Luận văn thạc sĩ đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của đồng bào dân tộc thiểu số tại huyện a lưới tỉnh thừa thiên huế

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của đồng bào dân tộc thiểu số tại huyện a lưới, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Trần Thị Thu Phương
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Hữu Tỵ
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Sản Xuất Nông Nghiệp Của Đồng Bào Dân Tộc Thiểu Số Tại Huyện A Lưới, Tỉnh Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1.1. Khái niệm đất nông nghiệp, đất sản xuất nông nghiệp
• 1.1.2. Phân loại đất nông nghiệp
• 1.1.3. Đặc điểm của sản xuất nông nghiệp
• 1.1.4. Nguyên tắc sử dụng đất nông nghiệp
• 1.1.5. Vai trò của sản xuất nông nghiệp trong nền kinh tế quốc dân
• 1.1.6. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất
• 1.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Thực trạng đất nông nghiệp thế giới
• 1.2.2. Thực trạng đất nông nghiệp Việt Nam
• 1.2.3. Thực trạng đất nông nghiệp huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế
• 1.3. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.3.1. Những nghiên cứu về thực trạng và hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên thế giới
• 1.3.2. Những nghiên cứu về thực trạng và hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Chọn xã đại diện
• 2.1.2. Chọn hộ trong nghiên cứu
• 2.2. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 2.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.4.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.4.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI CỦA HUYỆN A LƯỚI
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Tình hình kinh tế - xã hội
• 3.2. ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP Ở MỘT SỐ XÃ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN
• 3.2.1. Hiện trạng sử dụng đất năm 2018 của huyện A Lưới
• 3.2.2. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện A Lưới
• 3.2.3. Biến động diện tích theo mục đích sử dụng đất của huyện A Lưới năm 2018 so với năm 2017, 2014
• 3.2.4. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của một số xã trên địa bàn huyện
• 3.3. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP VỀ CÁC MẶT KINH TẾ, XÃ HỘI, MÔI TRƯỜNG CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ
• 3.3.1. Hiệu quả về mặt kinh tế
• 3.3.2. Hiệu quả về mặt xã hội
• 3.3.3. Đánh giá kết quả đạt được
• 4. ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP CHO ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ
• 4.1. Giải pháp về cơ chế chính sách
• 4.2. Giải pháp về kinh tế
• 4.3. Giải pháp về mặt kỹ thuật
• 4.4. Giải pháp về mặt nguồn lực
• 4.5. Giải pháp về mặt thị trường
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp

Đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp tại huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế cho thấy tổng diện tích đất sản xuất nông nghiệp là 5.971,47 ha. Trong đó, đất lâm nghiệp chiếm phần lớn với 109.581,32 ha. Các loại đất chính bao gồm đất phù sa, đất nâu vàng, và đất đỏ vàng. Việc sử dụng đất nông nghiệp tại đây chủ yếu phục vụ cho sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, chưa có sự quy hoạch rõ ràng. Điều này dẫn đến việc sử dụng không hiệu quả tài nguyên đất, ảnh hưởng đến năng suất và thu nhập của người dân. Theo số liệu khảo sát, các hộ dân tộc thiểu số như Pa Cô, Cơ Tu có mức độ sử dụng đất khác nhau, với nhóm Pa Cô cho thấy hiệu quả kinh tế cao nhất. Việc đánh giá hiện trạng sử dụng đất là cần thiết để xác định các vấn đề tồn tại và tìm ra giải pháp cải thiện.

1.1. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp

Tình hình sử dụng đất nông nghiệp tại A Lưới cho thấy sự phân bố không đồng đều giữa các loại hình sử dụng đất. Các hộ dân tộc thiểu số chủ yếu trồng lúa và cây hàng năm, trong khi việc áp dụng công nghệ mới và giống cây trồng năng suất cao còn hạn chế. Nhiều hộ vẫn duy trì phương thức sản xuất truyền thống, dẫn đến năng suất thấp. Việc sử dụng phân bón chưa hợp lý cũng là một vấn đề lớn, ảnh hưởng đến chất lượng đất và môi trường. Cần có các chính sách hỗ trợ và hướng dẫn kỹ thuật để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đồng thời bảo vệ tài nguyên đất bền vững.

II. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện A Lưới cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm dân tộc. Nhóm Pa Cô có hiệu quả kinh tế cao nhất với giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích đạt 39.160 nghìn đồng/ha, gấp 2,67 lần so với nhóm Cơ Tu. Điều này cho thấy sự cần thiết phải nghiên cứu và áp dụng các mô hình sản xuất phù hợp với từng nhóm dân tộc. Hiệu quả xã hội cũng được thể hiện qua việc tạo ra nhiều công ăn việc làm cho người dân, góp phần xóa đói giảm nghèo. Tuy nhiên, hiệu quả môi trường vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết, đặc biệt là việc sử dụng phân bón không hợp lý.

2.1. Hiệu quả kinh tế

Hiệu quả kinh tế từ việc sử dụng đất nông nghiệp tại A Lưới cho thấy sự chênh lệch lớn giữa các nhóm dân tộc. Nhóm Pa Cô không chỉ có năng suất cao mà còn thu hút nhiều lao động, tạo ra giá trị gia tăng lớn. Các loại hình sử dụng đất như trồng ngô và lúa cho thấy tiềm năng phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, việc thiếu quy hoạch và hỗ trợ từ chính quyền địa phương đã làm giảm khả năng phát triển bền vững của nông nghiệp tại đây. Cần có các giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả kinh tế, từ việc cải thiện giống cây trồng đến việc áp dụng công nghệ mới.

III. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp như cải thiện hệ thống canh tác, hình thành thị trường tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, và tăng cường đầu tư vào khoa học công nghệ. Việc hoàn thiện chính sách đất đai cũng rất quan trọng để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc sử dụng đất. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc đào tạo và nâng cao nhận thức cho người dân về việc sử dụng đất một cách hợp lý.

3.1. Giải pháp về chính sách

Giải pháp về chính sách cần tập trung vào việc xây dựng các quy định rõ ràng về sử dụng đất nông nghiệp. Cần có các chính sách hỗ trợ cho các hộ dân tộc thiểu số trong việc tiếp cận nguồn vốn, kỹ thuật và thị trường. Việc tạo ra các vùng chuyên canh cũng cần được khuyến khích để nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Chính quyền địa phương cần phối hợp với các tổ chức xã hội để triển khai các chương trình đào tạo, nâng cao nhận thức cho người dân về tầm quan trọng của việc sử dụng đất bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đất đai là tài nguyên quý giá và không thể thay thế trong sản xuất nông nghiệp, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường. Huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, với diện tích tự nhiên 122.521,20 ha, trong đó đất sản xuất nông nghiệp chiếm khoảng 5.971,47 ha, là vùng có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số trên 90%. Nông nghiệp tại đây chủ yếu mang tính tự cung tự cấp, sản xuất nhỏ lẻ, phân tán, năng suất và giá trị thấp. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của đồng bào dân tộc thiểu số tại huyện A Lưới trong giai đoạn 2016-2018, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường.

Nghiên cứu sử dụng các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả trên ba phương diện: kinh tế, xã hội và môi trường, với số liệu thu thập từ 80 hộ nông dân và 12 cán bộ địa phương. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng sử dụng đất hợp lý, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời góp phần phát triển bền vững nông nghiệp vùng miền núi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý đất đai, bao gồm:

• Khái niệm đất nông nghiệp và phân loại đất theo Luật Đất đai 2013, phân chia đất nông nghiệp thành đất trồng cây hàng năm, cây lâu năm, đất rừng sản xuất, phòng hộ, đặc dụng, đất nuôi trồng thủy sản và đất nông nghiệp khác.
• Nguyên tắc sử dụng đất nông nghiệp: sử dụng đầy đủ, hợp lý, hiệu quả kinh tế cao và bền vững về mặt môi trường.
• Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất gồm hiệu quả kinh tế (giá trị sản xuất, giá trị gia tăng, tỷ suất hoàn vốn), hiệu quả xã hội (giá trị ngày công, thu hút lao động, giải quyết việc làm) và hiệu quả môi trường (mức độ sử dụng phân bón, bảo vệ đất).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp từ các báo cáo thống kê của huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế và số liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát 83 hộ nông dân đại diện cho các dân tộc thiểu số Pa Cô, Cơ Tu, Tà Ôi tại 4 xã điển hình.
• Phương pháp chọn mẫu: Sử dụng công thức Slovin để xác định cỡ mẫu, đảm bảo tính đại diện cho các nhóm dân tộc và điều kiện kinh tế hộ gia đình.
• Phương pháp phân tích: Thống kê mô tả, phân tích SWOT, đánh giá thích hợp đất đai và sử dụng các chỉ tiêu kinh tế, xã hội, môi trường để đánh giá hiệu quả sử dụng đất.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích số liệu trong giai đoạn 2016-2018, tập trung đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả kinh tế:

   • Giá trị sản xuất bình quân đạt 19.234 nghìn đồng/ha đất sản xuất nông nghiệp, giá trị gia tăng 13.054 nghìn đồng/ha.
   • Nhóm dân tộc Pa Cô có hiệu quả kinh tế cao nhất với giá trị sản xuất bình quân 39.160 nghìn đồng/ha, gấp 2,67 lần nhóm Cơ Tu và 11,6 lần nhóm Tà Ôi.
   • Hiệu quả tính trên lao động cho thấy Pa Cô và Cơ Tu tương đương, gấp 2,5 lần nhóm Tà Ôi.
   • Loại hình sử dụng đất trồng cây hàng năm (chuyên ngô) có hiệu quả kinh tế cao nhất, thu hút nhiều lao động với giá trị ngày công cao.

2. Hiệu quả xã hội:

   • Các loại hình sử dụng đất đảm bảo an toàn lương thực, góp phần xóa đói giảm nghèo và tăng thu nhập cho người dân.
   • Loại hình chuyên ngô thu hút lao động tốt nhất, với số công lao động cao như chuyên lúa của Pa Cô (307 công/ha), Cơ Tu (173 công/ha), chuyên ngô của Cơ Tu và Pa Cô lần lượt 173 và 148 công/ha.

3. Hiệu quả môi trường:

   • Các loại hình sử dụng đất chưa gây ảnh hưởng tiêu cực lớn đến môi trường.
   • Tuy nhiên, việc sử dụng phân bón chưa cân đối, vượt tiêu chuẩn cho phép, tiềm ẩn nguy cơ thoái hóa đất và ô nhiễm môi trường.

4. Hiện trạng sử dụng đất:

   • Tổng diện tích đất sản xuất nông nghiệp là 5.971,47 ha, chiếm 5,16% tổng diện tích đất nông nghiệp huyện.
   • Đất trồng cây lâu năm chiếm 58%, đất trồng cây hàng năm chiếm 42%.
   • Diện tích đất trồng lúa nước là 1.079 ha, đất trồng cây hàng năm khác 1.341,6 ha.

Thảo luận kết quả

Hiệu quả kinh tế cao của nhóm dân tộc Pa Cô phản ánh sự lựa chọn giống cây trồng và phương thức canh tác phù hợp với điều kiện đất đai và khí hậu địa phương. Loại hình trồng ngô tập trung cho thấy tiềm năng phát triển sản xuất theo hướng chuyên môn hóa, tăng giá trị sản phẩm và thu nhập lao động. Hiệu quả xã hội thể hiện qua khả năng thu hút lao động và giải quyết việc làm, góp phần ổn định đời sống đồng bào dân tộc thiểu số.

Mức độ sử dụng phân bón vượt chuẩn cảnh báo nguy cơ suy thoái đất, đòi hỏi cần có biện pháp quản lý và hướng dẫn kỹ thuật bón phân hợp lý. So sánh với các nghiên cứu ở các huyện miền núi khác cho thấy A Lưới có tiềm năng phát triển nông nghiệp bền vững nếu áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật và chính sách hỗ trợ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh giá trị sản xuất/ha giữa các nhóm dân tộc, bảng phân tích chi phí và lợi nhuận, cũng như biểu đồ cơ cấu lao động theo loại hình sử dụng đất để minh họa rõ nét hiệu quả kinh tế và xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Bố trí hệ thống canh tác hợp lý

   • Tổ chức lại cơ cấu sử dụng đất theo hướng chuyên canh phù hợp với đặc điểm đất đai và tập quán sản xuất của từng dân tộc.
   • Thời gian thực hiện: 1-3 năm. Chủ thể: UBND huyện, các xã và tổ chức nông dân.

2. Hình thành và ổn định thị trường tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp

   • Xây dựng chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ, phát triển hợp tác xã và doanh nghiệp thu mua sản phẩm.
   • Thời gian thực hiện: 2-5 năm. Chủ thể: Sở Nông nghiệp, UBND huyện, doanh nghiệp địa phương.

3. Tăng cường đầu tư nguồn lực và khoa học công nghệ

   • Hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật canh tác, sử dụng phân bón hợp lý, áp dụng giống cây trồng năng suất cao.
   • Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể: Trung tâm khuyến nông, các viện nghiên cứu, trường đại học.

4. Hoàn thiện hệ thống chính sách và nâng cấp cơ sở hạ tầng

   • Ban hành chính sách hỗ trợ đầu tư, tín dụng ưu đãi cho nông dân dân tộc thiểu số.
   • Cải thiện hệ thống thủy lợi, giao thông nông thôn để thuận lợi sản xuất và vận chuyển sản phẩm.
   • Thời gian thực hiện: 3-5 năm. Chủ thể: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai và nông nghiệp

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách sử dụng đất hiệu quả, phát triển nông nghiệp bền vững.
   • Use case: Quy hoạch đất đai, hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành quản lý tài nguyên môi trường, nông nghiệp

   • Lợi ích: Tham khảo phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất, áp dụng mô hình nghiên cứu thực tiễn.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn thạc sĩ, tiến sĩ.

3. Các tổ chức phi chính phủ và dự án phát triển nông thôn

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng và nhu cầu của đồng bào dân tộc thiểu số để thiết kế chương trình hỗ trợ phù hợp.
   • Use case: Triển khai dự án nâng cao năng suất, cải thiện sinh kế.

4. Người dân và cộng đồng đồng bào dân tộc thiểu số tại các vùng miền núi

   • Lợi ích: Nắm bắt kiến thức về sử dụng đất hợp lý, áp dụng kỹ thuật canh tác hiệu quả.
   • Use case: Tăng năng suất, cải thiện đời sống, bảo vệ môi trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp được đánh giá như thế nào?
   Hiệu quả được đánh giá trên ba phương diện kinh tế, xã hội và môi trường, sử dụng các chỉ tiêu như giá trị sản xuất/ha, giá trị gia tăng, thu hút lao động và mức độ sử dụng phân bón. Ví dụ, giá trị sản xuất bình quân đạt 19.234 nghìn đồng/ha tại A Lưới.

2. Nhóm dân tộc nào có hiệu quả sử dụng đất cao nhất tại huyện A Lưới?
   Nhóm dân tộc Pa Cô có hiệu quả kinh tế cao nhất, với giá trị sản xuất gấp 2,67 lần nhóm Cơ Tu và 11,6 lần nhóm Tà Ôi, phản ánh sự phù hợp trong lựa chọn cây trồng và phương thức canh tác.

3. Các giải pháp chính để nâng cao hiệu quả sử dụng đất là gì?
   Bao gồm bố trí hệ thống canh tác hợp lý, phát triển thị trường tiêu thụ, tăng cường khoa học công nghệ và hoàn thiện chính sách, hạ tầng. Ví dụ, mở rộng diện tích trồng ngô tập trung để tăng giá trị sản xuất.

4. Tác động môi trường của sản xuất nông nghiệp tại A Lưới ra sao?
   Hiện chưa có ảnh hưởng tiêu cực lớn, nhưng việc sử dụng phân bón chưa cân đối có thể gây thoái hóa đất. Cần hướng dẫn kỹ thuật bón phân hợp lý để bảo vệ môi trường lâu dài.

5. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?
   Kết hợp thu thập số liệu sơ cấp qua khảo sát 83 hộ, số liệu thứ cấp từ báo cáo địa phương, phân tích thống kê, SWOT và đánh giá thích hợp đất đai, đảm bảo tính khoa học và thực tiễn.

Kết luận

• Đất sản xuất nông nghiệp tại huyện A Lưới có hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường cơ bản tích cực, đặc biệt nhóm dân tộc Pa Cô đạt hiệu quả cao nhất.
• Loại hình trồng cây hàng năm, nhất là ngô, có tiềm năng phát triển mạnh, thu hút lao động và tăng giá trị sản xuất.
• Việc sử dụng phân bón chưa hợp lý là thách thức cần giải quyết để bảo vệ đất và môi trường.
• Các giải pháp đồng bộ về chính sách, kỹ thuật, thị trường và hạ tầng là cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng đất.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho quản lý đất đai và phát triển nông nghiệp bền vững tại vùng dân tộc thiểu số miền núi.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong 1-5 năm tới, tiếp tục theo dõi và đánh giá hiệu quả sử dụng đất, mở rộng nghiên cứu sang các vùng tương tự.

Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng dân cư cần phối hợp thực hiện các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nhằm phát triển nông nghiệp bền vững, cải thiện đời sống đồng bào dân tộc thiểu số tại huyện A Lưới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Khái niệm đất nông nghiệp, đất sản xuất nông nghiệp Đất đai là một khoảng không gian có giới hạn gồm: Khí hậu, lớp đất bề mặt, thảm thực vật, động vật, diện tích mặt nước, nước ngầm và khoáng sản trong lòng đất.

Trên bề mặt đất đai là sự kết hợp giữa các yếu tố thổ nhưỡng, địa hình, thuỷ văn, thảm thực vật cùng với các thành phần khác có vai trò quan trọng và ý nghĩa to lớn đối với hoạt động sản xuất và cuộc sống của xã hội loài người. Đất đai được xem vừa là đối tượng lao động vừa là tư liệu lao động trong quá trình sản xuất. Đất đai là đối tượng lao động bởi lẽ nó là nơi để con người thực hiện các hoạt động của mình tác động vào cây trồng, vật nuôi để tạo ra sản phẩm. Bên cạnh đó, đất đai còn là tư liệu lao động trong quá trình sản xuất thông qua việc con người đã biết lợi dụng một cách ý thức các đặc tính tự nhiên của đất như lý học, hoá học, sinh vật học và các tính chất khác để tác động và giúp cây trồng tạo nên sản phẩm (Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2012).

Đất nông nghiệp là tất cả những diện tích được sử dụng vào mục đích nông nghiệp như trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản, diện tích nghiên cứu thí nghiệm phục vụ cho sản xuất nông nghiệp, kể cả diện tích đất lâm nghiệp và các công trình xây dựng cơ bản phục vụ cho sản xuất nông lâm nghiệp. Theo Luật đất đai (Quốc hội, 2013), nhà nước căn cứ vào mục đích sử dụng của từng loại đất cụ thể trong nhóm nông nghiệp để phân chia thành các loại đất sau: - Đất trồng cây hàng năm gồm đất trồng lúa và đất trồng cây hàng năm khác, (Đất trồng cây hàng năm là đất chuyên trồng các loại cây có thời gian sinh trưởng từ khi gieo trồng cho đến khi thu hoạch không quá một (01) năm, kể cả đất sử dụng theo chế độ canh tác không thường xuyên, đất cỏ tự nhiên có cải tạo sử dụng vào mục đích chăn nuôi, bao gồm đất trồng lúa, đất cỏ dùng vào chăn nuôi, đất trồng cây hàng năm khác). - Đất trồng cây lâu năm gồm đất trồng cây công nghiệp lâu năm, cây ăn quả lâu năm, vườn tạp và các cây lâu năm khác (đất trồng cây lâu năm là đất trồng các loại cây có thời gian sinh trưởng trên một (01) năm từ khi gieo trồng tới khi thu hoạch kể cả cây có thời gian sinh trưởng như cây hàng năm nhưng cho thu hoạch trong nhiều năm như thanh long, chuối, dứa, nho, … bao gồm đất trồng cây công nghiệp lâu năm, đất trồng cây ăn quả lâu năm và đất trồng cây lâu năm khác.) - Đất rừng sản xuất là đất sử dụng vào mục đích sản xuất lâm nghiệp theo quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 - Đất rừng phòng hộ là đất để sử dụng vào mục đích phòng hộ đầu nguồn, bảo vệ đất, bảo vệ nguồn nước, bảo vệ môi trường sinh thái, chắn gió, chắn cát, chắn sóng ven biển theo quy định.

- Đất rừng đặc dụng là đất được sử dụng vào mục đích nghiên cứu, thí nghiệm khoa học, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, vườn quốc gia, bảo vệ di tích lịch sử, văn hóa, danh lam, thắng cảnh, bảo vệ môi trường sinh thái theo quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng. - Đất nuôi trồng thủy sản là đất được sử dụng chuyên cho mục đích nuôi trồng thủy sản, bao gồm đất nuôi trồng nước lợ, mặn và đất chuyên nuôi trồng nước ngọt. - Đất làm muối bao gồm các thửa ruộng để sử dụng vào mục đích sản xuất muối. - Đất nông nghiệp khác gồm đất sử dụng để xây dựng nhà kính và các loại nhà khác phục vụ mục đích trồng trọt, kể cả các hình thức trồng trọt không trực tiếp trên đất; xây dựng chuồng trại chăn nuôi gia súc, gia cầm và các loại động vật khác được pháp luật cho phép, đất trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản; cho mục đích học tập, nghiên cứu, thí nghiệm; đất ươm tạo cây giống, con giống và đất trồng hoa, cây cảnh.

Phân loại đất nông nghiệp Theo luật đất đai năm 2013, nhóm đất nông nghiệp bao gồm các loại đất sau đây: a) Đất trồng cây hàng năm gồm đất trồng lúa và đất trồng cây hàng năm khác; b) Đất trồng cây lâu năm gồm đất trồng cây công nghiệp lâu năm, cây ăn quả lâu năm, vườn tạp và các cây lâu năm khác c) Đất rừng sản xuất là đất sử dụng vào mục đích sản xuất lâm nghiệp theo quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng. d) Đất rừng phòng hộ là đất để sử dụng vào mục đích phòng hộ đầu nguồn, bảo vệ đất, bảo vệ nguồn nước, bảo vệ môi trường sinh thái, chắn gió, chắn cát, chắn sóng ven biển theo quy định. đ) Đất rừng đặc dụng là đất được sử dụng vào mục đích nghiên cứu, thí nghiệm khoa học, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, vườn quốc gia, bảo vệ di tích lịch sử, văn hóa, danh lam, thắng cảnh, bảo vệ môi trường sinh thái theo quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng. e) Đất nuôi trồng thủy sản là đất được sử dụng chuyên cho mục đích nuôi trồng thủy sản, bao gồm đất nuôi trồng nước lợ, mặn và đất chuyên nuôi trồng nước ngọt.

g) Đất làm muối bao gồm các thửa ruộng để sử dụng vào mục đích sản xuất muối. h) Đất nông nghiệp khác gồm đất sử dụng để xây dựng nhà kính và các loại nhà khác phục vụ mục đích trồng trọt, kể cả các hình thức trồng trọt không trực tiếp trên đất; Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 xây dựng chuồng trại chăn nuôi gia súc, gia cầm và các loại động vật khác được pháp luật cho phép; đất trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản cho mục đích học tập, nghiên cứu thí nghiệm; đất ươm tạo cây giống, con giống và đất trồng hoa, cây cảnh (Quốc hội, 2013); 1. Đặc điểm của sản xuất nông nghiệp 1. Đất là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế Đây là đặc điểm quan trọng phân biệt nông nghiệp với công nghiệp.

Không tí có sản xuất nông nghiệp nếu không có đất đai. Quy mô và phương hướng sản xuất mức độ thâm canh và cả việc tổ chức lãnh thổ phụ thuộc nhiều vào đất đai. Đặc điểm này đòi hỏi trong sản xuất nông nghiệp phải duy trì và nâng cao độ PH cho đất, phải sử dụng hợp lí và tiết kiệm đất.Đối tượng của sản xuất nông nghiệp là các cây trồng và vật nuôi Đối tượng của sản xuất nông nghiệp là các sinh vật, các cơ thể sống. Chúng sinh trưởng và phát triển theo các quy luật sinh học và chịu tác động rất lớn của quy luật tự nhiên.

Vì vậy, việc hiểu biết và tôn trọng các quy luật sinh học, quy luật tự nhiên là một đòi hỏi quan trọng trong quá trình sản xuất nông nghiệp.Sản xuất nông nghiệp có tính mùa vụ Đây là đặc điểm điển hình của sản xuất nông nghiệp, nhất là trong trồng trọt. Thời gian sinh trưởng và phát triển của cây trồng, vật nuôi tương đối dài, không giống nhau và thông qua hàng loạt giai đoạn kế tiếp nhau. Thời gian sản xuất bao giờ cũng dài hơn thời gian lao động cần thiết để tạo ra sản phẩm cây trồng hay vật nuôi. Sự không phù hợp nói trên là nguyên nhân gây ra tính mùa vụ.

Để khắc phục tình trạng này, cần thiết phải xây dựng cơ cấu nông nghiệp hợp lí, đa dạng hóa sản xuất (tăng vụ, xen canh, gối vụ), phát triển ngành nghề dịch vụ.Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên Đặc điểm này bắt nguồn từ đối tượng lao động của nông nghiệp là cây trồng và vật nuôi. Cây trồng và vật nuôi chỉ có thể tồn tại và phát triển khi có đủ năm yếu tố cơ bản của tự nhiên là nhiệt độ, nước, ánh sáng, không khí và dinh dưỡng. Các yếu tố này kết hợp chặt chẽ với nhau, cùng tác động trong một thể thống nhất và không thể thay thế nhau.Trong nền kinh tế hiện đại, nông nghiệp trở thành ngành sản xuất hàng hóa Biểu hiện cụ thể của xu hướng này là việc hình thành và phát triển các vùng chuyên môn hóa nông nghiệp và đẩy mạnh chế biến nông sản để nâng cao giá trị thương phẩm. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 7 1.

Nguyên tắc sử dụng đất nông nghiệp Theo Phạm Vân Đình và các cộng sự (1997), đối với vấn đề sử dụng đất nông nghiệp cần phải đảm bảo ba nguyên tắc cơ bản, đó là: * Đất nông nghiệp cần được sử dụng đầy đủ và hợp lý. Sử dụng đầy đủ và hợp lý đất nông nghiệp có nghĩa là đất nông nghiệp cần được sử dụng hết và mọi diện tích đất nông nghiệp đều được bố trí sử dụng phù hợp với đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của từng loại đất để vừa nâng cao năng suất cây trồng, vật nuôi vừa duy trì được độ phì nhiêu của đất. Để sử dụng đầy đủ và hợp lý đất nông nghiệp cần thực hiện tốt các biện pháp sau đây: + Thực hiện đánh giá đất theo số lượng, chất lượng và các điều kiện gắn với đất đai làm cơ sở khoa học cho việc phân loại bố trí quy hoạch sử dụng đất theo hướng khai thác lợi thế so sánh của từng vùng, từng địa phương. + Điều tra đánh giá phân loại đất, một mặt nhằm đánh giá chính xác tiềm năng đất đai có thể sử dụng vào sản xuất nông nghiệp, mặt khác xác lập cơ sở khoa học cho việc bố trí sử dụng đất đai.

+ Đánh giá số lượng, chất lượng đất đai là hai mặt của điều tra cơ bản nguồn tài nguyên đất. Đó là công việc cần thiết nhưng cũng rất tốn kém công sức tiền của. Vì vậy cần tiến hành từng bước, có sự đầu tư và phối hợp với nhiều ngành khoa học khác nhau. + Đẩy mạnh thâm canh nông nghiệp, đồng thời tích cực mở rộng diện tích bằng khai thác và tăng vụ.

+ Phải sử dụng một cách tiết kiệm quỹ đất nông nghiệp, đặc biệt là việc chuyển đất nông nghiệp sang mục đích sử dụng khác. + Đẩy mạnh công tác chuyển đổi ruộng đất nhằm khắc phục tình trạng phân tán manh mún trong sử dụng đất.