Đánh Giá Hiệu Quả Chương Trình “3 Giảm 3 Tăng” Trên Cây Lúa Tại Huyện Bến Cầu, Tỉnh Tây Ninh

Khóa luận đánh giá hiệu quả chương trình 3 giảm 3 tăng trên cây lúa tại huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh, góp phần phát triển nông thôn.

• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Nông Nghiệp
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Chương Trình “3 Giảm 3 Tăng” Trên Cây Lúa Tại Huyện Bến Cầu, Tỉnh Tây Ninh
• Loại tài liệu: báo cáo
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Tây Ninh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM TẠ
• 1. CHƯƠNG 1: MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Phạm vi không gian
• 1.4.2. Phạm vi thời gian
• 1.5. Thời gian thực hiện đề tài
• 1.6. Đối tượng nghiên cứu
• 1.7. Cấu trúc của khóa luận
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN
• 2.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.2. Khí hậu - thủy văn
• 2.1.3. Địa hình
• 2.1.4. Đất đai - thổ nhưỡng
• 2.1.5. Tài nguyên rừng và Thảm thực vật
• 2.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.2.1. Tăng trưởng kinh tế
• 2.2.2. Dân số - lao động
• 2.2.3. Cơ sở hạ tầng
• 3. CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Nông nghiệp bền vững
• 3.1.1. Khái niệm về phát triển nông nghiệp bền vững
• 3.1.2. Nền nông nghiệp bền vững
• 3.1.3. Hướng phát triển bền vững nông nghiệp của Việt Nam
• 3.2. Tổng quan chương trình “3 giảm 3 tăng”
• 3.2.1. Nội dung chương trình
• 3.2.2. Cơ sở khoa học và mối quan hệ hữu cơ của chương trình
• 3.2.3. Mục đích của chương trình
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.3.2. Phương pháp phỏng vấn hộ bằng việc điều tra chọn mẫu
• 3.3.3. Phương pháp phân tích
• 3.3.4. Phương pháp phân tích các chỉ tiêu, hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp để so sánh chỉ tiêu cho 2 nhóm hộ có và không tham gia chương trình “3 giảm 3 tăng”
• 3.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tình hình sản xuất lúa của huyện
• 4.2. Một số cây trồng chính của huyện
• 4.3. Cơ cấu tổ chức
• 4.4. Tình hình hoạt động của chương trình “3 giảm 3 tăng” tại huyện Bến Cầu
• 4.4.1. Cơ cấu thực hiện trên địa bàn huyện
• 4.4.2. Tình hình thực hiện chương trình của huyện
• 4.4.3. Kinh phí thực hiện
• 4.4.4. Địa điểm các hộ điều tra
• 4.4.5. Quy mô sản xuất
• 4.4.6. Lịch thời vụ
• 4.4.7. Đánh giá hoạt động chương trình
• 4.4.7.1. Ảnh hưởng mặt kỹ thuật
• 4.4.7.2. Ảnh hưởng mặt kinh tế
• 4.4.7.3. Ảnh hưởng về môi trường và sức khỏe
• 4.4.7.4. Ảnh hưởng mặt xã hội
• 4.4.8. Chấp nhận và áp dụng tại địa phương
• 4.4.9. Một số biện pháp để nâng cao hiệu quả của chương trình
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Mặt đạt được
• 5.2. Mặt chưa đạt được
• 5.3. Kiến nghị
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Toàn cảnh đánh giá hiệu quả 3 Giảm 3 Tăng trên cây lúa

Chương trình “3 Giảm 3 Tăng” là một kỹ thuật canh tác tiên tiến được triển khai nhằm giải quyết các bài toán cố hữu trong sản xuất lúa gạo tại Việt Nam, đặc biệt là tại các vùng thâm canh như huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh. Luận văn của Phan Văn Bửu (2007) đã cung cấp một cái nhìn sâu sắc về việc đánh giá hiệu quả chương trình “3 Giảm 3 Tăng” trên cây lúa, phân tích cụ thể các tác động về kỹ thuật, kinh tế và xã hội. Mục tiêu cốt lõi của chương trình là hướng tới một nền canh tác lúa bền vững, giảm thiểu chi phí đầu vào và tác động tiêu cực đến môi trường, đồng thời gia tăng lợi ích cho người nông dân. Cụ thể, sáng kiến này tập trung vào việc giảm lượng giống gieo sạ, giảm phân đạm, và giảm thuốc bảo vệ thực vật (BVTV). Từ đó, kỳ vọng đạt được ba mục tiêu tăng: tăng năng suất lúa, tăng chất lượng gạo, và quan trọng nhất là tăng lợi nhuận nông dân. Bối cảnh thực hiện tại Bến Cầu rất phù hợp do đây là huyện nông nghiệp trọng điểm, nơi cây lúa là cây trồng chủ lực nhưng người dân vẫn còn duy trì nhiều tập quán canh tác truyền thống gây lãng phí và ảnh hưởng đến môi trường. Nghiên cứu được thực hiện bằng phương pháp so sánh trực tiếp giữa nhóm hộ áp dụng và không áp dụng chương trình, cung cấp những bằng chứng xác thực về hiệu quả của mô hình. Các kết quả ban đầu cho thấy chương trình không chỉ là một giải pháp kỹ thuật mà còn là một công cụ thay đổi nhận thức, thúc đẩy phát triển nông nghiệp địa phương theo hướng hiện đại và bền vững hơn.

1.1. Giới thiệu mục tiêu và nội dung cốt lõi của chương trình

Chương trình “3 Giảm 3 Tăng” được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học của quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và nguyên tắc cân bằng hệ sinh thái đồng ruộng. Nội dung chính của chương trình bao gồm ba trụ cột giảm: (1) Giảm lượng giống gieo sạ xuống mức hợp lý (100-130 kg/ha) để cây lúa sinh trưởng khỏe mạnh, hạn chế cạnh tranh dinh dưỡng. (2) Giảm phân đạm dư thừa thông qua việc bón phân cân đối, sử dụng bảng so màu lá lúa để xác định đúng thời điểm cây cần dinh dưỡng, tránh lãng phí và ngăn ngừa sâu bệnh bùng phát. (3) Giảm thuốc bảo vệ thực vật, đặc biệt là không phun thuốc trừ sâu trong 40 ngày đầu sau sạ để bảo vệ thiên địch. Ba hành động này có mối quan hệ hữu cơ, tác động trực tiếp đến ba mục tiêu tăng: tăng năng suất lúa, tăng chất lượng gạo và tăng lợi nhuận nông dân thông qua việc tối ưu hóa chi phí sản xuất lúa.

1.2. Lý do chọn huyện Bến Cầu Tây Ninh làm địa bàn nghiên cứu

Huyện Bến Cầu được chọn làm địa bàn nghiên cứu vì đây là một trong những vùng sản xuất lúa trọng điểm của tỉnh Tây Ninh, với hơn 80% dân số phụ thuộc vào nông nghiệp. Thực trạng sản xuất lúa tại Bến Cầu trước khi có chương trình phản ánh rõ các vấn đề chung của ngành trồng lúa: tập quán sạ dày, lạm dụng phân đạm và thuốc hóa học. Điều này không chỉ làm tăng chi phí sản xuất lúa mà còn gây ra các hệ lụy như đất đai bạc màu, dịch bệnh bùng phát và ô nhiễm môi trường. Việc triển khai và đánh giá mô hình tại đây mang ý nghĩa thực tiễn cao, kết quả thu được có thể làm cơ sở vững chắc cho việc nhân rộng mô hình ra các địa phương khác có điều kiện tương tự, góp phần vào mục tiêu chung là phát triển nông nghiệp địa phương một cách bền vững.

II. Thách thức từ canh tác lúa truyền thống tại Bến Cầu

Trước khi chương trình “3 Giảm 3 Tăng” được áp dụng, phương thức canh tác lúa truyền thống tại huyện Bến Cầu bộc lộ nhiều hạn chế, tạo ra rào cản lớn cho việc nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững. Tập quán sạ dày, với lượng giống lên tới trên 200 kg/ha, là một trong những vấn đề lớn nhất. Nông dân tin rằng sạ dày sẽ giúp lúa mọc khỏe và bù trừ tỷ lệ nảy mầm thấp, nhưng thực tế lại gây ra sự cạnh tranh gay gắt về dinh dưỡng, ánh sáng, làm cho cây lúa yếu ớt, dễ đổ ngã và nhiễm bệnh. Kèm theo đó là việc lạm dụng phân đạm một cách thiếu kiểm soát. Việc bón thừa đạm không chỉ gây lãng phí chi phí mà còn làm cho cây lúa phát triển thân lá quá mức, tạo điều kiện lý tưởng cho sâu bệnh, đặc biệt là rầy nâu và bệnh đạo ôn, bùng phát. Để đối phó với dịch hại gia tăng, người nông dân lại rơi vào vòng luẩn quẩn của việc phun thuốc BVTV ngày càng nhiều, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người, môi trường đất, nước và làm mất cân bằng hệ sinh thái đồng ruộng. Những yếu tố này cộng hưởng lại đã đẩy chi phí sản xuất lúa lên cao, trong khi năng suất và chất lượng không tăng tương xứng, dẫn đến lợi nhuận thấp và bấp bênh, đe dọa đến sinh kế của người nông dân trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nông nghiệp ngày càng phức tạp.

2.1. Phân tích tập quán sạ dày và lạm dụng phân bón hóa học

Tập quán canh tác lâu đời tại Bến Cầu cho thấy nông dân thường sử dụng lượng giống gieo sạ rất cao, trung bình trên 200 kg/ha. Điều này xuất phát từ tâm lý lo ngại rủi ro và mong muốn đảm bảo mật độ cây. Tuy nhiên, kỹ thuật này phản khoa học, dẫn đến mật độ lúa quá dày, cây còi cọc, hệ rễ kém phát triển và khả năng đẻ nhánh hữu hiệu thấp. Song song đó, việc lạm dụng giảm phân đạm là một vấn đề nhức nhối. Nông dân có xu hướng bón thừa đạm với hy vọng tăng năng suất lúa, nhưng lại vô tình làm cây lúa trở nên mẫn cảm hơn với sâu bệnh, thân yếu và dễ đổ ngã khi gặp mưa gió, gây thất thoát lớn về sản lượng khi thu hoạch.

2.2. Hậu quả của việc sử dụng thuốc BVTV thiếu kiểm soát

Việc sạ dày và bón thừa đạm tạo ra một môi trường lý tưởng cho dịch hại phát triển. Để giải quyết, nông dân thường xuyên phun thuốc BVTV, thậm chí phun định kỳ ngay cả khi chưa phát hiện sâu bệnh. Việc giảm thuốc bảo vệ thực vật không được chú trọng, dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng. Chi phí cho thuốc BVTV chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất. Quan trọng hơn, việc lạm dụng hóa chất tiêu diệt cả các loài thiên địch có ích, phá vỡ cân bằng sinh thái tự nhiên và làm cho dịch hại có nguy cơ bùng phát mạnh mẽ hơn ở các vụ sau. Dư lượng thuốc tồn đọng trong đất, nước và nông sản còn là mối đe dọa trực tiếp đến an toàn thực phẩm và sức khỏe cộng đồng.

III. Phương pháp 3 Giảm giúp tối ưu chi phí sản xuất lúa

Giải pháp cốt lõi mà chương trình “3 Giảm 3 Tăng” mang lại chính là việc áp dụng đồng bộ ba biện pháp kỹ thuật nhằm tối ưu hóa đầu vào, trực tiếp cắt giảm chi phí sản xuất lúa. Đây là một bước đột phá so với phương pháp canh tác truyền thống. Thứ nhất, việc giảm lượng giống gieo sạ là nền tảng. Theo nghiên cứu tại Bến Cầu, các hộ áp dụng chương trình chỉ sử dụng trung bình 113 kg/ha, trong khi nhóm không áp dụng lên đến 204,1 kg/ha. Việc giảm tới 91,1 kg giống/ha không chỉ tiết kiệm chi phí mua giống mà còn tạo điều kiện cho mỗi cây lúa có không gian phát triển tối ưu, thân cứng, rễ khỏe và đẻ nhánh hiệu quả hơn. Thứ hai, giảm phân đạm được thực hiện một cách khoa học. Thay vì bón theo kinh nghiệm, nông dân được hướng dẫn sử dụng bảng so màu lá lúa để xác định chính xác nhu cầu đạm của cây ở từng giai đoạn. Kết quả cho thấy lượng đạm ure sử dụng đã giảm hơn 50%, từ 112,5 kg/ha xuống còn 54,2 kg/ha. Điều này không chỉ tiết kiệm chi phí phân bón mà còn giúp cây lúa khỏe mạnh, giảm nguy cơ sâu bệnh. Cuối cùng, việc giảm thuốc bảo vệ thực vật là hệ quả tất yếu của hai biện pháp trên. Khi cây lúa khỏe mạnh, mật độ gieo sạ hợp lý và không bị thừa đạm, khả năng chống chịu sâu bệnh tự nhiên tăng lên. Chương trình khuyến khích không phun thuốc trừ sâu trong 40 ngày đầu, giúp bảo vệ hệ sinh thái thiên địch, góp phần khống chế sâu hại một cách sinh học.

3.1. Kỹ thuật giảm lượng giống và bón phân đạm cân đối

Kỹ thuật giảm lượng giống gieo sạ yêu cầu nông dân sử dụng giống xác nhận, có tỷ lệ nảy mầm cao và sạ thưa với mật độ khuyến cáo từ 100-130 kg/ha. Việc này giúp ruộng lúa thông thoáng, giảm độ ẩm, hạn chế sự phát triển của nấm bệnh. Đồng thời, việc giảm phân đạm được thực hiện bằng công cụ trực quan là bảng so màu lá lúa. Nông dân so màu lá lúa thực tế với màu chuẩn trên bảng để quyết định có cần bón thêm đạm hay không. Phương pháp này đảm bảo cây lúa chỉ nhận lượng đạm vừa đủ vào đúng thời điểm cần thiết, tránh tình trạng dư thừa gây lãng phí và thu hút sâu bệnh.

3.2. Vai trò của việc giảm phun thuốc BVTV trong 40 ngày đầu

Một trong những nguyên tắc quan trọng của chương trình là không phun thuốc trừ sâu trong 40 ngày đầu sau sạ. Giai đoạn này là thời điểm hệ sinh thái đồng ruộng, đặc biệt là các loài thiên địch (như bọ rùa, nhện, ong ký sinh), hình thành và phát triển. Việc giảm thuốc bảo vệ thực vật trong giai đoạn đầu giúp bảo tồn lực lượng thiên địch này. Chúng sẽ trở thành "vệ sĩ" tự nhiên, giúp khống chế mật độ sâu hại trong suốt vụ lúa, giảm đáng kể số lần phun thuốc về sau. Đây là nền tảng của quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), hướng tới một nền nông nghiệp thông minh và thân thiện với môi trường.

IV. Phân tích 3 Tăng Tác động đến năng suất và lợi nhuận

Mục tiêu cuối cùng của chương trình là tạo ra sự gia tăng về năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế. Báo cáo tổng kết mô hình tại Bến Cầu đã cung cấp những số liệu cụ thể để đánh giá mức độ thành công của “3 Tăng”. Về tăng năng suất lúa, kết quả nghiên cứu cho thấy một điểm đáng chú ý: năng suất của nhóm áp dụng (5.094 kg/ha) thấp hơn một chút so với nhóm không áp dụng (5.245 kg/ha). Nguyên nhân được chỉ ra là do một bộ phận nông dân vẫn còn sử dụng giống không xác nhận, ảnh hưởng đến tiềm năng năng suất. Tuy nhiên, điểm sáng thực sự nằm ở hiệu quả kinh tế. Mặc dù năng suất thấp hơn, nhưng nhờ việc cắt giảm mạnh chi phí sản xuất lúa, lợi nhuận cuối cùng lại được cải thiện đáng kể. Cụ thể, tỷ suất lợi nhuận trên tổng chi phí của nhóm áp dụng đạt 1,62 lần, cao hơn đáng kể so với mức 1,46 lần của nhóm truyền thống. Điều này có nghĩa là với mỗi đồng vốn bỏ ra, người nông dân áp dụng mô hình thu về lợi nhuận cao hơn. Đây chính là minh chứng rõ ràng nhất cho việc tăng lợi nhuận nông dân. Về tăng chất lượng gạo, tuy luận văn chưa đi sâu phân tích định lượng, nhưng việc giảm phân đạm và thuốc BVTV về lý thuyết sẽ giúp hạt gạo chắc hơn, ít dư lượng hóa chất, đảm bảo an toàn thực phẩm và có khả năng cạnh tranh tốt hơn trên thị trường.

4.1. Đánh giá thực tế về năng suất và chất lượng hạt gạo

Số liệu từ luận văn cho thấy năng suất trung bình của hộ áp dụng thấp hơn 151 kg/ha. Điều này cho thấy mục tiêu tăng năng suất lúa chưa đạt được như kỳ vọng trong khuôn khổ nghiên cứu. Tuy nhiên, đây không phải là thất bại của mô hình, mà là một chỉ dấu cho thấy cần phải thực hiện đồng bộ hơn, đặc biệt là trong khâu sử dụng giống xác nhận chất lượng cao. Về mặt chất lượng, việc giảm sử dụng hóa chất giúp sản phẩm lúa gạo sạch hơn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường về an toàn thực phẩm, tạo tiền đề cho việc tăng chất lượng gạo trong các vụ mùa tiếp theo khi quy trình được chuẩn hóa.

4.2. Cách mô hình 3 Giảm 3 Tăng trực tiếp tăng lợi nhuận

Lợi ích kinh tế là điểm nổi bật nhất của chương trình. Phân tích từ nghiên cứu của Phan Văn Bửu (2007) chỉ ra rằng tổng chi phí sản xuất của nhóm áp dụng thấp hơn 548.690 đồng/ha so với nhóm không áp dụng. Mức tiết kiệm này đến từ việc giảm lượng giống gieo sạ, giảm phân đạm và giảm thuốc bảo vệ thực vật. Do đó, dù sản lượng có thấp hơn một chút, tỷ suất lợi nhuận vẫn cao hơn 10,96%. Kết quả này chứng minh rằng tăng lợi nhuận nông dân không nhất thiết phải đến từ việc tối đa hóa sản lượng bằng mọi giá, mà có thể đạt được thông qua việc tối ưu hóa chi phí đầu vào, một tư duy quan trọng trong canh tác lúa bền vững.

V. Báo cáo hiệu quả kinh tế kỹ thuật 3 Giảm 3 Tăng tại Bến Cầu

Báo cáo khoa học về đánh giá hiệu quả chương trình “3 Giảm 3 Tăng” trên cây lúa tại huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh đã lượng hóa một cách chi tiết những thành công của mô hình. Về mặt kỹ thuật, chương trình đã chứng tỏ hiệu quả vượt trội trong việc tối ưu hóa vật tư nông nghiệp. Lượng giống giảm 91,1 kg/ha, lượng phân đạm ure giảm 58,3 kg/ha, và chi phí thuốc BVTV giảm 23,02%. Những con số này không chỉ mang ý nghĩa về mặt tiết kiệm mà còn thể hiện sự thay đổi trong tư duy canh tác, chuyển từ thâm dụng sang hiệu quả và khoa học. Về mặt kinh tế, đây là thắng lợi lớn nhất của chương trình. Tổng chi phí đầu tư bình quân giảm 9,12%, tương đương 548.690 đồng/ha. Sự cắt giảm chi phí này đã trực tiếp nâng cao tỷ suất lợi nhuận. Cụ thể, mỗi đồng chi phí bỏ ra, hộ áp dụng thu về lợi nhuận cao hơn hộ không áp dụng 0,16 đồng. Đây là một chỉ số quan trọng, khẳng định mô hình không chỉ là lý thuyết mà thực sự mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn cho người nông dân. Ngoài ra, chương trình còn tạo ra những tác động tích cực về xã hội và môi trường, nâng cao nhận thức của nông dân về sản xuất an toàn, góp phần bảo vệ hệ sinh thái nông nghiệp và sức khỏe cộng đồng.

5.1. So sánh chi phí đầu tư giữa hai mô hình canh tác

Theo Bảng 4.10 trong luận văn, tổng chi phí sản xuất lúa bình quân trên 1 ha của nhóm hộ áp dụng là 5.992.670 đồng, trong khi nhóm hộ không áp dụng là 6.541.360 đồng. Mức chênh lệch 548.690 đồng/ha chủ yếu đến từ ba khoản mục: chi phí giống giảm 246.330 đồng (nhờ giảm lượng giống gieo sạ), chi phí thuốc BVTV giảm 154.000 đồng, và chi phí lao động giảm 61.000 đồng (do giảm số lần phun thuốc và bón phân). Điều này cho thấy mô hình tác động toàn diện lên cơ cấu chi phí, giúp nông dân tiết kiệm một khoản đầu tư đáng kể.

5.2. Phân tích tỷ suất lợi nhuận và thu nhập thực tế

Mặc dù lợi nhuận tuyệt đối của nhóm áp dụng thấp hơn không đáng kể (chênh lệch 97.690 đồng/ha do năng suất có phần suy giảm), nhưng chỉ số đo lường hiệu quả kinh tế là tỷ suất lợi nhuận/tổng chi phí lại cho thấy sự vượt trội. Tỷ suất 1,62 của nhóm áp dụng so với 1,46 của nhóm không áp dụng chứng tỏ mô hình giúp đồng vốn được sử dụng hiệu quả hơn. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với các nông hộ có quy mô nhỏ, nguồn vốn hạn chế, giúp họ tối đa hóa lợi ích trên từng đồng vốn đầu tư, là một bước tiến quan trọng trong việc tăng lợi nhuận nông dân.

VI. Kết luận và kiến nghị nhân rộng mô hình canh tác bền vững

Nghiên cứu về đánh giá hiệu quả chương trình “3 Giảm 3 Tăng” trên cây lúa tại huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh đã khẳng định đây là một mô hình sản xuất lúa hiệu quả, phù hợp với định hướng canh tác lúa bền vững. Chương trình đã thành công trong việc giảm đáng kể chi phí đầu vào về giống, phân đạm và thuốc BVTV, từ đó cải thiện rõ rệt hiệu quả kinh tế cho người nông dân thông qua việc tăng tỷ suất lợi nhuận. Đồng thời, mô hình còn mang lại những lợi ích vô hình nhưng lâu dài về môi trường và xã hội, như bảo vệ thiên địch, giảm ô nhiễm hóa chất và nâng cao nhận thức cộng đồng. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần khắc phục, đặc biệt là vấn đề năng suất chưa tăng như kỳ vọng và tỷ lệ nông dân sử dụng giống xác nhận còn thấp. Để nhân rộng mô hình thành công, cần có những giải pháp đồng bộ hơn. Các cơ quan chức năng như Sở Nông nghiệp và PTNT Tây Ninh và trạm khuyến nông cần tăng cường công tác tập huấn, tuyên truyền. Chính sách hỗ trợ về giống chất lượng cao và bao tiêu sản phẩm sạch cũng là yếu tố then chốt để khuyến khích nông dân mạnh dạn áp dụng, đưa “3 Giảm 3 Tăng” trở thành phương thức canh tác phổ biến, góp phần xây dựng một nền nông nghiệp Việt Nam hiện đại, an toàn và bền vững.

6.1. Tổng kết những mặt đạt được và hạn chế của chương trình

Mặt đạt được lớn nhất của chương trình là giảm chi phí sản xuất và tăng hiệu quả sử dụng vốn, trực tiếp tăng lợi nhuận nông dân trên một đơn vị đầu tư. Chương trình cũng thành công trong việc thay đổi nhận thức và tập quán canh tác của nông dân. Hạn chế chính được ghi nhận là năng suất chưa tăng, chủ yếu do khâu giống chưa được đảm bảo. Ngoài ra, việc áp dụng đòi hỏi nông dân phải thay đổi tư duy, cần thời gian để tin tưởng và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật.

6.2. Đề xuất giải pháp để nhân rộng mô hình hiệu quả hơn

Để nhân rộng mô hình thành công, cần có sự vào cuộc của nhiều bên. Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ giá giống xác nhận, liên kết với doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm lúa gạo chất lượng cao sản xuất theo quy trình. Các trạm khuyến nông cần tổ chức thêm nhiều lớp tập huấn, hội thảo đầu bờ để nông dân "mắt thấy tai nghe". Việc xây dựng các mô hình trình diễn điểm và tôn vinh những nông dân làm tốt sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang canh tác lúa bền vững trên diện rộng, góp phần vào sự nghiệp phát triển nông nghiệp địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Đặt vẫn đề: Giới thiệu sơ nét lý do chọn đề tài cũng như mục đích nghiên cứu và phạm vi phạm vi thực hiện. Chương II: Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu: Trong chương này chúng tôi giới thiệu một số khái niệm: Nông nghiệp bền vững; kinh tế hộ gia đình, hướng phát triển nông nghiệp Việt Nam, vai trò của các thành phần, một số nét tổng quan về chương trình “3 giảm, 3 tăng” và phương pháp nghiên cứu đề tài. Chương III: Tổng quan: Trình bày một cách khái quát về vị trí địa lí, điều kiện kinh tế - xã hội của huyện. Chương IV: Nội dung nghiên cứu và thảo luận: Trong chương trình này tôi tập trung nghiên cứu điều tra các hộ có tập huấn và không tập huấn về việc áp dụng chương trình 3 giảm 3 tăng, nhằm dé đạt được các kết quả mà chương trình thực hiện; những khó khăn gặp phải, từ đó đề ra các giải pháp, giải quyết thực hiện nhân rộng chương trình này.

Chương V: Kết luận và kiến nghị: Những kết quả nghiên cứu làm cơ sở cho những đề xuất chương trình sau này sau này. CHƯƠNG 2 TỎNG QUAN 2. Điều kiện tự nhiên 2. Vị trí địa lý Huyện Bến Cầu thuộc tỉnh Tây Ninh, là một huyện nông nghiệp biên giới, có đường biên giới chung với Campuchia dai 32 km, với 2 cửa khẩu Mộc Bài và Long Thuận; cách thị xã Tây Ninh 30 km là phía Tây -nam, cách thành phó Hồ Chí Minh 70 km về phía Tây- bắc, được giới hạn bởi ranh giới hành chính như sau: - Bắc giáp huyện Châu Thành.

- Nam giáp huyện Trảng Bàng. - Đông giáp huyện Gò Dau (sông Vàm Cỏ Đông). - Tây giáp Campuchia 32 km. Bến Cầu có vị trí rất thuận lợi để phát triển kinh tế-xã hội, với địa thế có khu kinh tế Mộc Bài, khu thương mại quốc tế, đường xuyên Á được xây dựng đi qua cửa khẩu Mộc Bài, tạo điều kiện thuận lợi trong việc hòa nhập với kinh tế biên giới, kinh tế của cả nước trong thời kỳ hội nhập.

Quy mô Tổng diện tích tự nhiên là 23.332,62 ha, chiếm 5,7% điện tích toàn tỉnh Tây Ninh, gồm 08 xã và 01 thị tran. Với tông dân số là 64.320 người chiếm 276 người/ km’. Khí hậu - thủy văn a) Khí hậu Huyện Bến Cầu nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa với những đặc trưng chính như sau: - Nắng nhiều, nhiệt độ bình quân cả năm khoảng 27,7°C, biên độ nhiệt ngày đêm chênh lệch lớn 8 — 9°C. - Lượng mưa trung bình hang nam từ 2000mm đến 2200mm, chia làm 02 mùa rỏ rệt.

Mùa mưa gây ngập úng ở địa hình thấp, xói mòn ở khu vực đại hình cao từ tháng 06 đến tháng 11. Vào mùa khô từ tháng 12 đến tháng 05 dé gây hạn hán ở một số khu vực. b) Thủy văn Nguồn nước của huyện khá dồi dào với những sông rạch chính sau: - Sông Vàm Cỏ Đông bắt nguồn từ Campuchia, chảy theo hướng Tây Bắc- Đông nam, đoạn chảy qua huyện dài khoảng 30 km, chiều rộng bình quân 200m, sâu 15m. Độ dốc lòng sông nhỏ 0,21%, lưu lượng nước trung bình khoảng 96 m’/s.

- Rạch Bảo bắt nguồn từ đất Campuchia, đoạn chảy qua huyện thuộc xã Long Thuận với chiều đài 10 km, chiều rộng trung bình 30 - 40m, chiều sâu 3 - 4m. - Rạch Gò Suối bắt nguồn từ đất Campuchia, đoạn chảy qua huyện là ranh giới giữa huyện Bến Cầu và Trang Bàng, với chiều dai 11 km, chiều rộng trung bình 10 - 20m, chiều sâu 1- 2m. - Rạch Đìa Xù được nạo vét, mở rộng từ rạch tự nhiên năm 1983, đài 5.27 km, tiêu úng cho vùng đất phía Bắc quốc lộ 22A. - Ngoài ra huyện cón có một số kênh đào như: An Thạnh, Long Phước, kênh 327, kênh Ba Vũng có vai trò quan trọng trong việc tiêu nước phục vụ cho sản xuất.

Địa hình Địa hình nghiêng từ Tây sang Đông (từ biên giới về sông Vàm Cỏ Đông) và từ Bắc xuống nam (hướng dốc về sông Vàm Cỏ Đông và các rạch ngang). Địa hình mang đặc điểm đồng bằng là các thềm sông bậc I, độ cao trung bình 3-5 m, độ cao mặt dat thấp nhất dưới, 5 m nằm đọc theo sông Vàm Cé Đông va các rạch ngang. Nhìn chung địa hình khá bằng phẳng, có độ đốc nhỏ, thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp trong việc bố trí hệ thống kênh mương, xong bắt lợi cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng do địa hình thấp. Đất đai - thô nhưỡng a) Đất đai Tính đến ngày 25/01/2007 huyện có điện tích đất tự nhiên là 23.332,63 ha, trong đó đất sử dụng nông nghiệp 20.305,98 ba, đất lâm nghiệp 758,35 ha, đất chuyên dùng 940 ha, đất khu dân cư 511 ha, và số còn lại là đất chưa sử dụng 50 ha.

b) Thé nhưỡng Huyện Bến Cần có 2 nhóm đất chính: - Nhóm đất xám: + Đất xám điền hình + Đất xám có tầng loang 16 đỏ vàng + Đất xám đọng min + Đất xám có tầng loang 16 đỏ vàng bị giây - Nhóm đất phèn: + Dat phèn tiềm tàng + Dat phèn hoạt động + Đất phèn thủy ngân c) Tình hình sử dụng đất của huyện Tình hình sử dụng của huyện Bến Cầu đa phần không có sự biến động mạnh, đất nông nghiệp trồng cây hàng năm và trồng lúa là chủ yếu. Từng loại đất được thể hiện qua bảng 2.1 như sau: Bảng 2.1: Quỹ đất sử dung nông - lâm - thúy sản của huyện Bến Cầu năm 2003-2006 DVT: ha Tốc độ tăng Năm 2003 2004 2005 2006 2006/2003 Tông diện tích 2333262 2333262 2333262 2333262 2333262 1. Đất nông nghiệp 1961577 2110539 20289. Mau và cây CN hàngnăm 178394 219109 219109 2171.

Dat lam nghiép 758. Rừng tự nhiên 736. Đất nuôi trồng thủy sản 24.13 Nguồn: Phòng Thông kê huyện Bến Câu Bảng 2.1 cho thấy quỹ đất sử dụng trong Nông-Lâm-Thủy sản của huyện Bến Cầu qua các năm từ 2003 - 2006 như sau: - Đất nông nghiệp: Nhìn chung năm 2006 so với năm 2003 tăng 3,52%. Trong đó: Diện tích cây hàng năm 2006 là 16888.00ha, so với năm 2003 là 16681.

Tổng diện tích đất trồng cây hàng năm trên địa bàn huyện còn chiếm tỷ lệ khá cao. Trong đó, diện tích lúa chiếm tỷ lệ cao nhất trong tất cả diện tích đất trồng cây hàng năm, đạt 14716. Nhưng điện tích đất canh tác lúa năm 2006 giảm hơn so với năm 2003 là 1,21%. Diện tích cây lâu năm: Nhìn chung có chiều hướng tăng lên, năm 2006 tăng so với năm 2003 là 106,38%.

- Đất lâm nghiệp: Trong tương lai có chiều hướng tăng năm 2006 so với năm 2003 là 0,01%. - Đất nuôi trồng thủy sắn: Cũng tăng vọt rất nhanh, năm 2006 so với năm 2003 là 189,16%. - Đất khác gồm: Đất nhà ở, đất giao thông, đất thủy lợi, liên tục giảm liên tục. Năm 2006 giảm hơn so với năm 2003 là 25,13%.

Tài nguyên rừng và Thảm thực vat - Rừng Bến Cầu bị tàn phá nặng trong chiến tranh. Sau ngày giải phóng lại bị con người khai thác kiệt huệ nên làm cho diện tích ngày càng thu hẹp, hiện nay diện tích đất rừng ở huyện chỉ còn 736ha là rừng tài sinh để phòng hộ và 22,30ha là rừng trồng. - Thảm thực vật nhân tạo chủ yếu là các loại cây trồng nông nghiệp như lúa, mì, bap, đậu phộng, xoài. Ngoài ra, do thực hiện khai hoang và chuyển dich cơ cầu sử dụng đất, nông dân huyện Bến Cầu còn trồng hơn 200ha cây xà cừ, tràm Bông Vàng, Bạch Đàn và hơn 100ha cây tràm miền Tây nam bộ.

DIEU KIỆN KINH TE - XÃ HỘI 2. Tăng trưởng kinh tế Bang 2. Tình Hình Tăng Trưởng GDP Giai Doan 2001-2005 Năm 2001 2002 2003 2004 2005 —n pos 0 Tos độ Du trưởng (%) 4.26 2,24 11,45 Nguôn: Phòng Thông kê huyện Bên Câu Bảng 2.2 cho thấy trong giai đoạn 2001-2005, kinh tế trên địa bàn huyện Bến Cầu có tốc độ tăng trưởng tăng liên tục với mức tăng trưởng bình quân ít nhất là 4,02% cao nhất là 8,17%. Kết quả tăng trưởng kinh tế qua các năm cho thấy huyện đã đạt mục tiêu tăng trưởng trung bình là 11,45% dat được mục tiêu dé ra.

Với tốc độ tăng trưởng như trên, cơ cấu nền kinh tế trong giai đoạn này ngày càng thay đổi theo hướng phù hợp và hiệu quả. Tuy nhiên tốc độ tăng trưởng qua các năm không được ồn định tăng giảm liên tục. Dân số - lao động Tính đến năm 2006, dân số toàn huyện Bến Cầu có 64.320 nhân khẩu với 14.680 hộ, mật độ dan số là 276 người/km”. Huyện có 8 xã, thị tran, dân số được phân bố đều trong toàn huyện.

Với tỷ lệ tăng dân số tư nhiên là 1,19%, tỷ lệ sinh là 1,42%. Qua các chỉ số trên, thì tốc độ tăng dân số cón khá cao và toàn huyện có 36.855 người trong độ tuôi lao đông. Số lao động đang làm việc là 32. Trong đó, tập trung chủ yếu ở lĩnh vực nông-lâm-thủy sản là 26.856 người, các lĩnh vực còn lại là 5.

Số lao động thất nghiệp là 3. Diện Tích, Dân Số, Mật Độ Dân Số Năm 2006 Mật độ dân số Chỉ tiêu iain ‘ich (Km) Số hộ Dân số trung bình (người) trung bình — (Người/km') Tổng số 233,3 14. Long Phước 32,89 327 1. Long Khánh 28,89 1.125 445 Nguôn: Phòng Thống kê huyện Bên Cau,2007 2.

Cơ sở hạ tầng a) Điện _ Nguồn điện lưới quốc gia cung cấp cho huyện Bến Cầu từ trạm Trảng Bàng. Đền năm 2006, các xã trong huyện đều có mạng lưới điện quốc gia di qua, tong số hộ sử dung điện là 12.690 hộ, tỷ lệ hộ sử dụng điện mới đạt 92%. b) Giao thông Tổng chiều dài đường bộ trên toàn huyện là 26.254km, trong đó gồm các tuyến đường chính như sau: - Đường quốc lộ 22 A (đường Xuyên Á): 10km đoạn qua cầu Gò Dầu đến cửa khẩu Mộc Bài, qua 2 xã An Thạnh và Lợi Thuận. 11 teens —= = - trim - Đường 786: đoạn chạy qua huyện dài 23,8 km từ rah giới huyện Chau Thành đến ranh giới huyện Trảng Bàng.

Trong tổng chiều dài đường bộ, kết cấu mặt đường như sau: đường nhựa 36,9km, đường cấp phối sỏi đỏ 29km; đường đất 196,64km. Mật độ đường bình quân toàn huyện, tính nhựa và đường cấp phối sỏi đỏ là 0,35 km đường/km” (roàn tỉnh 1,6km). Nhìn chung mạng lưới giao thông huyện qua các trục đường chính, trung tâm huyện mới được hoàn thiện, mạng lưới đường nông thôn xã, 4p chưa được hoàn thiện, kết cấu mặt đường còn xấu, không đảm bảo trong tải lưu thông nên gây khó khăn cho việc vận chuyển vật tư sản xuất và sản pham thu hoạch. c) Giáo duc Đến năm 2006 toàn huyện có 38 trường học gồm: 9 trường mau giáo và 29 trường phổ thông.