HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ NHUNG ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ MÔI TRƯỜNG CỦA MÔ HÌNH CHĂN NUÔI LỢN SỬ DỤNG ĐỆM LÓT SINH HỌC TẠI XÃ LIÊN SƠN, HUYỆN TÂN YÊN, TỈNH BẮC GIANG Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Ngô Thế Ân NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Nhung i LỜI CẢM ƠN Luận văn này được thực hiện theo nội dụng của đề tài “Nghiên cứu ứng dụng công nghệ đệm lót sinh học trong chăn nuôi lợn nông hộ” - Mã số: ĐTĐL-2014/01.
Em xin chân thành cám ơn Ban chủ nhiệm đề tài đã cho phép tôi tham gia và sử dụng một phần số liệu để hoàn thành báo cáo của mình Trong thời gian học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài tốt nghiệp, ngoài sự nỗ lực của bản thân tôi còn nhận được rất nhiều sự quan tâm giúp đỡ quý báu của Nhà trường, các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới PGS. Ngô Thế Ân đã động viên, hướng dẫn và chỉ bảo tận tình cho tôi trong suốt thời gian làm luận văn tốt nghiệp. Tôi xin chân thành cám ơn Ban chủ nhiệm đề tài “Nghiên cứu ứng dụng công nghệ đệm lót sinh học trong chăn nuôi lợn nông hộ” - Mã số: ĐTĐL-2014/01 đã cho phép tôi tham gia và sử dụng một phần số liệu để hoàn thành báo cáo của mình Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo trong Bộ môn Sinh thái Nông nghiệp, Khoa Môi trường, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã góp ý và chỉ bảo để luận văn của tôi được hoàn thành.
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Sở Khoa học và Công nghệ Bắc Giang, Chi cục Thú Y huyện Tân Yên, UBND xã Liên Sơn đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Tôi xin cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên, khích lệ tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành bản luận văn này. Nhân dịp hoàn thành luận văn, một lần nữa tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Nhà trường, các thầy cô giáo, các bạn bè đồng nghiệp cùng người thân đã động viên, tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Nhung ii MỤC LỤC Lời cam đoan.
ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng. vi Danh mục biểu đồ .vii Danh mục hình .vii Trích yếu luận văn .viii Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Yêu cầu nghiên cứu.
Những đóng góp mới, ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Hiện trạng phát triên chăn nuôi quy mô nông hộ tại Việt Nam. Hình thức chăn nuôi hộ gia đình.
Hình thức chăn nuôi trang trại tập trung. Chất thải chăn nuôi và các vấn đề môi trường. Thành phần, tính chất của chất thải chăn nuôi. Ảnh hưởng của chăn nuôi đến chất lượng môi trường.
Thực tạng xử lý chất thải trong hoạt động chăn nuôi. Tình hình nghiên cứu đệm lót sinh học trong chăn nuôi lợn. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài. Tình hình nghiên cứu trong nước.
Kết quả ứng dụng đệm lót sinh học trong chăn nuôi. Một số thông tin về đệm lót lên men vi sinh vật ứng dụng trong chăn nuôi. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.
Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp phỏng vấn nông hộ. Phương pháp lấy mẫu và phân tích trong phòng thí nghiệm. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận.
Điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội của xã Liên Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Thực trạng áp dụng đệm lót sinh học trong chăn nuôi lợn tại xã Liên Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang.
Tình hình chăn nuôi lợn tại xã Liên Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang. Hiện trạng xử lý chất thải của các trang trại. Thực trạng áp dụng đệm lót sinh học trong chăn nuôi lợn trên địa bàn huyện. Hiệu quả môi trường của phương thức chăn nuôi lợn sử dụng đệm lót sinh học.
Sự biến đổi của chất thải khi sử dụng đệm lót sinh học. Sự biến đổi nhiệt độ trong đệm lót sinh học. Chất lượng môi trường không khí trong chuồng nuôi. Chất lượng nước ngầm khu vực chăn nuôi lợn.
Chất lượng môi trường đất khu vực chuồng nuôi. Giải pháp phát triển, mở rộng mô hình chăn nuôi lợn bằng đệm lót sinh học. Thuận lợi và khó khăn trong ứng dụng mô hình đệm lót sinh học. Giải pháp phát triển ứng dụng mô hình đệm lót sinh học.
Kết luận và kiến nghị. 59 Tài liệu tham khảo. 63 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng việt BĐ Ban đầu CT Chuồng trại ĐLSH Đệm lót sinh học KH Kế hoạch KH&CN Khoa học và Công nghệ MT Môi trường Sở NN&PTNT Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn QCVN Quy chuẩn Việt Nam TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TTCN Tiểu thủ công nghiệp UBND Ủy ban nhân dân VSV Vi sinh vật v DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Số lượng đầu gia súc, gia cầm được nuôi năm 2013 - 2014 ở nước ta.
Lượng chất thải rắn hàng năm từ vật nuôi. Lượng phân lợn thải ra thay đổi theo lứa tuổi. Lượng nước tiểu của một số loại gia súc. Một số chỉ tiêu của nước thải chăn nuôi lợn.
Thực trạng quản lý và xử lý chất thải chăn nuôi. Các chỉ tiêu môi trường không khí và phương pháp phân tích. Các chỉ tiêu chất lượng MT nước ngầm và phương pháp phân tích. Các chỉ tiêu chất lượng đất và phương pháp phân tích.
Giá trị sản xuất các ngành kinh tế của xã Liên Sơn giai đoạn 2005 – 9/2015. Số lượng đàn lợn trên địa bạn huyện Tân Yên. Tình hình xử lý chất thải tại các gia trại lợn trên địa bàn. Số hộ gia đình chăn nuôi có sử dụng đệm lót sinh học.
Sự biến đổi nhiệt độ ở đệm lót sinh học qua các tháng nuôi. Kết quả phân tích một số khí độc khu vực chuồng nuôi. Nồng độ một số thành phần hóa học và VSV của nước ngầm trong 3 chuồng nuôi. Nồng độ trung bình một số chỉ tiêu trong mẫu đất.
52 vi DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 4. Đánh giá của các chủ hộ chăn nuôi về các biện pháp xử lý chất thải rắn. Nồng độ H2S trong khí chuồng nuôi của 3 chuồng theo dõi trước hướng gió. Nồng độ H2S trong khí chuồng nuôi của 3 chuồng theo dõi sau hướng gió.
Nồng độ NH3 trong khí chuồng nuôi của 3 chuồng theo dõi trước hướng gió. Nồng độ NH3 trong khí chuồng nuôi của 3 chuồng theo dõi sau hướng gió. Nồng độ CO2 trong khí chuồng nuôi của 3 chuồng theo dõi trước hướng gió. Nồng độ CO2 trong khí chuồng nuôi của 3 chuồng theo dõi sau hướng gió.
Biểu Nồng độ Amoni trong các giếng xung quanh của chuồng nuôi 1 trước và sau khi áp dụng đệm lót sinh học. 49 DANH MỤC HÌNH Hình 4. Sơ đồ địa bàn nghiên cứu xã Liên Sơn, huyện Tân Yên. Chuồng trại chăn nuôi theo mô hình đệm lót sinh học .33 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thị Nhung Tên Luận văn: Đánh giá hiệu quả môi trường của mô hình chăn nuôi lợn sử dụng đệm lót sinh học tại xã Liên Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang Ngành: Khoa học Môi trường Mã số: 60.01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Đề tài được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả môi trường của việc ứng dụng mô hình đệm lót sinh học vào chăn nuôi lợn tại xã Liên Sơn.
Từ đó đề tài đưa ra những giải pháp nhằm nhân rộng và phát triển chăn nuôi lợn bằng mô hình đệm lót sinh học trên toàn tỉnh. Phương pháp nghiên cứu: Các phương pháp nghiên cứu áp dụng trong đề tài được dựa trên sự phân tích các mẫu đất, nước và không khí được lấy từ các lô thí nghiệm. Đồng thời tiến hành phóng vấn các hộ chăn nuôi trong đó phỏng vấn 4 hộ áp dụng và 10 hộ không áp dụng. Kết quả chính và kết luận: Kết quả nghiên cứu cho thấy điều kiện tự nhiên và đặc điểm kinh tế của xã là phù hợp cho phát triển chăn nuôi lợn.
Chăn nuôi lợn gây ảnh hưởng tới môi trường; chất thải chăn nuôi gây ô nhiễm môi trường. Khi sử dụng mô hình chăn nuôi lợn trên nền đệm lót sinh học thì hạn chế được ảnh hưởng của chất thải chăn nuôi tới chất lượng môi trường. Đồng thời, nuôi lợn trên đệm lót sinh học giúp lợn tăng trưởng nhanh, hạn chế được lao động và lượng nước sử dụng để vệ sinh chuồng trại. Tuy nhiên, việc áp dụng đệm lót sinh học vào trong chăn nuôi lợn chưa được mở mở rộng, do đệm lót sinh học sinh khí làm cho nhiệt độ chuồng tăng, nên không thích hợp với mùa hè, chỉ phù hợp với mùa lạnh.
Từ những thuận lợi và khó khăn khi áp dụng đệm lót sinh học trong chăn nuôi lợn đề tài đưa ra những giải pháp nhằm nhân rộng và phát triển chăn nuôi lợn bằng mô hình đệm lót sinh học trên toàn tỉnh. viii THESIS ABSTRACT Master candidate: Nguyen Thi Nhung Thesis title: Assessing environmental effects of pig raising on the fermentated bed at Lien Son commune, Tan Yen district, Bac Giang province. Major: Environmental Sciences Code: 60.01 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives: The thesis was carried out to evaluate the environmental effectiveness of the fermented bed technology for raising hogs at Lien Son commune, Tan Yen district, Bac Giang province. Based on assessment results, the thesis proposes some recommendations to develop and expand this model over the province.
Materials and Methods: The methods applied in this research were based on the environmental analysis of soil, water and air samples taken from the experiment plots.