Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp kiểm soát xử lý các nguồn nước thải trước khi xả thải vào sông lô đoạn qua thành phố tuyên quang

Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp kiểm soát xử lý nước thải trước khi xả vào sông Lô đoạn qua thành phố Tuyên Quang.

• Tác giả: Vũ Mai Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Lan
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp kiểm soát, xử lý các nguồn nước thải trước khi xả thải vào sông Lô, đoạn qua thành phố Tuyên Quang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.1.1. Khái niệm ô nhiễm môi trường
• 2.1.2. Khái niệm ô nhiễm nước
• 2.1.3. Khái niệm chung về nước thải
• 2.1.4. Nguồn gốc phát sinh nước thải
• 2.2. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 2.3. Các văn bản liên quan
• 2.4. Tổng quan về ô nhiễm và tác động của xả thải đến môi trường nước sông
• 2.5. Thực trạng ô nhiễm nước sông và kiểm soát các nguồn nước thải ở Việt Nam
• 2.6. Tác động của xả thải đến môi trường nước sông Lô ở Tuyên Quang
• 2.6.1. Tác động xả thải đến hệ sinh thái thủy sinh
• 3. ĐỐI TƯỢNG NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thành phố Tuyên Quang
• 3.5. Đánh giá hiện trạng của sông Lô đoạn qua thành phố Tuyên Quang
• 3.6. Hiện trạng xả thải ở thành phố Tuyên Quang
• 3.7. Đánh giá các công tác quản lý nguồn nước và dự báo biến động nước thải đến năm 2020
• 3.8. Đề xuất biện pháp xử lý
• 3.9. Các phương pháp nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội Tuyên Quang
• 4.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 4.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 4.2. Đánh giá hiện trạng sông Lô đoạn qua thành phố Tuyên Quang
• 4.2.1. Diễn biến chất lượng nước sông Lô tại thành phố
• 4.2.2. Đánh giá hiện trạng môi trường dựa trên kết quả phiếu điều tra
• 4.3. Hiện trạng xả nước thải vào nguồn nước ở Tuyên Quang
• 4.3.1. Hiện trạng xả nước thải
• 4.3.2. Tải lượng ô nhiễm có sẵn trong nước sông đoạn thành phố
• 4.4. Đánh giá công tác quản lý nguồn nước ở Tuyên Quang và dự báo biến động nước thải đến năm 2020
• 4.4.1. Đánh giá công tác quản lý nguồn nước ở Tuyên Quang
• 4.4.2. Dự báo biến động nước thải đến năm 2020
• 4.5. Đề xuất biện pháp xử lý
• 4.6. Các giải pháp kiểm soát, xử lý nguồn thải
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá nước thải

Đánh giá nước thải là bước đầu tiên trong việc kiểm soát và quản lý chất lượng nước sông Lô tại Tuyên Quang. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các nguồn nước thải từ sinh hoạt, công nghiệp và nông nghiệp. Nước thải sinh hoạt là nguồn chính gây ô nhiễm, đặc biệt từ các khu dân cư và cơ sở thương mại. Nước thải công nghiệp từ các khu công nghiệp cũng đóng góp đáng kể vào tình trạng ô nhiễm. Các chất ô nhiễm chính bao gồm chất hữu cơ, kim loại nặng và vi sinh vật. Việc đánh giá này giúp xác định mức độ ô nhiễm và đề xuất các biện pháp xử lý phù hợp.

1.1. Nguồn gốc nước thải

Nguồn gốc nước thải được phân loại thành ba nhóm chính: sinh hoạt, công nghiệp và nông nghiệp. Nước thải sinh hoạt phát sinh từ các hộ gia đình, khu văn phòng và trường học. Nước thải công nghiệp đến từ các nhà máy, khu chế xuất và cơ sở sản xuất. Nước thải nông nghiệp bao gồm nước tiêu, chất thải động vật và nước mưa chảy tràn. Mỗi nguồn thải có đặc điểm và mức độ ô nhiễm khác nhau, đòi hỏi các phương pháp xử lý riêng biệt.

1.2. Chất lượng nước thải

Chất lượng nước thải được đánh giá thông qua các chỉ tiêu như BOD, COD, kim loại nặng và vi sinh vật. Kết quả cho thấy, nước thải sinh hoạt có hàm lượng chất hữu cơ cao, trong khi nước thải công nghiệp chứa nhiều kim loại nặng. Nước thải nông nghiệp thường có nồng độ thuốc trừ sâu và phân bón cao. Việc đánh giá chất lượng nước thải giúp xác định các yếu tố gây ô nhiễm chính và đề xuất các giải pháp xử lý hiệu quả.

II. Kiểm soát ô nhiễm

Kiểm soát ô nhiễm là yếu tố then chốt trong việc bảo vệ môi trường nước sông Lô. Nghiên cứu đề xuất các biện pháp kiểm soát từ nguồn thải đến quá trình xử lý. Xả thải vào sông cần được giám sát chặt chẽ để đảm bảo tuân thủ các quy chuẩn môi trường. Công nghệ xử lý nước thải như lọc sinh học, hóa lý và xử lý vi sinh được áp dụng để giảm thiểu ô nhiễm. Việc kiểm soát ô nhiễm không chỉ bảo vệ môi trường mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững của khu vực.

2.1. Giải pháp xử lý nước thải

Giải pháp xử lý nước thải bao gồm các phương pháp như lọc sinh học, hóa lý và xử lý vi sinh. Công nghệ xử lý nước thải hiện đại giúp loại bỏ các chất ô nhiễm như chất hữu cơ, kim loại nặng và vi sinh vật. Nghiên cứu đề xuất áp dụng các hệ thống xử lý tập trung cho các khu công nghiệp và khu dân cư. Việc xử lý nước thải trước khi xả vào sông Lô là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo chất lượng nước sông.

2.2. Quản lý nước thải

Quản lý nước thải đòi hỏi sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý và cộng đồng. Pháp luật về nước thải cần được thực thi nghiêm ngặt để kiểm soát các nguồn xả thải. Nghiên cứu đề xuất tăng cường giám sát và kiểm tra định kỳ các cơ sở xả thải. Việc quản lý hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường nước sông Lô.

III. Tình trạng nước thải tại sông Lô

Tình trạng nước thải tại sông Lô đoạn qua thành phố Tuyên Quang đang ở mức báo động. Nghiên cứu chỉ ra rằng, nước thải sinh hoạt và nước thải công nghiệp là hai nguồn chính gây ô nhiễm. Chất lượng nước sông Lô bị suy giảm nghiêm trọng, đặc biệt là vào mùa khô. Các chỉ số BOD, COD và kim loại nặng vượt quá giới hạn cho phép. Việc đánh giá tình trạng nước thải giúp xác định các khu vực ô nhiễm nặng và đề xuất các biện pháp khắc phục.

3.1. Nguyên nhân ô nhiễm

Nguyên nhân ô nhiễm chủ yếu đến từ việc xả thải không qua xử lý hoặc xử lý không đạt chuẩn. Nước thải sinh hoạt từ các khu dân cư và nước thải công nghiệp từ các nhà máy là nguồn gây ô nhiễm chính. Ngoài ra, nước thải nông nghiệp cũng đóng góp một phần vào tình trạng ô nhiễm. Việc xác định nguyên nhân giúp đề xuất các giải pháp phù hợp để kiểm soát ô nhiễm.

3.2. Tác động đến môi trường

Tác động đến môi trường của nước thải bao gồm suy giảm chất lượng nước, ảnh hưởng đến hệ sinh thái thủy sinh và sức khỏe cộng đồng. Môi trường nước sông Lô bị ô nhiễm làm giảm đa dạng sinh học và gây nguy hiểm cho các loài thủy sinh. Nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của việc bảo vệ môi trường nước để đảm bảo sự phát triển bền vững của khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nước là nguồn tài nguyên quý giá và thiết yếu cho sự sống, tuy nhiên, chỉ khoảng 3% lượng nước trên Trái Đất có thể sử dụng cho sinh hoạt và sản xuất. Tại Việt Nam, sự phát triển kinh tế nhanh chóng đã kéo theo lượng nước thải ngày càng tăng, gây áp lực lớn lên các nguồn nước mặt, đặc biệt là các con sông. Sông Lô đoạn qua thành phố Tuyên Quang là một trong những lưu vực chịu ảnh hưởng nặng nề từ các nguồn nước thải công nghiệp, sinh hoạt và dịch vụ. Theo số liệu năm 2014, trên đoạn sông này có 84 điểm xả nước thải với tổng lưu lượng khoảng 61.000 m³/ngày, trong đó nước thải công nghiệp chiếm hơn 58%. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng xả nước thải, chất lượng môi trường nước sông Lô, khả năng tiếp nhận nước thải và đề xuất các giải pháp kiểm soát, xử lý nước thải trước khi xả thải vào sông. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn từ tháng 8/2014 đến tháng 7/2015, tập trung trên đoạn sông dài 18 km từ Gềnh Gà đến Bình Ca, thành phố Tuyên Quang. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ tài nguyên nước, nâng cao chất lượng môi trường và phát triển bền vững kinh tế - xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các khái niệm và lý thuyết về ô nhiễm môi trường nước, nước thải và khả năng tiếp nhận nước thải của nguồn nước. Ô nhiễm môi trường được định nghĩa là sự biến đổi các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. Ô nhiễm nước là sự thay đổi tiêu cực về tính chất vật lý, hóa học và sinh học của nước do các chất ô nhiễm từ nước thải sinh hoạt, công nghiệp, thương mại và nông nghiệp. Phương pháp bảo toàn khối lượng được áp dụng để đánh giá khả năng tiếp nhận các chất ô nhiễm trong nước sông, giả định rằng các chất ô nhiễm không biến đổi trong quá trình vận chuyển trong nguồn nước. Các chỉ tiêu chính được đánh giá gồm BOD5, COD, TSS, NO2-, NH4+, NO3-, dầu mỡ, phenol, các kim loại nặng (Fe, Cu, Zn, As, Cd, Hg, Pb) và vi sinh vật coliform.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu bao gồm số liệu quan trắc chất lượng nước mặt và nước thải tại 11 điểm lấy mẫu trên đoạn sông Lô và các nguồn thải chính như nhà máy xi măng, nhà máy giấy, bệnh viện, trại chăn nuôi, chợ và các khu dân cư. Phương pháp lấy mẫu tuân thủ nghiêm ngặt quy trình bảo quản và phân tích theo tiêu chuẩn quốc gia, sử dụng các kỹ thuật sắc ký khí, quang phổ khối ICP-MS và phân tích vi sinh. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp bảo toàn khối lượng để tính toán tải lượng ô nhiễm sẵn có, tải lượng ô nhiễm tối đa cho phép và tải lượng ô nhiễm từ các nguồn thải. Khảo sát thực địa và điều tra ý kiến người dân với 150 phiếu điều tra được thực hiện ngẫu nhiên tại 5 phường, xã dọc sông Lô. Thời gian nghiên cứu kéo dài một năm, từ tháng 8/2014 đến tháng 7/2015, nhằm bao quát cả mùa mưa và mùa khô.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng xả thải và chất lượng nước sông Lô: Đoạn sông Lô qua thành phố Tuyên Quang tiếp nhận khoảng 27.524 m³/ngày nước thải, trong đó nước thải công nghiệp chiếm 11,72%. Nồng độ BOD5 trong nước thải tại các điểm lấy mẫu dao động từ 8,9 đến 1.183 mg/l, COD từ 14,7 đến 1.708 mg/l, coliform lên đến 45.000 vi khuẩn/100 ml, vượt xa quy chuẩn cho phép. Tuy nhiên, lưu lượng nước sông lớn (trung bình khoảng 2.000 m³/s, nhỏ nhất 80,7 m³/s) giúp pha loãng nước thải nhanh chóng.

2. Khả năng tiếp nhận nước thải của sông Lô: Tải lượng ô nhiễm sẵn có trong nước sông Lô đoạn qua thành phố gồm BOD5 khoảng 62.055 kg/ngày, COD 102.495 kg/ngày, TSS 202.202 kg/ngày. Tải lượng ô nhiễm tối đa cho phép lần lượt là 105.539 kg/ngày (BOD5), 211.079 kg/ngày (COD), 351.798 kg/ngày (TSS). So sánh tải lượng ô nhiễm từ nước thải với khả năng tiếp nhận cho thấy sông Lô vẫn còn khả năng tiếp nhận các chất ô nhiễm chính.

3. Dự báo đến năm 2020: Theo giả thuyết toàn bộ nước thải được xử lý đạt chuẩn mức A, sông Lô sẽ không còn khả năng tiếp nhận các chất hữu cơ, cặn và dầu mỡ. Giả thuyết xử lý đạt mức B cho thấy sông vẫn có khả năng tiếp nhận một số chất ô nhiễm nhưng không đủ để xử lý triệt để các chất hữu cơ sinh học và dầu mỡ. Giữ nguyên chất lượng nước thải hiện tại sẽ làm tăng nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng.

4. Nhận thức và hành vi của người dân: 65,3% người dân cho rằng nước sông Lô bị ô nhiễm, đặc biệt vào mùa khô. 41,3% thỉnh thoảng và 20,7% thường xuyên xả thải trực tiếp vào sông. 61,3% hài lòng với chất lượng nước sinh hoạt hiện tại, nhưng vẫn có 38,7% chưa hài lòng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của ô nhiễm là do lượng nước thải sinh hoạt và công nghiệp chưa được xử lý triệt để, cùng với các hoạt động nuôi cá bè, ngâm tre nứa ven sông. Mặc dù lưu lượng nước lớn giúp pha loãng chất ô nhiễm, nhưng vào mùa khô, khả năng tự làm sạch của sông giảm, dẫn đến nguy cơ ô nhiễm cao hơn. So với các nghiên cứu tại lưu vực sông Cầu và sông Nhuệ, tình trạng ô nhiễm tại sông Lô tương đối nhẹ nhưng có xu hướng gia tăng nếu không có biện pháp kiểm soát hiệu quả. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tải lượng ô nhiễm so với khả năng tiếp nhận, giúp minh họa rõ ràng mức độ nguy cơ ô nhiễm và hiệu quả các kịch bản xử lý nước thải.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường xử lý nước thải tại nguồn: Đầu tư xây dựng và nâng cấp hệ thống xử lý nước thải công nghiệp, sinh hoạt đạt chuẩn mức A hoặc B trước khi xả thải vào sông Lô, nhằm giảm tải lượng ô nhiễm hữu cơ và kim loại nặng. Thời gian thực hiện trong vòng 3-5 năm, do các cơ sở sản xuất và khu dân cư phối hợp thực hiện.

2. Xây dựng hệ thống thu gom nước thải tập trung: Thiết lập mạng lưới thu gom nước thải đồng bộ tại các khu dân cư, khu công nghiệp và dịch vụ, hạn chế xả thải trực tiếp ra sông. Chủ thể thực hiện là chính quyền địa phương phối hợp với các doanh nghiệp và cộng đồng dân cư, hoàn thành trong 2-3 năm.

3. Tăng cường công tác quản lý và giám sát: Nâng cao năng lực thanh tra, kiểm tra việc xả thải, xử lý nghiêm các vi phạm về môi trường nước. Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Tuyên Quang cần phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện thường xuyên, liên tục.

4. Nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các chương trình tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường nước, khuyến khích người dân không xả thải trực tiếp và áp dụng các biện pháp xử lý nước thải tại hộ gia đình. Thời gian triển khai liên tục, chủ yếu do các tổ chức xã hội và chính quyền địa phương đảm nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch và kế hoạch quản lý tài nguyên nước, kiểm soát ô nhiễm nước mặt hiệu quả.

2. Các doanh nghiệp và khu công nghiệp: Áp dụng các giải pháp xử lý nước thải phù hợp, nâng cao hiệu quả quản lý môi trường, đảm bảo tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành môi trường: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, dữ liệu thực địa và phân tích để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về ô nhiễm nước và quản lý tài nguyên nước.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội: Nâng cao nhận thức về tác động của ô nhiễm nước, tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường và giám sát việc xả thải tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nước sông Lô vẫn bị ô nhiễm dù có lưu lượng nước lớn?
   Mặc dù lưu lượng nước lớn giúp pha loãng chất ô nhiễm, nhưng lượng nước thải chưa qua xử lý hoặc xử lý chưa đạt chuẩn vẫn gây ô nhiễm cục bộ, đặc biệt vào mùa khô khi lưu lượng nước giảm.

2. Các chất ô nhiễm chính trong nước thải là gì?
   Bao gồm các chất hữu cơ (BOD5, COD), chất rắn lơ lửng (TSS), các hợp chất nitơ (NH4+, NO2-, NO3-), dầu mỡ, phenol và các kim loại nặng như Fe, Cu, Zn, As, Cd, Hg, Pb.

3. Phương pháp bảo toàn khối lượng được áp dụng như thế nào?
   Phương pháp giả định các chất ô nhiễm không biến đổi trong quá trình vận chuyển trong nguồn nước, từ đó tính toán khả năng tiếp nhận dựa trên tải lượng ô nhiễm hiện có và tải lượng tối đa cho phép.

4. Người dân có thể tham gia bảo vệ nguồn nước như thế nào?
   Không xả thải trực tiếp vào sông, áp dụng các biện pháp xử lý nước thải tại hộ gia đình, tham gia các chương trình tuyên truyền và giám sát môi trường tại địa phương.

5. Giải pháp nào ưu tiên để cải thiện chất lượng nước sông Lô?
   Ưu tiên đầu tư hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn, xây dựng mạng lưới thu gom nước thải tập trung và tăng cường quản lý, giám sát việc xả thải.

Kết luận

• Nước sông Lô đoạn qua thành phố Tuyên Quang đang chịu ảnh hưởng từ nhiều nguồn nước thải công nghiệp, sinh hoạt và dịch vụ với tải lượng ô nhiễm lớn.
• Khả năng tiếp nhận nước thải của sông hiện còn nhưng sẽ giảm mạnh nếu không có biện pháp xử lý nước thải hiệu quả, đặc biệt đến năm 2020 theo các kịch bản dự báo.
• Phương pháp bảo toàn khối lượng là công cụ hữu hiệu để đánh giá khả năng tiếp nhận và dự báo biến động ô nhiễm.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ về xử lý nước thải, quản lý và nâng cao nhận thức cộng đồng là cần thiết để bảo vệ nguồn nước sông Lô.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác quản lý tài nguyên nước và bảo vệ môi trường tại địa phương, hướng tới phát triển bền vững.

Tiếp theo, các cơ quan chức năng và cộng đồng cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ nguồn nước sông Lô hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam 2014 về giải thích từ ngữ thì Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. Khái niệm ô nhiễm nước Hiến chương Châu Âu về nước đã định nghĩa: “Ô nhiễm nước là sự biến đổi nói chung do con người đối với chất lượng nước, làm nhiễm bẩn nước và gây nguy hiểm cho con người, cho công nghiệp, nông nghiệp, nuôi cá, nghỉ ngơi, giải trí, cho động vật và các loài hoang dã”. Hay hiểu theo một cách khác thì ô nhiễm nước là sự thay đổi theo chiều hướng xấu đi các tính chất vật lý- hóa học- sinh học của nước, với sự xuất hiện các chất lạ ở thể lỏng, rắn làm cho nguồn nước trở nên độc hại với con người và sinh vật. Làm giảm độ đa dạng sinh học trong nước.

Khái niệm chung về nước thải - Quá trình hoạt động sinh hoạt và sản xuất của con người tại các khu đô thị, khu công nghiệp và các làng nghề tiểu công nghiệp đã làm phát sinh ra các chất thải dưới các dạng rắn và lỏng khác nhau. Nước thải là nước được thải ra môi trường sau quá trình xử dụng trong các hoạt động của con người, có thành phần bị biến đổi và có chứa nhiều chất ô nhiễm. - Theo nguồn gốc, nước thải có thể là hỗn hợp của nước hay chất lỏng có chứa các chất thải từ các hộ gia đình, trường học, khu thương mại hay công nghiệp với nguồn nước ngầm, nước mắt hoặc nước mưa. Nguồn gốc phát sinh nước thải 5 - Nước thải sinh hoạt: là nước thải phát sinh chủ yếu từ các hộ gia đình, khu văn phòng, trường học, và những nguồn tương tự vậy được gọi là nước thải sinh hoạt.

Nó có thể bao gồm nước thải từ các xí nghiệp công nghiệp trong trường hợp nước thải sinh hoạt và nước thải công nghiệp được thu gom chung một hệ thống. - Nước thải thương mại: nước thải không chứa các chất độc tố, chất nguy hại từ các khu thương mại, có thành phần chính tương tự nước thải sinh hoạt, tuy nhiên cũng có thể có một hoặc một vài chất có nồng độ lớn hơn so với nước thải sinh hoạt. Loại hình nước thải này cũng bao gồm nước thải phát sinh từ các cơ sở dịch vu ăn uống, cơ sở giặt là, cơ sở chăn nuôi gia súc gia cầm, dịch vụ chăm sóc sức khỏe với điều kiện là không chứa các chất độc tố, chất nguy hại và chất thải công nghiệp. - Nước thải công nghiệp: nước thải phát sinh từ các quá trình sản xuất, thương mại, khai khoáng, các hoạt động tại khu lâm nghiệp, bao gồm nước thải chảy bề mặt và nước thải rỉ từ các khu tiếp nhận rác thải và kho lưu trữ hàng thương mại, công nghiệp và tất cả các loại nước thải khác.

- Nước thải nông nghiệp: Bao gồm các loại phân hoá học, thuốc trừ sâu, diệt cỏ,. là những nguồn gây ô nhiễm đáng kể. Tổng số các chất thải nông nghiệp xả vào nguồn nước khá lớn, đặc biệt là những vùng nông nghiệp phát triển. Chẳng hạn như nước tiêu, chất thải động vật, nước mưa chảy tràn trên mặt đất.

Cơ sở thực tiễn của đề tài Nước thải sản xuất, chăn nuôi, sinh hoạt và nước thải bệnh viện chưa qua xử lý triệt để chứa nhiều các chất hữu cơ, vô cơ, cặn, kim loại nặng và có mùi khó chịu. Nước thải chưa qua xử lý triệt để thải vào sông sẽ có những tác động nhất định đến chất lượng nguồn nước sông. Các tác động do nước thải chưa được xử lý triết để đến mục tiêu chất lượng nguồn nước mặt bao gồm: Các chất hữu cơ, N và P có trong nước thải sẽ làm tăng khả năng tiêu thụ oxy trong nước, dẫn đến làm nghèo lượng oxy hoà tan. Tải lượng cao của các chất hữu cơ và độ kiềm lớn của nước thải làm tăng độ pH, tăng nhu cầu oxy sinh, hóa của nước, làm chất lượng nước suy giảm.

Màu của chất thải sẽ làm tăng độ màu của nguồn nước tiếp nhận. 6 Mùi của chất thải sẽ làm cho nguồn nước tiếp nhận có mùi khó chịu. Các chất rắn lơ lửng sẽ làm tắc ứ đường dẫn thải, làm tăng độ đục, gây bồi lắng nguồn nước tiếp nhận. Các kim loại nặng có trong nước thải gây tích luỹ kim loại nặng trong nước, gây bồi lắng, đôi khi gây nhiễm độc nguồn nước tiếp nhận.

Nước thải sinh hoạt chứa hàm lượng vi sinh vật cao, gây nhiễm khuẩn nguồn nước tiếp nhận. Các văn bản liên quan - Luật Tài nguyên nước số 17/2012/QH13 đã được Quốc hội nước CHXHCNVN khóa XIII, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 21/6/2012. - Luật Bảo vệ môi trường số 55/2014/QH13 được Quốc hội khoá XIII thông qua tại kỳ họp thứ VII, ngày 23 tháng 06 năm 2014. - Thông tư 12/2014/TT- BTNMT ngày 17/2/2014 ban hành về quy định kỹ thuật, điều tra quan trắc tài nguyên nước mặt.

- Thông tư 26/2012/ TT- BTNMT ngày 28/12/2012 về việc ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quan trắc thủy văn. - Thông tư số 21/2009/TT-BTNMT ngày 05/11/2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định về định mức kinh tế kỹ thuật điều tra, đánh giá hiện trạng xả nước thải và khả năng tiếp nhận nước thải của nguồn nước. - Thông tư số 02/2009/TT- BTNMT ngày 19/3/2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về đánh giá khả năng tiếp nhận nước thải của nguồn nước. - Quyết định số 81/2006/QĐ-TTg ngày 14/4/2006 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chiến lược Quốc gia về Tài nguyên nước đến năm 2020.

- Quyết định số 100/2008/QĐ-TTg ngày 15 tháng 7 năm 2008 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Tuyên Quang đến năm 2020. - Quyết định số 04/2009/QĐ-UBND ngày 17/6/2009 của UBND tỉnh Tuyên Quang về việc ban hành Quy định quản lý, bảo vệ, khai thác, sử dụng tài nguyên nước, xả nước thải vào nguồn nước trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. 7 - Quyết định số 17/2009/QĐ-UBND ngày 22/10/2009 của Ủy ban nhân dân tỉnh Tuyên Quang về việc phê duyệt Quy hoạch bảo vệ môi trường tỉnh Tuyên Quang đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020. - QCVN:40:2011/BTNMT về nước thải công nghiệp.

- QCVN: 39:2011/BTNMT về chất lượng nước dùng cho tưới tiêu. - QCVN: 38: 2011/ BTNMT về chất lượng nước mặt bảo vệ đời sống thủy sinh. - QCVN: 14:2008/BTNMT về nước thải sinh hoạt. - QCVN: 08:2008/ BTNMT về chất lượng nước mặt.

- QCVN: 28:2008/BTNMT về nước thải y tế. - TCVN 6980:2001 về chất lượng nước- nước thải công nghiệp thải vào lưu vực sông dùng cho cấp nước sinh hoạt. - TCVN 6772: 2000 về chất lượng nước - nước thải sinh hoạt giới hạn ô nhiễm cho phép. - TCVN 6663-3: 2008 về kỹ thuật lấy mẫu - bảo quản và xử lý mẫu.

- TCVN 6663-6: 2008 về hướng dẫn lấy mẫu ở sông suối. Tổng quan về ô nhiễm và tác động của xả thải đên môi trường nước sông. Thực trạng ô nhiễm nước sông và kiểm soát các nguồn nước thải ở Việt Nam Hiện nay ở Việt Nam, mặc dù các cấp, các ngành đã có nhiều cố gắng trong việc thực hiện chính sách và pháp luật về bảo vệ môi trường, nhưng tình trạng ô nhiễm nước là vấn đề rất đáng lo ngại Sau gần 20 năm mở cửa và đẩy mạnh kinh tế với hơn 64 khu chế xuất và khu công nghiệp, cộng thêm hàng trăm ngàn cơ sở hóa chất và chế biến trên toàn quốc. Hậu quả đi kèm đó là vấn nạn chất thải, các con sông đã gánh chịu áp lực rất lớn.

Có thể thấy từ bắc vào nam tùy theo sự phát triển của từng nơi mà các hệ thống sông bị suy giảm và ô nhiễm trầm trọng như: • Lưu vực sông Cầu: Dân số sống trong khu vực này chiếm khoảng 7 triệu trên 1 diện tích độ 10 ngànkm2. Ở thành phố Thái Nguyên, nước thải công nghiệp thải ra từ các cơ sở sản xuất giấy, luyện gang thép, luyện kim màu, khai thác than; về mùa cạn tổng lượng 8 nước thải khu vực thành phố Thái Nguyên chiếm khoảng 15% lưu lượng sông Cầu; nước thải từ sản xuất giấy có pH từ 8,4-9 và hàm lượng NH4 là 4mg/1, hàm lượng chất hữu cơ cao, nước thải có màu nâu, mùi khó chịu… Khảo sát một số làng nghề sắt thép, đúc đồng, nhôm, chì, giấy, dệt nhuộm ở Bắc Ninh cho thấy có lượng nước thải hàng ngàn m3/ngày không qua xử lý, gây ô nhiễm nguồn nước và môi trường trong khu vực. • Lưu vực sông Nhuệ, Đáy: dân số khu vực chiếm khoảng 10 triệu trên 1 diện tích 7. Là trung tâm kinh tế quan trọng nên lượng chất thải đổ ra lưu vực rất cao nhất là Hà Nội và Hà Tây nơi có nhiều khu sản xuất tiểu thủ công nghiệp, các làng nghề.

Ở thành phố Hà Nội, tổng lượng nước thải của thành phố lên tới 300.000m3/ngày; hiện mới chỉ có 5/31 bệnh viện có hệ thống xử lý nước thải, chiếm 25% lượng nước thải bệnh viện; 36/400 cơ sở sản xuất có xử lý nước thải; lượng rác thải sinh hoại chưa được thu gom khoảng 1.200m3/ngày đang xả vào các khu đất ven các hồ, kênh, mương trong nội thành; chỉ số BOD, oxy hoà tan, các chất NH4, NO2, NO3 ở các sông, hồ, mương nội thành đều vượt quá quy định cho phép. Hai hạ lưu có ô nhiễm trầm trọng phải kể đến sông Nhuệ và sông Tô Lịch với hàm lượng hầu như triệt tiêu và vào mùa khô nhiều đoạn sông chỉ là những bãi bùn. Việc kiểm soát ô nhiễm nước là quá trình khó khăn, nên ưu tiên mọi nỗ lực để kiểm soát ô nhiễm nước từ công nghiệp và đô thị triệt để (thông qua hệ thống xử lý hữu hiệu và kiểm soát chặt chẽ giấy phép xả thải) và từng bước hạn chế ô nhiễm diện từ nông nghiệp và nước mưa. Về kiểm soát ô nhiễm nước ở Việt Nam, Chính phủ cần phải ra một Nghị định về kiểm soát ô nhiễm nước riêng, tập trung vào kiểm soát các ô nhiễm điểm đô thị và công nghiệp.

Trong nghị định cần kết hợp tối đa các yếu tố trên nhằm giải quyết một số khu vực ô nhiễm nước trầm trọng theo thứ tự ưu tiên thời gian, tránh hành chính hóa và áp dụng tiếp cận quản lý kết quả. Đã áp dụng ở một vài tỉnh để rút kinh nghiệm và triển khai dần ra các tỉnh khác, cân 9 nhắc và coi hiệu quả thực thi là tiêu chuẩn chính của Nghị định và chất lượng nước sạch là thước đo chính về hiệu quả của Nghị định.