Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC 1. Hiệu quả kinh tế 1. Khái niệm * Theo quan điểm truyền thống Theo quan điểm truyền thống hiệu quả kinh tế là nói đến phần còn lại của kết quả sản xuất kinh doanh sau khi đã trừ hết chi phí. Như vậy hiệu quả kinh tế là tỷ lệ giữa kết quả thu được với chi phí bỏ ra, hay ngược lại là chi phí trên một đơn vị sản phẩm hay giá trị sản phẩm.
Những chỉ tiêu hiệu quả kinh tế này thường là giá thành sản phẩm hay mức sinh lời của đồng vốn và được tính toán sau khi kết thúc một quá trình sản xuất kinh doanh. Phân tích quan điểm truyền thống trên chưa thật toàn diện. Sự thiếu toàn diện được thể hiện qua những khía cạnh sau: + Thứ nhất, quan điểm truyền thống chưa đáp ứng được đầy đủ vì hiệu quả kinh tế chỉ được xem xét với quá trình sản xuất kinh doanh trong trạng thái tĩnh, chỉ xem xét hiệu quả sau khi đã đầu tư. Trong khi đó, hiệu quả kinh tế lại là một vấn đề rất quan trọng trong sản xuất kinh doanh, không những cho phép chúng ta biết được kết quả đầu tư mà còn giúp chúng ta xem xét trước khi ra quyết định vấn đề sản xuất có nên tiếp tục đầu tư hay không và nên đầu tư bao nhiêu, đến mức độ nào.
+ Thứ hai, không tính yếu tố thời gian khi tính toán thu và chi cho một hoạt động sản xuất kinh doanh. Do đó, doanh thu và chi phí trong tính toán hiệu quả kinh tế theo quan điểm truyền thống là chưa đầy đủ và chính xác. + Thứ ba, hiệu quả kinh tế chỉ bao gồm là thu và chi liên quan đến yếu tố tài chính đơn thuần như chi phí về vốn, lao động, thu về sản phẩm và giá cả. Trong khi đó, các hoạt động đầu tư và sản xuất kinh doanh và phát triển lại có những tác động không chỉ đơn thuần về mặt kinh tế mà còn trên cả các phương diện khác nữa.
Bên cạnh đó, có những phần thu lợi hoặc những khoản chi phí Luan van 8 mà lúc đầu khó hoặc không lượng hoá được nhưng lại đáng kể thì lại không được phản ánh ở cách tính theo quan điểm truyền thống này.(Nguyễn Thị Phương Hảo,2014 ) * Theo quan điểm hiện đại Các nhà kinh tế hiện đại đã đưa ra quan niệm về hiệu quả kinh tế nhằm khắc phục những hạn chế của quan điểm truyền thống, khi tính hiệu quả kinh tế phải căn cứ vào tổ hợp các yếu tố sản xuất. Cụ thể là: - Trạng thái động của mối quan hệ giữa đầu vào và đầu ra. Phân biệt rõ ba phạm trù: hiệu quả kỹ thuật, hiệu quả phân bổ các nguồn lực và hiệu quả kinh tế. Hiệu quả kỹ thuật là số sản phẩm (O) thu thêm trên một đơn vị đầu vào (I) đầu tư thêm.
Hiệu quả kinh tế là phần thu thêm trên một đơn vị đầu tư thêm. Chỉ đạt được hiệu quả kinh tế khi cả hiệu quả kỹ thuật và hiệu quả sử dụng nguồn lực là tối đa trong sản xuất. - Yếu tố về thời gian: các nhà kinh tế hiện đại đã coi thời gian là một yếu tố trong tính toán hiệu quả. Xét trên phương diện cùng đầu tư một lượng vốn như nhau và cùng có tổng doanh thu bằng nhau nhưng có thể lại có hiệu quả khác nhau trong những thời điểm khác nhau.
- Hiệu quả tài chính, xã hội và môi trường: các quan điểm hiện đại cho rằng hiệu quả về tài chính phải phù hợp với xu thế thời đại. Đặc điểm hiệu quả kinh tế Xét trên các quan điểm hiệu quả kinh tế luôn liên quan đến các yếu tố cùng tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh. Để tính được hiệu quả kinh tế của một quá trình sản xuất kinh doanh, cần thực hiện những nội dung sau: - Cần xác định các yếu tố đầu vào: đó là yếu tố về chi phí trung gian, yếu tỗ về chi phí sản xuất, yễu tố về chi phí lao động và dịch vụ, chi phí vốn đầu tư và đất đai,. - Cần xác định các yếu tố đầu ra đó là mục tiêu đạt được: trước hết hiệu quả kinh tế là các mục tiêu đạt được của từng hộ gia đình, từng cơ sở sản xuất phải Luan van 9 phù hợp với mục tiêu chung của nền kinh tế quốc dân, hàng hóa sản xuất ra cần phải trao đổi được trên thị trường, kết quả đạt được là: khối lượng sản phẩm, giá trị sản xuất, giá trị gia tăng, lợi nhuận, v.
Bản chất hiệu quả kinh tế của sản xuất kinh doanh, về mặt định lượng là xem xét, so sánh kết quả thu được và chi phí bỏ ra trong sản xuất kinh doanh. Một hoạt động hay một mô hình sản xuất kinh doanh chỉ được coi là có hiệu quả kinh tế khi kết quả doanh thu được lớn hơn chi phí bỏ ra, chênh lệch này càng lớn, khoảng cách càng xa thì hiệu quả kinh tế càng cao và ngược lại khoảng cách thấp là hiệu quả kinh tế thấp. Xét về mặt định tính, mức độ hiệu quả kinh tế cao là một nhận định phản ánh sự nỗ lực của từng khâu, của mỗi cấp trong hệ thống sản xuất, đồng thời phản ánh trình độ năng lực quản lý sản xuất kinh doanh cũng như mức độ gắn kết giữa khả năng giải quyết những yêu cầu, những mục tiêu kinh tế với những yêu cầu và mục tiêu chính trị - xã hội. Phân loại hiệu quả kinh tế Mọi hoạt động sản xuất đều có mục đích cuối cùng là hiệu quả kinh tế như thế nào.
Tuy nhiên, kết quả của các hoạt động đó không chỉ duy nhất đạt được về mặt kinh tế mà đồng thời còn tạo ra nhiều kết quả có liên quan đến đời sống kinh tế - xã hội của con người. Những kết quả đạt được ngoài hiệu quả kinh tế còn bao gồm: nâng cao chất lượng cuộc sống; giảiquyết công ăn việc làm; góp phần ổn định chính trị xã hội ; trật tự an ni nh; xã hộitiên ti ến; cảitạomôi trường sinh thái; nâng caođờisống văn hoá tinh thần tức là đạt hiệu quả về mặt xã hội. Đặc biệt trong sản xuất nông nghiệp, ngoài hiệu quả về kinh tế và xã hội, còn cần xem xét đến hiệu quả về môi trường. Như vậy, căn cứ theo nội dung và bản chất, có thể phân thành 3 phạm trù của hiệu quả là: hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường.
Ba phạm trù này tuy khác nhau về nội dung nhưng lại có mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau. Luan van 10 *) Hiệu quả kinh tế: Hiệu quả kinh tế được hiểu là mối tương quan so sánh giữa lượng kết quả đạt được về mặt kinh tế và chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó. Khi xác định hiệu quả kinh tế, nhiều nhà kinh tế thường ít nhấn mạnh quan hệ so sánh tương đối mà chỉ quan tâm đến quan hệ so sánh tuyệt đối và chưa xem xét đầy đủ mối quan hệ kết hợp chặt chẽ giữa đại lượng tương đối và đại lượng tuyệt đối. Hiệu quả kinh tế được thể hiện ở mức đặc trưng quan hệ so sánh giữa lượng kết quả đạt được và lượng chi phí bỏ ra.
Một giải pháp kỹ thuật quản lý có hiệu quả kinh tế cao là một phương án đạt được tương quan tương đối giữa các kết quả đem lại và chi phí bỏ ra. Khi xác định hiệu quả kinh tế phải xem xét đầy đủ mối quan hệ chặt chẽ giữa các đại lượng tương đối và đại lượng tuyệt đối. Hiệu quả kinh tế ở đây được biểu hiện bằng tổng giá trị sản phẩm, tổng thu nhập, lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận, mối quan hệ đầu vào và đầu ra. *) Hiệu quả xã hội là mối tương quan so sánh về mặt xã hội như: Tạo công ăn việc làm, tạo thu nhập ổn định và tạo ra sự công bằng xã hội trong cộng đồng dân cư, cải thiện đời sống nông thôn….
*) Hiệu quả môi trường là hiệu quả mang tính chất lâu dài, vừa đảm bảo lợi ích trước mắt, vừa đảm bảo lợi ích lâu dài, nó gắn chặt chẽ với quá trình khai thác, sử dụng và bảo vệ tài nguyên - nước và môi trường sinh thái. Trong 3 phạm trù trên, hiệu quả kinh tế là có vị trí trung tâm, có vai trò quyết định nhất, nhưng hiệu quả kinh tế chỉ được coi là đánh giá một cách đầy đủ nhất khi kết hợp với hiệu quả xã hội và môi trường. Để làm rõ phạm trù hiệu quả kinh tế, ta có thể phân loại chúng theo các tiêu thức nhất định từ đó thấy rõ được nội dung nghiên cứu của các loại hiệu quả kinh tế. (Bùi Nữ Hoàng Anh, 2013) + Căn cứ vào phạm vi và đối tượng các hoạt động kinh tế, có thể phân chia phạm trù hiệu quả kinh tế thành những loại sau: - Hiệu quả kinh tế theo ngành là hiệu quả kinh tế tính riêng cho từng ngành sản xuất vật chất như: Công nghiệp, nông nghiệp, thương mại, dịch vụ,… Trong từng ngành lớn, có thể xem xét hiệu quả kinh tế của những ngành hẹp hơn.
Luan van 11 - Hiệu quả kinh tế quốc dân là hiệu quả kinh tế tính chung cho toàn bộ nền sản xuất xã hội. - Hiệu quả kinh tế của doanh nghiệp là xem xét hiệu quả kinh tế trong hoạt động của từng doanh nghiệp. Vì mỗi doanh nghiệp hoạt động theo từng mục đích riêng và lấy lợi nhuận là mục tiêu cao nhất. - Hiệu quả kinh tế khu vực sản xuất: vật chất, phi vật chất và sản xuất dịch vụ.
+ Căn cứ vào các yếu tố cơ bản của sản xuất và phương hướng tác động vào sản xuất thì có thể phân chia hiệu quả kinh tế thành những loại sau: - Hiệu quả sử dụng vốn. - Hiệu quả sử dụng lao động. - Hiệu quả sử dụng máy móc thiết bị. - Hiệu quả sử dụng đất đai, năng lượng.
- Hiệu quả áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật và quản lý. Những yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả kinh tế chè VietGAP 1. Nhóm nhân tố về kỹ thuật trong sản xuất chè Giống chè: là yếu tố ảnh hưởng tới năng suất và chất lượng chè. Trong các tác động của khoa học công nghệ đến thu nhập của hộ từ sản xuất chè, thì giống chè là một yếu tố rất quang trọng.
Giống là yếu tố tiên quyết đối với chất lượng chè (yếu tố chất lượng sẽ ảnh hưởng đến thu nhập thông qua giá bán và số lượng bán ra). Giống hay cấu tạo gen của chè có khả năng sinh sản ra các hóa chất tinh dầu khác nhau, tạo ra chất lượng riêng của từng giống chè.