Luận văn thạc sĩ hus đánh giá hiệu quả việc thực hiện chính sách bồi thường hỗ trợ và tái định cư tại một số dự án trên địa bàn huyện thanh oai thành phố hà nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hus đánh giá hiệu quả việc thực hiện chính sách bồi thường hỗ trợ và tái định cư tại một số dự án, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Tiến Ngọc Tú
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Anh Tuấn
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Địa chính
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Việc Thực Hiện Chính Sách Bồi Thường, Hỗ Trợ Giải Phóng Mặt Bằng Và Tái Định Cư Tại Một Số Dự Án Trên Địa Bàn Huyện Thanh Oai, Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ BỒI THƢỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƢ
• 1.1. Tổng quan về các chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 1.2. Tính tất yếu
• 1.3. Chính sách bồi thường, hỗ trợ
• 1.4. Chính sách tái định cư
• 1.5. Mối quan hệ giữa bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
• 1.6. Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
• 1.7. Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong điều kiện của Việt Nam
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ BỒI THƢỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƢ (tiếp tục)
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Chính Sách Bồi Thường Tại Huyện Thanh Oai

Chính sách bồi thường và tái định cư là một phần quan trọng trong quá trình phát triển đô thị và kinh tế tại huyện Thanh Oai, Hà Nội. Việc đánh giá hiệu quả của chính sách này không chỉ giúp cải thiện quy trình thực hiện mà còn đảm bảo quyền lợi cho người dân bị ảnh hưởng. Huyện Thanh Oai, với sự phát triển nhanh chóng, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Đánh giá hiệu quả của chính sách này sẽ giúp xác định những điểm mạnh và điểm yếu, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện.

1.1. Tính Cấp Thiết Của Việc Đánh Giá Chính Sách Bồi Thường

Việc đánh giá chính sách bồi thường là cần thiết để đảm bảo rằng người dân nhận được sự hỗ trợ công bằng và hợp lý. Điều này không chỉ giúp nâng cao đời sống của người dân mà còn tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng.

1.2. Mục Tiêu Của Đánh Giá Hiệu Quả Chính Sách

Mục tiêu chính của việc đánh giá là xác định mức độ hiệu quả của chính sách bồi thường và tái định cư, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Chính Sách Bồi Thường Tại Huyện Thanh Oai

Chính sách bồi thường và tái định cư tại huyện Thanh Oai đang gặp phải nhiều vấn đề và thách thức. Những khó khăn này không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các dự án mà còn gây ra sự bức xúc trong cộng đồng dân cư. Việc thiếu minh bạch trong quy trình bồi thường, cũng như sự không đồng nhất trong mức bồi thường là những vấn đề nổi bật.

2.1. Thiếu Minh Bạch Trong Quy Trình Bồi Thường

Nhiều người dân cho rằng quy trình bồi thường thiếu minh bạch, dẫn đến sự nghi ngờ và không hài lòng. Việc công khai thông tin về mức bồi thường và quy trình thực hiện là rất cần thiết.

2.2. Mức Bồi Thường Không Đáp Ứng Được Thiệt Hại

Mức bồi thường hiện tại chưa phản ánh đúng giá trị thực tế của tài sản bị thu hồi, gây ra sự không công bằng cho người dân. Cần có các nghiên cứu và điều chỉnh hợp lý để đảm bảo quyền lợi cho người dân.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Chính Sách Bồi Thường Tại Huyện Thanh Oai

Để đánh giá hiệu quả của chính sách bồi thường và tái định cư, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Việc thu thập dữ liệu từ các hộ dân bị ảnh hưởng, cùng với việc phân tích các chính sách hiện hành sẽ giúp đưa ra những đánh giá chính xác.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Sử dụng các phương pháp khảo sát, phỏng vấn và thu thập tài liệu để có cái nhìn tổng quan về tình hình bồi thường và tái định cư tại huyện Thanh Oai.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Đánh Giá

Phân tích dữ liệu thu thập được để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của chính sách bồi thường, từ đó đưa ra các khuyến nghị cải thiện.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Huyện Thanh Oai

Kết quả nghiên cứu về chính sách bồi thường và tái định cư tại huyện Thanh Oai cho thấy nhiều điểm cần cải thiện. Việc áp dụng các chính sách bồi thường hợp lý sẽ giúp nâng cao đời sống cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Chính Sách Bồi Thường

Nghiên cứu cho thấy rằng nhiều hộ dân vẫn chưa hài lòng với mức bồi thường hiện tại. Cần có các biện pháp điều chỉnh để đảm bảo quyền lợi cho người dân.

4.2. Ứng Dụng Các Giải Pháp Cải Thiện

Đề xuất các giải pháp cải thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư nhằm nâng cao hiệu quả và sự hài lòng của người dân.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Tương Lai Về Chính Sách Bồi Thường Tại Huyện Thanh Oai

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng chính sách bồi thường và tái định cư tại huyện Thanh Oai cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu và quyền lợi của người dân. Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả của chính sách này trong tương lai.

5.1. Kết Luận Về Hiệu Quả Chính Sách

Chính sách bồi thường hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, cần có sự điều chỉnh để đảm bảo quyền lợi cho người dân.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện Chính Sách

Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm cải thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân tại huyện Thanh Oai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại vùng ven đô Thủ đô Hà Nội đặt ra áp lực chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất vô cùng mạnh mẽ. Tại huyện Thanh Oai, tổng diện tích tự nhiên đạt 12.385,56 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm tới 69,21% với 8.571,93 ha. Kinh tế địa phương ghi nhận bước chuyển mình đáng kể khi tỷ trọng nông nghiệp giảm từ 43,65% năm 2005 xuống còn 25,27% năm 2011, nhường chỗ cho tỷ trọng công nghiệp - xây dựng tăng vọt lên 51,95%. Đặc biệt, sau sự kiện sáp nhập toàn bộ địa giới tỉnh Hà Tây cũ vào thành phố Hà Nội ngày 01 tháng 08 năm 2008, công tác quản lý đất đai và thu hồi mặt bằng phải đối mặt với hàng loạt rào cản do sự thiếu đồng bộ giữa các khung chính sách pháp lý cũ và mới.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu tập trung vào sự bất cập trong quá trình thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, dẫn đến hiện tượng chậm tiến độ giải phóng mặt bằng và gia tăng tình trạng khiếu kiện đất đai. Mục tiêu trọng tâm của luận văn là phân tích thực trạng triển khai chính sách tại 3 dự án điển hình trên địa bàn huyện Thanh Oai, bao gồm: Dự án Khu đô thị mới Thanh Hà A, B - Cienco 5, Dự án Đường trục phát triển phía Nam tỉnh Hà Tây và Dự án Khu đất dịch vụ 10% cụm công nghiệp Thanh Oai tại xã Bích Hòa. Thông qua việc đo lường các chỉ số kinh tế - xã hội trong giai đoạn 2005 - 2012, nghiên cứu xây dựng hệ thống giải pháp toàn diện nhằm rút ngắn thời gian bàn giao mặt bằng, bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân bị thu hồi tư liệu sản xuất chính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý luận kinh tế đất đai và lý thuyết quyền tài sản trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Khi Nhà nước thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu toàn dân để thu hồi quyền sử dụng đất vì mục đích phát triển hạ tầng kinh tế, việc bồi hoàn giá trị phải bảo đảm nguyên tắc công bằng và bù đắp đầy đủ thiệt hại thực tế. Khung lý thuyết của nghiên cứu tích hợp mô hình đánh giá rủi ro và tái thiết sinh kế của các tổ chức quốc tế lớn như Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Phát triển Châu Á, trong đó nhấn mạnh rằng tái định cư không chỉ là việc di dời vật lý mà là quá trình phục hồi điều kiện kinh tế - xã hội để người dân đạt mức sống bằng hoặc tốt hơn trước khi triển khai dự án.

Các khái niệm cơ bản được chuẩn hóa trong nghiên cứu gồm 4 nội dung chính:

1. Bồi thường thiệt hại về đất và tài sản gắn liền với đất theo giá trị thị trường tại thời điểm thu hồi.
2. Hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ sản xuất và đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp cho lao động nông nghiệp mất việc làm.
3. Tái định cư dưới ba hình thức tập trung, tại chỗ và xen ghép nhằm tạo lập chỗ ở mới an toàn, đồng bộ hạ tầng kỹ thuật.
4. Quy trình giải phóng mặt bằng hành chính từ khâu thông báo, kiểm đếm đến cưỡng chế thu hồi đất theo quy định pháp luật.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp đa chiều từ các báo cáo thống kê đất đai giai đoạn 2005 - 2011 của Ủy ban nhân dân huyện Thanh Oai, hồ sơ phương án bồi thường chi tiết từ Hội đồng Bồi thường giải phóng mặt bằng huyện và các văn bản quy phạm pháp luật chủ chốt như Nghị định số 197/2004/NĐ-CP, Nghị định số 84/2007/NĐ-CP và Nghị định số 69/2009/NĐ-CP.

Để thu thập số liệu sơ cấp, nghiên cứu tiến hành khảo sát thực địa với cỡ mẫu 150 hộ gia đình có đất bị thu hồi thuộc 3 dự án nghiên cứu điểm. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng dựa trên danh sách trích lục địa chính tại các xã Cự Đà, Bích Hòa và các xã dọc tuyến trục phát triển phía Nam, có sự tham gia giám sát của cán bộ địa chính xã và trưởng thôn. Phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp so sánh đối chiếu đa chiều trước và sau giải phóng mặt bằng được lựa chọn nhằm lượng hóa chính xác mức độ suy giảm thu nhập, khả năng hấp thụ tiền bồi thường và mức độ hài lòng của cộng đồng cư dân.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, việc thay đổi cơ chế chính sách giá đất giữa giai đoạn áp dụng Nghị định 197/2004/NĐ-CP và Nghị định 69/2009/NĐ-CP tạo ra sự chênh lệch lớn về mức bồi hoàn giữa các đợt chi trả trong cùng một dự án. Điển hình tại dự án Khu đô thị mới Thanh Hà A, B - Cienco 5, các hộ dân bàn giao mặt bằng ở giai đoạn thôn Thượng năm 2010 nhận đơn giá hỗ trợ thấp hơn đáng kể so với phương án áp dụng tại thôn Cự Đà năm 2011, làm phát sinh khiếu nại kéo dài từ hơn 60% số hộ dân bị ảnh hưởng.

Thứ hai, việc sử dụng tiền bồi thường và chuyển đổi nghề nghiệp của người dân bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Toàn huyện có 8.217,1 ha đất sản xuất nông nghiệp trực tiếp nuôi sống 46.305 hộ gia đình với mật độ dân số 1.423 người/km². Sau khi nhận tiền đền bù, khoảng 70% số hộ dùng tiền để xây mới nhà cửa và mua sắm tiện nghi sinh hoạt, chỉ có khoảng 15-20% chuyển hướng vốn sang đầu tư sản xuất kinh doanh hoặc cho con em học nghề dài hạn. Thu nhập bình quân đầu người dù tăng từ 5,6 triệu đồng năm 2005 lên 9,17 triệu đồng năm 2011 nhưng thiếu tính ổn định khi mất đi tư liệu sản xuất chính.

Thứ ba, tiến độ giải phóng mặt bằng tại 3 dự án trọng điểm đều bị kéo dài từ 12 đến 24 tháng so với kế hoạch ban đầu. Vướng mắc lớn nhất tập trung tại khâu kiểm đếm hiện trạng và phân loại nguồn gốc đất nông nghiệp xen kẹt, đất giao trái thẩm quyền trước ngày 01 tháng 07 năm 2004, gây cản trở trực tiếp đến tiến độ thi công tuyến đường trục phát triển phía Nam và khu đất dịch vụ 10% tại xã Bích Hòa.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân sâu xa của các tồn tại trên bắt nguồn từ cơ chế bảng giá đất do Nhà nước ban hành thường chỉ bằng 30-50% mức giá chuyển nhượng thực tế ngoài thị trường trong điều kiện bình thường. Bên cạnh đó, việc bàn giao hạ tầng kỹ thuật các khu đất dịch vụ 10% triển khai quá chậm, khiến người dân không có mặt bằng để tái thiết hoạt động thương mại dịch vụ thay thế cho sản xuất lúa nước.

Dữ liệu khảo sát được mô tả rõ nét qua bảng phân bổ cơ cấu sử dụng nguồn tiền bồi thường của 150 hộ dân và biểu đồ tương quan giữa thời gian thẩm định phương án bồi thường với tỷ lệ đơn thư khiếu nại. So sánh với các nguyên tắc chuẩn của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), chính sách bồi thường trên địa bàn huyện Thanh Oai giai đoạn này chưa chú trọng đúng mức đến việc khảo sát xã hội học đầu vào như trình độ học vấn, cơ cấu lao động trong độ tuổi và nhu cầu đào tạo nghề thực tế của từng hộ gia đình.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn huyện Thanh Oai, các cơ quan chức năng cần triển khai đồng bộ 4 nhóm giải pháp chiến lược sau:

• Hoàn thiện phương pháp định giá đất bồi thường tiệm cận thị trường: Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và Sở Tài chính cần thuê các đơn vị thẩm định giá độc lập để xác định hệ số điều chỉnh giá đất sát với giao dịch thực tế, phấn đấu giảm trên 40% tỷ lệ phát sinh khiếu kiện ngay từ khi công bố phương án chi tiết.
• Đổi mới toàn diện mô hình hỗ trợ sinh kế và giải quyết việc làm: Trích lập từ 30% đến 50% nguồn thu từ tiền sử dụng đất và tiền đấu giá quyền sử dụng đất vào Quỹ phát triển đất nhằm tài trợ 100% chi phí các khóa đào tạo nghề chất lượng cao, đặt mục tiêu tối thiểu 85% lao động nông thôn mất đất có việc làm ổn định trong vòng 12 tháng.
• Đẩy nhanh tiến độ thi công đồng bộ hạ tầng khu đất dịch vụ và tái định cư: Ủy ban nhân dân huyện Thanh Oai và Ban Quản lý dự án phải hoàn thành 100% hệ thống giao thông, điện, nước tại khu đất dịch vụ 10% xã Bích Hòa trước khi thực hiện thu hồi dứt điểm mặt bằng đất canh tác.
• Minh bạch hóa quy trình kiểm kê và rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính: Rút ngắn chu kỳ lập và phê duyệt phương án bồi thường từ 45 ngày xuống dưới 20 ngày, bảo đảm 100% phương án bồi thường được niêm yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã và nhà văn hóa thôn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Cán bộ quản lý địa chính và Hội đồng Bồi thường giải phóng mặt bằng cấp quận, huyện: Nắm vững quy trình xử lý hồ sơ pháp lý đất đai phức tạp, áp dụng khung giá bồi thường linh hoạt và hạn chế sai sót trong kiểm kê hiện trạng.
• Chủ đầu tư các dự án phát triển đô thị và hạ tầng giao thông: Xây dựng kế hoạch tài chính dự phòng bồi thường chính xác, thiết lập quy trình tham vấn cộng đồng hiệu quả nhằm bảo đảm tiến độ thi công dự án.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Địa chính: Tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu kết hợp giữa số liệu địa chính, bản đồ quy hoạch và công cụ điều tra xã hội học định lượng.
• Các chuyên gia hoạch định chính sách an sinh xã hội: Tham khảo nguồn tư liệu thực tiễn sâu sắc về tác động của việc sáp nhập địa giới hành chính đến biến động giá đất và an sinh của cư dân nông thôn ven đô.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm nghẽn lớn nhất trong công tác giải phóng mặt bằng tại huyện Thanh Oai giai đoạn 2008 - 2012 là gì?
   Điểm nghẽn lớn nhất là sự chuyển giao cơ chế pháp lý sau khi hợp nhất Hà Tây vào Hà Nội. Việc áp dụng thay đổi giữa bảng giá đất cũ và các quy định mới theo Nghị định 69/2009/NĐ-CP tạo ra khoảng chênh lệch lớn về quyền lợi giữa các đợt chi trả, dẫn đến việc hơn 60% hộ dân chậm nhận tiền bồi thường.

2. Chính sách giao đất dịch vụ 10% tại cụm công nghiệp Thanh Oai được thực hiện như thế nào?
   Đây là cơ chế giao đất ở hoặc đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp với diện tích tương đương 10% diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi, nhằm tạo mặt bằng sinh kế lâu dài giúp các hộ nông dân chuyển đổi từ làm nông sang kinh doanh dịch vụ thương mại.

3. Kinh nghiệm quốc tế từ Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) có thể áp dụng ra sao?
   Bài học cốt lõi là áp dụng nguyên tắc giá thay thế toàn diện cho tài sản bị thiệt hại và bắt buộc phải hoàn thành việc bố trí tái định cư đồng bộ về hạ tầng xã hội trước khi khởi công các hạng mục công trình chính.

4. Vì sao cần thành lập Quỹ phát triển đất theo quy định của pháp luật?
   Quỹ phát triển đất được trích lập từ 30% đến 50% nguồn thu tiền sử dụng đất giúp chính quyền địa phương chủ động nguồn vốn chi trả tiền bồi thường nhanh chóng, không bị phụ thuộc vào tiến độ giải ngân của từng chủ đầu tư dự án.

5. Cần làm gì để xử lý dứt điểm các vướng mắc về kiểm kê nguồn gốc đất đai?
   Cơ quan địa chính cần tăng cường hoàn thiện hồ sơ địa chính cơ sở, lưu trữ dữ liệu số hóa 100% các mốc thời gian chuyển nhượng đất trước năm 1993 và trước ngày 01 tháng 07 năm 2004 để làm căn cứ bồi thường minh bạch, chính xác.

Kết luận

• Luận văn cung cấp bức tranh toàn diện và sâu sắc về thực trạng thu hồi đất nông nghiệp trên quy mô 12.385,56 ha tại huyện Thanh Oai trong giai đoạn chuyển đổi đô thị hóa mạnh mẽ.
• Làm rõ các hạn chế cốt lõi về chính sách giá bồi thường, việc chậm trễ bàn giao đất dịch vụ 10% và nguy cơ suy giảm sinh kế lâu dài của người nông dân mất đất.
• Hệ thống hóa các bài học kinh nghiệm quốc tế từ WB, ADB và mô hình tái định cư tại các nước trong khu vực để vận dụng linh hoạt vào bối cảnh cụ thể của Thủ đô Hà Nội.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá, có tính khả thi cao về thẩm định giá đất, hỗ trợ đào tạo nghề và chuẩn hóa quy trình hành chính giải phóng mặt bằng.
• Đề tài là tài liệu tham khảo giá trị cao dành cho các nhà quản lý địa chính, các đơn vị tư vấn phát triển hạ tầng và giới nghiên cứu học thuật trong việc hoàn thiện thể chế đất đai tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài: Đất là sản phẩm của tự nhiên, qua quá trình tác động của con ngƣời đất đai là yếu tố tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất nông nghiệp, làm mặt bằng xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng, xây dựng các công trình sản xuất kinh doanh, xây dựng đô thị và các khu dân cƣ. Cùng với sự phát triển của xã hội, đất đai đƣợc sử dụng vào nhiều mục đích và nhu cầu sử dụng đất ngày một tăng lên. Việc sử dụng đất có hiệu quả cả về kinh tế – xã hội và tính bền vững môi trƣờng ngày càng có ý nghĩa. Sử dụng đất đai vào các mục đích an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng để thực hiện mục tiêu phát triển đất nƣớc, đặc biệt là các dự án phát triển đô thị, dự án sản xuất, kinh doanh phát triển kinh tế là một tất yếu khách quan trong quá trình phát triển công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nƣớc [5].

Để có mặt bằng xây dựng các dự án, Nhà nƣớc cần thu hồi đất của nhân dân và thực hiện việc bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ cho các hộ dân có đất bị thu hồi. Trong thời gian qua, Đảng và Nhà nƣớc ta đã có nhiều cố gắng trong việc xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ. Tuy nhiên, đất đai và công tác bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất đang là vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp, ảnh hƣởng đến nhiều mặt của phát triển kinh tế – xã hội và đời sống của dân cƣ ở các địa phƣơng. Do đó, thực tế công tác bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ vẫn còn nhiều vƣớng mắc và tồn tại gây nhiều bức xúc trong nhân dân.

Tình trạng tiến độ giải phóng mặt bằng chậm là rất phổ biến làm chậm tiến độ thực hiện dự án. Tại Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 3/12/2004 của Chính phủ về việc bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất, đã quy định cụ thể về các mức bồi thƣờng về đất, tài sản và các chính sách hỗ trợ, tái định cƣ. Giao nhiệm vụ bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ cho các cơ quan chức năng ở cấp huyện (quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh), chức năng của cấp xã trong công tác giải phóng mặt bằng. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cùng đó là trách nhiệm của các cơ quan chức năng co liên quan, nghĩa vụ và quyền lợi của ngƣời bị thu hồi đất [14].

Huyện Thanh Oai thuộc thành phố Hà Nội là một huyện phát triển kinh tế với tỷ trọng nông nghiệp cao, (chiếm tỷ lệ khoảng 40% GDP), kinh tế hộ gia đình phụ thuộc phần lớn vào hoạt động sản xuất nông nghiệp. Trên toàn địa bàn huyện với chƣa nhiều dự án đƣợc đầu tƣ, nhƣng công tác bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ đang gặp rất nhiều khó khăn do nhiều nguyên nhân và một số đó là đất nông nghiệp là tƣ liệu sản xuất chính, làm ảnh hƣởng nhiều đến sản xuất và đời sống của nhân dân, đất ở và nhà cửa cũng nhƣ kiến trúc, hoa màu trên đất là tài sản lớn của ngƣời dân nơi đây. Việc bồi thƣờng, hỗ trợ chƣa tƣơng xứng với mức độ thiệt hại đã gây ra nhiều bức xúc trong nhân dân, từ đó đã có không ít trƣờng hợp ngƣời dân không nhận tiền bồi thƣờng, hỗ trợ dẫn đến khiếu kiện kéo dài, gây cản trở tiến độ giải phóng mặt bằng làm ảnh hƣởng tới tiến độ thực hiện các dự án; Bên cạnh đó, thực hiện Nghị quyết của Quốc hội, ngày 01 tháng 08 năm 2008 tỉnh Hà Tây sáp nhập vào thành phố Hà Nội, việc không kịp thời áp dụng chính sách bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ của thành phố Hà Nội cũng là một khó khăn không nhỏ, làm chậm tiến độ thực hiện công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện. Xuất phát từ thực tiễn đề tài luận văn cao học đƣợc lựa chọn với tiêu đề: “Đánh giá hiệu quả việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại một số dự án trên địa bàn huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội” 1.

Mục tiêu và nội dung nghiên cứu 1. Mục tiêu nghiên cứu - Tìm hiểu quy định chính sách bồi thƣờng, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và tái định cƣ trên địa bàn tỉnh Hà Tây cũ, thành phố Hà Nội mới; - Tìm hiểu thực trạng về áp dụng các chính sách bồi thƣờng và hỗ trợ giải phóng mặt bằng và tái định cƣ khi thực hiện dự án đầu tƣ trên địa bàn huyện Thanh Oai nói riêng, các huyện ngoại thành Hà Nội nói chung. Đánh giá việc thực hiện chính sách, những ƣu điểm, thuận lợi cũng nhƣ những 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] khó khăn, tồn tại của việc thực hiện chính sách bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất tại một số dự án trên địa bàn huyện Thanh Oai. Trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp và kiến nghị góp phần đẩy nhanh tiến độ bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội của huyện Thanh Oai.

Nội dung nghiên cứu - Nghiên cứu cơ chế chính sách liên quan đến công tác bồi thƣờng giải phóng mặt bằng để thực hiện dự án đầu tƣ; - Nghiên cứu hiệu quả của việc thực hiện chính sách bồi thƣờng, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và tái định cƣ khi thực hiện dự án đầu tƣ tại một số dự án trên địa bàn huyện Thanh Oai, TP Hà Nội. - Điều tra, tìm hiểu việc áp dụng các chính sách bồi thƣờng và hỗ trợ giải phóng mặt bằng và tái định cƣ khi thực hiện dự án đầu tƣ trên địa bàn huyện Thanh Oai nói riêng, các huyện ngoại thành Hà Nội nói riêng. - Phân tích, đánh giá thực trạng công tác bồi thƣờng, hỗ trợ giải phóng mặt bằng khi nhà nƣớc thu hồi đất để, thực hiện dự án đầu tƣ làm rõ một số nguyên nhân, những khó khăn vƣớng mắc trong quá trình thực hiện việc thực hiện việc giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Thanh Oai. - Đƣa ra giải pháp, kiến nghị đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả chính sách bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ trên địa bàn huyện Thanh Oai nói riêng và các huyện ngoại thành Hà Nội nói chung; 1.

Phương pháp nghiên cứu a) Phương pháp thống kê, thu thập tài liệu: Thống kê thu thập số liệu, tài liệu có liên quan đến sản xuất nông nghiệp, thu nhập bình quân đầu ngƣời, việc sử dụng số tiền nhận bồi thƣờng, hỗ trợ tại địa bàn nghiên cứu; b) Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa: Để phục vụ cho mục đích nghiên cứu của đề tài, các hộ dân đƣợc lựa chọn điều tra, khảo sát cần đảm bảo thoả mãn các tiêu chí sau: 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Là các hộ dân có đất bị thu hồi thuộc 03 dự án nghiên cứu; - Đƣợc chọn ngẫu nhiên trong số các hộ bị Nhà nƣớc thu hồi đất để thực hiện 03 dự án; Đƣợc trực tiếp phỏng vấn có sự chứng kiến của cán bộ địa chính xã hoặc trƣởng thôn. c) Phương pháp bản đồ: Trên cơ sở bản đồ hiện trạng sử dụng đất của thành phố, của huyện để nhận định đánh giá những ƣu điểm, nhƣợc điểm tìm ra nguyên nhân tồn tại của huyện để từ đó đề xuất những giải pháp phù hợp; 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ BỒI THƢỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƢ 2.Tổng quan về các chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 2. Tính tất yếu Tất yếu khách quan của sự tồn tại là phát triển, phát triển nền kinh tế đất nƣớc đóng vai trò hết sức quan trọng.

Để thực hiện mục tiêu phát triển đất nƣớc, nền kinh tế của một quốc gia đặc biệt là các dự án phát triển đô thị, dự án sản xuất, kinh doanh phát triển kinh tế cần sử dụng đất đai nhƣ một nguồn lực đầu vào tạo mặt bằng sản xuất. Khi đó Nhà nƣớc phải thu hồi đất của nhân dân và thực hiện việc bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ cho các hộ bị thu hồi đất. Từ các văn bản luật nhƣ Luật đất đai năm 1988 đến Luật đất đai năm 2003, từ Nghị định số 151–TTg ngày 14/4/1959 của Thủ tƣớng chính phủ quy định về thể lệ tạm thời trƣng dụng ruộng đất, Nghị định số 90 – CP ngày 17/8/1994 của Chính phủ ban hành quy định về việc đền bù thiệt hại khi Nhà nƣớc thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích Quốc gia, lợi ích cộng đồng đến Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 về Bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất và các Thông tƣ hƣớng dẫn đã xây dựng chính sách bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất. Tuy chƣa hẳn đã đáp ứng đƣợc việc bồi thƣờng đúng, đủ và công bằng những thiệt hại cho ngƣời bị thu hồi đất.

Nhƣng đã phần nào phản ánh việc bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ là rất cần thiết phải thực hiện, đúng theo chủ trƣơng của Đảng và Nhà nƣớc. Chính sách bồi thường, hỗ trợ Bồi thƣờng là việc hoàn trả lại toàn bộ giá trị tài sản bị thiệt hại cho chủ sở hữu phần tài sản đó. Hỗ trợ là việc hoàn trả lại một phần giá trị tài sản bị thiệt hại cho chủ sở hữu phần tài sản đó. Bồi thƣờng, hỗ trợ có nghĩa là hoàn trả lại toàn bộ và hỗ trợ lại một phần giá 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trị hoặc công lao động và một số hỗ trợ xã hội khác mà ngƣời dân bị thiệt hại do việc thu hồi đất mang lại.

Chính sách bồi thƣờng, hỗ trợ là một quá trình thực hiện các công việc liên quan đến bồi hoàn giá trị về đất, tài sản trên đất bằng tiền hoặc bằng tài sản tƣơng ứng cùng một số chính sách hỗ trợ xã hội. Tổ chức việc di dời tài sản, hoa màu trên đất đƣợc giải phóng mặt bằng. Bàn giao phần diện tích mặt bằng đó cho chủ thể mới để cải tạo, xây dựng công trình mới có giá trị, lợi ích kinh tế, lợi ích xã hội lớn hơn [26]. Chính sách tái định cư Theo từ điển Tiếng Việt: Tái nghĩa là “hai lần hoặc lần thứ hai, lại một lần nữa”, nhƣ tái bản, tái tạo, tái thiết.