HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM PHẠM THỊ ĐẠT ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN DŨNG, TỈNH BẮC GIANG Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã Số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đào Châu Thu NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Phạm Thị Đạt i LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giảng dạy, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu luận văn này.
Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS. Đào Châu Thu, là người trực tiếp hướng dẫn khoa học, đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ủy ban nhân dân huyện Yên Dũng, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Yên Dũng, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Yên Dũng, Ủy ban nhân dân xã, cán bộ địa chính và cán bộ khuyến nông của 02 xã điều tra đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và cung cấp đầy đủ các thông tin, số liệu, tư liệu bản đồ trong quá trình nghiên cứu luận văn này. Cuối cùng tôi xin trân trọng cảm ơn các bạn học viên cùng lớp, những người thân trong gia đình và bạn bè đã giúp đỡ và động viên tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn này.
Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Phạm Thị Đạt ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng .vii Danh mục hình .viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn.
Tổng quan tài liệu. Cơ sở lý luận về sử dụng đất nông nghiệp. Khái niệm đất nông nghiệp. Vai trò của đất nông nghiệp.
Nguyên tắc và quan điểm sử dụng đất nông nghiệp. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng đất nông nghiệp. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới.
Tình hình sử dụng đất nông nghiệp của Việt Nam. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Khái quát về vấn đề hiệu quả sử dụng đất. Quan điểm về sử dụng đất nông nghiệp bền vững.
Đánh giá loại hình sử dụng đất theo phương pháp đánh giá đất của FAO. Những nghiên cứu về nâng cao hiệu quả sử dụng đất trên thế giới và Việt Nam. Nghiên cứu trên thế giới. Nghiên cứu của Việt Nam.
Công tác đánh giá hiệu quả sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
Nội dung nghiên cứu. Khái quát địa bàn nghiên cứu liên quan đến sử dụng nguồn tài nguyên đất nông nghiệp. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp và xác định các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng.
Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra khảo sát, thu thập số liệu. Phương pháp nghiên cứu điểm.
Phương pháp tính hiệu quả sử dụng đất. Phương pháp tổng hợp, phân tích, xử lý số liệu. Phương pháp so sánh. Kết quả và thảo luận.
Khái quát địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế xã hội. Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội ảnh hưởng đến sử dụng đất nông nghiệp.
Tình hình quản lý và sử dụng đất. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp và xác định các loại hình sử dụng đất nông nghiệp hiện tại của huyện Yên Dũng. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp. Các loại hình sử dụng đất của huyện.
Đánh giá hiệu qủa sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng. Hiệu quả về kinh tế. Hiệu quả về xã hội. Hiệu quả về môi trường.
Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất trên địa bàn huyện Yên Dũng. Lựa chọn các LUT, kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp có hiệu quả cao tại huyện Yên Dũng. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp đến năm 2020. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất.
Kết luận và kiến nghị. 82 Tài liệu tham khảo. 85 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng việt BQ : Bình quân BVTV : Bảo vệ thực vật CNH – HĐH : Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa CLĐ : Công lao động CPTG : Chi phí trung gian FAO : Tổ chức Nông nghiệp và lương thực thế giới GDP : Tổng thu nhập quốc nội GTSX : Giá trị sản xuất HQĐV : Hiệu quả đồng vốn HTX : Hợp tác xã KT- XH : Kinh tế - xã hội LM : Lúa mùa LUT : Loại hình sử dụng đất LX : Lúa xuân NN&PTNT : Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TB : Trung bình TNHH : Thu nhập hỗn hợp vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân cấp hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất (tính cho 1 ha).
Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội (tính cho 1 ha). Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường. Giá trị sản xuất ngành nông nghiệp qua các năm. Tình hình phát triển ngành chăn nuôi huyện Yên Dũng.
Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng năm 2015. Biến động diện tích đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng giai đoạn 2010-2015. Một số cây trồng chính của huyện Yên Dũng năm 2015. Các loại hình sử dụng đất của tiểu vùng 1 (tại xã Nham Sơn).
Các loại hình sử dụng đất của tiểu vùng 2 (tại xã Tư Mại). Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 1. Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 2. Tổng hợp hiệu quả kinh tế các LUT của huyện Yên Dũng (tính trên 1 ha).
Mức đầu tư lao động, tiếp thu khoa học kỹ thuật và chấp nhận của người dân theo tỷ lệ điều tra tại tiểu vùng 1. Mức đầu tư lao động, tiếp thu khoa học kỹ thuật và chấp nhận của người dân theo tỷ lệ điều tra tại tiểu vùng 2. Tổng hợp hiệu quả xã hội các LUT huyện Yên Dũng. So sánh mức đầu tư phân bón với tiêu chuẩn bón phân cân đối và hợp lý.
Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật của một số cây trồng trên địa bàn huyện Yên Dũng. Tổng hợp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Tồn tại hạn chế và giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất. 77 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4.
Sơ đồ vị trí huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang. Cơ cấu kinh tế huyện Yên Dũng giai đoạn 2010 -2015. Cơ cấu sử dụng đất huyện Yên Dũng năm 2015. Cây vải tại xã Nham Sơn.
Ruộng trồng củ đậu tại xã Nham Sơn. Cánh đồng khoai tây vụ đông tại xã Tư Mại. Cánh đồng mía tại xã Nham Sơn. Cánh đồng lúa tại xã Tư Mại .62 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Phạm Thị Đạt Tên đề tài: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Tên cơ sở đào tạo: Học viện nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang.
- Đề xuất những giải pháp giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang. Phương pháp nghiên cứu của đề tài Luận văn đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: - Phương pháp điều tra khảo sát, thu thập số liệu. + Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp; +Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp; - Phương pháp nghiên cứu điểm. - Phương pháp tính hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.
+ Hiệu quả kinh tế; + Hiệu quả xã hội; + Hiệu quả môi trường. - Phương pháp tổng hợp, phân tích, xử lý số liệu. - Phương pháp so sánh. Kết quả nghiên cứu chính • Khái quát địa bàn nghiên cứu liên quan đến sử dụng tài nguyên đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng - Điều kiện tự nhiên: Vị trí địa lý; địa hình, địa mạo; khí hậu; thủy văn; các nguồn tài nguyên như: đất, nước, rừng.
- Điều kiện kinh tế xã hội: Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế; thực trạng phát triển các ngành kinh tế; dân số, lao động, việc làm và thu nhập; thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng. - Tình hình quản lý và sử dụng đất trên địa bàn huyện Yên Dũng. ix • Đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp và xác định các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng - Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp - Các loại hình sử dụng đất nông nghiệp của huyện. • Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng - Hiệu quả về kinh tế.
- Hiệu quả về xã hội. - Hiệu quả về môi trường. • Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng - Lựa chọn các LUT sản xuất nông nghiệp có hiệu quả cao; - Định hướng sử dụng đất nông nghiệp đến năm 2020; - Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất. • Kết luận chủ yếu của luận văn - Huyện Yên Dũng có diện tích tự nhiên 19.174,38 ha, trong đó đất nông nghiệp có diện tích 13.435,28 ha chiếm 70,07 % (chủ yếu là đất sản xuất nông nghiệp.
Trên địa bàn huyện có 7 loại hình sử dụng đất với 14 kiểu sử dụng đất khác nhau. Đất chuyên lúa là loại hình sử dụng đất phổ biến trên địa bàn huyện với tổng diện tích là 7.