Luận văn đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang

Luận văn phân tích hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang, cung cấp cái nhìn sâu sắc về tình hình phát triển nông nghiệp.

• Tác giả: Phạm Thị Đạt
• Người hướng dẫn: PGS. Đào Châu Thu
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Yên Dũng, Bắc Giang
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Danh mục chữ viết tắt
• 1.3. Danh mục bảng
• 1.4. Danh mục hình
• 1.5. Trích yếu luận văn
• 1.6. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.7. Mục tiêu của đề tài
• 1.8. Phạm vi nghiên cứu
• 1.9. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.10. Tổng quan tài liệu
• 1.10.1. Cơ sở lý luận về sử dụng đất nông nghiệp
• 1.10.1.1. Khái niệm đất nông nghiệp
• 1.10.1.2. Vai trò của đất nông nghiệp
• 1.10.1.3. Nguyên tắc và quan điểm sử dụng đất nông nghiệp
• 1.10.1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng đất nông nghiệp
• 1.10.2. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam
• 1.10.2.1. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới
• 1.10.2.2. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp của Việt Nam
• 1.10.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 1.10.3.1. Khái quát về vấn đề hiệu quả sử dụng đất
• 1.10.3.2. Quan điểm về sử dụng đất nông nghiệp bền vững
• 1.10.3.3. Đánh giá loại hình sử dụng đất theo phương pháp đánh giá đất của FAO
• 1.10.3.4. Những nghiên cứu về nâng cao hiệu quả sử dụng đất trên thế giới và Việt Nam
• 1.10.3.4.1. Nghiên cứu trên thế giới
• 1.10.3.4.2. Nghiên cứu của Việt Nam
• 1.10.4. Công tác đánh giá hiệu quả sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Bắc Giang
• 1.11. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.11.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.11.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.11.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.11.4. Khái quát địa bàn nghiên cứu liên quan đến sử dụng nguồn tài nguyên đất nông nghiệp
• 1.11.5. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp và xác định các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng
• 1.11.6. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng
• 1.11.7. Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng
• 1.12. Phương pháp nghiên cứu
• 1.12.1. Phương pháp điều tra khảo sát, thu thập số liệu
• 1.12.2. Phương pháp nghiên cứu điểm
• 1.12.3. Phương pháp tính hiệu quả sử dụng đất
• 1.12.4. Phương pháp tổng hợp, phân tích, xử lý số liệu
• 1.12.5. Phương pháp so sánh
• 1.13. Kết quả và thảo luận
• 1.13.1. Khái quát địa bàn nghiên cứu
• 1.13.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.13.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 1.13.1.3. Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội ảnh hưởng đến sử dụng đất nông nghiệp
• 1.13.2. Tình hình quản lý và sử dụng đất
• 1.13.2.1. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp và xác định các loại hình sử dụng đất nông nghiệp hiện tại của huyện Yên Dũng
• 1.13.2.1.1. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp
• 1.13.2.1.2. Các loại hình sử dụng đất của huyện
• 1.13.2.2. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng
• 1.13.2.2.1. Hiệu quả về kinh tế
• 1.13.2.2.2. Hiệu quả về xã hội
• 1.13.2.2.3. Hiệu quả về môi trường
• 1.13.2.3. Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất trên địa bàn huyện Yên Dũng
• 1.13.2.3.1. Lựa chọn các LUT, kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp có hiệu quả cao tại huyện Yên Dũng
• 1.13.2.3.2. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp đến năm 2020
• 1.13.2.3.3. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất
• 2. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, yếu tố then chốt cho sự tồn tại và phát triển của xã hội. Đặc biệt, đất nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo an ninh lương thực và phát triển kinh tế. Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất là cần thiết để có những giải pháp quản lý và sử dụng hợp lý, bền vững. Bài viết này tập trung vào đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Yên Dũng, Bắc Giang, một địa phương có nền nông nghiệp đang chuyển đổi mạnh mẽ. Mục tiêu là đưa ra những phân tích sâu sắc và đề xuất các giải pháp thiết thực để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn tài nguyên này. Theo Các Mác, đất đai là điều kiện tiên quyết cho sản xuất nông nghiệp, là tư liệu sản xuất cơ bản không thể thiếu.

1.1. Khái niệm và vai trò của đất nông nghiệp

Đất nông nghiệp được định nghĩa là đất sử dụng cho mục đích sản xuất, nghiên cứu, thí nghiệm về nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối và bảo vệ, phát triển rừng (Luật Đất đai 2003). Vai trò của đất nông nghiệp vô cùng quan trọng, là yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất, đảm bảo nguồn cung lương thực, thực phẩm cho xã hội. Đồng thời, đất nông nghiệp còn là không gian sinh tồn của nhiều loài sinh vật, góp phần duy trì cân bằng sinh thái. Việc quản lý và sử dụng hiệu quả đất nông nghiệp là trách nhiệm của toàn xã hội.

1.2. Tầm quan trọng của đánh giá hiệu quả sử dụng đất

Trong bối cảnh diện tích đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp do quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa, việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất trở nên cấp thiết. Đánh giá giúp xác định được những tiềm năng và hạn chế trong việc sử dụng đất, từ đó đưa ra các giải pháp quy hoạch, quản lý và sử dụng đất hợp lý. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất không chỉ tập trung vào hiệu quả kinh tế mà còn xem xét đến các yếu tố xã hội và môi trường, đảm bảo phát triển nông nghiệp bền vững. Việc này giúp tối ưu hóa năng suất cây trồng, tăng thu nhập cho người dân và bảo vệ môi trường.

II. Thực Trạng Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Yên Dũng

Huyện Yên Dũng, Bắc Giang có diện tích tự nhiên 19.174,38 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 70,07% (13.435,28 ha). Cơ cấu sử dụng đất đang có sự chuyển dịch do tác động của quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa. Đất chuyên lúa là loại hình sử dụng đất phổ biến, tuy nhiên, diện tích đang có xu hướng giảm. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi và áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất. Theo quy hoạch đến năm 2020, Yên Dũng được xác định là một trong những huyện trọng điểm của tỉnh, điều này tạo ra áp lực lớn lên quỹ đất nông nghiệp.

2.1. Phân tích hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp năm 2015

Năm 2015, hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Yên Dũng cho thấy sự phân bố không đồng đều giữa các loại hình sử dụng đất. Đất trồng lúa chiếm tỷ trọng lớn nhất, tiếp theo là đất trồng cây hàng năm khác và đất trồng cây lâu năm. Tuy nhiên, năng suất cây trồng và thu nhập từ nông nghiệp còn thấp so với tiềm năng. Việc quản lý đất đai còn nhiều bất cập, tình trạng sử dụng đất sai mục đích vẫn còn xảy ra. Cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả sử dụng đất và đảm bảo an ninh lương thực.

2.2. Biến động diện tích đất nông nghiệp giai đoạn 2010 2015

Giai đoạn 2010-2015 chứng kiến sự biến động diện tích đất nông nghiệp tại huyện Yên Dũng. Diện tích đất trồng lúa có xu hướng giảm do chuyển đổi sang các mục đích sử dụng khác như đất ở, đất công nghiệp và đất dịch vụ. Tuy nhiên, diện tích đất trồng cây lâu năm có xu hướng tăng do người dân chuyển đổi sang các loại cây có giá trị kinh tế cao hơn. Việc quy hoạch sử dụng đất cần phải linh hoạt và phù hợp với tình hình thực tế, đảm bảo cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ đất nông nghiệp.

2.3. Các loại hình sử dụng đất nông nghiệp phổ biến

Tại huyện Yên Dũng, có nhiều loại hình sử dụng đất nông nghiệp khác nhau, bao gồm đất chuyên lúa, đất 1 lúa - 2 màu, đất trồng rau màu, đất trồng cây công nghiệp hàng năm và đất trồng cây ăn quả. Mỗi loại hình có những ưu điểm và hạn chế riêng, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của từng vùng. Việc lựa chọn loại hình sử dụng đất phù hợp là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

III. Cách Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Yên Dũng

Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Yên Dũng cần được thực hiện một cách toàn diện, dựa trên các tiêu chí kinh tế, xã hội và môi trường. Phân tích hiệu quả kinh tế tập trung vào giá trị sản xuất, thu nhập hỗn hợp và hiệu quả đồng vốn. Đánh giá hiệu quả xã hội xem xét đến khả năng tạo việc làm, nâng cao trình độ dân trí và cải thiện đời sống người dân. Đánh giá hiệu quả môi trường tập trung vào việc bảo vệ tài nguyên đất, nước và không khí, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Các phương pháp phân tích SWOT và đánh giá đất của FAO có thể được áp dụng để đưa ra những nhận định khách quan và chính xác.

3.1. Phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế đất nông nghiệp

Để đánh giá hiệu quả kinh tế của việc sử dụng đất nông nghiệp, cần thu thập và phân tích các số liệu về giá trị sản xuất (GTSX), chi phí sản xuất, thu nhập hỗn hợp (TNHH) và hiệu quả đồng vốn (HQĐV). Các chỉ số này cho thấy khả năng sinh lời của từng loại hình sử dụng đất. So sánh các chỉ số này giữa các loại hình sử dụng đất khác nhau giúp xác định được loại hình nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Cần lưu ý đến các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế như giá cả thị trường, chi phí đầu vào và trình độ kỹ thuật của người dân.

3.2. Tiêu chí đánh giá hiệu quả xã hội trong sử dụng đất

Hiệu quả xã hội của việc sử dụng đất nông nghiệp được đánh giá thông qua các tiêu chí như khả năng tạo việc làm, nâng cao trình độ dân trí, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Số lượng lao động được tạo ra trên một đơn vị diện tích đất, mức độ tiếp thu khoa học kỹ thuật của người dân và sự hài lòng của người dân về chính sách đất đai là những chỉ số quan trọng. Việc đánh giá hiệu quả xã hội giúp đảm bảo rằng việc sử dụng đất mang lại lợi ích cho cộng đồng và góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội.

3.3. Đánh giá tác động môi trường của sử dụng đất nông nghiệp

Tác động môi trường của việc sử dụng đất nông nghiệp cần được đánh giá một cách cẩn thận để đảm bảo phát triển nông nghiệp bền vững. Các chỉ số cần quan tâm bao gồm mức độ sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, tình trạng ô nhiễm đất và nước, và sự đa dạng sinh học. Việc sử dụng quá nhiều phân bón và thuốc bảo vệ thực vật có thể gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Cần khuyến khích người dân sử dụng các phương pháp canh tác hữu cơ và thân thiện với môi trường.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Yên Dũng, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào các yếu tố như quy hoạch sử dụng đất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng khoa học kỹ thuật, phát triển thị trường và bảo vệ môi trường. Quy hoạch sử dụng đất cần phải dựa trên cơ sở khoa học và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng cần hướng đến các loại cây có giá trị kinh tế cao và phù hợp với thị trường. Áp dụng khoa học kỹ thuật giúp nâng cao năng suất cây trồng và giảm chi phí sản xuất. Phát triển thị trường giúp đảm bảo đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp. Bảo vệ môi trường giúp duy trì sự bền vững của hệ sinh thái nông nghiệp.

4.1. Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp hợp lý và bền vững

Quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp cần phải được xây dựng trên cơ sở khoa học, phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và định hướng phát triển của địa phương. Quy hoạch cần xác định rõ các khu vực sản xuất nông nghiệp tập trung, các khu vực bảo tồn đất và các khu vực chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Cần có sự tham gia của người dân trong quá trình quy hoạch để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của quy hoạch.

4.2. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi hiệu quả

Chuyển đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi cần hướng đến các loại cây, con có giá trị kinh tế cao, phù hợp với thị trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Cần khuyến khích người dân áp dụng các mô hình sản xuất tiên tiến, như sản xuất theo chuỗi giá trị, sản xuất hữu cơ và sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ người dân trong quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng và vật nuôi.

4.3. Ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp

Ứng dụng khoa học công nghệ là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất cây trồng, giảm chi phí sản xuất và bảo vệ môi trường. Cần khuyến khích người dân sử dụng các giống cây, con mới có năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng chống chịu sâu bệnh. Đồng thời, cần áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến, như tưới tiết kiệm nước, bón phân cân đối và quản lý dịch hại tổng hợp.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Yên Dũng

Nghiên cứu tại huyện Yên Dũng cho thấy, việc áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp đã mang lại những kết quả tích cực. Năng suất cây trồng tăng lên, thu nhập của người dân được cải thiện và môi trường được bảo vệ tốt hơn. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua, như tình trạng ô nhiễm đất, thiếu vốn đầu tư và khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các nhà khoa học và người dân để giải quyết những thách thức này và tiếp tục nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

5.1. Đánh giá hiệu quả kinh tế của các mô hình sử dụng đất

Việc đánh giá hiệu quả kinh tế của các mô hình sử dụng đất khác nhau tại huyện Yên Dũng cho thấy, các mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị, sản xuất hữu cơ và sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với các mô hình truyền thống. Các mô hình này giúp nâng cao giá trị sản phẩm, giảm chi phí sản xuất và mở rộng thị trường tiêu thụ. Cần khuyến khích người dân áp dụng các mô hình này để nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

5.2. Tác động của chính sách đất đai đến hiệu quả sử dụng đất

Chính sách đất đai có vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Các chính sách hỗ trợ người dân trong việc thuê đất, vay vốn, chuyển giao khoa học kỹ thuật và tiêu thụ sản phẩm có tác động tích cực đến hiệu quả sử dụng đất. Tuy nhiên, cần rà soát và điều chỉnh các chính sách cho phù hợp với tình hình thực tế, đảm bảo quyền lợi của người dân và khuyến khích sử dụng đất một cách hiệu quả.

VI. Kết Luận Và Định Hướng Phát Triển Đất Nông Nghiệp Yên Dũng

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Yên Dũng là một quá trình liên tục và cần thiết để đảm bảo phát triển nông nghiệp bền vững. Cần có sự quan tâm và đầu tư hơn nữa vào lĩnh vực này, đặc biệt là trong việc quy hoạch sử dụng đất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng khoa học kỹ thuật, phát triển thị trường và bảo vệ môi trường. Với những nỗ lực chung của các cấp chính quyền, các nhà khoa học và người dân, huyện Yên Dũng có thể trở thành một điểm sáng trong phát triển nông nghiệp bền vững.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và bài học kinh nghiệm

Nghiên cứu đã chỉ ra những điểm mạnh và điểm yếu trong việc sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Yên Dũng. Các bài học kinh nghiệm rút ra từ nghiên cứu này có thể được áp dụng cho các địa phương khác có điều kiện tương đồng. Cần chú trọng đến việc quy hoạch sử dụng đất một cách khoa học, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với thị trường và bảo vệ môi trường để đảm bảo phát triển nông nghiệp bền vững.

6.2. Đề xuất định hướng phát triển đất nông nghiệp đến năm 2030

Đến năm 2030, định hướng phát triển đất nông nghiệp của huyện Yên Dũng cần tập trung vào việc nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm nông nghiệp, phát triển nông nghiệp hữu cơ và nông nghiệp công nghệ cao, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm nông nghiệp của địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang sở hữu tổng diện tích tự nhiên là 19.174,38 ha, trong đó quỹ đất nông nghiệp chiếm tới 13.435,28 ha (tương đương 70,07% diện tích toàn huyện). Trong bối cảnh kinh tế địa phương tăng trưởng nhanh chóng với tốc độ bình quân đạt khoảng 15%/năm giai đoạn 2011–2015, cơ cấu kinh tế đang có sự dịch chuyển mạnh mẽ khi tỷ trọng công nghiệp tăng vọt từ 33,0% lên 57,0%, kéo theo tỷ trọng nông nghiệp giảm từ 51,62% xuống còn 26,0%. Áp lực đô thị hóa, công nghiệp hóa cùng sự gia tăng dân số lên mức 136.000 người đã khiến diện tích đất canh tác bình quân đầu người bị thu hẹp đáng kể xuống dưới 1.000 m2/người. Quỹ đất nông nghiệp ngày càng bị phân mảnh và đứng trước nguy cơ suy thoái do tình trạng khai thác quá mức.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm thế nào để khai thác và sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên đất nông nghiệp hạn hẹp nhằm đảm bảo an ninh lương thực, gia tăng thu nhập cho nông dân trên quan điểm sinh thái và phát triển bền vững. Mục tiêu cụ thể của luận văn là đánh giá toàn diện hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng thông qua ba khía cạnh kinh tế, xã hội, môi trường, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất đến năm 2020.

Phạm vi nghiên cứu bao trùm toàn bộ quỹ đất sản xuất nông nghiệp tại 19 xã và 2 thị trấn của huyện Yên Dũng trong mốc thời gian từ tháng 1/2015 đến tháng 12/2015. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp cơ sở khoa học để chuyển đổi cơ cấu cây trồng, giúp nâng cao giá trị sản xuất trồng trọt từ mức 91,38 triệu đồng/ha năm 2015 lên các ngưỡng cao hơn, đóng góp trực tiếp vào đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp của tỉnh Bắc Giang.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn ứng dụng Khung đánh giá đất đai của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO, 1976) kết hợp với Lý thuyết Quản lý sử dụng đất bền vững (Sustainable Land Management). Khung tiếp cận của FAO xem đất đai là một thực thể sinh thái tổng hợp và tiến hành đối chiếu các yêu cầu sử dụng đất với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của vùng nghiên cứu để xác định mức độ thích hợp. Đồng thời, quan điểm phát triển bền vững đòi hỏi việc khai thác đất phải thỏa mãn đồng thời ba trụ cột: hiệu quả kinh tế (tối đa hóa lợi nhuận trên một đơn vị chi phí), hiệu quả xã hội (đảm bảo an sinh, giải quyết việc làm và được cộng đồng chấp nhận) và hiệu quả môi trường (bảo vệ độ phì, hạn chế xói mòn và giảm thiểu hóa chất độc hại).

Nghiên cứu tập trung vào 5 khái niệm chuyên ngành then chốt: Loại hình sử dụng đất (Land Use Type - LUT), Kiểu sử dụng đất (Land Use Pattern), Giá trị sản xuất (GTSX = Năng suất x Đơn giá), Chi phí trung gian (CPTG = Tổng chi phí vật tư và dịch vụ ngoài công lao động gia đình), và Thu nhập hỗn hợp (TNHH = GTSX - CPTG). Hệ thống sử dụng đất tại Yên Dũng được phân cấp thành 7 loại hình sử dụng đất chính với 14 kiểu sử dụng đất cụ thể trên các nhóm đất phù sa, đất bạc màu và đất đỏ vàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hai kênh chính: dữ liệu thứ cấp từ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Thống kê huyện Yên Dũng giai đoạn 2010–2015; và dữ liệu sơ cấp thu thập qua điều tra phỏng vấn trực tiếp nông hộ.

Cỡ mẫu nghiên cứu được xác định là 100 nông hộ. Phương pháp chọn mẫu áp dụng là phương pháp nghiên cứu điểm phân tầng đại diện cho hai tiểu vùng địa hình sinh thái khác biệt của huyện: 50 hộ tại xã Nham Sơn (đại diện cho tiểu vùng 1 - khu vực đồi núi, bán sơn địa) và 50 hộ tại xã Tư Mại (đại diện cho tiểu vùng 2 - khu vực đồng bằng phù sa màu mỡ). Lý do lựa chọn phương pháp phân tầng này là nhằm phản ánh chính xác sự đa dạng về điều kiện thổ nhưỡng, tập quán canh tác và tính thích nghi của từng hệ thống cây trồng trên địa bàn huyện.

Phương pháp phân tích số liệu bao gồm phân tích tài chính - kinh tế định lượng (tính toán GTSX, TNHH, HQĐV), đánh giá định lượng kết hợp thang đo xã hội (số công lao động/ha, tỷ lệ chấp thuận của người dân >70%, tỷ lệ áp dụng tiến bộ kỹ thuật) và phương pháp so sánh định mức môi trường đối chiếu với tiêu chuẩn bón phân cân đối và khuyến cáo sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Toàn bộ quy trình điều tra và xử lý dữ liệu được tiến hành nghiêm ngặt trong timeline từ tháng 1/2015 đến tháng 12/2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, có sự phân hóa kinh tế cực kỳ sâu sắc giữa các loại hình sử dụng đất. Loại hình sử dụng đất cây công nghiệp hàng năm mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất toàn huyện với giá trị sản xuất trung bình đạt 300,59 triệu đồng/ha và thu nhập hỗn hợp đạt 197,92 triệu đồng/ha. Ngược lại, loại hình sử dụng đất chuyên trồng cây ăn quả (chủ yếu là cây vải tại vùng đồi xã Nham Sơn) cho hiệu quả kinh tế thấp nhất với GTSX chỉ đạt 5,4 triệu đồng/ha và TNHH vỏn vẹn 4,2 triệu đồng/ha. Mức chênh lệch thu nhập hỗn hợp giữa mô hình hiệu quả nhất và thấp nhất lên tới hơn 47 lần.

Thứ hai, mô hình luân canh 1 lúa – 2 màu và 2 lúa – 1 màu thể hiện tính ưu việt rõ rệt trong nhóm cây hàng năm. Năng suất lúa bình quân toàn huyện đạt 61,8 tạ/ha, đóng góp vào tổng sản lượng lương thực có hạt 49.131 tấn. Việc hình thành 14 cánh đồng mẫu lớn đã giúp nâng cao hệ số sử dụng đất canh tác lên trên 2,2 lần, đưa giá trị sản xuất ngành trồng trọt bình quân toàn huyện năm 2015 đạt 91,38 triệu đồng/ha.

Thứ ba, về mặt hiệu quả xã hội, loại hình sử dụng đất 1 lúa – 2 màu là mô hình giải quyết việc làm tốt nhất khi thu hút tới 1.113 công lao động/ha/năm, tạo việc làm ổn định trong thời gian nông nhàn. Trái lại, mô hình trồng cây ăn quả chỉ sử dụng 83 công lao động/ha/năm. Tỷ lệ tiếp thu khoa học kỹ thuật và mức độ chấp nhận của người dân đối với các mô hình chuyên canh màu hàng hóa tại xã Tư Mại đều đạt trên 70%.

Thứ tư, về mặt môi trường, canh tác nông nghiệp đang bộc lộ những rủi ro sinh thái nghiêm trọng. Tỷ lệ bón phân hóa học N-P-K tại các nông hộ chưa tuân thủ quy chuẩn bón phân cân đối. 100% các hộ trồng trọt được khảo sát sử dụng thuốc bảo vệ thực vật với tần suất từ 3 đến 5 lần trong một vụ canh tác, và liều lượng thực tế sử dụng cho hầu hết các loại cây trồng đều vượt ngưỡng khuyến cáo ghi trên bao bì của nhà sản xuất.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự chênh lệch hiệu quả kinh tế bắt nguồn từ việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng gắn liền với nhu cầu thị trường. Các mô hình rau màu chuyên canh và cây công nghiệp ngắn ngày (như mía, củ đậu, khoai tây vụ đông) có chu kỳ quay vòng vốn nhanh và đầu ra thuận lợi tại các thị trường đô thị lân cận. Trong khi đó, diện tích cây vải tại vùng đồi xã Nham Sơn bị suy giảm hiệu quả nghiêm trọng do vườn cây già cỗi, đất đai xói mòn trơ sỏi đá chiếm 146,96 ha và tình trạng rớt giá kéo dài.

So sánh với các nghiên cứu tương đồng tại khu vực Đồng bằng sông Hồng, kết quả tại Yên Dũng khẳng định xu thế tất yếu của việc đa dạng hóa cây trồng và thâm canh tăng vụ thay thế cho độc canh cây lúa thuần túy.

Để trực quan hóa các luận điểm này, dữ liệu nghiên cứu có thể được thể hiện thông qua biểu đồ cột đa trục so sánh tương quan giữa Giá trị sản xuất (GTSX) và Thu nhập hỗn hợp (TNHH) của 7 nhóm LUT chính, kết hợp bảng phân hạng ma trận 3 chiều (Kinh tế - Xã hội - Môi trường). Cách trình bày này sẽ làm nổi bật sự vượt trội của mô hình 1 lúa - 2 màu, đồng thời chỉ ra mức độ rủi ro môi trường do lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật tại các tiểu vùng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cấu trúc không gian sản xuất nông nghiệp và chuyển đổi mô hình canh tác. Ủy ban nhân dân huyện Yên Dũng và Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần tiến hành chuyển đổi khoảng 25% đến 30% diện tích đất chuyên lúa năng suất thấp trong tổng số 7.950 ha sang mô hình luân canh 1 lúa – 2 màu và cây rau củ chất lượng cao. Mục tiêu đặt ra là nâng giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha đất canh tác đạt trên 120 triệu đồng/ha trong giai đoạn 2016–2020.

Thứ hai, tăng cường công tác khuyến nông và chuyển giao công nghệ sinh học an toàn. Trạm Khuyến nông huyện phối hợp với Ủy ban nhân dân 19 xã triển khai 100% các lớp tập huấn kỹ thuật bón phân cân đối và chương trình Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) cho các hộ dân. Giải pháp này hướng tới mục tiêu giảm 35% lượng thuốc bảo vệ thực vật dư thừa và chấm dứt việc dùng thuốc quá liều lượng trong mốc thời gian từ 2016 đến 2018.

Thứ ba, xây dựng chuỗi liên kết giá trị và phát triển thương hiệu nông sản. Phòng Kinh tế và Hạ tầng chủ trì kết nối các Hợp tác xã nông nghiệp với các doanh nghiệp chế biến để bao tiêu sản phẩm cho 14 cánh đồng mẫu lớn, từng bước xây dựng nhãn hiệu chứng nhận cho các nông sản thế mạnh (như lúa thơm Yên Dũng, rau an toàn), giúp gia tăng giá trị xuất bán thêm từ 15% đến 20% vào năm 2020.

Thứ tư, đẩy mạnh dồn điền đổi thửa và hiện đại hóa hạ tầng nông nghiệp. Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện cần tham mưu đẩy nhanh tiến độ cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa, khắc phục triệt để tình trạng manh mún dưới 0,1 ha/thửa đất. Song song đó, huy động nguồn vốn kiên cố hóa 100% hệ thống kênh mương tưới tiêu nội đồng phục vụ vùng chuyên canh trong giai đoạn 2016–2019.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ quản lý đất đai và cơ quan hoạch định chính sách cấp huyện, tỉnh (như Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Nông nghiệp và PTNT Bắc Giang). Công trình cung cấp hệ thống dữ liệu thực tế và luận cứ khoa học chuẩn xác để lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nông nghiệp định kỳ và phân bổ chỉ tiêu đất đai tối ưu cho 13.435,28 ha đất sản xuất.

Thứ hai, kỹ sư nông nghiệp, cán bộ khuyến nông và cán bộ địa chính cấp cơ sở. Luận văn cung cấp quy trình kỹ thuật chi tiết và dữ liệu so sánh hiệu quả của từng kiểu sử dụng đất, hỗ trợ trực tiếp cho công tác tư vấn mùa vụ, thiết kế công thức luân canh 1 lúa - 2 màu và hướng dẫn nông dân sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hợp lý.

Thứ ba, học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Khoa học môi trường, Kinh tế nông nghiệp. Đề tài là tài liệu tham khảo mẫu mực về phương pháp luận đánh giá đất đai theo tiêu chuẩn FAO kết hợp xử lý số liệu điều tra nông hộ thực chứng trên mẫu 100 hộ dân.

Thứ tư, các doanh nghiệp nông nghiệp, chủ trang trại và hợp tác xã sản xuất. Luận văn cung cấp bức tranh chi tiết về chi phí trung gian, hiệu quả đồng vốn (HQĐV) và thu nhập hỗn hợp đạt 197,92 triệu đồng/ha của các mô hình nông sản hàng hóa, giúp các nhà đầu tư lựa chọn địa bàn và chủng loại cây trồng phù hợp để liên kết kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình sử dụng đất nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất tại huyện Yên Dũng? Loại hình sử dụng đất trồng cây công nghiệp hàng năm đem lại hiệu quả kinh tế vượt trội nhất với giá trị sản xuất trung bình đạt 300,59 triệu đồng/ha và thu nhập hỗn hợp đạt 197,92 triệu đồng/ha. Ngoài ra, mô hình luân canh 1 lúa – 2 màu cũng đạt hiệu quả rất cao, vượt trội hơn nhiều so với mức thu nhập bình quân ngành trồng trọt toàn huyện là 91,38 triệu đồng/ha.

Tại sao mô hình trồng cây ăn quả tại địa phương lại có thu nhập hỗn hợp rất thấp? Mô hình trồng cây ăn quả (chủ yếu là cây vải tại xã Nham Sơn) chỉ đạt giá trị sản xuất 5,4 triệu đồng/ha và thu nhập hỗn hợp 4,2 triệu đồng/ha. Nguyên nhân chính là do vườn cây già cỗi, canh tác trên đất đồi dốc bạc màu, kỹ thuật chăm sóc lạc hậu và giá bán biến động bất lợi, trong khi mức đầu tư lao động chỉ đạt 83 công/ha.

Thực trạng sử dụng hóa chất nông nghiệp tại Yên Dũng đang đối mặt với nguy cơ gì? Tình trạng lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật đang ở mức đáng báo động khi 100% hộ dân phun thuốc từ 3 đến 5 lần/vụ với liều lượng vượt quá khuyến cáo kỹ thuật của nhà sản xuất. Bên cạnh đó, việc bón phân N-P-K mất cân đối trên diện tích đất phù sa và đất bạc màu (chiếm 908,64 ha) đang làm gia tăng nguy cơ thoái hóa đất và ô nhiễm nguồn nước mặt.

Phương pháp đánh giá đất đai trong luận văn có điểm gì nổi bật về độ tin cậy? Luận văn tích hợp khung đánh giá đất toàn diện của FAO với phương pháp điều tra thực địa 100 hộ dân tại hai tiểu vùng sinh thái đặc trưng Nham Sơn và Tư Mại. Quy trình này cho phép lượng hóa chính xác cả 3 khía cạnh: kinh tế (GTSX, TNHH, HQĐV), xã hội (1.113 công lao động/ha) và môi trường, mang lại giá trị khoa học và thực tiễn cao.

Mục tiêu chuyển đổi cơ cấu đất nông nghiệp của huyện Yên Dũng đến năm 2020 là gì? Huyện định hướng giảm dần diện tích lúa thuần kém hiệu quả trong tổng số 7.950 ha đất chuyên lúa, mở rộng mạng lưới 14 cánh đồng mẫu lớn và nhân rộng mô hình rau màu chuyên canh, phấn đấu đưa giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha đất canh tác đạt trên 120 triệu đồng/ha vào năm 2020.

Kết luận

• Đánh giá toàn diện 7 loại hình sử dụng đất (LUT) và 14 kiểu sử dụng đất trên tổng số 13.435,28 ha đất nông nghiệp huyện Yên Dũng.
• Khẳng định mô hình cây công nghiệp hàng năm đạt thu nhập hỗn hợp cao nhất (197,92 triệu đồng/ha) và mô hình 1 lúa – 2 màu giải quyết việc làm tối ưu (1.113 công lao động/ha).
• Chỉ rõ thực trạng môi trường khi 100% hộ dân khảo sát phun thuốc bảo vệ thực vật vượt liều lượng chuẩn với tần suất từ 3 đến 5 lần/vụ.
• Hoàn thiện hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược về quy hoạch đất đai, khuyến nông, chuỗi giá trị và hạ tầng đồng ruộng hướng tới mục tiêu phát triển bền vững năm 2020.
• Xác lập khung dữ liệu khoa học tin cậy phục vụ công tác tái cơ cấu nông nghiệp tại huyện Yên Dũng và các địa bàn trung du, miền núi phía Bắc.

Lộ trình hành động tiếp theo cần tập trung triển khai các mô hình chuyển đổi điểm và hoàn thành 100% các lớp tập huấn kỹ thuật canh tác sạch trong giai đoạn 2016–2018, hoàn thiện hạ tầng dồn điền đổi thửa trước năm 2020. Các cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia nông nghiệp và các tổ chức kinh tế hãy tham khảo và ứng dụng ngay kết quả nghiên cứu này để nâng cao giá trị tài nguyên đất đai tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM PHẠM THỊ ĐẠT ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN DŨNG, TỈNH BẮC GIANG Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã Số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đào Châu Thu NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Phạm Thị Đạt i LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giảng dạy, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu luận văn này.

Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS. Đào Châu Thu, là người trực tiếp hướng dẫn khoa học, đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ủy ban nhân dân huyện Yên Dũng, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Yên Dũng, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Yên Dũng, Ủy ban nhân dân xã, cán bộ địa chính và cán bộ khuyến nông của 02 xã điều tra đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và cung cấp đầy đủ các thông tin, số liệu, tư liệu bản đồ trong quá trình nghiên cứu luận văn này. Cuối cùng tôi xin trân trọng cảm ơn các bạn học viên cùng lớp, những người thân trong gia đình và bạn bè đã giúp đỡ và động viên tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn này.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Phạm Thị Đạt ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng .vii Danh mục hình .viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn.

Tổng quan tài liệu. Cơ sở lý luận về sử dụng đất nông nghiệp. Khái niệm đất nông nghiệp. Vai trò của đất nông nghiệp.

Nguyên tắc và quan điểm sử dụng đất nông nghiệp. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng đất nông nghiệp. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới.

Tình hình sử dụng đất nông nghiệp của Việt Nam. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Khái quát về vấn đề hiệu quả sử dụng đất. Quan điểm về sử dụng đất nông nghiệp bền vững.

Đánh giá loại hình sử dụng đất theo phương pháp đánh giá đất của FAO. Những nghiên cứu về nâng cao hiệu quả sử dụng đất trên thế giới và Việt Nam. Nghiên cứu trên thế giới. Nghiên cứu của Việt Nam.

Công tác đánh giá hiệu quả sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Khái quát địa bàn nghiên cứu liên quan đến sử dụng nguồn tài nguyên đất nông nghiệp. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp và xác định các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng.

Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra khảo sát, thu thập số liệu. Phương pháp nghiên cứu điểm.

Phương pháp tính hiệu quả sử dụng đất. Phương pháp tổng hợp, phân tích, xử lý số liệu. Phương pháp so sánh. Kết quả và thảo luận.

Khái quát địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế xã hội. Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội ảnh hưởng đến sử dụng đất nông nghiệp.

Tình hình quản lý và sử dụng đất. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp và xác định các loại hình sử dụng đất nông nghiệp hiện tại của huyện Yên Dũng. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp. Các loại hình sử dụng đất của huyện.

Đánh giá hiệu qủa sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng. Hiệu quả về kinh tế. Hiệu quả về xã hội. Hiệu quả về môi trường.

Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất trên địa bàn huyện Yên Dũng. Lựa chọn các LUT, kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp có hiệu quả cao tại huyện Yên Dũng. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp đến năm 2020. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Kết luận và kiến nghị. 82 Tài liệu tham khảo. 85 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng việt BQ : Bình quân BVTV : Bảo vệ thực vật CNH – HĐH : Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa CLĐ : Công lao động CPTG : Chi phí trung gian FAO : Tổ chức Nông nghiệp và lương thực thế giới GDP : Tổng thu nhập quốc nội GTSX : Giá trị sản xuất HQĐV : Hiệu quả đồng vốn HTX : Hợp tác xã KT- XH : Kinh tế - xã hội LM : Lúa mùa LUT : Loại hình sử dụng đất LX : Lúa xuân NN&PTNT : Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TB : Trung bình TNHH : Thu nhập hỗn hợp vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân cấp hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất (tính cho 1 ha).

Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội (tính cho 1 ha). Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường. Giá trị sản xuất ngành nông nghiệp qua các năm. Tình hình phát triển ngành chăn nuôi huyện Yên Dũng.

Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng năm 2015. Biến động diện tích đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng giai đoạn 2010-2015. Một số cây trồng chính của huyện Yên Dũng năm 2015. Các loại hình sử dụng đất của tiểu vùng 1 (tại xã Nham Sơn).

Các loại hình sử dụng đất của tiểu vùng 2 (tại xã Tư Mại). Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 1. Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 2. Tổng hợp hiệu quả kinh tế các LUT của huyện Yên Dũng (tính trên 1 ha).

Mức đầu tư lao động, tiếp thu khoa học kỹ thuật và chấp nhận của người dân theo tỷ lệ điều tra tại tiểu vùng 1. Mức đầu tư lao động, tiếp thu khoa học kỹ thuật và chấp nhận của người dân theo tỷ lệ điều tra tại tiểu vùng 2. Tổng hợp hiệu quả xã hội các LUT huyện Yên Dũng. So sánh mức đầu tư phân bón với tiêu chuẩn bón phân cân đối và hợp lý.

Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật của một số cây trồng trên địa bàn huyện Yên Dũng. Tổng hợp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Tồn tại hạn chế và giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất. 77 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4.

Sơ đồ vị trí huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang. Cơ cấu kinh tế huyện Yên Dũng giai đoạn 2010 -2015. Cơ cấu sử dụng đất huyện Yên Dũng năm 2015. Cây vải tại xã Nham Sơn.

Ruộng trồng củ đậu tại xã Nham Sơn. Cánh đồng khoai tây vụ đông tại xã Tư Mại. Cánh đồng mía tại xã Nham Sơn. Cánh đồng lúa tại xã Tư Mại .62 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Phạm Thị Đạt Tên đề tài: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Tên cơ sở đào tạo: Học viện nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang.

- Đề xuất những giải pháp giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang. Phương pháp nghiên cứu của đề tài Luận văn đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: - Phương pháp điều tra khảo sát, thu thập số liệu. + Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp; +Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp; - Phương pháp nghiên cứu điểm. - Phương pháp tính hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

+ Hiệu quả kinh tế; + Hiệu quả xã hội; + Hiệu quả môi trường. - Phương pháp tổng hợp, phân tích, xử lý số liệu. - Phương pháp so sánh. Kết quả nghiên cứu chính • Khái quát địa bàn nghiên cứu liên quan đến sử dụng tài nguyên đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng - Điều kiện tự nhiên: Vị trí địa lý; địa hình, địa mạo; khí hậu; thủy văn; các nguồn tài nguyên như: đất, nước, rừng.

- Điều kiện kinh tế xã hội: Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế; thực trạng phát triển các ngành kinh tế; dân số, lao động, việc làm và thu nhập; thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng. - Tình hình quản lý và sử dụng đất trên địa bàn huyện Yên Dũng. ix • Đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp và xác định các loại hình sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng - Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp - Các loại hình sử dụng đất nông nghiệp của huyện. • Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng - Hiệu quả về kinh tế.

- Hiệu quả về xã hội. - Hiệu quả về môi trường. • Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Dũng - Lựa chọn các LUT sản xuất nông nghiệp có hiệu quả cao; - Định hướng sử dụng đất nông nghiệp đến năm 2020; - Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất. • Kết luận chủ yếu của luận văn - Huyện Yên Dũng có diện tích tự nhiên 19.174,38 ha, trong đó đất nông nghiệp có diện tích 13.435,28 ha chiếm 70,07 % (chủ yếu là đất sản xuất nông nghiệp.

Trên địa bàn huyện có 7 loại hình sử dụng đất với 14 kiểu sử dụng đất khác nhau. Đất chuyên lúa là loại hình sử dụng đất phổ biến trên địa bàn huyện với tổng diện tích là 7.