i DANH MỤC CÁC BẢNG, BIÊU/ĐỒ THỊ.vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.viii TÓM TẮT LUẬN VĂN.1 Chương ƯTỔNG QUAN TÀI LIỆU. Khái niệm di cư. Khái niệm ’’Người di cư”. Các hình thái di cư.
Tình hình di cư trên thế giới và Việt Nam. Tình hình di cư ra Hà Nội. Sức khỏe sinh sản 11 1. Nội dung cùa sức khỏe sinh sản.
Lĩnh vực trọng tâm về SKSS của đề tài nghiên cứu. Các nghiên cứu về di cư 14 1. Các nghiên cứu về di cư và sức khỏe 16 1. Trên thế giới.
Các nghiên cứu/dự án đà thực hiện liên quan đến di cư và HIV/AIDS 20 1. Nghiên cứu về sự tổn thương H1V/A1DS của lao động đi làm àn xa và hậu quả đối với những người ở lại từ góc độ hộ gia đình. Di biến động và tổn thương với H1V ở Việt Nam: Hệ lụy cho chương trình phòng chổng HIV/AIDS trong nhóm dân di cư và di biến động. Dự án “Di biến động và chính sách H1V”.Dự án lao động nữ di cư thực hiện tại phường Phúc Tân.22 Chương 2: PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ.
Thiết kế nghiên cứu đánh giá:32 2.1 Nghiên cứu định lượng.2 Nghiên cửu định tính:. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu đánh giá 33 2.1 Đổi tượng nghiên cứu đánh giá.2 Thời gian nghiên cứu đánh giá.3 Địa điểm nghiên cứu đánh giá:.3 Cỡ mẫu và cách chọn mẫu 34 2.2 Phương pháp chọn mẫu.4 Phương pháp thu thập sổ liệu 36 2.1 Hồi cứu số liệu thứ cấp.2 Nghiên cứu thực địa (thu thập số liệu).3 Kỹ thuật thu thập thông tin.4 Công cụ thu thập thông tin. Phương pháp phân tích sổ liệu 39 2.1 Xử lý số liệu định lượng:.2 Xử lý số liệu định tính:.6 Xác định chỉ số, biến sổ cần đánh giá 40 2.1 Một sổ khái niệm cơ bản (sử dựng trong đánh giá).2 Các chỉ số đánh giá.7 Vấn đề đạo đức của nghiên cứu 41 2. Hạn ché của nghiên cứu, sai số và biện pháp khắc phục sai số 42 2.1 Hạn chế, khó khăn và cách khắc phục.2 Sai số và cách khắc phục.44 Chương 3LKẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 Đánh giá kết quả dự án so với mục tiêu đề ra 46 3.2 Đánh giá tác động của dự án 61 3.1 Thay dổi KAP của lao động nữ di cư về các BLTQĐTD bao gồm cảHIV/AlDS .2 Thay đổi về điều kiện sống (tình hình kinh tế, quyền phụ nữ) cùa lao động nữ di cư 87 3.
Những tác động đối với cán bộ địa phương.3 Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện dự án 93 3.95 Chương 4: BÀN LUẬN. Kết quả dự án so với mục tiêu đề ra 99 4. Tác động của dự án đối với lao động nữ di cư thông qua sự thay đổi KAP về các bệnh LTQĐTD và HI V/AIDS 100 4.1 Đặc điểm nhân khẩu học - xã hội, nghề nghiệp và điều kiện sống.2 Kiến thức, thái độ, thực hành chăm sóc SKSS còn hạn chế.3 Sự thay đổi nhận thức và năng lực của địa phương.4 Vận động chính sách.5 Khó khăn trong quá trình thực hiện dự án. Những điều chỉnh trong hoạt động của dự án trong thời gian tới.
Hạn chế cùa nghiên cứu đánh giá 107 KẾT LUẬN. 109 vi DANH MỤC CÁC BẢNG, BIÉƯ/ĐÒ THỊ Các Bảng STT Nội dung Trang Bàng 1.1: Thứ tự 10 tỉnh có nhiều người di cư về Hà Nội trong một số 9 năm gần đây Bàng 1.2: Nơi xuất cư của lao động nữ 10 Bảng 1.3: Con sổ tích lũy người nhiễm HIV, số đãchuyển sang AIDS và 13 số tử vong vì AIDS theo ước tích và dự báo: 2005-2010 Bàng 2.1: Bảng chọn mẫu nghiên cứu đánh giá 36 Bảng 3.1: Nội dung các khóa tập huấn 49 Bảng 3.2: Hình thức và nội dung các chiến dịch truyền thông (mục tiêu 1) 50 Bảng 3.3: Kết quả dự án so với mục tiêu đề ra 58 Bảng 3.4: Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu 61 Bảng 3.5: Thông tin về công việc, thu nhập hỗ trợ gia đình 62 Bảng 3.6: Trải nghiệm cuộc sống của lao động nữ tại Hà Nội 64 Bảng 3.7: Ilành vi khám chữa bệnh của lao động nữ di cư 66 Bảng 3.8: Hiểu biết về SKSS và các bệnh LTQDTD 67 Bảng 3.9: Hiểu biết của lao động nữ ngoại tình về các đường lây truyền 71 HIV Bảng 3.10: Hiểu biết về các cách phòng tránh lây nhiễm HIV 74 Bảng 3.11: Hiểu biết về lợi ích của việc dùng bao cao su (%) 75 Bảng 3.12: Hiểu biết cúa lao động nữ ngoại tỉnh về cách nhận biết 76 người bị nhiễm HIV Bảng 3.13 : Nhận thức của lao động nữ ngoại tình về nguy cơ lây nhiễm 77 HIV Bảng 3.14: Kiến thức về các biện pháp tránh thai 78 Bảng 3.15: Sử dụng các biện pháp tránh thai 78 ■ vii Bảng 3.16: Thái độ đối với việc mua BCS và các bệnh LTQĐTD (gồm cả 80 HIV/AĨDS) Bảng 3.17: Thái độ đổi với người nhiễm HIV 82 Bảng 3.18: Thực hành an toàn tình dục dùng bao cao su 84 Bảng 3.19: Thực hành rửa vệ sinh phòng chống các BLTQĐTD 85 Bảng 3.20: Đánh giá chung về kiến thức, thái độ, thực hành về SKSS 86 Các Biếu đồ/đồ thị STT Nội dung Trang Biếu đồ 3.1 Lý do chính ra thành phố của ĐTNC 63 Biểu đồ 3.2 Tỷ lệ đạt về kiến thức các BLTQĐTD giữa các nhóm 68 ■ viii DANH MỤC CÁC CHỮ VIET TẢT AIDS Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người BCC Truyền thông thay đổi hành vi BCD Ban chỉ đạo BQLDA Ban quản lý dự án BCN CLB Ban chú nhiệm Câu lạc bộ BCS Bao cao su BKT Bơm kim tiêm CEPHAD Trung tâm Y tế công cộng và phát triển cộng đồng CIDA Cơ quan Phát triển Quốc tế Canada CLB Câu lạc bộ CSEARHAP Chương trình HIV/AIDS của Canada tại khu vực Đông Nam Á CSSK Chăm sóc sức khoẻ FHI Tổ chức Sức khỏe gia đình Quốc tế HIV Virus gây hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người HDVCĐ Hướng dẫn viên cộng đồng IEC Thông tin - Giáo dục - Truyền thông IOM Tổ chức Di cư Quốc tế KAP Kiến thức - Thái độ - Hành vi LHPN Liên hiệp phụ nữ LTQĐTD Lây truyền qua đường tình dục NGO Tổ chức phi chính phủ 9 PC Phòng chống QHTD Quan hệ tình dục SKSS Sức khoé sinh sản UBND Uỷ ban nhân dân UNFPA Quỳ Dân số Liên hiệp quốc VCPFC ủy ban Dân số - Gia đình - Trẻ em X TÓM TẤT LUẬN VĂN Dự án “Cải thiện đời sống và phòng chống HIV/AIDS cho lao động nữ di cư về Hà Nội tìm kiểm việc làm” do tổ chức Liên nhà thờ vì sự hợp tác và phát triển Hà Lan (ICCO) tài trợ, Trung tâm Y tế công cộng và phát triển cộng đồng (CEPHAD) phối hợp thực hiện với Liên hiệp phụ nữ quận Hoàn Kiếm và UBND phường Phúc Tân trong thời gian từ tháng 1/2006 đến tháng 12/2008. Mục tiêu chung của dự án: Cải thiện chất lượng cuộc sổng và phòng chống HIV cho phụ nữ ngoại tinh về lao động tại Hà Nội nhàm cải thiện thu nhập cho gia đinh ở quê. Đây là một dự án đầu tiên về lao động nữ di cư trên địa bàn phường Phúc Tân.
Do đến tháng 12/2008 dự án sẽ kết thúc, nên việc đánh giá giữa kỳ là hoàn toàn cần thiết. Thứ nhất, đây là hoạt động đã được lên kế hoạch, được nhà tài trợ yêu cầu, phê duyệt nhằm đánh giá kết quả và chất lượng hoạt dộng đã triển khai có phù hợp và đáp ứng nhu cầu của địa phương không? Quá trình triển khai dự án gặp phải những khó khăn gì?. Thứ hai, kết quà của đánh giá sẽ cung cấp cho chính quyền và ngành y tế địa phương biết vai trò của dự án dổi với các nhóm dối tượng hưởng lợi. Trên cơ sở kết quà đánh giá thu được sẽ đưa ra những đề xuất cho kế hoạch hoạt động tiếp theo của dự án.
tạo cơ sở để thực hiện hiệu quả hơn phần còn lại cùa dự án Xuẩt phát từ những vấn đề trên, nghiên cứu đánh giá dự án “Cải thiện đời sống và phòng chống HIV/A1DS cho lao động nữ ngoại tỉnh về Hà Nội tìm việc làm” được thực hiện với mục tiêu sau: - Dánh giá kết quá và quá trinh triền khai của dự án so với mục tiêu đề ra - Đánh giá tác động cùa dự án đổi với các nhóm đối tượng hưởng lợi dự án (lao dộng nữ di cư, chính quyền địa phương, HDVCĐ, hội phụ nữ) - Xác định những thuận lợi, khó khăn của việc triển khai dự án, từ đó dưa ra những bài học kinh nghiệm và đề xuất để thực hiện hiệu quả hom giai đoạn còn lại của dự án. xi Đây là một nghiên cứu tiền thực nghiệm có nhóm chứng. Nghiên cứu này được triển khai trên cỡ mẫu 142 lao động nữ di cư, đồng thời đã tố chức 05 cuộc phòng vấn sâu (lãnh đạo chính quyền địa phương, I lội phụ nữ, lao động nữ di cư và cán bộ CEPIIAD) và 06 thảo luận nhóm (04 nhóm phụ nữ di cư, BCN CLB và HDVCĐ). Thời gian nghiên cứu từ tháng 4 đến tháng 9 năm 2008 trên địa bàn phường Phúc Tân, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.
Kết quà nghiên cứu đánh giá cho thấy phần nào tác động của dự án đối với những nhóm người hưởng lợi khác nhau thông qua sự thay đổi kiến thức về SKSS, HIV/AIDS cũng như thái độ và thực hành sử dụng bao cao su, vệ sinh phụ nữ, sự thay dổi về cuộc sổng của chị em, những thay đổi của đối tác địa phương.Tuy nhiên, cỏ một sự khác biệt về KAP chăm sóc SKSS giữa những chị em đã và đang tham gia dự án và không tham gia dự án. Có 50,7% lao động nữ di cư tham gia dự án có điếm kiến thức-thái độ-thực hành đạt, trong đó tỷ lệ chị em có kiến thức đạt là 52,1% và thực hành dứng là 95,8%. Tỷ lệ này ở nhóm không tham gia dự án lần 1 ĐẶT VÁN ĐÈ Quá trình toàn cầu hoá nền kinh tế thế giới đã dẫn đến thay đổi mô hinh lao động trên phạm vi toàn cầu. Ngày nay có nhiều cơ hội hơn cho việc giao lưu thông tin, lưu thông hàng hoá và sản phẩm, cũng như cho người lao động có thề rời quê hương di tìm cơ hội việc làm tăng thu nhập ờ trong nước cũng như nước ngoài [37].
Hiện tượng người lao động từ nông thôn ra thành thị, từ những vùng miền kém phát triển đến những nơi có thu nhập và mức sống cao hơn đã trờ nên quen thuộc và phổ biến ở Việt Nam [3], Theo Tổng cục Thống kê, số người thay đổi nơi cư trú lâu dài trong nước là 4,5 triệu, tăng 1/3 trong thời kỳ 1989 - 1999.