality Assessment”. Bài báo nghiên cứu dựa trên nhu cầu thay đổi của lực lượng lao động ngày nay, những tiến bộ ở các quốc gia khác và phân tích ban đầu, báo cáo này cung cấp một bộ tiêu chí để đánh giá HS chất lượng cao.
Các tiêu chí này có thể được các nhà phát triển đánh giá, các nhà hoạch định chính sách và giáo dục sử dụng khi họ làm việc để tạo và thông qua 14 các bài đánh giá nhằm thúc đẩy việc học sâu hơn các kỹ năng của thế kỷ 21 mà HS cần để thành công trong nền kinh tế dựa trên tri thức ngày nay.; Mašidlauskaitė, R(2017) qua báo cáo “Assessment practices for 21st century learning: review of evidence” [22] đã đánh giá nghiên cứu quốc tế để chứng minh cách hệ thống giáo dục châu Âu có thể chứng minh các phương pháp đánh giá của họ để đo lường và hỗ trợ HS đạt được năng lực chính và kỹ năng chuyển đổi. Trong nghiên cứu này vẫn chưa nêu bật được biện pháp nào phù hợp cho các cách đánh giá về người học. - Tác giả Tuba Acar-Erdol and Hülya Yıldızlı (2018) [23] qua bài báo “Classroom Assessment Practices of Teachers in Turkey” đã nghiên cứu thực hành đánh giá của GV và cải tiến theo hướng này là quan trọng trong việc tăng cường học tập của HS và thể hiện thành tích của họ. Trong nghiên cứu này, mục đích là xác định các phương pháp đánh giá trong lớp học được sử dụng bởi GV tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông.
Hình thức khảo sát và quan sát được sử dụng để thu thập dữ liệu cho nghiên cứu. Nhóm nghiên cứu bao gồm 288 GV.