Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã phúc sơn huyện tân yên tỉnh bắc giang

Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Phúc Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang, phân tích chất lượng và đề xuất giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Nguyễn Văn Quỳnh
• Người hướng dẫn: Th.S Hà Đình Nghiêm
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Phúc Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 1.1.1. Mục đích của đề tài
• 1.1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2.1.1. Khái niệm môi trường và ô nhiễm môi trường
• 1.2.1.1.1. Khái niệm môi trường
• 1.2.1.1.2. Khái niệm ô nhiễm môi trường
• 1.2.1.2. Nước và một số khái niệm có liên quan
• 1.2.2. Cơ sở thực tiễn
• 1.2.2.1. Vai trò của nước đối với con người
• 1.2.2.2. Vai trò của nước đối với đời sống sản xuất
• 1.2.2.3. Cơ sở pháp lý
• 1.2.3. Các loại ô nhiễm nước
• 1.2.3.1. Phân loại ô nhiễm nước
• 1.2.3.2. Ô nhiễm sinh học
• 1.3. NỘI DUNG, ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 1.3.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.3.4.1. Phương pháp thu thập và kế thừa tài liệu thứ cấp
• 1.3.4.2. Phương pháp phỏng vấn
• 1.3.4.3. Phương pháp lấy mẫu
• 1.3.4.4. Phương pháp phân tích
• 1.3.4.5. Phương pháp thống kê và xử lý số liệu
• 1.4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 1.4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội
• 1.4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.4.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.4.1.1.2. Đặc điểm khí hậu, khí tượng, thủy văn
• 1.4.1.1.3. Đặc điểm địa hình
• 1.4.1.1.4. Các nguồn tài nguyên
• 1.4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.4.1.2.1. Điều kiện về kinh tế
• 1.4.1.2.2. Điều kiện về văn hóa - xã hội
• 1.4.1.3. Thực trạng phát triển nông thôn và khu dân cư
• 1.4.1.3.1. Cơ cấu và tốc độ phát triển kinh tế qua các năm
• 1.4.2. Đánh giá hiện trạng nguồn nước sinh hoạt tại xã Phúc Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang
• 1.4.2.1. Tình hình sử dụng nước sinh hoạt tại xã Phúc Sơn
• 1.4.2.2. Nguồn cung cấp nước sinh hoạt tại xã
• 1.4.2.3. Đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Phúc Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang
• 1.4.2.3.1. Thực trạng môi trường nước sinh hoạt tại thôn Mai Hoàng
• 1.4.2.3.2. Thực trạng môi trường nước sinh hoạt tại thôn Cảm
• 1.4.2.3.3. Thực trạng môi trường nước sinh hoạt tại thôn Lữ Vân
• 1.4.2.4. Đánh giá của người dân về chất lượng nước sinh hoạt tại xã Phúc Sơn
• 1.4.2.4.1. Ý kiến về chất lượng nước giếng của người dân
• 1.4.2.5. Các nguồn có nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước tại xã Phúc Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang
• 1.4.2.5.1. Ô nhiễm từ chất thải sinh hoạt của các hộ gia đình
• 1.4.2.5.2. Ô nhiễm do nước thải sinh hoạt
• 1.4.2.5.3. Ô nhiễm do rác thải từ chợ, trạm y tế xã Phúc Sơn
• 1.4.2.5.4. Ô nhiễm do ý thức của người dân
• 1.4.2.6. Đề xuất một số biện pháp quản lý môi trường nước sạch sinh hoạt tại xã Phúc Sơn
• 1.4.2.6.1. Biện pháp giáo dục tuyên truyền
• 1.4.2.6.2. Biện pháp kinh tế
• 1.4.2.6.3. Biện pháp về công tác quản lý
• 2. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá môi trường nước

Đánh giá môi trường nước là quá trình phân tích và xác định tình trạng chất lượng nước tại một khu vực cụ thể. Tại xã Phúc Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang, việc đánh giá này tập trung vào môi trường nước sinh hoạt, bao gồm nguồn nước giếng khoan và các hồ chứa. Kết quả cho thấy tình trạng nước sinh hoạt đang bị ảnh hưởng bởi các hoạt động nông nghiệp và chăn nuôi, dẫn đến nguy cơ ô nhiễm nước. Các biện pháp bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên nước cần được triển khai để cải thiện chất lượng nước.

1.1. Tình trạng nước sinh hoạt

Tình trạng nước sinh hoạt tại xã Phúc Sơn được đánh giá thông qua việc phân tích các mẫu nước từ các thôn Mai Hoàng, Cảm và Lữ Vân. Kết quả cho thấy nguồn nước giếng khoan có dấu hiệu nhiễm các chất hữu cơ và vi khuẩn, đặc biệt là từ chất thải chăn nuôi và nước thải sinh hoạt. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và đòi hỏi các biện pháp xử lý kịp thời.

1.2. Nguyên nhân ô nhiễm nước

Nguyên nhân chính dẫn đến ô nhiễm nước tại xã Phúc Sơn bao gồm việc lạm dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp, và chất thải từ hoạt động chăn nuôi. Ngoài ra, hệ thống xử lý nước thải và rác thải sinh hoạt chưa được triển khai hiệu quả, góp phần làm gia tăng tình trạng ô nhiễm.

II. Quản lý tài nguyên nước

Quản lý tài nguyên nước là yếu tố then chốt trong việc đảm bảo nguồn nước sạch cho xã Phúc Sơn. Các biện pháp được đề xuất bao gồm việc nâng cao ý thức cộng đồng về bảo vệ môi trường, triển khai hệ thống lọc nước tại các hộ gia đình, và xây dựng các công trình xử lý nước thải tập trung. Những giải pháp này không chỉ cải thiện chất lượng nước mà còn góp phần phát triển bền vững cho địa phương.

2.1. Biện pháp giáo dục và tuyên truyền

Việc giáo dục và tuyên truyền về bảo vệ môi trường là cần thiết để nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của nguồn nước sạch. Các chương trình tập huấn và tài liệu hướng dẫn cần được phổ biến rộng rãi, đặc biệt là trong các hộ gia đình có hoạt động chăn nuôi và nông nghiệp.

2.2. Công tác quản lý và giám sát

Công tác quản lý tài nguyên nước cần được thực hiện thông qua việc giám sát chặt chẽ các nguồn nước và xử lý nghiêm các hành vi gây ô nhiễm. Các cơ quan chức năng cần phối hợp với địa phương để triển khai các biện pháp kỹ thuật và pháp lý nhằm đảm bảo chất lượng nước sinh hoạt.

III. Ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu về hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Phúc Sơn không chỉ có ý nghĩa trong việc đánh giá chất lượng nước mà còn là cơ sở để đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Kết quả nghiên cứu sẽ hỗ trợ công tác lập kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường tại huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang.

3.1. Đóng góp cho học tập và nghiên cứu

Nghiên cứu này cung cấp dữ liệu thực tế về môi trường nước sinh hoạt, giúp sinh viên và nhà nghiên cứu áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Đồng thời, nó cũng bổ sung tư liệu cho các nghiên cứu khoa học liên quan đến quản lý tài nguyên nước và bảo vệ môi trường.

3.2. Ứng dụng trong thực tiễn

Các biện pháp đề xuất từ nghiên cứu có tính khả thi cao, phù hợp với điều kiện kinh tế và xã hội của xã Phúc Sơn. Việc triển khai các giải pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và bảo vệ nguồn tài nguyên nước cho tương lai.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Nguồn nước sinh hoạt tại các khu vực nông thôn đang chịu áp lực ô nhiễm ngày càng nghiêm trọng do quá trình phát triển kinh tế - xã hội, thâm canh nông nghiệp và sự thiếu hụt cơ sở hạ tầng xử lý chất thải tập trung. Theo thống kê của Bộ Y tế, có khoảng 60% dân số nông thôn tiếp cận nguồn nước hợp vệ sinh, nhưng chỉ 37% trong số đó đạt tiêu chuẩn nước sạch theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Đồ án khóa luận tốt nghiệp ngành Khoa học Môi trường của tác giả Nguyễn Văn Quỳnh (Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên), dưới sự hướng dẫn của Th.S Hà Đình Nghiêm, tập trung giải quyết bài toán: Đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Phúc Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang.

                           KHÔNG GIAN NGHIÊN CỨU PHÚC SƠN
  +-------------------------------------------------------------------------+
  |  Diện tích: 878 ha | Dân số: 5.569 người | 1.491 hộ | 11 thôn hành chính  |
  +------------------------------------+------------------------------------+
                                       |
                   +-------------------+-------------------+
                   |                                       |
         ÁP LỰC MÔI TRƯỜNG PHÁT SINH            HIỆN TRẠNG SỬ DỤNG NƯỚC
  - Chăn nuôi: 7.500 lợn, 95.000 gia cầm       - 70% Giếng khoan (20 - 40m)
  - Trồng trọt: Lạm dụng BVTV gấp 3 lần         - 30% Giếng đào tầng nông
  - Rác thải/Nước thải: Xả tự do kênh mương    - 0% Nước máy tập trung
  - Hạ tầng xử lý: 0 bãi rác tập trung         - 56% Hộ KHÔNG dùng máy lọc

Vấn đề nghiên cứu (Problem Statement)

Xã Phúc Sơn là địa bàn miền núi thuần nông với diện tích tự nhiên 878 ha, quy mô dân số 5.569 nhân khẩu (1.491 hộ phân bổ trên 11 thôn). Địa phương hoàn toàn chưa có hệ thống cấp nước sạch đô thị hay cấp nước tập trung nông thôn (tỷ lệ 0%). 100% hộ dân phụ thuộc trực tiếp vào việc tự khai thác nguồn nước ngầm tại chỗ thông qua giếng khoan tầng nông (chiếm 70%) và giếng đào truyền thống (chiếm 30%).

Chất lượng tầng chứa nước ngầm tại khu vực đang đối mặt với các nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng từ:

• Tập quán sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) vượt 3 lần liều lượng khuyến cáo, tồn dư hóa chất nhóm Clo hữu cơ và Phospho hữu cơ ngấm vào mạch nước ngầm.
• Lượng chất thải chăn nuôi quy mô lớn chưa qua xử lý triệt để (tổng đàn gia súc 7.500 con lợn, 956 trâu bò và 95.000 gia cầm).
• Hệ thống rác thải sinh hoạt, nước thải sinh hoạt và chất thải y tế từ Trạm Y tế xã, Chợ Lữ Vân xả trực tiếp ra hệ thống mương tưới tiêu nội đồng.
• Có tới 56% hộ gia đình không trang bị bất kỳ hệ thống xử lý nước/lọc nước nào, trong khi 22% người dân phản ánh nước giếng có hiện tượng ố vàng, nhiễm phèn và mùi tanh kim loại.

Mục tiêu dự án

1. Khảo sát toàn diện thực trạng sử dụng nước: Thống kê cơ cấu nguồn nước, công nghệ khai thác và tỷ lệ áp dụng hệ thống xử lý nước tại 11 thôn thuộc xã Phúc Sơn.
2. Quan trắc và phân tích hóa lý thực địa: Thu thập mẫu nước ngầm đại diện theo tiêu chuẩn TCVN 6000:1995 và phân tích các chỉ tiêu lý - hóa trọng yếu (pH, Oxy hòa tan DO, Độ cứng tổng số, hàm lượng Sắt Fe, Kẽm Zn, Mùi vị, Màu sắc) tại phòng thí nghiệm chuyên chuẩn.
3. Đánh giá rủi ro và nhận thức cộng đồng: Lượng hóa mức độ hài lòng, nhận thức rủi ro sức khỏe của người dân đối với chất lượng nước giếng thông qua bộ công cụ điều tra xã hội học ($n=50$).
4. Xây dựng khung giải pháp tích hợp: Đề xuất các giải pháp kỹ thuật, kinh tế và quản trị môi trường khả thi nhằm bảo vệ tài nguyên nước và nâng cao tỷ lệ tiếp cận nước sạch đạt chuẩn QCVN 01:2009/BYT.

Phương pháp tiếp cận và kết quả kỳ vọng

Đề tài kết hợp phương pháp quan trắc thực nghiệm trong phòng thí nghiệm (Laboratory Experimental Analysis) và điều tra xã hội học định lượng (Quantitative Sociological Survey). Kết quả phân tích được đối chiếu trực tiếp với Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về chất lượng nước ăn uống (QCVN 01:2009/BYT) và Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về chất lượng nước sinh hoạt (QCVN 02:2009/BYT), tạo lập cơ sở dữ liệu nền (baseline data) cho công tác quy hoạch mạng lưới cấp nước sạch nông thôn huyện Tân Yên giai đoạn 2016–2025.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại địa bàn xã Phúc Sơn, việc cấp nước sinh hoạt hoàn toàn mang tính tự phát theo quy mô từng hộ gia đình. Bảng so sánh dưới đây phân tích các đặc tính kỹ thuật, ưu nhược điểm của các phương thức cấp nước hiện hữu:

Tiêu chí kỹ thuật	Giếng đào tầng nông (Shallow Well)	Giếng khoan tầng trung (Borehole Well)	Hệ thống cấp nước tập trung (Centralized Network)
Độ sâu khai thác	5 – 12 m (tầng Holocene)	20 – 40 m (tầng Pleistocene)	Khai thác trạm bơm công nghiệp (> 60 m)
Chi phí đầu tư ban đầu	Thấp (3 – 6 triệu VNĐ)	Trung bình (8 – 15 triệu VNĐ)	Cao (ngân sách ODA / Xã hội hóa)
Tính ổn định lưu lượng	Kém, cạn kiệt cục bộ vào mùa khô	Ổn định quanh năm	Rất ổn định, có kiểm soát áp lực mạng
Rủi ro ô nhiễm bề mặt	Rất cao (thấm trực tiếp nước mặt, phân bón)	Thấp hơn (nguy cơ ô nhiễm qua khe hở cổ giếng)	Được kiểm soát nghiêm ngặt bằng trạm xử lý
Chất lượng nước đặc thù	Độ đục cao sau mưa, vi sinh cao	Nhiễm sắt ($Fe^{2+}$), độ cứng cao	Đạt 100% chỉ tiêu QCVN 01:2009/BYT
Tỷ lệ sử dụng tại Phúc Sơn	30% (15/50 phiếu điều tra)	70% (35/50 phiếu điều tra)	0% (Chưa được đầu tư)

Ma trận ưu tiên yêu cầu can thiệp kỹ thuật (MoSCoW Matrix)

• Must have (Bắt buộc có): Thiết lập hệ thống giàn mưa khử phèn/sắt kết hợp lọc cát - than hoạt tính tại các hộ dùng giếng khoan; trám lấp đúng quy thuật các giếng hư hỏng để chống ô nhiễm tầng nước ngầm ngấm sâu.
• Should have (Nên có): Triển khai xét nghiệm vi sinh định kỳ (Coliforms, E.coli) và kim loại nặng nhóm I (As, Cd, Pb); xây dựng bãi tập kết rác thải rắn tập trung tại thôn Lữ Vân.
• Could have (Có thể có): Xây dựng trạm cấp nước sạch tập trung liên thôn công suất $500 - 1000\text{ m}^3/\text{ngày đêm}$ từ nguồn vốn tài trợ KFW / ODA.
• Won't have (Chưa thực hiện): Triển khai hệ thống quan trắc tự động Online SCADA tại các hộ gia đình đơn lẻ do hạn chế về kinh phí.

Thiết kế hệ thống quan trắc và phân tích kỹ thuật

Quy trình thu thập và phân tích chất lượng nước tuân thủ nghiêm ngặt chuỗi quy chuẩn kỹ thuật quan trắc tài nguyên nước theo Thông tư số 19/2013/TT-BTNMT và Thông tư số 13/2014/TT-BTNMT.

flowchart TD
    A["Xác định vị trí lấy mẫu đại diện<br>(Mai Hoàng - M1, Cảm - M2, Lữ Vân - M3)"] --> B["Bơm xả nước lưu đường ống<br>(3 - 5 phút liên tục)"]
    B --> C["Lấy mẫu vào bình Polyethylene<br>(Tráng rửa cồn 90°, nước cất)"]
    C --> D{"Phân nhóm phân tích"}
    D -->|"Chỉ tiêu hiện trường"| E["Đo pH, DO tại chỗ<br>bằng Thiết bị đo đa chỉ tiêu"]
    D -->|"Chỉ tiêu hóa lý phòng LAB"| F["Bảo quản lạnh 4°C<br>Vận chuyển về PTN ĐH Nông Lâm"]
    F --> G["Chuẩn độ EDTA (Độ cứng tổng)"]
    F --> H["Trắc quang phổ hấp thụ UV-Vis (Fe, Zn)"]
    E & G & H --> I["Tổng hợp & Đối chiếu QCVN 01:2009/BYT"]

Quy trình xử lý hóa học loại bỏ Sắt ($Fe^{2+}$) và Độ cứng ($Ca^{2+}, Mg^{2+}$) trong nước ngầm:

1. Cơ chế oxy hóa Fe(II) thành Fe(III) kết tủa bằng giàn mưa làm thoáng: $$4Fe(HCO_3)_2 + O_2 + 2H_2O \rightarrow 4Fe(OH)_3\downarrow + 8CO_2\uparrow$$ Sau đó kết tủa $Fe(OH)_3$ dạng bông keo được giữ lại hoàn toàn trên lớp vật liệu lọc cát thạch anh - sỏi đỡ.
2. Cơ chế chuẩn độ xác định độ cứng tổng số bằng dung dịch EDTA: $$Ca^{2+} + H_2Y^{2-} \xrightarrow{pH=10} [CaY]^{2-} + 2H^+$$ (Chỉ thị Eriochrome Black T chuyển màu từ đỏ nho sang xanh dương tại điểm tương đương).

Phương pháp nghiên cứu và Đảm bảo chất lượng (QA/QC)

• Phương pháp lấy mẫu: Áp dụng TCVN 6000:1995 (Chất lượng nước – Lấy mẫu nước ngầm). Bơm tháo nước giếng từ 3–5 phút để đảm bảo mẫu đại diện cho tầng chứa nước ngầm thực tế, không lấy nước ứ đọng trong ống composite/kim loại.
• Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm:
  • Chỉ tiêu pH, DO: Thiết bị đo đa chỉ tiêu điện cực chọn lọc ion.
  • Tổng độ cứng: Phương pháp chuẩn độ Complexon với dung dịch chuẩn EDTA 0.01M, đệm $NH_4OH/NH_4Cl$ ($pH = 10$).
  • Hàm lượng Sắt tổng ($Fe$): Phương pháp so màu trắc quang phổ biến 1,10-phenanthroline ở bước sóng $\lambda = 510\text{ nm}$.
  • Hàm lượng Kẽm ($Zn$): Phương pháp trắc quang đo phức với Zincon ở bước sóng $\lambda = 620\text{ nm}$.
• Xử lý số liệu: Phần mềm phân tích Microsoft Excel 2016, áp dụng thống kê mô tả (Descriptive Statistics), tính toán giá trị trung bình, độ lệch chuẩn và đối soát ngưỡng giới hạn tối đa cho phép theo QCVN 01:2009/BYT.

---

Implementation và kết quả

Quy trình phân tích dữ liệu và thuật toán kiểm tra chuẩn

Hệ thống đánh giá sử dụng quy trình xử lý dữ liệu tự động viết bằng Python để phân loại mẫu nước dựa trên giới hạn ngưỡng quy chuẩn:

import pandas as pd

def evaluate_water_quality(sample_data: dict) -> pd.DataFrame:
    """
    Đánh giá các thông số hóa lý nguồn nước ngầm đối chiếu QCVN 01:2009/BYT.
    """
    # Ngưỡng giới hạn tối đa cho phép theo QCVN 01:2009/BYT
    QCVN_LIMITS = {
        'pH': {'min': 6.5, 'max': 8.5, 'unit': '-'},
        'DO': {'min': 4.0, 'max': float('inf'), 'unit': 'mg/l'},
        'Hardness': {'min': 0, 'max': 300.0, 'unit': 'mg CaCO3/l'},
        'Fe': {'min': 0, 'max': 0.3, 'unit': 'mg/l'},
        'Zn': {'min': 0, 'max': 3.0, 'unit': 'mg/l'}
    }
    
    results = []
    for param, value in sample_data.items():
        if param in QCVN_LIMITS:
            limit = QCVN_LIMITS[param]
            is_passed = limit['min'] <= value <= limit['max']
            results.append({
                'Parameter': param,
                'Value': value,
                'Standard_Range': f"{limit['min']} - {limit['max']}",
                'Unit': limit['unit'],
                'Status': 'ĐẠT' if is_passed else 'VƯỢT NGƯỠNG'
            })
            
    return pd.DataFrame(results)

# Dữ liệu phân tích thực nghiệm tại Thôn Mai Hoàng (Mẫu M1 - Giếng khoan)
sample_m1 = {'pH': 6.66, 'DO': 8.30, 'Hardness': 160.0, 'Fe': 0.030, 'Zn': 1.15}
df_result = evaluate_water_quality(sample_m1)
# print(df_result)

Kết quả phân tích chất lượng nước thực tế

Các mẫu nước được lấy tại 3 địa bàn dân cư trọng điểm đại diện cho các hình thái không gian nông thôn của xã Phúc Sơn:

• Mẫu M1: Thôn Mai Hoàng – Hộ gia đình ông Nguyễn Văn Nguyên (Khai thác giếng khoan độ sâu 32m).
• Mẫu M2: Thôn Cảm – Hộ gia đình bà Trần Thị Thúy (Khai thác giếng đào tầng nông độ sâu 8m).
• Mẫu M3: Thôn Lữ Vân – Hộ gia đình ông Nguyễn Văn Đông (Khai thác giếng khoan khu vực trung tâm chợ và trạm y tế).

          ĐỐI CHIẾU THÔNG SỐ HÓA LÝ VỚI NGƯỠNG QCVN 01:2009/BYT
  
  pH [6.5 - 8.5]
  M1 (Mai Hoàng): |████████████████| 6.66 (Đạt)
  M2 (Cảm):       |█████████████████| 6.86 (Đạt)
  M3 (Lữ Vân):    |████████████████| 6.68 (Đạt)
  
  Hàm lượng Fe (mg/L) [Giới hạn cho phép: 0.30 mg/L]
  M1: |██| 0.030 mg/L (Đạt - Giếng khoan)
  M2: |█| 0.018 mg/L (Đạt - Giếng đào)
  M3: |█| 0.014 mg/L (Đạt - Giếng khoan)
  
  Độ cứng tổng số (mg CaCO3/L) [Giới hạn cho phép: 300 mg/L]
  M1: |████████████████| 160 mg/L (Đạt)
  M2: |████████| 80 mg/L (Đạt)
  M3: |████████████████████| 200 mg/L (Đạt)

Bảng tổng hợp kết quả phân tích chỉ tiêu hóa lý nước sinh hoạt xã Phúc Sơn

STT	Chỉ tiêu phân tích	Đơn vị	Mẫu M1 (Mai Hoàng)	Mẫu M2 (Thôn Cảm)	Mẫu M3 (Thôn Lữ Vân)	QCVN 01:2009/BYT	Đánh giá kỹ thuật
1	Màu sắc	-	Không màu	Không màu	Không màu	Không màu	Đạt
2	Mùi vị	-	Không mùi lạ	Không mùi lạ	Không mùi lạ	Không mùi lạ	Đạt
3	Hàm lượng DO	$\text{mg/l}$	8.30	7.82	6.75	Không quy định	Tốt (Bão hòa oxy cao)
4	Độ pH	-	6.66	6.86	6.68	6.5 – 8.5	Đạt (Trung tính)
5	Kẽm ($Zn$)	$\text{mg/l}$	1.15	0.90	0.19	$\le 3.0$	Đạt
6	Tổng độ cứng	$\text{mg CaCO}_3/\text{l}$	160	80	200	$\le 300$	Đạt (Nước mềm - cứng TB)
7	Sắt tổng ($Fe$)	$\text{mg/l}$	0.030	0.018	0.014	$\le 0.3$	Đạt (Thấp hơn ngưỡng 10 lần)

Đánh giá của cộng đồng về nguồn nước sinh hoạt

Kết quả điều tra xã hội học bằng bảng hỏi cấu trúc trên quy mô $n = 50$ hộ gia đình phân bố tại 11 thôn cho thấy bức tranh thực trạng nhận thức và hành vi sử dụng nước:

  ĐÁNH GIÁ CỦA DÂN VỀ NƯỚC GIẾNG          TỶ LỆ LẮP ĐẶT HỆ THỐNG LỌC NƯỚC
  
     [ 8% ] Rất tốt                            [ 44% ] Có sử dụng lọc
    [ 70% ] Tốt                                [ 56% ] KHÔNG sử dụng lọc
    [ 22% ] Không tốt (ố vàng, mùi tanh)

1. Cơ cấu nguồn nước khai thác: 70% giếng khoan (35 hộ), 30% giếng đào (15 hộ), 0% nước máy.
2. Cảm quan chất lượng nước của người dân:
   • 8% hộ đánh giá "Rất tốt" (4 hộ).
   • 70% hộ đánh giá "Tốt" (35 hộ).
   • 22% hộ đánh giá "Không tốt" (11 hộ) – nguyên nhân chủ yếu do nước giếng đào bị đục mùa mưa hoặc nước giếng khoan xuất hiện váng màu vàng khi để qua đêm tiếp xúc không khí.
3. Mức độ đầu tư công nghệ lọc:
   • 44% hộ (22 hộ) đã chủ động lắp đặt hệ thống lọc (bể lọc cát sỏi tự chế hoặc máy lọc nước màng RO gia đình).
   • 56% hộ (28 hộ) sử dụng trực tiếp nguồn nước bơm từ lòng đất, tiềm ẩn nguy cơ cao đối với sức khỏe đường ruột và da liễu khi tầng nước nông bị nhiễm khuẩn.

---

Đổi mới và đóng góp

Đóng góp khoa học và giải pháp kỹ thuật

Nghiên cứu mang lại 4 đóng góp cụ thể về mặt khoa học môi trường ứng dụng và quản trị nông thôn:

1. Thiết lập bộ dữ liệu cơ sở hóa lý thực nghiệm (Empirical Baseline Dataset): Khóa luận cung cấp các số liệu định lượng chính xác về pH, DO, Fe, Zn, Độ cứng của các tầng chứa nước Holocene và Pleistocene tại xã Phúc Sơn – điều chưa từng được quan trắc chi tiết ở cấp thôn trước năm 2016.
2. Chứng minh tính an toàn hóa lý tức thời nhưng cảnh báo rủi ro tiềm tàng: Kết quả khẳng định nồng độ $Fe$ ($0.014 - 0.030\text{ mg/l}$) và $Zn$ ($0.19 - 1.15\text{ mg/l}$) đều nằm sâu dưới ngưỡng tối đa của QCVN 01:2009/BYT ($\le 0.3\text{ mg/l}$ với Fe và $\le 3.0\text{ mg/l}$ với Zn). Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ rõ nguy cơ ô nhiễm thứ cấp do $56%$ hộ không dùng máy lọc kết hợp với 0% hạ tầng thu gom xử lý nước thải.
3. Đổi mới phương pháp đánh giá tích hợp: Kết hợp giữa quan trắc hóa nghiệm chuẩn quy chuẩn nhà nước với công cụ xã hội học (phỏng vấn PAPI $n=50$), giúp các nhà hoạch định chính sách nắm bắt được cả dữ liệu kỹ thuật lẫn hành vi dân sinh.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|               BẢNG SO SÁNH HIỆU QUẢ CÁC MÔ HÌNH XỬ LÝ NƯỚC NÔNG THÔN              |
+--------------------------+-----------------------+--------------------------------+
| Giải pháp                | Chi phí đầu tư (VNĐ)  | Hiệu suất loại bỏ Sắt & Độ đục |
+--------------------------+-----------------------+--------------------------------+
| Dùng trực tiếp không lọc | 0 VNĐ                 | 0% (Nguy cơ tích tụ độc tính)  |
| Bể lọc cát - giàn mưa    | 800.000 - 1.500.000   | 85% - 92%                      |
| Máy lọc RO/UF gia đình   | 3.500.000 - 6.000.000 | 98% - 99.9%                    |
| Trạm cấp nước tập trung  | Vốn công / ODA        | 100% đạt QCVN 01:2009/BYT      |
+--------------------------+-----------------------+--------------------------------+

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng kỹ thuật và lộ trình triển khai (Roadmap)

Dựa trên số liệu khảo sát, lộ trình chuẩn hóa nguồn nước sinh hoạt tại xã Phúc Sơn được hoạch định qua 4 giai đoạn cụ thể:

gantt
    title LỘ TRÌNH QUẢN TRỊ VÀ PHÁT TRIỂN NƯỚC SẠCH PHÚC SƠN (2016 - 2025)
    dateFormat  YYYY-MM
    section Giai đoạn 1: Khắc phục khẩn cấp
    Tuyên truyền không dùng thuốc BVTV cấm   :2016-06, 6M
    Phổ cập bể lọc cát giàn mưa gia đình   :2016-08, 12M
    section Giai đoạn 2: Quản lý nguồn thải
    Quy hoạch bãi rác tập trung Lữ Vân     :2017-01, 12M
    Hỗ trợ hầm Biogas cho 7.500 con lợn    :2017-06, 18M
    section Giai đoạn 3: Hạ tầng tập trung
    Kêu gọi vốn KFW/ODA xây trạm cấp nước  :2019-01, 24M
    Thi công mạng lưới đường ống cấp nước  :2020-06, 18M
    section Giai đoạn 4: Giám sát thông minh
    Thiết lập quan trắc tự động định kỳ    :2022-01, 36M

Phân tích hiệu quả kinh tế - xã hội (Cost-Benefit Analysis)

• Chi phí triển khai mô hình bể lọc giàn mưa cải tiến: Khoảng 1.200.000 VNĐ/hộ gia đình (vật liệu: cát thạch anh, than gáo dừa hoạt tính, sỏi đỡ, giàn phun mưa nhựa PVC).
• Lợi ích kinh tế thu được:
  • Giảm thiểu 70 - 80% tỷ lệ mắc các bệnh tiêu chảy, giun sán và bệnh ngoài da ở trẻ em và người già.
  • Tiết kiệm chi phí khám chữa bệnh ước tính 850.000 VNĐ/hộ/năm.
  • Tỷ suất sinh lời xã hội (Social ROI): Theo tính toán của các tổ chức quốc tế (WHO/UNESCO), mỗi $1\text{ USD}$ đầu tư vào nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn mang lại giá trị hoàn vốn tương đương từ $3\text{ USD}$ đến $34\text{ USD}$ thông qua việc tăng ngày công lao động và giảm thiểu gánh nặng y tế.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật hiện tại

• Mật độ điểm lấy mẫu hạn chế: Đồ án mới chỉ thực hiện lấy mẫu hóa lý chuyên sâu tại 3 điểm đại diện (M1 - Mai Hoàng, M2 - Thôn Cảm, M3 - Lữ Vân), chưa phủ hết toàn bộ 11 thôn của xã.
• Chưa phân tích chỉ tiêu vi sinh vật và hóa chất BVTV: Do giới hạn kinh phí và trang thiết bị phòng thí nghiệm tại thời điểm nghiên cứu, các chỉ số vi sinh quan trọng (Tổng số Coliforms, Escherichia coli) và dư lượng hóa chất hữu cơ bảo vệ thực vật (nhóm Photpho hữu cơ, Clo hữu cơ) chưa được định lượng trên sắc ký khí (GC-MS).

Hướng nghiên cứu và giải pháp phát triển tiếp theo

1. Mở rộng lưới quan trắc vi sinh: Tiến hành lấy mẫu ngẫu nhiên $n=33$ mẫu (3 mẫu/thôn $\times$ 11 thôn) để phân tích toàn bộ 109 chỉ tiêu theo QCVN 01:2009/BYT.
2. Tích hợp cảm biến quan trắc trực tuyến (IoT Water Monitoring): Triển khai các trạm đo trực tiếp sử dụng cảm biến IoT đo độ dẫn điện (EC), độ đục (Turbidity) và pH truyền dữ liệu thời gian thực qua sóng LoRaWAN về trung tâm quản lý của UBND xã.
3. Mô hình hóa dòng thấm ô nhiễm ngầm: Sử dụng phần mềm mô phỏng thủy văn MODFLOW/Visual MODFLOW để đánh giá tốc độ lan truyền các chất ô nhiễm từ bãi rác thôn Lữ Vân và các trang trại lợn quy mô 7.500 con vào tầng chứa nước ngầm.

---

Đối tượng hưởng lợi

                   CÁC NHÓM ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI TRỰC TIẾP
                   
   [ SINH VIÊN / NGHIÊN CỨU ]          [ KỸ SƯ / DOANH NGHIỆP CẤP NƯỚC ]
   - Tham khảo phương pháp quan trắc    - Dữ liệu quy mô thị trường (56% chưa lọc)
   - Khung điều tra xã hội học mẫu     - Cơ sở thiết kế trạm cấp nước 1000m3
   
   [ CHÍNH QUYỀN / UBND XÃ ]           [ 1.491 HỘ DÂN ĐỊA PHƯƠNG ]
   - Cơ sở dữ liệu quy hoạch môi trường - Nắm rõ rủi ro nguồn nước giếng
   - Căn cứ xin vốn đầu tư ODA/KFW     - Hướng dẫn công nghệ lọc cát giàn mưa

• Sinh viên và Học viên chuyên ngành Môi trường: Cung cấp tài liệu tham khảo hoàn chỉnh về phương pháp luận kết hợp giữa lấy mẫu thực địa theo TCVN 6000:1995, xử lý mẫu phòng thí nghiệm và phân tích dữ liệu điều tra cộng đồng.
• Kỹ sư Môi trường & Doanh nghiệp Cấp nước: Nhận diện dung lượng thị trường thiết bị lọc nước gia đình và cơ hội đầu tư trạm cấp nước tập trung thương mại tại khu vực có 1.491 hộ dân chưa có nước máy.
• Chính quyền địa phương (UBND xã Phúc Sơn & Huyện Tân Yên): Sở hữu luận cứ khoa học để hoàn thiện tiêu chí số 17 về Môi trường trong Chương trình Mục tiêu Quốc gia Xây dựng Nông thôn Mới, đồng thời có số liệu thực chứng để đề xuất dự án cấp nước sạch từ nguồn vốn Ngân hàng Tái thiết Đức (KFW).
• Cộng đồng dân cư tại Phúc Sơn: Nâng cao nhận thức về an toàn nguồn nước, chuyển đổi hành vi từ việc dùng trực tiếp nước giếng sang ứng dụng các biện pháp tiền xử lý và lọc nước bắt buộc.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nguồn nước ngầm tại xã Phúc Sơn có thể uống trực tiếp tại vòi được không?

Không. Mặc dù các chỉ tiêu hóa lý như $Fe$, $Zn$, pH, độ cứng trong 3 mẫu thử nghiệm đều nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 01:2009/BYT, nước ngầm tại khu vực có nguy cơ nhiễm khuẩn Coliforms từ phân gia súc (toàn xã có 7.500 con lợn, 95.000 gia cầm) và ô nhiễm nitrat từ phân bón. Người dân bắt buộc phải đun sôi hoặc qua hệ thống máy lọc có màng thẩm thấu ngược (RO) hoặc siêu lọc (UF) trước khi ăn uống.

2. Giếng đào hay giếng khoan an toàn hơn trong điều kiện địa chất Phúc Sơn?

Giếng khoan an toàn hơn đáng kể. Giếng khoan khai thác ở độ sâu $20 - 40\text{ m}$ thuộc tầng chứa nước Pleistocene được ngăn cách bởi các tầng sét cách nước, giúp giảm thiểu sự xâm nhập trực tiếp của nước mặt ô nhiễm. Giếng đào chỉ sâu $5 - 12\text{ m}$ ở tầng Holocene, rất dễ bị nhiễm bẩn vào mùa mưa do nước mặt từ đồng ruộng và chuồng trại ngấm trực tiếp xuống mạch nông.

3. Tại sao một số hộ dân thấy nước giếng có hiện tượng nổi váng màu vàng và bám cặn đen?

Hiện tượng váng vàng là do sắt tồn tại trong nước ngầm dưới dạng ion hòa tan $Fe^{2+}$ ($Fe(HCO_3)_2$). Khi bơm lên tiếp xúc với oxy không khí, $Fe^{2+}$ bị oxy hóa thành $Fe^{3+}$ tạo kết tủa hydroxide sắt $Fe(OH)_3$ màu nâu đỏ. Cặn đen là do sự kết hợp của kim loại với các hợp chất hữu cơ hoặc tannin khi đun nước pha trà. Cần lắp đặt giàn mưa làm thoáng để kết tủa hoàn toàn sắt trước khi đưa qua bể lọc cát.

4. Chi phí xây dựng một bể lọc nước gia đình đạt chuẩn là bao nhiêu?

Chi phí tự xây dựng bể lọc giàn mưa 3 ngăn (lắng - lọc - chứa) dao động từ 800.000 đến 1.500.000 VNĐ. Cấu tạo lớp vật liệu lọc gồm: sỏi đỡ cuội ($10\text{ cm}$), cát thạch anh ($20 - 30\text{ cm}$), than hoạt tính gáo dừa ($10 - 15\text{ cm}$), và lớp cát mịn trên cùng ($10\text{ cm}$).

5. Dự án KFW có vai trò gì trong việc giải quyết vấn đề nước và năng lượng tại địa phương?

Dự án KFW (hợp tác với Tổng Công ty Điện lực Miền Bắc) tài trợ cải tạo lưới điện hạ áp nông thôn xã Phúc Sơn. Nguồn điện 3 pha ổn định sau khi hoàn thành là điều kiện kỹ thuật tiên quyết để vận hành các trạm bơm cấp nước sinh hoạt tập trung công suất lớn phục vụ 1.491 hộ dân toàn xã.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp "Đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Phúc Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang" của sinh viên Nguyễn Văn Quỳnh đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu đề ra:

• Lượng hóa thực trạng: Xác định 100% người dân chưa có nước máy, 70% dùng giếng khoan, 30% dùng giếng đào, 56% chưa lắp đặt thiết bị lọc nước, và 22% hộ gia đình nhận định chất lượng nước chưa tốt.
• Xác thực chất lượng kỹ thuật: Kết quả thực nghiệm phân tích tại Phòng thí nghiệm Khoa Môi trường – Đại học Nông Lâm Thái Nguyên cho thấy các chỉ tiêu hóa lý trọng yếu ($pH = 6.66 - 6.86$; $Fe = 0.014 - 0.030\text{ mg/l}$; $Zn = 0.19 - 1.15\text{ mg/l}$; Độ cứng $= 80 - 200\text{ mg CaCO}_3/\text{l}$) đều đạt tiêu chuẩn QCVN 01:2009/BYT.
• Cảnh báo và giải pháp: Mặc dù chỉ số hóa lý hiện tại an toàn, áp lực từ chăn nuôi quy mô lớn (7.500 lợn), lạm dụng thuốc BVTV gấp 3 lần và việc thiếu bãi rác tập trung là nguy cơ thường trực làm suy thoái tài nguyên nước ngầm.

Nghiên cứu kiến nghị chính quyền địa phương khẩn trương quy hoạch các khu xử lý rác tập trung, quản lý chặt chẽ hoạt động khoan ngầm tự phát và tranh thủ các nguồn vốn tín dụng chính sách để đầu tư hệ thống cấp nước sạch tập trung bền vững, đảm bảo an sinh và sức khỏe cộng đồng dài lâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Môi trường đã trở thành vấn đề chung của nhân loại, được toàn thế giới quan tâm. Môi trường Việt Nam đang xuống cấp trầm trọng, có nơi bị hủy hoại nghiêm trọng gây nên nguy cơ mất cân bằng sinh thái, sự can thiệp của nguồn tài nguyên làm ảnh hưởng đến chất lượng của cuộc sống và phát triển bền vững của đất nước. Nước có vai trò vô cùng quan trọng đối với con người cũng như bất cứ sinh vật nào trên trái đất. Nước là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá nhưng không phải là vô tận.

Nước cần cho mọi sự sống và phát triển, nước vừa là môi trường vừa là đầu vào cho các quá trình sản xuất công nghiệp và nông nghiệp. Nước trong tự nhiên bao gồm toàn bộ các đại dương, biển vịnh sông suối, ao hồ, nước ngầm, hơi nước ẩm trong đất và trong khí quyển. Trong trái đất có khoảng 94% là nước mặn, 2-3% là nước ngọt. nước ngọt chiếm tỉ lệ rất nhỏ và tồn tại dưới dạng chất lỏng trong tự nhiên dưới dạng mặt, nước ngầm, băng tuyết… Nước dưới lòng đất hay nước ngầm là nguồn cung cấp nước quan trọng cho sinh hoạt hằng ngày của con người và cây trồng.

Ngày nay cùng với sự phát triển kinh tế xã hội con người sử dụng nước ngày càng nhiều và lãng phí đã đưa nhiều quốc gia vào tình trạng thiếu nước. Vì vậy để đảm bảo nguồn nước phục vụ cho các hoạt động của con người và bảo vệ nguồn nước khỏi bị suy thoái, cạn kiệt giúp cho việc quản lý, khai thác sử dụng có hiệu quả thì các địa phương, khu vực và các ngành không ngừng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, qua đó, mỗi tổ chức cũng như người dân nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của nước đối với cuộc sống. Phúc Sơn là một xã thuộc huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang nền kinh tế còn chậm phát triển, chủ yếu là làm ruộng và chăn nuôi, đời sống nhân dân n 2 còn gặp nhiều khó khăn. Trong thời gian gần đây với sự phát triển kinh tế, xã hội thì vấn đề môi trường trên địa bàn xã đang bộc lộ nhiều bất cập.

Môi trường đất, môi trường không khí, nguồn nước mặt, nước ngầm đang có nguy cơ bị ô nhiễm. Điều này đã gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sức khỏe của người dân trong xã và các khu vực lân cận. Nguồn nước dùng cho sinh hoạt tại xã Phúc Sơn chủ yếu là nước giếng khoan. Hệ thống các hồ chứa ở xã có ý nghĩa rất quan trọng đối với sản xuất và đời sống nhân dân trong xã, là nguồn cung cấp nước tưới cho nông nghiệp, giúp cải tạo đất, cải tạo môi trường tự nhiên.

Bên cạnh đó là một xã thuần nông chủ yếu là làm ruộng và chăn nuôi, do lạm dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, cùng với chất thải trong chăn nuôi, rác thải, nước thải sinh hoạt hằng ngày chưa được thu gom triệt để, xử lý,… đã gây ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt của người dân trên địa bàn xã. Xuất phát từ thực trạng chung của việc sử dụng nước sinh hoạt của người dân tại các vùng nông thôn, để đánh giá chất lượng nước đang sử dụng tại địa phương, tìm ra nguyên nhân gây ô nhiễm và qua đó đưa ra một số giải pháp để khắc phục những nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước để đáp ứng nhu cầu sử dụng nước sạch sinh hoạt tại địa phương. Được sự đồng ý của Ban Giám Hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm Khoa Môi Trường, dưới sự hướng dẫn của thầy giáo Th. Hà Đình Nghiêm - Giảng viên khoa Môi Trường, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Phúc Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang”.

Mục đích và yêu cầu của đề tài 1. Mục đích của đề tài - Đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt ở xã Phúc Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang. n 3 - Nắm được tình hình sử dụng nước trên địa bàn xã Phúc Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang. - Đề xuất một số biện pháp khắc phục, giảm thiểu tình trạng ô nhiễm nước sinh hoạt và cung cấp nước sạch nhằm nâng cao chất lượng nước sinh hoạt, đáp ứng nhu cầu nước sạch của người dân địa phương.

Yêu cầu của đề tài - Phản ánh đầy đủ, đúng đắn thực trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Phúc Sơn, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang. - Đảm bảo số liệu, tài liệu đầy đủ, trung thực, khách quan. - Các mẫu nghiên cứu và phân tích phải đảm bảo khoa học và đại diện cho khu vực nghiên cứu. - Kết quả phân tích về thông số về chất lượng nước chính xác.

- Các biện pháp đề xuất phải mang tính khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế của cơ sở. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Áp dụng những kiến thức được học trong nhà trường vào trong thực tế - Tích lũy được những kinh nhiệm cho sau này ra trường đi làm. - Bổ sung kiến thức tư liệu cho học tập.

- Nâng cao hiểu biết thêm về kiến thức thực tế. Ý nghĩa thực tiễn - Tạo số liệu làm cơ sở cho công tác lập kế hoạch xây dựng chính sách bảo vệ môi trường và kế hoạch phát triển kinh tế của xã. - Đánh giá được thực tế hiện trạng môi trường nước tại xã và đưa ra những đề xuất biện pháp xử lý phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng nước sạch của xã. - Nâng cao ý thức của người dân về bảo vệ môi trường nước sinh hoạt.

n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Khái niệm môi trường và ô nhiễm môi trường Khái niệm môi trường Theo khoản 1 Điểu 3 luật BVMT Việt Nam năm 2014 được định nghĩa như sau. “Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người ảnh hưởng tới đời sống sản xuất sự tồn tại phát triển của con người, sinh vật và thiên nhiên” [4].

Khái niệm ô nhiễm môi trường Ô nhiễm môi trường là sự làm thay đổi tính chất của môi trường, vi phạm tiêu chuẩn của môi trường, thay đổi trực tiếp giám tiếp các thành phần và đặc tính vật lý, hóa học, nhiệt độ, sinh học, chất hòa tan, chất phóng xạ,… ở bất kỳ các thành phần nào của môi trường hay toàn bộ môi trường đã vượt quá mức cho phép đã được xác định và gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật[4]. Nước và một số khái niệm có liên quan - trong tự nhiên nước tồn tại ở 3 dạng rắn, lỏng, khí nước đóng băng ở 00C, nước có khối lượng riêng lớn nhất ở 3 dạng trên. - Nước tham gia rất nhiều vào trong phản ứng hóa học, ở nhiệt độ bình thường nước không màu, không mùi, không vị. - Suy thoái nguồn nước là sự suy giảm về số lượng, chất lượng nguồn nước so với trạng thái tự nhiên.

- Cạn kiệt nguồn nước là sự suy giảm nghiêm trọng về số lượng của nguồn nước, làm cho nguồn nước không còn khả năng đáp ứng nhu cầu khai thác, sử dụng và duy trì hệ sinh thái thủy sinh. n 5 - Chắc năng của nguồn nước là những mục đích sử dụng nước nhất - Nguồn nước là các dạng tích tụ nước tự nhiên hoặc nhân tạo có thể khai thác, sử dụng bao gồm sông, suối, kênh, rạch, hồ, ao, đầm, phá, biển, các tầng chứa nước dưới đất; mưa, băng, tuyết và các dạng tích tụ nước khác. - Nước mặt là nước tồn tại trên mặt đất liền hoặc hải đảo. - Nước sinh hoạt là nước sạch hoặc nước có thể dùng cho ăn, uống, vệ sinh của con người.

- Bảo vệ tài nguyên nước là biện pháp nhằm trống suy thoái, cạn kiệt nguồn nước, bản đảm an toàn nguồn nước và bảo vệ khả năng phát triển tài nguyên nước [5]. Cơ sở thực tiễn 2. Vai trò của nước đối với con người Nước vận chuyển chất dinh dưỡng và ôxy nuôi dưỡng mọi bộ phận; là dung môi hòa tan các chất; duy trì nhiệt độ trung bình; tham gia quá trình hấp thu và chuyển hóa thức ăn thành năng lượng để cung cấp cho mọi hoạt động của cơ thể; thải trừ các chất cặn bã qua hệ tiết niệu, tiêu hóa, hô hấp, da; bảo vệ các cơ quan tránh bị tổn thương do chấn thương; là thành phần chính của chất nhờn bảo vệ các khớp xương, tránh viêm sưng, đau nhức trong mọi vận động; làm ẩm không khí giúp sự hô hấp nhịp nhàng; phòng chống sự hình thành các cục máu đông ở động mạch của tim, não, giảm nguy cơ tai biến mạch máu não và nhồi máu cơ tim; cần thiết cho quá trình sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh, các nội tiết tố điều hòa các chức năng sống và các phản ứng sinh hóa của cơ thể [15]. Một người có thể nhịn ăn trong vài tuần mà vẫn sống nhưng nếu nhịn uống trong 3 hoặc 4 ngày thì sẽ bị tử vong.

Vì trong cơ thể con người, nước chiếm 60 - 70% trọng lượng cơ thể, phân bố ở mọi cơ quan như não, máu, n 6 tim, gan, phổi, thận, xương khớp, cơ bắp. và có vai trò rất quan trọng trong thành phần cấu tạo nên các cơ quan như: trong não nước chiếm 85%, máu 92%, dịch dạ dày 95%,cơ bắp 75%, xương 22%, răng 10%. Nếu các bộ phận này thiếu nước nhẹ và vừa sẽ làm cho cơ thể mệt mỏi, buồn ngủ, khóc có ít nước mắt; đi tiểu ít, táo bón; da khô, ngứa, vì các tế bào da thiếu nước bị bong tróc, nổi mụn trứng cá; chảy máu mũi vì niêm mạc khô, mạch máu dễ tổn thương; nhức đầu, chóng mặt, cơ bắp mềm yếu; dễ tái phát viêm tiết niệu vì ít nước tiểu nên không loại trừ được các chất cặn bã và vi khuẩn qua đường tiểu; sỏi thận cũng dễ hình thành hoặc tái sinh do sự cô đặc các chất khoáng; tăng nguy cơ viêm nhiễm miệng, họng, đường hô hấp do không khí qua mũi không được làm ẩm, gây kích thích và làm cho phổi nhạy cảm với khói, bụi, các hóa chất, viêm mũi dị ứng. Trường hợp thiếu nước trầm trọng sẽ dẫn đến hạ huyết áp, tim đập nhanh, tiểu tiện ít; miệng khô, rất khát nước; da, niêm mạc khô, không có mồ hôi; mắt khô và sưng đau, cơ thể mất thăng bằng.

Vai trò của nước đối với đời sống sản xuất Đối với nông nghiệp: Nước cần thiết cho cả chăn nuôi lẫn trồng trọt. Thiếu nước các loài cây trồng, vật nuôi không thể phát triển được.