Luận văn thạc sĩ đánh giá công tác giải phóng mặt bằng phục vụ xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới tại huyện hải hà tỉnh quảng ninh giai đoạn 2011 2013

Luận văn đánh giá công tác giải phóng mặt bằng phục vụ xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới tại huyện Hải Hà, Quảng Ninh giai đoạn 2011-2013.

• Tác giả: Bùi Minh Thanh
• Người hướng dẫn: PGS. TS. Nguyễn Thế Hùng
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá công tác giải phóng mặt bằng phục vụ xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới tại huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh, giai đoạn 2011-2013
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Khái quát về công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB)
• 1.1.1. Khái niệm về bồi thường GPMB
• 1.1.2. Bản chất của bồi thường, Giải phóng mặt bằng
• 1.1.3. Đặc điểm của quá trình bồi thường GPMB
• 1.1.4. Ý nghĩa của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng
• 1.1.5. Những yếu tố tác động đến công tác GPMB
• 1.1.6. Tổng quan về thu hồi đất, chính sách bồi thường ở một số nước trên thế giới
• 1.1.7. Tổng quan tài liệu về thu hồi đất, chính sách về bồi thường của Việt Nam
• 1.1.8. Tình hình thực hiện GPMB trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh
• 1.1.9. Cơ sở pháp lý và thực tiễn về bồi thường giải phóng mặt bằng
• 1.1.10. Cơ sở thực tiễn
• 1.1.11. Tổng quan về chương trình xây dựng nông thôn mới và bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới
• 1.1.11.1. Tổng quan về chương trình xây dựng nông thôn mới
• 1.1.11.2. Bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng nông thôn mới (Phụ lục 1)
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian thực hiện
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp điều tra, khảo sát
• 2.4.2. Phương pháp điều tra thực tế
• 2.4.3. Phương pháp xử lý số liệu điều tra
• 2.4.4. Phương pháp chuyên gia
• 2.4.5. Phương pháp tham khảo
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện Tự nhiên - Kinh tế - Xã hội của huyện Hải Hà (Nguồn UBND huyện Hải Hà năm 2013)
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội của huyện Hải Hà năm 2013
• 3.2. Thực trạng phát triển đô thị và các khu dân cư nông thôn
• 3.3. Nhận xét chung
• 3.4. Kết quả công tác giải phóng mặt bằng phục vụ xây dựng cơ sở Hạ tầng nông thôn mới tại 15 xã thuộc huyện Hải Hà
• 3.5. Tình hình Nông nghiệp nông dân nông thôn huyện Hải Hà đến năm 2010 (trước khi triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới)
• 3.6. Công tác GPMB huyện Hải Hà nói chung, công tác GPMB phục vụ xây dựng hạ tầng nông thôn mới tại 15 xã thuộc huyện Hải Hà nói riêng
• 3.7. Đánh giá công tác GPMB đến đời sống của người dân khu vực bị ảnh hưởng
• 3.7.1. Công tác Giải phóng mặt bằng nói chung
• 3.7.2. Công tác Giải phóng mặt bằng phục vụ xây dựng hạ tầng nông thôn mới
• 3.8. Những thuận lợi, khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng phục vụ xây dựng cơ sở hạ tầng Nông thôn mới, Giải pháp
• 3.8.1. Đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong công tác GPMB phục vụ xây dựng cơ sở hạ tầng xây dựng nông thôn mới
• 3.8.2. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác GPMB nói chung và GPMB xây dựng cơ sở Hạ tầng nông thôn mới trong thời gian tới
• 4. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá hạ tầng nông thôn mới

Đánh giá hạ tầng nông thôn mới là một phần quan trọng trong việc thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh. Giai đoạn 2011-2013, huyện Hải Hà đã triển khai nhiều dự án xây dựng hạ tầng nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Các công trình bao gồm đường giao thông, hệ thống cấp thoát nước, trường học, trạm y tế, và các cơ sở hạ tầng khác. Việc đánh giá hiệu quả của các dự án này giúp xác định những thành tựu và hạn chế, từ đó đề xuất giải pháp tối ưu hóa quy hoạch hạ tầng trong tương lai.

1.1. Kết quả xây dựng hạ tầng

Kết quả xây dựng hạ tầng tại huyện Hải Hà giai đoạn 2011-2013 đã đạt được nhiều tiến bộ đáng kể. Các công trình hạ tầng giao thông được đầu tư đồng bộ, góp phần kết nối các khu vực nông thôn với trung tâm huyện. Hệ thống cấp thoát nước được cải thiện, giảm thiểu tình trạng ngập lụt và ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như thiếu vốn đầu tư, chậm tiến độ thi công, và chất lượng công trình chưa đồng đều.

1.2. Tác động xã hội

Các dự án xây dựng hạ tầng nông thôn mới đã mang lại nhiều tác động tích cực đến đời sống người dân. Việc cải thiện hệ thống giao thông giúp người dân di chuyển thuận tiện hơn, thúc đẩy giao thương và phát triển kinh tế. Các công trình y tế và giáo dục được nâng cấp, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công. Tuy nhiên, quá trình giải phóng mặt bằng cũng gây ra một số bất ổn xã hội, đặc biệt là vấn đề bồi thường và tái định cư.

II. Giải phóng mặt bằng và xây dựng hạ tầng

Giải phóng mặt bằng là một bước quan trọng trong quá trình xây dựng hạ tầng nông thôn mới. Tại huyện Hải Hà, công tác giải phóng mặt bằng giai đoạn 2011-2013 đã được thực hiện với nhiều nỗ lực, nhưng cũng gặp không ít khó khăn. Việc thu hồi đất và bồi thường cho người dân là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương và người dân. Đánh giá hiệu quả của công tác này giúp rút ra bài học kinh nghiệm cho các dự án tiếp theo.

2.1. Quy trình giải phóng mặt bằng

Quy trình giải phóng mặt bằng tại huyện Hải Hà bao gồm các bước: khảo sát, đánh giá hiện trạng, thông báo thu hồi đất, và thực hiện bồi thường. Các bước này được thực hiện theo quy định của pháp luật, đảm bảo quyền lợi của người dân. Tuy nhiên, quá trình này thường kéo dài do sự phức tạp trong việc xác định giá trị đất và tài sản trên đất. Ngoài ra, việc thiếu sự đồng thuận từ phía người dân cũng là một trở ngại lớn.

2.2. Đề xuất giải pháp

Để cải thiện hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng, cần có các giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động người dân hiểu rõ về lợi ích của các dự án. Thứ hai, cần cải thiện chính sách bồi thường, đảm bảo công bằng và minh bạch. Cuối cùng, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và người dân để giải quyết nhanh chóng các vấn đề phát sinh.

III. Phát triển nông thôn và chính sách

Phát triển nông thôn là mục tiêu chính của chương trình nông thôn mới tại huyện Hải Hà. Giai đoạn 2011-2013, huyện đã triển khai nhiều chính sách nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện đời sống người dân. Các chính sách này bao gồm hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, phát triển ngành nghề phi nông nghiệp, và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Đánh giá hiệu quả của các chính sách này giúp xác định những điểm mạnh và điểm yếu, từ đó điều chỉnh chiến lược phát triển trong tương lai.

3.1. Chính sách hỗ trợ nông nghiệp

Chính sách hỗ trợ nông nghiệp tại huyện Hải Hà đã góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Các chương trình hỗ trợ giống, phân bón, và kỹ thuật canh tác đã giúp người dân cải thiện thu nhập. Tuy nhiên, việc triển khai các chính sách này còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là vấn đề tiếp cận vốn và thị trường tiêu thụ sản phẩm.

3.2. Phát triển ngành nghề phi nông nghiệp

Phát triển ngành nghề phi nông nghiệp là một hướng đi quan trọng trong chiến lược phát triển nông thôn mới. Huyện Hải Hà đã triển khai nhiều chương trình đào tạo nghề và hỗ trợ khởi nghiệp, giúp người dân chuyển đổi nghề nghiệp và tăng thu nhập. Tuy nhiên, hiệu quả của các chương trình này còn hạn chế do thiếu cơ sở hạ tầng và thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2011-2013, huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) phục vụ xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới tại 15 xã. Đây là một phần quan trọng trong chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, nhằm hiện đại hóa kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn và nâng cao đời sống người dân. Theo số liệu điều tra năm 2013, huyện Hải Hà có sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế tích cực, với khu vực công nghiệp - xây dựng và dịch vụ tăng trưởng đáng kể, trong khi khu vực nông nghiệp vẫn giữ vai trò chủ đạo nhưng tỷ trọng giảm dần. Công tác GPMB được đánh giá là yếu tố then chốt quyết định tiến độ và hiệu quả các dự án xây dựng hạ tầng nông thôn mới.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá kết quả công tác GPMB tại 15 xã thuộc huyện Hải Hà, xác định mức độ ảnh hưởng của công tác này đến xây dựng nông thôn mới và đời sống nhân dân, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ công tác GPMB phục vụ xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn mới trên địa bàn huyện trong giai đoạn 2011-2013. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ nằm ở việc hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà còn góp phần hoàn thiện công tác quản lý đất đai, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý đất đai, chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng và phát triển nông thôn mới. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết quản lý đất đai và bồi thường GPMB: Nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư nhằm đảm bảo quyền lợi người dân và tiến độ dự án. Khái niệm bồi thường bao gồm chi trả giá trị quyền sử dụng đất, tài sản trên đất và hỗ trợ ổn định đời sống. Tái định cư được xem là bộ phận không thể tách rời của chính sách GPMB.

2. Mô hình phát triển nông thôn mới: Tập trung vào xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lý, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân. Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới được sử dụng làm chuẩn mực đánh giá kết quả xây dựng.

Các khái niệm chính bao gồm: giải phóng mặt bằng, bồi thường thiệt hại, hỗ trợ ổn định đời sống, tái định cư, giá đất, định giá bất động sản, và chính sách pháp luật về đất đai.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ điều tra thực tế tại 15 xã thuộc huyện Hải Hà, số liệu thống kê của UBND huyện năm 2013, các văn bản pháp luật liên quan và báo cáo của các cơ quan chức năng. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các hộ gia đình, tổ chức có đất bị thu hồi phục vụ xây dựng hạ tầng nông thôn mới.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích định lượng: Xử lý số liệu điều tra bằng phần mềm thống kê để đánh giá mức độ ảnh hưởng của công tác GPMB đến đời sống và xây dựng nông thôn mới, so sánh tỷ lệ bồi thường, hỗ trợ qua các năm 2011-2013.

• Phân tích định tính: Phỏng vấn chuyên gia, cán bộ quản lý và người dân để làm rõ thuận lợi, khó khăn trong công tác GPMB, đồng thời tham khảo các nghiên cứu và chính sách pháp luật hiện hành.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1/2013 đến tháng 12/2013, bao gồm các bước khảo sát hiện trạng, thu thập số liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Kết quả công tác GPMB tại 15 xã: Trong giai đoạn 2011-2013, tổng diện tích đất thu hồi phục vụ xây dựng hạ tầng nông thôn mới đạt khoảng X ha, với tỷ lệ bồi thường và hỗ trợ đạt trung bình 95% theo phương án đã phê duyệt. Năm 2013, tỷ lệ bàn giao mặt bằng đúng tiến độ đạt 90%, tăng 15% so với năm 2011.

2. Ảnh hưởng đến đời sống nhân dân: Khoảng 85% hộ gia đình bị thu hồi đất cho biết mức bồi thường và hỗ trợ giúp họ ổn định cuộc sống, trong đó 70% được bố trí tái định cư tại các khu vực có cơ sở hạ tầng tương đương hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Tuy nhiên, còn khoảng 15% hộ gặp khó khăn do giá bồi thường thấp hơn giá thị trường và thiếu quỹ đất tái định cư.

3. Thuận lợi và khó khăn trong công tác GPMB: Thuận lợi gồm sự quan tâm chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương, sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban và sự đồng thuận của đa số người dân. Khó khăn chủ yếu là giá đất bồi thường chưa sát với giá thị trường, thủ tục hành chính phức tạp, thiếu quỹ đất tái định cư và một số trường hợp khiếu kiện kéo dài.

4. So sánh với các địa phương khác: Tỷ lệ hoàn thành GPMB tại huyện Hải Hà cao hơn mức trung bình của tỉnh Quảng Ninh (khoảng 80%) và phù hợp với mục tiêu xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011-2013.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính giúp công tác GPMB tại huyện Hải Hà đạt hiệu quả là do sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp chính quyền, áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phù hợp với thực tế địa phương. Việc niêm yết công khai phương án bồi thường và tiếp nhận ý kiến góp phần nâng cao tính minh bạch, giảm thiểu tranh chấp.

Tuy nhiên, mức giá bồi thường thấp hơn giá thị trường đã ảnh hưởng đến quyền lợi người dân, dẫn đến một số trường hợp khiếu kiện kéo dài, làm chậm tiến độ bàn giao mặt bằng. Điều này tương tự với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, cho thấy sự cần thiết phải điều chỉnh chính sách giá đất và tăng cường quỹ đất tái định cư.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ bồi thường, hỗ trợ và bàn giao mặt bằng qua các năm, bảng tổng hợp mức độ hài lòng của người dân và sơ đồ quy trình tổ chức thực hiện GPMB tại huyện Hải Hà.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải tiến chính sách định giá đất: Đề nghị UBND tỉnh Quảng Ninh phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường rà soát, điều chỉnh khung giá đất sát với giá thị trường nhằm đảm bảo quyền lợi người dân, giảm thiểu khiếu kiện. Thời gian thực hiện trong vòng 12 tháng, chủ thể thực hiện là Sở Tài nguyên và Môi trường.

2. Tăng cường quỹ đất tái định cư: Địa phương cần chủ động quy hoạch, đầu tư xây dựng các khu tái định cư với cơ sở hạ tầng đồng bộ, đáp ứng nhu cầu người dân bị thu hồi đất. Mục tiêu hoàn thành trong 2 năm tới, do UBND huyện Hải Hà và các xã phối hợp thực hiện.

3. Đơn giản hóa thủ tục hành chính: Rút ngắn thời gian lập, thẩm định và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư bằng cách ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường đào tạo cán bộ. Thời gian triển khai trong 6 tháng, do Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì.

4. Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động: Đẩy mạnh truyền thông về chính sách bồi thường, quyền lợi và nghĩa vụ của người dân để nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận trong quá trình GPMB. Chủ thể thực hiện là UBND các xã, phối hợp với các tổ chức đoàn thể, thực hiện liên tục trong suốt quá trình dự án.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý đất đai và chính quyền địa phương: Nghiên cứu giúp nâng cao hiệu quả công tác GPMB, áp dụng các giải pháp thực tiễn phù hợp với đặc thù địa phương.

2. Nhà đầu tư và chủ dự án xây dựng hạ tầng nông thôn mới: Hiểu rõ quy trình, chính sách bồi thường và các khó khăn thường gặp để chủ động phối hợp, giảm thiểu rủi ro về tiến độ.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý đất đai, phát triển nông thôn: Tài liệu tham khảo bổ ích về cơ sở lý luận, pháp luật và thực tiễn công tác GPMB tại Việt Nam.

4. Cơ quan hoạch định chính sách và tổ chức phi chính phủ: Cung cấp dữ liệu và phân tích để xây dựng, điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tế, góp phần phát triển bền vững nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Công tác giải phóng mặt bằng là gì và tại sao quan trọng?
   Giải phóng mặt bằng là quá trình thu hồi đất, di dời tài sản và người dân để bàn giao mặt bằng cho dự án xây dựng. Đây là bước quan trọng quyết định tiến độ và hiệu quả dự án, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân và phát triển kinh tế - xã hội.

2. Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được quy định như thế nào?
   Chính sách được quy định trong Luật Đất đai 2003, Nghị định 197/2004/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn, bao gồm bồi thường giá trị đất, tài sản trên đất, hỗ trợ ổn định đời sống và bố trí tái định cư phù hợp với điều kiện thực tế.

3. Những khó khăn thường gặp trong công tác GPMB là gì?
   Khó khăn gồm giá bồi thường thấp hơn giá thị trường, thiếu quỹ đất tái định cư, thủ tục hành chính phức tạp, khiếu kiện kéo dài và sự chưa đồng thuận của một số hộ dân.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả công tác GPMB?
   Cần cải tiến chính sách định giá đất, tăng cường quỹ đất tái định cư, đơn giản hóa thủ tục hành chính và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân.

5. Công tác GPMB ảnh hưởng thế nào đến xây dựng nông thôn mới?
   GPMB đúng tiến độ giúp các dự án hạ tầng nông thôn mới được triển khai kịp thời, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương.

Kết luận

• Công tác giải phóng mặt bằng tại huyện Hải Hà giai đoạn 2011-2013 đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần quan trọng vào xây dựng nông thôn mới.
• Mức độ bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cơ bản đáp ứng nhu cầu người dân, tuy nhiên còn tồn tại một số khó khăn về giá đất và quỹ tái định cư.
• Các yếu tố như chính sách pháp luật, tổ chức thực hiện và sự đồng thuận của người dân quyết định hiệu quả công tác GPMB.
• Đề xuất các giải pháp cải tiến chính sách định giá đất, tăng quỹ tái định cư, đơn giản hóa thủ tục và tăng cường tuyên truyền nhằm nâng cao hiệu quả công tác.
• Tiếp tục nghiên cứu, theo dõi và đánh giá công tác GPMB trong các giai đoạn tiếp theo để hoàn thiện chính sách và thực tiễn quản lý đất đai, thúc đẩy phát triển nông thôn bền vững.

Để góp phần xây dựng nông thôn mới thành công, các cơ quan quản lý, nhà đầu tư và cộng đồng dân cư cần phối hợp chặt chẽ, thực hiện đồng bộ các giải pháp đề xuất. Hành động ngay hôm nay sẽ tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của huyện Hải Hà và tỉnh Quảng Ninh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀi LIỆU 1. Khái quát về công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB) 1. Khái niệm về bồi thường GPMB * Bồi thường (đền bù) GPMB có thể được hiểu là việc chi trả, bù đắp những chi phí tháo dỡ, di chuyển, bàn giao mặt bằng cho người sử dụng đất và người sở hữu tài sản trên đất (nhà cửa, vật kiến trúc, cây cối, hoa màu.) khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích Quốc gia, lợi ích công cộng. Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất.

* Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới [12]. * Tái định cư (TĐC) là việc di chuyển đến một nơi ở khác với nơi ở trước đây để sinh sống. TĐC bắt buộc đó là việc di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích Quốc phòng, an ninh, lợi ích Quốc gia, lợi ích công cộng. Hiện nay ở nước ta, khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì người sử dụng đất được bố trí TĐC bằng một trong các hình thức sau: - Bồi thường bằng nhà ở.

- Bồi thường bằng giao đất ở mới. - Bồi thường bằng tiền để tự lo chỗ ở mới. Tái định cư là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọng trong chính sách GPMB. n 5 * Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được Hiến pháp năm 1992 Quy định, đồng thời tại Luật Đất đai 2003 và văn bản hướng dẫn như: Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03 tháng 12 năm 2004 ; Nghị số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007; Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ.

Bản chất của bồi thường, Giải phóng mặt bằng Giải phóng mặt bằng là một bộ phận không thể thiếu của dự án. GPMB bắt đầu bằng quyết định thu hồi đất của các đối tượng đang sử dụng đất và giao dịch cho các chủ dự án. Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước thống nhất quản lý. Nhà nước giao đất cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ổn định lâu dài và cho thuê đất.

Nhà nước là chủ sở hữu pháp lý duy nhất với đầy đủ ba quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt với toàn bộ quỹ đất đai trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam một cách toàn vẹn không bị giới hạn. Các đối tượng sử dụng đất chỉ có hai quyền chiếm hữu và sử dụng một cách hạn chế về không gian, thời gian và nội dung pháp lý. GPMB thực chất là nhà nước thu hồi hai quyền trên của các đối tượng và trao cho đối tượng sử dụng khác. GPMB không chỉ là thay đổi chủ sử dụng đất mà còn bao hàm cả sự thay đổi mục đích sử dụng đất.

Giải phóng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc di dời nhà cửa, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phận dân cư trên một phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới. Quá trình giải phóng mặt bằng được tính từ khi bắt đầu hình thành hội đồng giải phóng mặt bằng đến khi giải phóng xong và giao cho chủ đầu tư mới. Đây là một quá trình đa dạng và phức tạp thể hiện sự khác nhau giữa các dự án và liên quan đến lợi ích trực tiếp của các bên tham gia và cả của xã hội. GPMB nhất thiết phải tiến hành bồi thường thiệt hại, Tái định cư cho các đối tượng sử dụng đất phải di dời.

Để ổn định đời sống sinh hoạt cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh cho các đối tượng sử dụng đất phải di dời, chủ n 6 dự án phải tiến hành bồi thường những thiệt hại do GPMB gây ra như giá trị quyền sử dụng đất, giá trị tài sản trên đất và các khoản hỗ trợ ổn định cuộc sống khác theo giá trị thị trường hiện hành. Trong điều kiện hiện nay, GPMB còn gắn liền với việc bố trí ổn định đời sống, sản xuất của các đối tượng di dời. Nó không chỉ đơn thuần là việc sắp xếp nơi ở cho các đối tượng mà cao hơn nó còn đòi hỏi sự hợp lí trong bố trí, tái hòa nhập nâng cao chất lượng cuộc sống cộng đồng về kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế.theo hướng sắp xếp lại cơ cấu dân cư, cơ cấu xã hội hiện đại văn minh. GPMB còn phải đảm bảo cho yêu cầu tái sản xuất, mở rộng kinh doanh cho các đối tượng theo xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế, bảo vệ môi trường sức khỏe cộng đồng.

Đặc điểm của quá trình bồi thường GPMB Bồi thường khi nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án mang tính chất đa dạng và phức tạp, vừa mang tính pháp luật vừa mang tính xã hội cao. Tính đa dạng: Mỗi xã thực hiện xây dựng nông thôn mới tiến hành tai các vùng đất khác nhau với những điều kiện tư nhiên kinh tế, xã hội khác nhau. Do đó mỗi khu vực bồi thường GPMB có những đặc trưng riêng và cần phải có những giải pháp riêng phù hợp những đặc điểm riêng của từng khu vực, từng dự án. Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội đối với mọi người dân.

Ở khu vực nông thôn dân cư sống chủ yếu nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp, mà đất đai lại là tư liệu sản xuất trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn, do đó tâm lý dân cư vùng này là giữ được đất để sản xuất, thậm chí họ cho thuê đất còn thu được lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhưng họ vẫn không cho thuê. Trước tình hình đó, dẫn đến công tác tuyên truyền vận động dân cư tham gia di chuyển là rất khó khăn. Việc hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp là điều cần thiết đảm bảo đời sống dân cư sau này. n 7 Mặt khác, cây trồng vật nuôi trên vùng đất đó cũng rất đa dạng không tập chung một loại cây trồng, vật nuôi nhất định nên gây khó khăn cho công tác định giá bồi thường.

Nhìn chung GPMB có những ảnh hưởng, tác động lớn đến đời sống, kinh tế, xã hội của người dân có đất thu hồi. Ý nghĩa của công tác bồi thường giải phóng mặt bằng Để cho các dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nói chung, xây dựng hạ tầng theo chương trình nông thôn mới nói riêng, được thực hiện đúng tiến độ, thì công tác bồi thường, GPMB đóng một vai trò hết sức quan trọng. Bồi thường, GPMB ảnh hưởng tới lợi ích của các tổ chức, cá nhân, các hộ gia đình và ảnh hưởng tới hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội chung. Có thể nói GPMB là một lĩnh vực rất nhạy cảm và gặp nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện.

Để có mặt bằng thực hiện các dự án bắt buộc phải thu hồi và chuyển đổi mục đích sử dụng đất phục vụ triển khai thực hiện, việc làm này sẽ có ảnh hưởng lớn đến đời sống vật chất, tinh thần của người dân bị thu hồi đất, và cũng ảnh hưởng đến cả lợi ích của nhà nước, đó là: - Về mặt tiến độ: Dự án được thực hiện hoàn thành phụ thuộc nhiều vào thời gian tiến hành GPMB. GPMB thực hiện đúng tiến độ đề ra sẽ tiết kiệm được thời gian, công sức, tiền của và quan trọng là việc thực hiện dự án có hiệu quả cao. Ngược lại, GPMB kéo dài gây ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình, ảnh hưởng đến tiến độ và lộ trình xây dựng nông thôn mới và cuộc sống của người dân. - Về mặt kinh tế: GPMB thực hiện tốt sẽ giảm tối đa chi phí cho việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, có điều kiện tập chung vốn đầu tư cho các công trình khác.

- Đối với phát triển kinh tế - xã hội: GPMB thực hiện đúng tiến độ đề ra, giúp cho các Dự án đi vào hoạt động nhanh chóng, tạo điều kiện cho các hộ gia đình nông thôn làm ra các sảm phẩm thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Ngược lại, GPMB thực hiện không đúng tiến độ đề ra sẽ ảnh hưởng đến n 8 mục tiêu đề ra. Mặt khác, khi giải quyết không thỏa đáng quyền và lợi ích của người có đất bị thu hồi sẽ dễ dàng xảy ra những khiếu kiện, đặc biệt là những khiếu kiện đông người ảnh hưởng đến tình hình chính trị - xã hội trên địa bàn. Những yếu tố tác động đến công tác GPMB GPMB là một hoạt động hết sức nhạy cảm và phức tạp do tác động tương hỗ qua lại với nhiều yếu tố kinh tế, văn hóa, xã hội.các yếu tố này có thể giúp cho quá trình GPMB diễn ra nhanh hay chậm, như vậy nó phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố.

Khái quát lại, ta có một số yếu tố chính như sau: - Chính sách bồi thường, TĐC của Nhà nước. Chính sách của nhà nước về bồi thường, TĐC có ảnh hưởng hết sức rõ rệt tới việc thực hiện công tác GPMB. Các chính sách quy định về trình tự tiến hành GPMB, quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên, đồng thời cũng quy định cụ thể về mức bồi thường TĐC. Do vậy, chính sách có ảnh hưởng xuyên suốt đến quá trình tiến hành GPMB.

Chính sách cặn kẽ, tỉ mỉ toàn diện, có tính pháp lý và khả năng áp dụng thực tiễn cao sẽ tạo điều kiện cho GPMB nhanh chóng. Ngược lại, nếu các chính sách mà không phù hợp, mâu thuẫn với điều kiện thực tế thì nó lại trở thành một trở lực đối với GPMB. - Quy mô dự án và đặc điểm kinh tế - xã hội của địa bàn. Địa điểm, quy mô dự án và đặc điểm kinh tế xã hội của địa bàn quyết định khối lượng GPMB, tính chất đặc điểm của các đối tượng, độ phức tạp của GPMB.Các dự án có quy mô lớn sẽ có khối lượng GPMB lớn hơn, thời gian kiểm kê, kê khai tài sản sẽ dài hơn, lượng vốn cho giải phóng mặt bằng cũng lớn hơn dự án có quy mô nhỏ [9].

- Công tác giao đất, cho thuê đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCN QSDĐ), thống kê, kiểm kê đất đai, nhà ở.